Kết hợp nhiều phương pháp giảng dạy và phần mềm hỗ trợ giúp cho tiết thực hành tin học 10

Vìvậy, sau những giờ học lý thuyết khô khan, cho dù bài giảng của giáo viên cósinh động đến mấy, học sinh vẫn rất hào hứng khi đến giờ thực hành ở phòng vi tính vì muốn được tự mình tìm

MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT

1 SGK sách giáo khoa

2 GV giáo viên

3 HS học sinh

1 Tóm tắt

Đặc trưng của môn Tin học là kiến thức lí thuyết đi đôi với thực hành Vìvậy, sau những giờ học lý thuyết khô khan, cho dù bài giảng của giáo viên cósinh động đến mấy, học sinh vẫn rất hào hứng khi đến giờ thực hành ở phòng

vi tính vì muốn được tự mình tìm tòi, khám phá về những tri thức lý thuyết đãđược học trên lớp và thậm chí, sau giờ thực hành các em còn có thể phát hiệnnhững tri thức mới hơn nữa Qua thời gian trực tiếp giảng dạy môn Tin học nóichung, Tin học 10 nói riêng bản thân tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh cònyếu về kĩ năng thực hành trên máy Thậm chí còn có một số học sinh còn ngạithực hiện các thao tác trên máy mà chủ yếu là quan sát các học sinh kháctrong nhóm thực hành (HS khá -giỏi) Do vậy các tiết thực hành ít khi đạt yêucầu chất lượng Bên cạnh đó, việc bố trí 2-3 học sinh làm chung một máy tính

do phòng máy không đủ số lượng máy làm cho các em thực hành không đồngđều, một số em còn chưa tập trung, làm việc riêng gây mất trật tự,… Dẫn đếntiết thực hành chưa đạt hiệu quả cao

Từ thực tế trên, trong quá trình dạy học tôi luôn băn khoăn trăn trở làmthế nào nâng cao chất lượng trong mỗi giờ thực hành giúp các em thành thụccác thao tác cơ bản với máy, các em thực hành đồng đều hơn, nên trong quátrình giảng dạy tôi luôn chú trọng đến việc kết hợp nhiều phương pháp vớimong muốn tiết thực hành đạt hiệu quả cao

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương Sau đó giáoviên cho kiểm tra, chấm bài Từ kết quả của các bài kiểm tra, chúng tôi kiểm

chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-Test cho kết quả p=0,0003<0.05

cho thấy sự chênh lệch giữa điểm trung bình nhóm thực nghiệm và nhóm đốichứng là rất có ý nghĩa, điều này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bìnhcủa 2 nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do kết quả của tác động, cụthể nghiêng về nhóm thực nghiệm, bên cạnh đó chênh lệch giá trị trung bình

chuẩn của 2 bài kiểm tra là SMD=0,8753 cho thấy mức độ ảnh hưởng của tác

động trên nhóm thực nghiệm là lớn Vậy, tác động có ảnh hưởng rõ rệt lànâng cao kết quả học tập của học sinh nhóm thực nghiệm

Tuy trường được trang bị nhiều phòng máy vi tính nhưng số máy ở mỗiphòng không nhiều từ 20-22 máy trong khi sĩ số học sinh ở mỗi lớp của khối

10 khá đông từ 40-45 em nên giáo viên phải bố trí 2-3 học sinh/máy Lớp họcđông, nhốn nháo dẫn đến tranh giành máy thực hành, làm việc riêng, giáoviên rất khó kiểm soát lớp và không hướng dẫn được đến từng đối tượng họcsinh cụ thể Vì vậy, giờ thực hành chưa đạt hiệu quả cao

Phòng máy rộng, không khí loãng, bố trí chưa hợp lý nên giáo viên gặpkhó khăn trong việc quản lý lớp

Tất cả những khó khăn trên đã làm phá vỡ kế hoạch lên lớp của ngườigiáo viên Kết quả là kỹ năng thực hành của nhiều em còn yếu kém, kết quảkiểm tra thực hành trên máy không đạt hoặc đạt ở mức trung bình

2.2 Nguyên nhân

− Số máy vi tính trong một phòng không đủ cho học sinh thực hành Dẫnđến học sinh tranh giành máy, mất trật tự, làm việc không đều

