Thảo luận môn chuyên đề kế toán công cụ tài chính: Các khoản đầu tư giữ đến ngày đáo hạn

Phân loại An entity shall not classify any financial assets as held to maturity if the entity has, during the current financial year or during the two preceding financial years, sold or

CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ GIỮ ĐẾN NGÀY ĐÁO HẠN

1 Khái niệm

Các kho n đ u t n m gi đ n ngày ản đầu tư nắm giữ đến ngày ầu tư nắm giữ đến ngày ư nắm giữ đến ngày ắm giữ đến ngày ữ đến ngày ến ngày

đáo h n ạn : Là các tài s n tài chính phi pháiản tài chính phi phái

sinh v i các kho n thanh toán c đ nh ới các khoản thanh toán cố định ản tài chính phi phái ố định ịnh

ho c có th xác đ nh và có kỳ đáo h n c ặc có thể xác định và có kỳ đáo hạn cố ể xác định và có kỳ đáo hạn cố ịnh ạn cố ố định

đ nh mà đ n v có ý đ nh và có kh năng ịnh ơn vị có ý định và có khả năng ịnh ịnh ản tài chính phi phái

gi đ n ngày đáo h n, ngo i tr : ữ đến ngày đáo hạn, ngoại trừ: ến ngày đáo hạn, ngoại trừ: ạn cố ạn cố ừ:

a) Các tài s n tài chính mà t i th i ản tài chính phi phái ạn cố ời

đi m ghi nh n ban đ u đã đ ể xác định và có kỳ đáo hạn cố ận ban đầu đã được xếp vào ầu đã được xếp vào ược xếp vào c x p vào ến ngày đáo hạn, ngoại trừ:

nhóm ghi nh n theo giá tr h p lý thông ận ban đầu đã được xếp vào ịnh ợc xếp vào

qua Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh ến ngày đáo hạn, ngoại trừ: ản tài chính phi phái ạn cố ộng kinh

doanh;

b) Các tài s n tài chính đã đ ản tài chính phi phái ược xếp vào c x p ến ngày đáo hạn, ngoại trừ:

vào nhóm s n sàng đ bán; ẵn sàng để bán; ể xác định và có kỳ đáo hạn cố

c) Các tài s n tài chính th a mãn ản tài chính phi phái ỏa mãn

đ nh nghĩa v các kho n cho vay và ph i ịnh ề các khoản cho vay và phải ản tài chính phi phái ản tài chính phi phái

thu.

Held-to-maturity investments: are

non-derivative financial assets with fixed or determinable payments and fixed maturity that

an entity has the positive intention and ability

to hold to maturity other than:

(a) those that the entity upon initial recognition designates as at fair value through profit or loss;

(b) those that the entity designates as available for sale; and

(c) those that meet the definition of loans and receivables

2 Phân loại

An entity shall not classify any financial

assets as held to maturity if the entity has,

during the current financial year or during the

two preceding financial years, sold or

reclassified more than an insignificant amount

of held-to-maturity investments before

Doanh nghiệp sẽ không được phân loại tài sản tài chính vào nhóm giữ đến ngày đáo hạn nếu như trong năm tài chính hiện tại hoặc trong vòng 2 năm tài chính trước đó, doanh nghiệp

đã bán hoặc đã phân loại trước thời gian đáo hạn một số lượng nhiều hơn mức không đáng

maturity (more than insignificant in relation to

the total amount of held-to-maturity

investments) other than sales or

reclassifications that:

(i) are so close to maturity or the financial

asset’s call date (for example, less than

three months before maturity) that changes

in the market rate of interest would not have

a significant effect on the financial asset’s

fair value

(ii) occur after the entity has collected

substantially all of the financial asset’s

original principal through scheduled

payments or prepayments; or

(iii) are attributable to an isolated event that

is beyond the entity’s control, is

non-recurring and could not have been

reasonably anticipated by the entity

kể (nhiều hơn mức không đáng kể so với tổng toàn bộ các khoản đầu tư giữ đến ngày đáo hạn) trừ khi việc bán hoặc phân loại lại thỏa mãn các điều kiện:

(i) Gần đến ngày đáo hạn hoặc ngày gọi của các tài sản tài chính (ít hơn 3 tháng trước khi đáo hạn) đến mức những thay đổi trong lãi suất thị trường sẽ không có ảnh hưởng đáng kể đến giá trị hợp lý của tài sản tài chính

(ii) Được thực hiện khi mà doanh nghiệp

đã thu hồi gần hết số tiền gốc của tài sản qua việc theo tiến độ thanh toán hoặc được thanh toán trước

(iii) Việc bán tài sản thực hiện một cách cô lập, nằm ngoài kiểm soát của doanh nghiệp, không lặp lại và doanh nghiệp không thể đoán trước được

Nhận xét: từ định nghĩa ta thấy có 2 đặc điểm của các khoản đầu tư nắm giữa tới ngày đáo

hạn là:

- Các khoản thanh toán cố định hoặc có thể xác định

- Có kì đáo hạn cố định

VD: Đầu tư trái phiếu có kì hạn của chính phủ, trái phiếu công ty

3 Đo lường

a Ghi nhận ban đầu

Đối với các khoản đầu tư này, chi phí giao dịch, lệ phí, chi phí môi giới được tính vào giá trị của các khoản TSTC Chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá gốc được ghi nhận là lãi lỗ tại thời điểm ghi nhận ban đầu

Giá trị ghi nhận ban đầu = Giá trị hợp lý + chi phí giao dịch

Cách tính giá trị hợp lý của TSTC phát hành theo công thức:

+ Với lãi trả định kì:

GTHL = MG

(1+r )n + ∑

i=1

n

L

(1+r) n

+ Với lãi trả ngay:

GTHL = MG

(1+r )n + L1

+ Với lãi trả sau:

GTHL = MG

(1+r )n + L 2

(1+r )n

Trong đó: GTHL là giá trị hợp lý của tài sản tài chính

MG là mệnh giá

r là lãi suất thị trường

n là thời hạn trái phiếu (năm)

L là lãi trả định kì tính theo lãi suất danh nghĩa của TSTC khi phát hành

L1 là lãi trả ngay tại thời điểm phát hành

L2 là lãi trả sau tại thời điểm đáo hạn

Doanh thu hoạt động tài chính từ tiền lãi thực tế = tiền lãi danh nghĩa + phần chiết khấu – phần phụ trội

b Ghi nhận sau ban đầu

Việc ghi nhận sau ban đầu ghi theo giá trị phân bổ sử dụng phương pháp lãi suất thực tế, chênh lệch được xử lý vào lãi lỗ trong kì

Amortised of a financial asset or financial

liability is the amount at which the financial

asset or liabitlity is measured at initial

recognition:

- minus principal repayments,

- plus or minus the cumulative amortisation

Các khoản đầu tư đến ngày đáo hạn được phân loại theo phương pháp giá trị phân bổ sẽ được đo lường bằng cách sử dụng phương pháp lãi suất thực Giá trị phân bổ của một tài sản tài chính hay nợ phải trả tài chính là giá trị

mà tại đó, tài sản tài chính hoặc nợ phải trả tài

of any different between that initial amount

and the maturity amount, and

- minus any write-down for impairment or

uncollectability

chính được đo lường tại giá trị ghi nhận ban đầu:

- Trừ đi các khoản hoàn trả gốc

- Cộng hoặc trừ khoản khấu hao lũy kế hoặc bất kì khoản chênh lệch nào giữa giá trị ban đầu với giá trị đáo hạn

- Trừ đi các khoản giảm trừ do giảm giá trị hoặc không thu hồi được

Effective interest method is a method of

calculating the amortised cost of a financial

instrument and of allocating the interest

income or interest expense over the relevent

period

Effective interest rate is the rate that

exactly discounts estimated future cash

payments or receipts through the expected life

of the financial instrument to the net carrying

amount

Phương pháp lãi suất thực là phương pháp tính toán giá trị phân bổ của một công cụ tài chính và phân bổ thu nhập từ lãi hoặc chi phí lãi trong kì có liên quan

