Một số giải pháp phát triển dịch vụ môi giới chứng khoán ở công ty cổ phần chứng khoán Quốc Gia

Hoạt động môi giới chứng khoán được các công ty chứng khoán triển khai thành dịch vụ môi giới chứng khoán.

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng

em Những số liệu và kết quả trong Luận văn này là trung thực và phản ánh đúng tình hình thực tế tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Quốc Gia

Sinh viên

Lê Thị Kim Phượng

LỜI MỞ ĐẦU

Một trong những đặc trưng của thị trường chứng khoán là hoạt động theonguyên tắc trung gian Theo nguyên tắc này, các giao dịch trên thị trườngchứng khoán bắt buộc phải thực hiện thông qua các công ty chứng khoán Dođặc thù của loại hình thị trường, hoạt động môi giới chứng khoán có vai tròquan trọng Hoạt động môi giới chứng khoán được các công ty chứng khoántriển khai thành dịch vụ môi giới chứng khoán Vì vậy, dịch vụ môi giới vừa

là sản phẩm tinh vi, phức tạp của một trình độ phát triển cao của thị trường,đồng thời lại là hoạt động gần gũi với công chúng đầu tư - những đối tượngchủ yếu tiếp nhận các dịch vụ môi giới chứng khoán Cùng với sự ra đời cáchđây chưa lâu của thị trường chứng khoán ở Việt Nam, dịch vụ môi giới chứngkhoán cũng đã hình thành và đang phát triển Đây là kết quả của nỗ lực nhằmrút ngắn khoảng thời gian cần thiết để tạo lập kênh huy động vốn trung và dàihạn cho công cuộc tăng trưởng kinh tế đất nước Hơn nữa, việc tìm hiểu vềdịch vụ môi giới chứng khoán là cần thiết không chỉ cho những ai mongmuốn làm giàu chính đáng thông qua việc tham gia cung cấp hay sử dụng loạidịch vụ này mà cần cho tất cả muốn khám phá lĩnh vực mới mẻ và thú vị Đây

cũng là lý do em lựa chọn đề tài “Một số giải pháp phát triển dịch vụ môi giới chứng khoán ở công ty cổ phần chứng khoán Quốc Gia” làm luận văn

tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo TS VũXuân Dũng và các anh chị ở công ty đặc biệt là phòng môi giới đã giúp emhoàn thành luận án này

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN

1.1 Những vấn đề chung về công ty chứng khoán.

1.1.1 Khái niệm và phân loại công ty chứng khoán

a Khái niệm về công ty chứng khoán

Để hình thành và phát triển thị trường chứng khoán có hiệu quả, một yếu

tố không thể thiếu được là các chủ thể tham gia kinh doanh trên thị trườngchứng khoán Mục tiêu của việc hình thành thị trường chứng khoán là thu hútvốn đầu tư dài hạn cho việc phát triển kinh tế và tạo tính thanh khoản cho loạichứng khoán Thị trường chứng khoán không giống như các thị trường hànghóa thông thường khác vì hàng hóa của thị trường là các chứng khoán-mộtloại hàng hóa đặc biệt Với loại hàng hóa đặc biệt này người mua và ngườibán không trực tiếp mua bán mà thông qua một trung gian Do vậy, để thúcđẩy thị trường chứng khoán hoạt động một cách có trật tự, công bằng và hiệuquả cần phảicó sự ra đời và hoạt động của các công ty chứng khoán Là trunggian giữa người mua và người bán vì chỉ có công ty chứng khoán đủ năng lựctrình độ, có khả năng phân tích sẽ đứng ra kết nối giữa người mua và bán.Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán trên thế giới chothấy thời tiền sử của thị trường chứng khoán, các nhà môi giới hoạt động cánhân độc lập với nhau Sau này, cùng với sự phát triển của thị trường chứngkhoán, chức năng và quy mô hoạt động giao dịch của các nhà môi giới tănglên đòi hỏi sự ra đời của công ty chứng khoán là sự tập hợp các tổ chức củacác nhà môi giới riêng lẻ

Theo giáo trình Thị trường chứng khoán của trường Đại Học Kinh Tế

Quốc Dân: “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán ”

Theo quyết định số 55/2004/QĐ-BTC ngày 17 thánh 6 năm 2004 của bộtrưởng Bộ tài chính thì: “Công ty chứng khoán là công ty cổ phần, công tyTNHH thành lập hợp pháp tại Việt Nam, được Ủy ban chứng khoán Nhànước cấp giấy phép thực hiện một hoặc một số loại hình kinh doanh chứngkhoán”

b Phân loại các công ty chứng khoán

Thị trường chứng khoán đã có lịch sử phát triển hàng trăm năm nên cácloại hình công ty chứng khoán cũng vô cùng phong phú và đa dạng Có nhiềucăn cứ để phân loại công ty chứng khoán nhưng chủ yếu là những căn cứ sau :

* Căn cứ vào mô hình của công ty chứng khoán.

Hoạt động của công ty chứng khoán rất đa dạng và phức tạp, khác hẳnvới các doanh nghiệp sản xuất và thương mại thông thường vì công ty chứngkhoán là một định chế tài chính đặc biệt Vì vậy, vấn đề xác định mô hình tổchức kinh doanh của công ty chứng khoán cũng có nhiều đặc điểm khác vàvận dụng cho các khối thị trường có mức độ phát triển khác nhau (thị trường

cổ điển, thị trường mới nổi, thị trường các nước chuyển đổi) Tuy nhiên có thểchia mô hình tổ chức kinh doanh của công ty chứng khoán theo 2 nhóm sau:

- Mô hình Ngân hàng đa năng:

Theo mô hình này, các NHTM hoạt động với tư cách là chủ thể kinhdoanh chứng khoán, bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ Mô hình này được biểuhiện dưới hai hình thức:

- Loại đa năng một phần: Các NH muốn kinh doanh chứng khoán phảithành lập công ty con hoạt động độc lập Mô hình này còn gọi là mô hình kiểuAnh.