− Học sinh thụ động, ngại khó khi thực hành

− Phương pháp tác động của giáo viên chưa tạo sự yêu thích và chủđộng học tập đến học sinh

2.5 Giả thuyết nghiên cứu

Việc kết hợp nhiều phương pháp giảng dạy và phần mềm hỗ trợ giúp chotiết thực hành môn Tin học của học sinh lớp 10 đạt hiệu quả cao

3 Phương pháp

3.1 Khách thể nghiên cứu

Học sinh: hai lớp 10C6 và 10C8 trường THPT Nguyễn Trung Trựctương đương nhau về sĩ số, giới tính được phân thành 2 nhóm ngẫu nhiênnhư sau:

• Nhóm 1 (Nhóm thực nghiệm): 30 học sinh của lớp 10C8

• Nhóm 2 (Nhóm đối chứng): 30 học sinh của lớp 10C6

Giáo viên: giảng dạy bộ môn Tin học có kinh nghiệm, nhiệt tình, tinhthần trách nhiệm cao dạy cả 2 nhóm (Nhóm thực nghiệm và Nhóm đốichứng)

3.2 Thiết kế nghiên cứu

Dạng thiết kế: kiểm tra trước và sau tác động với các nhóm tươngđương

Bảng 1: Sĩ số và giới tính của hai lớp khảo sát

p = 0.0843 > 0.05; từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của

hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi

là tương đương.

Sau khi thực hiện tác động bằng hai phương pháp khác nhau, tôi tiếnhành cho học sinh kiểm tra 1 tiết thực hành (lần 1) ở học kỳ II và lấy kết quả

để kiểm chứng xem tác động nào mang lại hiệu quả hơn

Bảng 3: Thiết kế nghiên cứu Nhóm Kiểm tra trước

và phần mềm hỗ trợ đểdạy tiết thực hành

Ở thiết kế này tôi dùng phép kiểm chứng T – test độc lập

3.3 Quy trình nghiên cứu

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo thời khoá biểu, theo

kế hoạch dạy học của nhà trường và theo phân phối chương trình để đảm bảotính khách quan

Tuần 24 28/01/2015Thứ 4

hành 7: ĐỊNHDẠNG VĂN BẢN

- Bài báo cáo thực hành: học sinh ghi họ tên nhóm, lớp, số máy

mà giáo viên đã chỉ định Mỗi nhóm tự phân công ai là người viết báo cáo,

ai là người thực hành, phải luân phiên nhau Báo cáo trình bày lại các hoạtđộng mà giáo viên đã yêu cầu và hướng dẫn Giáo viên có thể kiểm tra quátrình thực hành của học sinh thông qua bài báo cáo và bài thực hành trênmáy, đồng thời cũng hạn chế tình trạng một em làm, còn em khác ngồi chơi

- Trình bày trước cho học sinh nắm được nội dung sẽ thực hành.Dặn dò học sinh xem lại nội dung lý thuyết liên quan đến bài thực hành

Học sinh:

- Xem lại bài lý thuyết ở nhà

- Đọc trước nội dung thực hành trong sách giáo khoa

• Các bước thực hiện trong tiết thực hành

Trường hợp 1: nếu có máy chiếu

Giáo viên trình chiếu nội dung thực hành, gọi học sinh nhắc lại nội dung lýthuyết liên quan đến bài thực hành và thực hành mẫu, học sinh quan sát trênmàn hình chiếu Sau đó, giáo viên gọi học sinh lên máy thực hiện từng thaotác vừa thao tác vừa viết báo cáo.Tuy nhiên, theo tôi thấy, nếu nhìn trên mànhình chiếu thì những học sinh ở cuối lớp không quan sát rõ, lớp mất tập trunghơn Hơn nữa, không phải lúc nào giáo viên cũng có điều kiện sử dụng máychiếu

Trường hợp 2: nếu không có máy chiếu

Giáo viên trang bị phần mềm NetOp School

Giáo viên viết yêu cầu lên bảng hoặc trình chiếu thông qua màn hình NetOp

và thực hiện các bước tương tự như trên

Giáo viên có thể kết hợp vừa sử dụng máy chiếu vừa quan sát học sinh thôngqua màn hình NetOp School