Lãi suất thực tế là lãi suất chiết khấu các luồng tiền ước tính sẽ chi trả hoặc nhận được trong tương lai trong suốt vòng đời dự kiến của công

cụ tài chính hoặc ngắn hơn, nếu cần thiết, trở

về giá trị ghi sổ hiện tại thuần của tài sản tài chính hoặc nợ phải trả tài chính

VD: Vào ngày 1/1/2011, công ty A mua một trái phiếu có mệnh giá $1.250 và không mất chi phí

giao dịch Trái phiếu này sẽ đáo hạn vào ngày 31/12/2015 và lãi suất trái phiếu trả hằng năm (coupon) là 4,72% Tỷ lệ lãi suất thực là 10%

Công ty A sẽ ghi nhận trái phiếu này như thế nào qua 5 năm

BL:

Hằng năm, công ty A sẽ nhận được một khoản lãi là: $1.250 x 4,72% = $59 và sẽ nhận được

$1.250 khi trái phiếu đáo hạn

Công ty A sẽ chiết khấu khoản tiền $250 và lãi suất nhận được qua 5 năm bằng cách sử dụng tỉ lệ lãi suất thực 10%

Giá trị ghi nhận ban đầu = Giá trị hợp lý + chi phí giao dịch

GTHL = MG

(1+r )n + ∑

i=1

n

L

(1+r) n

GTHL = 1.250

(1+0,1)5 + ∑

i=1

5

59 (1+0,1)n = $1000

 Giá trị ghi nhận ban đầu = $1000

Bảng phân bổ qua 5 năm như sau:

Year Amortised cost

at beginning of year (1)

$

Profit or loss: Interest income for year (@10%) (2)

$

Interest received during the year (cash flow) (3)

$

Amortised cost

at the end of year (4)=(1)+(2)-(3)

$

-Bút toán:

 1/1/2011:

Nợ TK Trái phiếu đầu tư: 1.000

Có TK Tiền: 1.000

 31/12/2012:

Nợ TK Tiền: 59

Nợ TK Trái phiếu đầu tư: 41

Có TK Doanh thu tài chính: 100

 31/12/2013

Nợ TK Tiền: 59

Nợ TK Trái phiếu đầu tư: 50

Có TK Doanh thu HĐTC: 109

 31/12/2014

Nợ TK Tiền: 59

Nợ TK Trái phiếu đầu tư: 54

Có TK Doanh thu HĐTC: 113

 31/12/2015:

- Nhận vốn đầu tư ban đầu:

Nợ TK Tiền: 1.250

Có TK doanh thu HĐTC: 1.250

- Nhận lãi suất trong năm:

Nợ TK Tiền: 59

Nợ TK trái phiếu đầu tư: 60

4 Ưu, nhược điểm của phương pháp đo lường

Ưu điểm:

- Phản ánh các tài sản và công nợ tài chính của doanh nghiệp đúng với lợi ích và nghĩa vụ của

doanh nghiệp ở thời điểm lập báo cáo

- Thông tin tài chính về giá gốc có phân bổ cũng đạt được mức độ tin cậy cao (vì mô hình này sử dụng các dữ liệu về luồng tiền, giá trị thời gian của tiền, tỷ lệ chiết khấu được quy định rõ trong các hợp đồng hoặc số liệu tham chiếu từ thị trường hoạt động.)

Nhược điểm:

-Tốn nhiều công sức vì phải tính lại sau mỗi kỳ

- Phương pháp tính toán phức tạp

 TK 121-Đầu tư chứng khoán ngắn hạn:Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình mua, bán

và thanh toán chứng khoán (Cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, .) có thời hạn thu hồi không quá một năm hoặc mua vào, bán ra chứng khoán để kiếm lời

 TK 128-Đầu tư ngắn hạn khác: Tài khoản này dùng để phản ánh số hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của các khoản đầu tư ngắn hạn khác bao gồm cả các khoản cho vay vốn mà thời hạn thu hồi không quá một năm