- Loại đa năng hoàn toàn: Các NH được phép trực tiếp kinh doanh chứngkhoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ tàichính khác (mô hình này còn gọi là mô hình kiểu Đức)

- Mô hình công ty chứng khoán chuyên doanh:

Theo mô hình này, hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công tyđộc lập và chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán đảm trách, các Ngânhàng không được tham gia kinh doanh chứng khoán

Ưu điểm mô hình này là hạn chế được rủi ro cho hệ thống Ngân hàng,tạo điều kiện cho các công ty chứng khoán đi vào chuyên môn hoá sâu tronglĩnh vực chứng khoán để thúc đẩy thị trường phát triển

Tuy nhiên, do xu thế hình thành nên các tập đoàn tài chính khổng lồ, nênngày nay một số thị trường cũng cho phép kinh doanh trên nhiều lĩnh vực tiền

tệ, chứng khoán, bảo hiểm, nhưng được tổ chức thành các công ty mẹ, công tycon và có sự quản lý, giám sát chặt chẽ và hoạt động tương đối độc lập vớinhau

* Căn cứ vào hình thức pháp lý của công ty chứng khoán

Hiện nay, các công ty chứng khoán thường được tổ chức dưới ba hìnhthức pháp lý sau :

- Công ty hợp danh

Là loại hình công ty có từ hai thành viên góp vốn tạo nên Tuỳ vào sốvốn góp của các bên tham gia mà xác định thành viên Ban giám đốc Thànhviên tham gia vào việc điều hành công ty được gọi là thành viên hợp danh

Các thành viên phải chịu trách nhiệm vô hạn về những nghĩa vụ tài chínhcông ty bằng toàn bộ tài sản của mình Ngược lại, các thành viên không thamgia điều hành công ty gọi là thành viên góp vốn, họ chỉ chịu trách nhiệm vềnhững khoản nợ của công ty trong giới hạn phần vốn góp của mình vào công

ty Thông thường khả năng huy động vốn của công ty hợp danh bị giới hạntrong số vốn mà các hội viên có thể đóng góp nên loại hình này không được

áp dụng rộng rãi

- Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH)

Đây là loại hình công ty mà theo đó các thành viên góp vốn phải chịutrách nhiệm trong giới hạn số vốn mà họ đã góp Công ty TNHH có hai loạichính là công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH nhiều thành viên

Ưu điểm của loại hình công ty này là có thể huy động được vốn dễ dàngthông qua việc bổ sung vốn của các thành viên góp vốn hoặc huy động vốntrên thị trường chứng khoán thông qua phát hành trái phiếu Như vậy,phương thức huy động vốn đơn giản hơn so với công ty họp danh Đồng thờiviệc tuyển đội ngũ quản lý cũng năng động hơn không bị bó hẹp trong một sốđối tác như trong công ty hợp danh Vì vậy hình thức công ty TNHH cũngkhá phổ biến hiện nay

Hạn chế của loại hình công ty này là huy động vốn thông qua phát hànhtrái phiếu thường là trái phiếu trung và dài hạn Vì bản thân dịch vụ mà công

ty này cung cấp là loại hình dịch vụ cao cấp, đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu cao,khả năng thu hồi vốn lâu Hơn nữa, đối với thị trường chứng khoán Việt Namthì trái phiếu chưa thực sự được nhà đầu tư cá nhân quan tâm bởi thu nhập từtrái phiếu không cao, mà mức an toàn của trái phiếu công ty chưa thực sựđược đảm bảo

- Công ty cổ phần :

Công ty cổ phần là một pháp nhân độc lập, các thành viên góp vốn gọi làcác cổ đông Các cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn trên phần vốn góp củamình Dựa trên số lượng cổ phần nắm giữ mà Đại hội cổ đông bầu ra Hộiđồng quản trị và Ban giám đốc Giám đốc có thể là thành viên Hội đồng quảntrị nhưng cũng có thể là người thuê ngoài Giám đốc chịu trách nhiệm trướcHội đồng quản trị về tình hình hoạt động kinh doanh của công ty Công ty cổphần là loại hình công ty tồn tại liên tục không phụ thuộc vào việc thay đổi cổđông Nếu công ty phá sản hay thua lỗ, cổ đông chỉ bị thiệt hại ở mức vốn đãđầu tư vào công ty Công ty có thể niêm yết tại sở giao dịch coi như là hìnhthức quảng cáo miễn phí Hơn nữa, với loại hình công ty này thì nguồn huyđộng vốn dài hạn thực hiện dễ dàng hơn hai loại hình công ty trên vì nhà đầu

tư có thể chuyển nhượng cho người khác để lấy tiền bất cứ lúc nào mìnhmuốn Ngoài ra, huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu cũng đảm bảocho nhu cầu huy động vốn dài hạn của loại hình dịch vụ do công ty chứngkhoán cung cấp

Do những ưu điểm trên, ngày nay các công ty chứng khoán chủ yếu tồntại dưới hình thức công ty cổ phần

Hiện nay, ở Việt Nam theo điều 59 của Luật chứng khoán thì công tychứng khoán được tổ chức dưới dạng công ty TNHH hoặc công ty cổ phầntheo quy định của Luật doanh nghiệp Trong điều kiện thị trường chứngkhoán còn khá non trẻ thì việc quản lý vô cùng khó khăn Công ty chứngkhoán là một trong chủ thể tạo lập thị trường chứng khoán Việc quy địnhhình thức pháp lý có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng niềm tin của các nhà đầu

tư đối với thị trường Trên thực tế tính đến thời điểm này thì Việt Nam có 87

công ty chứng khoán trong đó loại hình công ty cổ phần là 75 doanh nghiệp

và còn lại là công ty TNHH

1.1.2 Vai trò của công ty chứng khoán

Khi một doanh nghiệp muốn huy động vốn bằng cách phát hành chứngkhoán nhưng không thể tự mình đi bán số chứng khoán đó mà phải thông quanhững nhà chuyên nghiệp Đó là các công ty chứng khoán với nghiệp vụchuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp thực hiện vai trò trung gian giữa nhàđầu tư và người phát hành Nhờ các công ty chứng khoán mà cổ phiếu, tráiphiếu được lưu thông buôn bán tấp nập trên thị trường chứng khoán và cũngqua đó một lượng vốn khổng lồ được đưa vào đầu tư từ việc tập hợp nhữngnguồn vốn nhỏ lẻ trong công chúng Có thể nói sự ra đời và phát triển củacông ty chứng khoán có vai trò to lớn không chỉ đối với thị trường chứngkhoán mà còn có ý nghĩa to lớn đối với tổ chức phát hành, nhà đầu tư và cơquan quản lý

a Đối với thị trường chứng khoán

Nhìn chung công ty chứng khoán có vai trò chủ yếu trên thị trườngchứng khoán như sau :