• Giáo viên lưu ý học sinh:

- Không được làm việc riêng

- Không mở bất cứ chương trình nào khác

- Giáo viên có thể can thiệp bằng cách khóa màn hình, nhắc nhở

Ví dụ: Tiết Bài tập và thực hành 7 – ĐỊNH DẠNG VĂN BẢN

BƯỚC 1: Hệ thống lại các kiến thức có liên quan đến bài thực hành bằng sơ

đồ tư duy

Giáo viên hệ thống kiến thức ở bài 16 trước khi thực hành

BƯỚC 2: Trình chiếu nội dung thực hành

BƯỚC 3: Giáo viên thực hiện mẫu các thao tác thông qua màn hình NetOp

School cho học sinh theo dõi Giáo viên có thể quay phim lại các thao tácthực hiện trước, ghi đĩa rồi chiếu cho các em xem Cuối giờ giáo viên phátđĩa cho đại diện của lớp để các em về nhà xem lại

BƯỚC 4: Học sinh thực hành

Trong thời gian học sinh thực hành, giáo viên theo dõi thông qua mànhình NetOp, quan sát lớp, nếu học sinh có thắc mắc thì hướng dẫn, nếuthấy học sinh thực hành thao tác nào chưa chuẩn thì chỉnh sửa ngay Mỗithao tác có thể có nhiều cách thực hiện, giáo viên cho học sinh thao tácbằng nhiều cách và cho phép các em chọn một cách mà các em cho là dễthực hiện nhất trong từng tình huống

Nếu các em học sinh khá thực hiện nhanh, xong trước thì hướng dẫnlại cho các em còn làm chậm

Giáo viên nhận xét, tổng kết tiết học

Giáo viên nên dành 5-10 phút cho học sinh ôn lại các thao tác đã thựchành Bên cạnh đó cũng giúp cho các em có thời gian phát hiện những kiếnthức mới, thắc mắc, trao đổi với giáo viên

Giáo viên có thể gọi 1-2 em lên máy thực hành lại một số thao tác cho cả lớpxem và nhận xét

Để tiết học sinh động hơn, cuối giờ giáo viên có thể dành 5 phút để chơi mộttrò chơi nhỏ Ví dụ: nếu lớp có 4 tổ, giáo viên yêu cầu mỗi tổ cử 1 bạn đạidiện, bố trí vào 1 máy nào đó Giáo viên cho một bài tập nhỏ Chẳng hạn: Gõ

và trình bày đoạn văn bản sau

“Mưa trời ngập chảy ra sôngNhớ ơn dưỡng dục ra công đáp đền

Gió mùa thu Mẹ ru con ngủ

Năm canh chày thức đủ vừa năm

Nước chảy ra thương Cha nhớ Mẹ

Nước chảy vào thương Mẹ nhớ Cha”

Trong khoảng thời gian 2 phút, nếu tổ nào hoàn thành trước thì phầnthưởng là điểm cộng cho tổ đó Như vậy có thể động viên tinh thần học tậpcủa các em

Giáo viên dùng sơ đồ tư duy để tổng kết nội dung thực hành

Dặn dò nội dung buổi học tiếp theo: BÀI 17 – MỘT SỐ CHỨC NĂNG SOẠNTHẢO VĂN BẢN KHÁC (Sách giáo khoa trang 114)

− Có mấy kiểu danh sách?

− Các cách định dạng kiểu danh sách? Cách bỏ định dạng kiểu danhsách?

− Nêu các bước ngắt trang?

− Nêu các bước đánh số trang?

− Nêu các cách để xem văn bản trước khi in?

− Nêu các cách để in văn bản?

Nhóm đối chứng

Cũng với phương pháp trên nhưng giáo viên không sử dụng máy chiếuhoặc các phần mềm hỗ trợ

3.4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Sau khi tác động vào 2 nhóm đối tượng theo 2 phương pháp khác nhau,tôi tiến hành thiết kế bài kiểm tra một tiết thực hành (lần 1) ở tiết 52 học kỳ II

để đo kiến thức về môn học, cụ thể là kiến thức về các thao tác soạn thảo và

định dạng văn bản Tiếng Việt đơn giản Đề kiểm tra, đáp án và biểu điểm

được trình bày ở phần phụ lục.