1 Tài khoản 121

1 Khi mua chứng khoán đầu tư ngắn hạn, căn cứ vào chi phí thực tế mua (Giá mua cộng (+) Chi phí môi giới, giao dịch, chi phí thông tin, lệ phí, phí ngân hàng ), ghi:

Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn

Có TK 111,112,331,

a) Trường hợp nhận tiền lãi và sử dụng tiền lãi tiếp tục mua bổ sung trái phiếu hoặc tín phiếu (không mang tiền về doanh nghiệp mà sử dụng tiền lãi mua ngay trái phiếu), ghi:

Nợ TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính

b) Trường hợp nhận lãi bằng tiền, ghi:

Nợ các TK 111, 112,

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính

c) Trường hợp nhận lãi đầu tư bao gồm cả khoản lãi đầu tư dồn tích trước khi mua lại khoản đầu tư đó thì phải phân bổ số tiền lãi này Chỉ ghi nhận doanh thu hoạt động tài chính phần tiền lãi của các kỳ mà doanh nghiệp mua khoản đầu tư này; Khoản tiền lãi dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư được ghi giảm giá trị của chính khoản đầu tư đó, ghi:

Nợ các TK 111, 112, (Tổng tiền lãi thu được)

Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Phần tiền lãi đầu tư dồn tích trước khi doanh nghiệp mua lại khoản đầu tư)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Phần tiền lãi của các kỳ mà doanh nghiệp mua khoản đầu tư này)

3 Định kỳ nhận cổ tức (nếu có), ghi:

Nợ các TK 111, 112,

Nợ TK 138 - Phải thu khác (Chưa thu được tiền)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính

4 Khi chuyển nhượng chứng khoán đầu tư ngắn hạn, căn cứ vào giá bán chứng khoán:

a) Trường hợp có lãi, ghi:

Nợ các TK 111, 112, (Tổng giá thanh toán)

Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán)

Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá vốn)

b) Trường hợp bị lỗ, ghi:

Nợ các TK 111, 112 hoặc 131 (Tổng giá thanh toán)

Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Chênh lệch giữa giá bán nhỏ hơn giá vốn)

Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn)

c) Các chi phí về bán chứng khoán, ghi:

Nợ TK 635 - Chi phí tài chính

Có TK 111, 112,

5 Thu hồi hoặc thanh toán chứng khoán đầu tư ngắn hạn đã đáo hạn, ghi:

Nợ các TK 111, 112 hoặc 131

Có TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn (Giá vốn)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính

2 Tài khoản 128

1 Khi dùng vốn bằng tiền để đầu tư ngắn hạn, ghi:

Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1281, 1288)

Có các TK 111, 112,

2 Doanh nghiệp đưa đi đầu tư bằng vật tư, sản phẩm, hàng hoá và thời điểm nắm giữ các khoản đầu tư đó dưới 1 năm:

a) Nếu giá trị vật tư, sản phẩm, hàng hoá đưa đi đầu tư được đánh giá lại cao hơn giá trị ghi

sổ kế toán, ghi:

Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1288)

Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu

Có TK 155 - Thành phẩm

Có TK 156 - Hàng hoá

Có TK 711 - Thu nhập khác (số chênh lệch giữa giá trị vật tư, hàng hoá được đánh giá lại lớn hơn giá trị ghi sổ)

b) Nếu giá trị vật tư, sản phẩm, hàng hoá đưa đi đầu tư được đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi trên sổ kế toán, ghi:

Nợ TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1288)

Nợ TK 811 - Chi phí khác (số chênh lệch giữa giá trị vật tư, hàng hoá được đánh giá lại nhỏ hơn giá trị ghi sổ)

Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu

Có TK 155 - Thành phẩm

Có TK 156 - Hàng hoá

3 Khi thu hồi các khoản đầu tư ngắn hạn khác, ghi:

Nợ các TK 111, 112, 152, 156, 211,

Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Trường hợp lỗ)

Có TK 128 - Đầu tư ngắn hạn khác (1281, 1288) (Giá vốn)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (Trường hợp lãi)