- Vai trò làm cầu nối giữa cung và cầu chứng khoán

Trên thị tr ư ờng s ơ cấp : Một doanh nghiệp khi có nhu cầu về vốn cónhiều cách thức để huy động nhưng thông qua thị trường chứng khoán là phổbiến bởi những ưu việt mà nó đem lại Nhưng làm thế nào để nhà đầu tư cóthể biết đến doanh nghiệp mình và tiếp cận với phương án kinh doanh màcông ty dự kiến Hơn nữa, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ hiểu biết

về pháp luật để đảm bảo cho đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng thànhcông Trong khi đó nhà đầu tư cũng phải mất nhiều thời gian, công sức để xácđịnh giá trị thực của doanh nghiệp mà mình dự định đầu tư Như vậy thực tế

thị trường đòi hỏi cần có một trung gian tài chính đáp ứng yêu cầu rút ngắnkhoảng cách giữa tổ chức phát hành và nhà đầu tư Công ty chứng khoán vớiđội ngũ các bộ có kinh nghiệm và trình độ chuyên môn cao có đầy đủ khảnăng đảm nhiệm vai trò này thông qua hoạt động nghiệp vụ bảo lãnh pháthành chứng khoán.

Trên thị tr ư ờng thứ cấp : Thị trường chứng khoán với đặc trưng ngườimua và người bán cách xa nhau, hàng hoá vô hình Khi một nhà đầu tư muốnbán chứng khoán sẽ gặp khó khăn trong tìm kiếm đối tác Ngược lại, nhà đầu

tư muốn mua chứng khoán không thể xác định chứng khoán đó là thật haygiả, và mua ở đâu Thông qua hoạt động môi giới chứng khoán, công tychứng khoán nối liền nhà đầu tư với nhau, đảm bảo giao dịch cho nhà đầu tư

an toàn, thuận tiện và nhanh chóng

- Vai trò cung cấp một cơ chế giá cả

Ngành công nghiệp chứng khoán nói chung và công ty chứng khoán nóiriêng thông qua sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC cung cấp một cơchế giá cả nhằm giúp nhà đầu tư có được sự đánh giá đúng thực tế và chínhxác về giá trị khoản đầu tư của mình Không chỉ vậy công ty chứng khoán cóvai trò quan trọng là can thiệp trên thị trường, góp phần điều tiết giá chứngkhoán Theo quy định của các nước công ty chứng khoán bắt buộc phải dànhmột tỷ lệ nhất định giao dịch của mình để mua chứng khoán vào khi giáchứng khoản trên thị trường đang giảm và bán ra khi giá chứng khoán cao

- Vai trò tăng tính thanh khoản của chứng khoản.

Các nhà đầu tư luôn muốn có được khả năng chuyển tiền mặt thànhchứng khoán có giá và ngược lại trong một môi trường đầu tư ổn định Cáccông ty chứng khoán đảm nhận được chức năng chuyển đổi này, giúp cho nhàđầu tư giảm thiểu những rủi ro ở múc thấp nhất khi tiến hành đầu tư Nói cách

khác công ty chứng khoán thông qua các nghiệp vụ hoạt động tạo ra tínhthanh khoản cho chứng khoán Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các nhàđầu tư cá nhân có khoản vốn nhàn rỗi trong ngắn hạn.

- Cung cấp các dịch vụ cho thị trường :

Công ty chứng khoán với vị trí trung gian tài chính giữa người mua vàngười bán nên có khả năng nắm bắt nhu cầu của khách hàng Hơn nữa, để thuhút khách hàng, cuộc chạy đua phát triển các dịch vụ cung cấp các tiện íchcho khách hàng không ngừng diễn ra Cũng nhờ đó, dịch vụ do công ty chứngkhoán cung cấp cho thị trường vô cùng phong phú đa dạng phù hợp với điềukiện thị trường phát triển Ở Việt Nam hiện nay,do nhiều lý do nhưng quantrọng nhất là bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư cá nhân, đảm bảo thị trường pháttriển theo mục tiêu đề ra mà pháp luật còn hạn chế một số loại hình dịch vụ

- Tạo ra các sản phẩm mới

Gần đây chủng loại chứng khoán đã phát triển với tốc độ nhanh do một

số nguyên nhân trong đó có yếu tố dung lượng thị trường và biến động thịtrường ngày càng lớn, nhận thức rõ ràng hơn của khách hàng đối với thịtrường tài chính và sự nỗ lực trong tiếp thị của công tư chứng khoán Ngoài

cổ phiếu, trái phiếu các công ty chứng khoán hiện nay còn bán trái phiếuchính phủ, chứng quyền, trái quyền, các hợp đồng tương lai, các hợp đồng lựachọn và các sản phẩm lai tạo khác phù hợp với thay đổi trên thị trường và môitrường kinh tế

b Đối với tổ chức phát hành

Việc thiếu vốn trong sản xuất là điều thường thấy trong hoạt động kinhdoanh của một doanh nghiệp Không phải lúc nào doanh nghiệp cũng giảiquyết vấn đề này bằng cách vay vốn các tổ chức tín dụng Khi thị trườngchứng khoán ra đời kéo theo sự hình thành của công ty chứng khoán thì có thể

huy động vốn một cách khá đơn giản và mau lẹ trên thị trường sơ cấp Pháthành cổ phiếu để mời cộng tác làm ăn hay phát hành trái phiếu để vay vốn làcách phổ biến hiện nay Hơn nữa khi muốn mở rộng sản xuất thì doanhnghiệp cần khoản vốn lớn và trả trong nhiều năm Thường thỉ trong trườnghợp này thì ngân hàng không mấy mặn mà trong việc cho vay Do đó thôngqua nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán mà công ty chứng khoán tạo

ra một cơ chế huy động vốn cho nền kinh tế nói chung và cho tổ chức pháthành nói riêng

Hơn nữa, nhờ các dịch vụ mà công ty chứng khoán cung cấp như tư vấnxác định giá trị doanh nghiệp, tư vấn cổ phần hóa … doanh nghiệp có đượccách tiếp cận mới với những phương thức quản lý mới, đánh giá được giá trịdoanh nghiệp của mình từ đó có chiến lược phát triển mới cho phù hợp vớinhu cầu của thị trường

c Đối với nhà đầu tư

Công ty chứng khoán với các nghiệp vụ của mình như môi giới, tưvấn… đã tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí cho nhà đầu tư tham giathị trường và từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư Công ty chứng khoán với đầy

đủ các dịch vụ tiện ích, không chỉ nhận lệnh cho khách hàng mà còn tư vấn,nghiên cứu, phân tích thị trường, cung cấp thông tin để khách hàng biết mà cóquyết định đúng đắn trong đầu tư, giảm rủi ro và tăng lợi nhuận