Sau đó tôi tiến hành cho kiểm tra một tiết và chấm bài theo đáp án đã

xây dựng, công cụ đo lường là kết quả của bài kiểm tra Điểm cụ thể của

từng học sinh được liệt kê trong phần phụ lục.

4 Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả

Bảng so sánh điểm trung bình bài kiểm tra của mỗi nhóm sau tác động:

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

Như trên đã chứng minh rằng kết quả hai nhóm trước tác động là tươngđương Sau tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-test chokết quả p = 0,0003; cho thấy sự chênh lệch giữa điểm trung bình nhóm thực

nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả điểm

trung bình nhóm thực nghiệm cao hơn điểm trung bình nhóm đối chứng làkhông phải do ngẫu nhiên mà do kết quả của tác động, cụ thể nghiêng vềnhóm thực nghiệm

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của 2 bài kiểm tra là SMD=0,8753 chothấy mức độ ảnh hưởng của tác động trên nhóm thực nghiệm là lớn

Vậy giả thuyết của đề tài “kết hợp nhiều phương pháp giảng dạy và phầnmềm hỗ trợ giúp cho tiết thực hành môn Tin học của học sinh lớp 10 đạt hiệuquả cao” ở trường THPT Nguyễn Trung Trực đã được kiểm chứng

Bàn luận

Kết quả giá trị trung bình của bài kiểm tra sau tác động của lớp thực nghiệm

là 7.7333 ; kết quả bài kiểm tra của lớp đối chứng là 6.7667 Độ chênh lệch điểm

số giữa hai lớp là 0.9667 Điều đó cho thấy điểm giá trị trung bình của hai lớp đốichứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm trungbình cao hơn lớp đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD =0,8753 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn.

Phép kiểm chứng T-test giá trị trung bình sau tác động của hai lớp là p =0.0003 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch giá trị trung bình của hainhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động

5 Kết luận và khuyến nghị

Kết luận

Qua áp dụng nghiên cứu kết hợp nhiều phương pháp và phần mềm hỗ trợ làhết sức cần thiết đã nâng cao chất lượng học tập của học sinh, cụ thể là cảithiện được kỹ năng thực hành của học sinh, giúp học sinh tiếp thu bài dễ dànghơn và có ý thức học tập chủ động hơn

Khuyến nghị

Với những kiểm chứng thu được trên kết quả của các bài kiểm tra thông quacác nhóm đối tượng, tôi nhận thấy: tác động trên nhóm thực nghiệm đã manglại kết quả cao hơn, vì vậy nghiên cứu kết hợp nhiều phương pháp và phầnmềm hỗ trợ là hết sức cần thiết, nghiên cứu nên được tiếp tục áp dụng và mởrộng

Để mang lại kết quả học tập cao hơn cho học sinh, tôi mong các cấplãnh đạo quan tâm, trang bị phòng máy vi tính hiện đại, sữa chữa kịp thời máyhỏng hóc để học sinh có đủ máy thực hành

Giáo viên phải luôn học hỏi, tìm tòi những phần mềm, phương pháp dạyhọc tiên tiến thông qua sách vở, tài liệu, các phương tiện truyền thông, mạnginternet… để hỗ trợ trong việc dạy các tiết thực hành nhằm tạo sự yêu thíchhọc tập cho học sinh

Nếu nghiên cứu được các cấp lãnh đạo chấp nhận, tôi mong muốnnhận được sự đóng góp ý kiến, đưa ra giải pháp hoàn thiện hơn giúp học sinh

có kỹ năng thực hành một cách tốt nhất

6 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng – Nhà xuất bản Đại học

Sư phạm

2 Lê Đức Long – Phương pháp giảng dạy – Đại học Sư Phạm Thành Phố Hồ

Chí Minh

3 Hồ Sĩ Đàm – Sách giáo viên Tin học 10 – Nhà xuất bản Giáo dục

4 Hồ Sĩ Đàm – Sách giáo khoa Tin học 10 – Nhà xuất bản Giáo dục

5 Hồ Sĩ Đàm – Sách bài tập Tin học 10 – Nhà xuất bản Giáo dục

6 Quách Tất Kiên – Giới thiệu câu hỏi và bài tập trắc nghiệm Tin học 10 –

Nhà xuất bản Hà Nội

7 Mạng internet – Thư viện bài giảng Bạch Kim

7 PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1 KẾ HOẠCH BÀI HỌC

1 KẾ HOẠCH BÀI HỌC: BÀI TẬP VÀ THỰC HÀNH 6

§ BÀI TẬP VÀ THỰC HÀNH SỐ 6 LÀM QUEN VỚI MICROSOFT WORD (Tiết 2)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Khởi động và kết thúc Word