Ngoài ra công ty chứng khoán còn cung cấp cho các thị trường cơ chếxác lập giá thông qua hệ thống khớp giá hoặc khớp lệnh Nhà đầu tư hoàntoàn có thể chủ động đặt giá một cách khách quan Với các nguồn thông tin

về thị trường, về tình hình kinh doanh của các công ty, về cơ chế giao dịch,…nhà đầu tư sẽ đánh giá được chính xác hơn giá trị của các khoản đầu tư

d Đối với cơ quan quản lý thị trường

Công ty chứng khoán có vai trò cung cấp đầy đủ các thông tin về thịtrường chứng khoán cho các cơ quan quản lý Việc cung cấp thông tin nàymột mặt là theo quy định của pháp luật, mặt khác là nguyên tắc nghề nghiệpcủa công ty chứng khoán vì một công ty chứng khoán cần hoạt động minhbạch Nguồn thông tin có được nhờ công ty chứng khoán tiến hành tư vấnphát hành cho các tổ chức Dựa vào các thông tin do công ty chứng khoáncấp, các cơ quan quản lý thị trường có thể kiểm soát, chống hiện tượng thaotúng, lũng đoạn, bóp méo thị trường

Tóm lại, công ty chứng khoán với tư cách là trung gian tài chính đóngvai trò quan trọng và rất cần thiết đối với các nhà đầu tư, tổ chức phát hành,

cơ quan quản lý và đối với TTCK nói chung Những vai trò này được thể hiện

rõ nét qua các nghiệp vụ của công ty chứng khoán

1.1.3 Nghiệp vụ hoạt động kinh doanh của công ty chứng khoán.

Theo điều 60 của Luật chứng khoán, số 70/2006/QH 11 Quốc hội thôngqua ngày 29/6/2006 thì công ty chứng khoán được thực hiện các nghiệp vụsau:

a Môi giới chứng khoán :

Khái niệm: Môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện

mua bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng

- Độ rủi ro của hoạt động này thấp hay cao đều do khách hàng chịu mọitrách nhiệm đối với kết quả mà giao dịch đem lại.

- Thu nhập từ hoạt động môi giới khá ổn định

b Tư vấn chứng khoán

Khái niệm: Tư vấn đầu tư chứng khoán là các hoạt động phân tích, đưa

ra khuyến nghị liên quan đến chứng khoán, hoặc công bố và phát hành cácbáo cáo phân tích có liên quan đến chứng khoán

Đặc điểm:

- Vì của công ty chứng khoán phải có giấy phép hành nghề chứng khoán

do Ủy ban chứng khoán Nhà nước cấp

- Hoạt động tư vấn ít chịu rủi ro vì việc quyết định và chịu trách nhiệmtrước các quyết định đó đều thuộc về khách hàng

- Hoạt động tư vấ thường không trực tiếp tạo ra thu nhập cho công tychứng khoán do chi phí thuê chuyên gia tư vấn rất cao trong khi đó thu từ phí

tư vấn lại vừa phải, thậm chí nhiều khi tư vấn được coi như dịch vụ đi kèmvới các hoạt động khác

c Hoạt động tự doanh và quản lý danh mục đầu tư

* Hoạt động tự doanh

Khái niệm: Tự doanh là việc công ty chứng khoán tự tiến hành các giao

dịch mua bán chứng khoán cho chính mình

Mục đích: Nhằm thu lợi cho chính mình.

Đặc điểm:

- Đây là một hoạt động mà công ty chứng khoán đóng vai trò như mộtnhà đầu tư chứng khoán, do đó, công ty phải tự gánh chịu mỏi rủi ro mà hoạtđộng này đem lại.

- Thực hiện hoạt động tự doanh, tức là các công ty chứng khoán cũngphải tìm cách thu lợi cho bản thân nên không tránh khỏi sự cạnh tranh với cácnhà đầu tư khác

- Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán vừa mang lại lợi nhuậncho công ty vừa mang tính bình ổn thị trường

* Hoạt động quản lý danh mục đầu tư

Khái niệm: Quản lý danh mục đầu tư là việc quản lý vốn của khách hàng

thông qua việc mua bán và nắm giữ hộ tổ hợp chứng khoán cho khách hàng

và vì lợi ích của khách hàng

Các bước thực hiện:

- Công ty chứng khoán và khách hàng tiếp xúc để tìm hiểu kỹ năng củanhau

- Công ty và khách hàng tiến hành ký hợp đồng quản lý

- Thực hiện hợp đồng quản lý

- Khi đến hạn kết thúc hợp đồng hay trong một số trường hợp công typhải giải thể, phá sản, ngừng hoạt động công ty phải cùng khách hàng bànbạc và quyết định xem có thể tiếp tục gia hạn hay thanh lý hợp đồng

d Hoạt động bảo lãnh, đại lý phát hành

Khái niệm: Bảo lãnh, phát hành là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức

phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, nhận mua

chứng khoán của tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua số chứng khoán cònlại chưa được phân phối hết.

Đặc điểm:

Đây là hoạt động công ty chứng khoán tiến hành trên thị trường sơ cấp,

nó có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tạo hàng hoá trên thị trường và giúpcác doanh nghiệp huy động vốn một cách nhanh chóng, hiệu quả

- Thù lao của tổ chức bảo lãnh có thể là một khoản phí đối với hình thứcbảo lãnh chắc chắn hoặc hoa hồng đối với các hình thức bảo lãnh khác

- Về rủi ro: Rủi ro mà công ty chứng khoán gánh chịu trong một đợt pháthành khác nhau tùy thuộc vào phương thức bảo lãnh và vào tư cách của công

1.2 Dịch vụ môi giới của công ty chứng khoán

Hoạt động nghiệp vụ môi giới chứng khoán là trong nghiệp vụ hoạt độngquan trọng, chủ yếu của công ty chứng khoán Trên cơ sở quy định pháp luật

về hoạt động môi giới, các công ty triển khai hoạt động này dưới dạng dịch vụmôi giới bao gồm các dịch vụ tư vấn, dịch vụ trung gian giao dịch, dịch vụ về

tín dụng, và các dịch vụ hỗ trợ khác…Chính vì vậy, để tìm hiểu về dịch vụmôi giới chứng khoán, chúng ta tìm hiểu hoạt động môi giới chứng khoán.

1.2.1 Hoạt động môi giới chứng khoán.

a Khái niệm

Môi giới chứng khoán là một hoạt động kinh doanh chứng khoán trong

đó một công ty chứng khoán đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịchthông qua cơ chế giao dịch tại sở giao dịch chứng khoán hay thị trường OTC

mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với hậu quả kinh tế của việcgiao dịch đó

b Chức năng của hoạt động môi giới chứng khoán

- Cung cấp dịch vụ với hai tư cách: Công ty chứng khoán nối liền kháchhàng với bộ phận nghiên cứu đầu tư, cung cấp cho khách hàng các báo cáonguyên cứu và các khuyến nghị đầu tư Mặt khác, nối liền những người bán

và những người mua, đem đến cho khách hàng tất cả các loại sản phẩm vàdịch vụ tài chính

- Đáp ứng những nhu cầu tâm lý của khách hàng khi cần thiết: trở thànhngười bạn, người chia sẻ những lo âu, căng thẳng và đưa ra những lời độngviên kịp thời

- Khắc phục trạng thái xúc cảm quá mức ( điển hình là sợ hãi và thamlam), để giúp khách hàng có những quyết định tỉnh táo

- Đề xuất thời điểm bán hàng một cách hợp lý nhất sao cho mang lại chokhách hàng của mình nhiều lợi ích nhất

c Phân loại

Tuỳ theo quy định của mỗi nước, cách thức hoạt động của Sở giao dịchchứng khoán mà có thể phân chia thành nhiều loại nhà môi giới khác nhau :

- Môi giới dịch vụ ( Full Service Broker) : Là loại môi giới có thể cungcấp đầy đủ dịch vụ như mua bán chứng khoán, giữ hộ cổ phiếu, thu cổ tức,cho khách hàng vay tiền, cho vay cổ phiếu để bán trước, mua sau và nhất là

có thể cung cấp tài liệu, cho ý kiến cố vấn trong việc đầu tư

- Môi giới chiết khấu ( Discount Broker) : Là loại môi giới chỉ cung cấpmột số dịch vụ như mua bán hộ chứng khoán Đối với môi giới loại này thìkhoản phí và hoa hồng nhẹ hơn môi giới toàn dịch vụ vì không có tư vấn,nghiên cứu thị trường

- Môi giới uỷ nhiệm hay môi giới thừa hành : Đây là những nhân viêncủa một công ty chứng khoán thành viên của Sở giao dịch, làm việc hưởnglương của công ty chứng khoán và được bố trí thực hiện các lệnh mua báncho các công ty chứng khoán hay cho khách hàng của công ty trên sàn giaodịch Vì thế họ có tên chung là môi giới trên sàn

- Môi giới độc lập hay môi giới 2 đô la : Môi giới độc lập (IndependentBroker) là các môi giới làm việc cho chính họ và hưởng hoa hồng theo thù laodịch vụ Họ là một thành viên tự bỏ tiền ra thuê chỗ tại Sở giao dịch giốngnhư các công ty chứng khoán thành viên

Họ chuyên thực thi lệnh cho các công ty thành viên khác của Sở Giaodịch Sở dĩ có điều này là tại các Sở giao dịch nhộn nhịp, lượng lệnh phải giảiquyết cho khách hàng của các công ty chứng khoán đôi khi rất nhiều, nhânviên môi giới không thể thực hiện kịp các lệnh vào trung tâm hoặc vì một lý

do nào đó vắng mặt Lúc đó các công ty chứng khoán sẽ hợp đồng với các nhàmôi giới độc lập để thực hiện lệnh cho khách hàng của mình và trả cho nhàmôi giới này một khoản tiền nhất định Ban đầu các nhà môi giới được trả 2

đô la cho một lô tròn chứng khoán (100 cổ phần) nên người ta quen gọi là “môi giới 2 đô la” Môi giới độc lập cũng gọi là môi giới trên sàn ( floor

broker), họ đóng vai trò không khác gị môi giới thừa hành, chỉ khác là họ có

tư cách độc lập - tức là họ không đại diện cho bất kỳ công ty chứng khoánnào

- Nhà môi giới chuyên môn :

Các Sở giao dịch chứng khoán thường quy định mỗi loại chứng khoánchỉ được phép giao dịch tại một địa điểm nhất định gọi là quầy giao dịch( Post), các quầy được bố trí liên tiếp quanh sàn giao dịch(floor) Trong quầygiao dịch có một số nhà môi giới được gọi là nhà môi giới chuyên môn haychuyên gia Các chuyên gia chỉ thực hiện một số loại chứng khoán nhất định.Nhà môi giới chuyên môn thực hiện hai chức năng chủ yếu là thực hiện cáclệnh giao dịch và lệnh thị trường

e Quy trình giao dịch chứng khoán niêm yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán:

Toàn bộ quy trình này được tiến hành theo 5 bước:

- Bước 1: Nhà đầu tư đến mở tài khoản và đặt lệnh mua hay bán chứng

khoán tại một công ty chứng khoán

- Bước 2: Công ty chứng khoán chuyển lệnh đó cho đại diện của công ty

tại Trung tâm giao dịch chứng khoán để nhập vào hệ thống giao dịch củaTrung tâm

- Bước 3: Trung tâm giao dịch chứng khoán thực hiện ghép lệnh và

thông báo kết quả giao dịch cho công ty chứng khoán

- Bước 4: Công ty chứng khoán thông báo kết quả giao dịch cho nhà đầu

tư

- Bước 5: Nhà đầu tư nhận được chứng khoán (nếu là người mua) hoặc

tiền (nếu là người bán) trên tài khoản của mình tại công ty chứng khoán sau 3

ngày làm việc kể từ ngày mua bán nếu quy định về thời gian thực hiện thanhtoán bù trừ chứng khoán là T +3.