- Tìm hiểu các thành phần trên màn hình của Word

- Soạn thảo được một văn bản tiếng Việt đơn giản

- Biết khởi động và kết thúc hệ soạn thảo văn bản

- Nhận biết một số thành phần trên màn hình chính của hệ soạn thảo

- Thực hiện được một số lệnh cơ bản: Mở văn bản mới để soạn thảo, mở văn bản

đã có, lưu, xóa, sao chép, di chuyển văn bản

- Soạn thảo được một văn bản tiếng Việt đơn giản

III Chuẩn bị

1 Giáo viên

− Các mẫu văn bản trong SGK như: Đơn xin nhập học, Hồ Hoàn Kiếm

− Phòng máy tính, máy chiếu, cài đặt phần mềm NetOp School, iMindmap

2 Học sinh

− Xem trước cách gõ tiếng Việt, và thao tác trên máy

IV Tiến trình

1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: Kiểm tra sĩ số, ổn định lớp

2 Kiểm tra miệng:

Câu 1 Giáo viên gọi học sinh lên máy và thực hiện các thao tác

− Khởi động Word

− Chỉ ra một số thành phần cơ bản trong màn hình làm việc của Word

− Khởi động chương trình Unikey, chọn bảng mã, kiểu gõ

Giáo viên yêu cầu các học sinh khác tập trung lên màn hình theo dõi, nhận xét

Học sinh thực hiện

Giáo viên nhận xét và cho điểm

Câu 2 Giáo viên chiếu 1 đoạn văn bản đã chuẩn bị sẵn, gọi học sinh lên máy và

thực hiện các thao tác

− Lưu văn bản

− Chọn một phần văn bản

− Sao chép văn bản

Giáo viên nhận xét và cho điểm

3 Giảng bài mới:

Họat động 1: Hệ thống kiến thức

GV: Yêu cầu học sinh nhắc lại các thao tác

soạn thảo văn bản đơn giản và trình chiếu sơ đồ

tư duy trên màn hình chiếu và màn hình NetOp

School

HS: Thực hiện theo yêu cầu của GV.

GV: Để tránh HS làm việc riêng không tập

trung, GV khóa màn hình của HS Nhắc nhở

HS viết báo cáo thực hành vào giấy

Họat động 2: GV trình chiếu nội dung thực

hành cho HS xem

−Gõ họ tên học sinh, lớp

−Nhập đoạn văn ở SGK trang 107

−Lưu văn bản với tên Don xin hoc vào ổ đĩa

Họat động 3: GV trình chiếu đoạn văn bản thô

đã chuẩn bị sẵn, làm mẫu cho HS xem, thực

hiện các thao tác bằng cả 3 cách (lệnh trong

bảng chọn, nút lệnh trên thanh công cụ và phím

1 Nội dung thực hành

−Gõ họ tên học sinh, lớp

−Nhập đoạn văn ở SGK trang 107

−Lưu văn bản với tên Don xin hoc vào

−Lưu văn bản đã sửa

2 Soạn một văn bản đơn giản

Nhập đoạn văn sau (không cần sửa lỗi):Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt namĐộc lập-Tự do-Hạnh phúc

Đơn xin nhập họcKính gửi: Ông Hiệu trưởng trường THPT Hữu Nghị

Tôi tên là Nguyễn Văn Hùng, có con là Nguyễn Văn Dũng nguyên là học sinh trường THPT Đoàn Kết Cháu Dũng vừa qua đã kết thúc học kì I với hạnh kiểm tốt

và được xếp loại học tập loại khá

Tôi làm đơn này kính xin Ông Hiệu trưởngcho phép con tôi được tiếp tục vào học lớp

10 tại trường THPT Hữu Nghị do gia đìnhtôi mới chuyển về địa bàn gần trường