1.2.2 Dịch vụ môi giới chứng khoán ở công ty chứng khoán.

Một trong những chức năng hoạt động của công ty chứng khoán là hoạtđộng nghiệp vụ môi giới chứng khoán Có nhiều quan niệm lầm tưởng dịch

vụ môi giới chỉ đơn thuần là trung gian giao dịch giữa các nhà đầu tư Quanđiểm này thiếu chính xác bởi khi nói đến khái niệm hoạt động môi giới chứngkhoán người ta thường nói đến tính chuyên môn, còn quyết định triển khaihoạt động này thành các dịch vụ như thế nào phụ thuộc công ty chứng khoán

Có công ty triển khai hoạt động này thành dịch vụ môi giới chỉ đơn thuần làtrung gian giao dịch giữa nhà đầu tư Có công ty triển khai duới dạng dịch vụmôi giới đầy đủ bao gồm cả tư vấn, dịch vụ tín dụng … Vấn đề là không phảinhà đầu tư nào cũng có kiến thức về chứng khoán, thị trường chứng khoán vàcông ty chứng khoán Hơn nữa, có không ít công ty chứng khoán làm mấtlòng tin của nhà đầu tư Nhà đầu tư không biết phải tiếp cận thị trường nhưthế nào như thế nào là chứng khoán, cách thức giao dịch, loại chứng khoánnào là tốt, thời điểm nên mua hay bán, giá cả bao nhiêu là hợp lý Theo quyđịnh của pháp luật để tránh rủi ro thị trường, nhà đầu tư chỉ tiến hành mua –bán chứng khoán và nhận tiền hay chứng khoán sau thời gian nhất định,thường là T+3 Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của khách hàng, bỏqua thời điểm mua, bán chứng khoán tốt nhất Những yếu tố không thuận lợitrên đã giảm sức hấp dẫn công chúng với thị trường chứng khoán so với thịtrường đầu tư khác Nắm bắt được tâm lý này, công ty chứng khoán thườngcung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán dạng đầy đủ bao gồm các dịch vụ bắtđầu từ khi giai đoạn khách hàng tìm hiểu về lĩnh vực chứng khoán đến khikhách hàng mở tài khoản, giao dịch … Vậy dịch vụ môi giới chứng khoán là

gì, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu trên các khía cạnh sau :

1.2.2.1 Khái niệm và đặc điểm dịch vụ môi giới chứng khoán.

Khái niệm:

Dịch vụ môi giới chứng khoán của công ty chứng khoán là hoạt động màcông ty chứng khoán đứng ra làm trung gian giao dịch chứng khoán cho cácnhà đầu tư

Đặc điểm :

- Sản phẩm dịch vụ môi giới chứng khoán không có hình thái vật chất cụthể, quá trình sản xuất đồng thời là quá trình tiêu thụ sản phẩm, phụ thuộc vàonhiều yếu tố, không ổn định

- Dịch vụ môi giới chứng khoán là hoạt động mang tính hiệu quả, tỷ lệlợi nhuận cao song vốn đầu tư lớn

- Dịch vụ môi giới chứng khoán mang tính chất xã hội, đảm bảo cho sụphát triển của thị trường chứng khoán

- Dịch môi giới chứng khoán có tính rủi ro thấp vì công ty chứng khoáncũng như nhân viên môi giới không phải chịu trách nhiệm về quyết định đầu

tư của khách hàng

1.2.2.2 Vai trò của dịch vụ môi giới chứng khoán

Dịch vụ môi giới không chỉ là sản phẩm của quá trình phát triển thịtrường chứng khoán mà nó còn thúc đẩy sự phát triển đó Vai trò dịch vụ môigiới chứng khoán mang lại được thể hiện được nhìn nhận trên các phươngdiện :

- Giảm chi phí giao dịch

Cũng như trên tất cả các thị trường khác, để tiến hành giao dịch thì ngườimua - người bán phải có cơ hội gặp nhau, cùng thẩm định chất lượng hàng

hoá và thoả thuận giá cả Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán với tư cách

là một thị trường của sản phẩm - dịch vụ bậc cao thì để chuẩn bị cho một giaodịch cần một chi phí lớn phục vụ cho việc thu thập, xử lý thông tin…Nhưngchi phí đó chỉ có công ty chứng khoán hoạt động chuyên nghiệp trên quy môlớn mới có khả năng đáp ứng Như vậy, sự hiện diện của công ty chứng khoán– trung gian tài chính sẽ cung cấp sản phẩm dịch vụ môi giới đem lại tiện íchcho khách hàng từ đó làm giảm chí phí tổng thể trên thị trường và nâng caotính thanh khoản cho chứng khoán

- Nâng cao chất lượng và đa dạng hoá các sản phẩm - dịch vụ trên thị trường chứng khoán

Công ty chứng khoán thực thi vai trò trung gian tài chính giữa ngườimua - người bán nên có thể nắm bắt nhu cầu của khách hàng và phản ánh chongười cung cấp hàng hoá hay chính là tổ chức phát hành Kết quả là cải thiệnđược tính đa dạng của sản phẩm dịch vụ nhờ đó đa dạng hoá cơ cấu kháchhàng, thu hút được nhiều nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội cho đầu tư tăngtrưởng Có thể nhận thấy ngày nay hàng hoá không chỉ là đơn lẻ như cổphiếu, trái phiếu hay bất kỳ công cụ tài chính nào mà còn là sản phẩm mangtính phối hợp nhằm vào lợi ích nhất định Chẳng hạn, trái phiếu được đa dạnghoá như trái phiếu có lãi suất thả nổi, trái phiếu có thể chuyển đổi thành cổphiếu thông thường…

Để thu hút khách hàng, các công ty chứng khoán không ngừng cạnhtranh Kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn công ty chứng khoán hàng đầu

có uy tín, có mảng thị phần môi giới chứng khoán gấp 20 lần mức trung bìnhmột công ty chứng khoán thu được Nguyên nhân tạo ra sự khác biệt này làquá trình cạnh tranh giữa công ty chứng khoán khiến họ không ngừng phảinâng cao chất lượng dịch vụ, bồi dưỡng cán bộ về mọi mặt như đạo đức nghề

nghiệp, kỹ năng chuyên môn…Quá trình này đã nâng cao chất lượng và hiệuquả của dịch vụ môi giới chứng khoán xét trên toàn cục

- Cải thiện môi trường kinh doanh

Hoạt động của công ty chứng khoán đã thâm nhập sâu rộng vào cộngđồng doanh nghiệp – nhà đầu tư Đây là yếu tố quan trọng góp phần hìnhthành một nền văn hoá đầu tư Khi dịch vụ môi giới chứng khoán phát triển sẽlàm thay đổi ý thức và thói quen đầu tư trong cộng đồng Thu nhập tạo ra từcác hộ gia đình sau khi trang trải nhu cầu cơ bản của cuộc sống thường đượcchi tiêu cho nhiều mục đích Các công ty chứng khoán cố gắng tiếp cận kháchhàng tiềm năng giới thiệu sản phẩm tài chính phù hợp nhu cầu của kháchhàng, giải thích lợi ích mà sản phẩm đem lại Sau khi khách hàng chấp thuận

mở tài khoản, nhân viên môi giới thường xuyên chăm sóc tài khoản theo cách

có lợi ích cho khách hàng Hoạt động này lâu dần hình thành thói quen đầu tưvào tài sản tài chính thay vì sử dụng tìên dư thừa một cách lãng phí Khi tiếpcận với thị trường, nhà đầu tư có thể đánh giá được lời khuyên, khuyến cáocủa nhân viên môi giới, đánh giá được rủi ro và nguyên nhân để có quyết địnhđầu tư Hơn nữa, trong hoạt động môi giới không tránh khỏi xung đột lợi íchgiữa các đối tượng tham gia Nhà đầu tư để bảo vệ quyền lợi của mình sẽ có ýthức tìm hiểu và tuân thủ pháp luật, đồng thời phản ánh bất cập trong điềuchỉnh của khuôn khổ pháp lý tới nhà làm luật

1.2.2.3 Nội dung

Cũng giống như bất cứ loại hình dịch vụ nào thì khái niệm dịch vụ môimang tầm khái quát lớn Dịch vụ môi giới không chỉ đơn thuần là công tychứng khoán chỉ cung cấp dịch vụ trung gian giao dịch cho nhà đầu tư mà là

cả một quá trình đưa khách hàng (nhà đầu tư) tiềm năng trở thành khách hàngtrung thành với công ty Quá trình đó bao gồm chuỗi dịch vụ sau:

a Dịch vụ tư vấn : Đây là hoạt động rất quan trọng ảnh hưởng tâm lý

của khách hàng Hoạt động tư vấn này diễn ra thường xuyên, liên tục từ khikhách hàng chưa có khái niệm về chứng khoán đến khi khách hàng ký hợpđồng, giao dịch…Hoạt động này được thể hiện dưới nhiều hình thức như lờikhuyên, bản tin, bài phân tích, các buổi hướng dẫn cho khách hàng về thịtrường chứng khoán, về công ty, cách thức giao dịch cũng như lợi ích vànghĩa vụ khi khách hàng ký hợp đồng với công ty Thường thì khách hàngluôn đặt ra câu hỏi tình hình thị trường sẽ lên hay xuống, nên mua hoăc bánlúc nào Trong trường hợp này nhà môi giới không được phép đưa ra quanđiểm chủ quan của mình về xu hướng giá cả mà chỉ nêu ra những sư kiện thực

tế đã xảy ra Đồng thời đưa ra lời khuyên về mức giá hợp lý để có thể muabán được Song trên thực tế hoạt động này thường mâu thuẫn với nghiệp vụ tựdoanh của công ty Vì vậy mà đạo đức nghề nghiệp của người môi giới chứngkhoán được đặt lên hàng đầu

b Dịch vụ trung gian giao dịch giữa các nhà đầu tư.

Theo nguyên tắc tập trung của thị trường chứng khoán, nhà đầu tư muốngiao dịch chứng khoán phải thông qua công ty chứng khoán Vì vậy nhà đầu

tư phải mở tài khoản của một công ty chứng khoán mới có thể giao dịch Trong quá trình thực hiện giao dịch,để thu hút khách hàng, công tychứng khoán còn cung cấp dịch vụ để đa dạng hoá cách thức đặt lệnh Ngoàicách truyền thống, khách hàng đến công ty chứng khoán viết phiếu lệnh màgiờ đây khách hàng có thể đặt lệnh mua bán chứng khoán qua điện thoại, quainternet, qua SMS

- Đặt lệnh qua điện thoại: Đây là dịch vụ cung cấp cho khách hàngkhông có điều kiện đến công ty chứng khoán để đặt lệnh Để sử dụng dịch vụnày, khách hàng phải đến đăng ký vói công ty chứng khoán yêu cầu sử dụng

dịch vụ này và lựa chọn mật khẩu Khi muốn giao dịch, khách hàng có thể gọiđiện đến, nhân viên môi giới yêu cầu khách hàng đọc mật khẩu, só chứngminh thư, số tài khoản, tên chủ tài khoản mã chứng khoán muốn giao dịch, sốlượng và giá Khi sử dụng dịch vụ này, khách hàng có thể ở bất kỳ đâu cũng

có thể đặt lệnh

- Đặt lệnh qua Internet, SMS

Khách hàng đến trụ sở công ty đăng ký sử dụng dịch vụ Nhân viên môigiới cập nhập thông tin vào máy thông qua bản đăng ký của khách hàng, đồngthời cung cấp cho khách hàng mật khẩu để khởi tạo giao dịch và tờ hướng dẫngiao dịch

Dịch vụ đăt lệnh trực tuyến này thường được nhà đầu tư sử dụng bởi tiệních mà nó mang lại Nếu như đặt lệnh qua điện thoại, khách hàng không thểxác định được lệnh của mình đã được vào hay chưa, hơn nữa thông tin về loại

mã chứng khoán, giá cả, có thể sai lệch trong quá trình đặt lệnh

c Dịch vụ về tín dụng : Là hoạt động hỗ trợ khách hàng để sao cho hoạt

động đầu tư hiệu quả nhất Dịch vụ về tín dụng bao gồm dịch vụ như:

Dịch vụ cầm cố cổ phiếu niêm yết

Dịch vụ cầm cố cổ phiếu niêm yết là dịch vụ mà khi nhà đầu tư có nhucầu cầm cố cổ phiếu để vay vốn, công ty chứng khoán sẽ kết hợp với các đốitác là các tổ chức tài chính thực hiện việc cầm cố cổ phiếu niêm yết cho nhàđầu tư theo các tiêu chí thỏa thuận trước với thủ tục nhánh chóng, thuận tiện.Dịch vụ ứng trước tiền bán chứng khoán cho khách hàng

Sau khi thực hiện việc bán chứng khoán thành công, nếu nhà đầu tư cónhu cầu ứng trước tiền bán chứng khoán,công ty sẽ cung cấp cho nhà đầu tưdịch vụ này với mức phí hợp lý

Dịch vụ mua bán có kỳ hạn (Repo) cổ phiếu chưa niêm yết

Nghiệp vụ Repo là nghiệp vụ Mua bán có kỳ hạn cổ phiếu chưa niêm yếtOTC Đây là dịch vụ tài chính cho phép người sở hữu cổ phiếu bán một phầnhoặc toàn bộ số cổ phiếu của chính mình sở hữu cho Công ty chứng khoán vàkhách hàng cam kết sẽ mua lại số lượng cổ phiếu đã bán này từ công ty nàyItại thời điểm xác định trong tương lai với mức giá xác định trước tại thời điểmbán

Đây là dịch vụ cung cấp cho các nhà đầu tư có nhu cầu về vốn Nhà đầu

tư sở hữu một hay một số cổ phiếu chưa niêm yết khi có nhu cầu về vốn cóthể ký hợp đồng mua bán có kỳ hạn (Repo) cổ phiếu với công ty chứngkhoán Sau khi thỏa thuận mức giá, thời hạn và lãi suất Repo, nhà đầu tư sẽđược giải ngân ngay khoản vay trong thời gian ngắn nhất mà không cần phảitrình bày mục đích sử dụng, phương án trả nợ như các khoản vay thôngthường tại các ngân hàng thương mại

- Dịch vụ khác : Bao gồm dịch vụ lưu ký chứng khoán và dịch vụ quản

lý thu nhập của khách hàng

Lưu ký chứng khoán là việc lưu giữ, bảo quản chứng khoán của kháchhàng thông qua các tài khoản lưu ký chứng khoán Trên cơ sở đó công tychứng khoán sẽ theo dõi tình hình thu lãi, cổ tức của chứng khoán khi đến hạn

để thu hộ rồi gửi báo cáo cho khách hàng

Để có được dịch vụ môi giới đảm bảo chất lượng đáp ứng yêu cầu củakhách hàng cần có sự kết hợp của các dịch vụ mà trong đó yếu tố con người làquan trọng nhất

12.2.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ môi giới chứng khoán

Thị trường chứng khoán mang tính nhạy cảm cao bởi những ảnh hưởngcủa nó đến nhà đầu tư nói riêng và nền kinh tế nói chung Hoạt động nghiệp

vụ môi giới là hoạt động quan trọng nhất của thị trường Vì vậy, chúng ta phảitiến hành nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ môi giới chứngkhoán để có thể nâng cao dịch vụ môi giới chứng khoán ngày càng phát triển.Những nhân tố đó bao gồm nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan

từ hoạt động môi giới giảm xuống rõ rệt Có thể thấy rõ điều này ở Việt Namtại thời điểm hiện nay khi chỉ số giá tiêu dùng tăng trên 9% và các công tychứng khoán đang phải đương đầu khó khăn về sụt giảm doanh thu môi giớichứng khoán

- Về lãi suất : Trên thực tế có thể thấy rõ mối quan hệ của lạm phát, lãisuất và sự sụt giảm giá chứng khoán kéo theo giá trị giao dịch chứng khoángiảm Lãi suất tăng, nhiều doanh nghiệp không thể vay vốn để mở rộng kinhdoanh hoặc phải thu hẹp sản xuất, kinh doanh do doanh thu không thể bù đắpchi phí đi vay khiến và lợi nhuận giảm, cổ tức chia cho nhà đầu tư có thể thấphơn lãi suất ngân hàng Điều này khiên cho khối lượng khớp lệnh giảm cũngnhư khoản thu phí giao dịch giảm theo

- Về diễn biến thị trường chứng khoán : Thị trường chứng khoán thayđổi từng giờ từng phút Một trong yếu tố làm ảnh hưởng chiều hướng thịtrường đó là yếu tố tâm lý của nhà đầu tư Khi nhà đầu tư mất lòng tin vào thịtrường thì làm cho thị trường xuống dốc, hoạt động môi giới cũng vì thế màkém sôi động Nhưng ngược lại, thị trường vào những ngày có chiều hướng đilên, giao dịch trở lên sôi động thì hoạt động môi giới cũng hoạt động mạnh

mẽ hơn

- Về pháp luật : Thị trường chứng khoán sẽ phát triển bền vững khi cómôi trường pháp luật ổn định Trên cơ sỏ đó, nhà đầu tư có lòng tin để thamgia giao dịch trên thị trường mà thị phần từ hoạt động môi giới chứng khoáncũng lớn hơn

b Nhân tố chủ quan

- Về nhân sự : Nhân viên môi giới đóng vai trò vô cùng quan trọng trong

sự phát triển dịch vụ môi giới đặc biệt là loại hình dịch vụ trừu tượng này.Hàng ngày, họ là người trực tiếp tiếp xúc khách hàng, là người giải đáp thắcmắc cũng như đưa ra lời khuyên tốt nhất cho nhà đầu tư Không chỉ vậy, nhânviên môi giới còn là người nắm rõ tâm lý của khách hàng trước biến động thịtrường Quan trọng nhất đối với nhân viên là đạo đức nghề nghiệp Khi họthực sự là người đồng hành cùng khách hàng thì khách hàng cũng sẽ là ngườigắn bó với công ty

- Về sản phẩm dịch vụ bao gổm yếu tố như sự đa dạng của sản phẩmdịch vụ cũng như chất lượng sản phẩm dịch vụ Đối với công ty chứng khoánthì điều này phụ thuộc vào yếu tố công nghệ và quy mô vốn của doanhnghiệp Trong dịch vụ môi giới chứng khoán gắn liền với sự tự động hoá Khicông ty chứng khoán đưa ra một sản phẩm dịch vụ nào hỗ trợ cho khách thìphải nghiên cứu phân mềm đảm bảo sự thống nhất của các chủ thể tham gia

giao dịch Để mua được phần mềm chi phí khá cao đòi hỏi lượng vốn lớn.Nếu như sản phẩm dịch vụ mà công ty cung cấp đáp ứng nhu cầu khách hànghơn so với đôí thủ cạnh tranh thì khả năng doanh thu hoạt động môi giới tănglên là chắn chắn.

- Yếu tố về công nghệ

Đối với các công ty chứng khoán, bài toán ứng dụng công nghệ thông tinluôn đặt ra một số vấn đề : ứng dụng như thế nào, lộ trình ra sao, đầu tư nhưthế nào, và hiệu quả đến đâu? Để thu hút khách hàng, công ty chứng khoánphải liên tục đa dạng hoá cách thức đặt lệnh dẫn đến cuộc cạnh tranh ngàymột gay gắt giữa các công ty chứng khoán

Ở Việt Nam, trước đây công ty chứng khoán chủ yếu dùng phần mềmtrong nước thì nay nhiều công ty bỏ công sức tìm hiểu và nhờ tư vấn các giảipháp đã triển khai tốt ở nước ngoài, dù chi phí lên hàng triệu đô la Thêm vào

đó, kết quả đạt được của công ty chứng khoán đã áp dụng hình thức đặt lệnhtrực tuyến không khỏi cho công ty ngoài thêm sốt ruột Tại công ty chứngkhoán FPTS, mỗi ngày có hơn 70 tài khoản mới mở trong đó 60% đặt lệnhqua mạng, mỗi phiên số lượng và giá trị qua trực tuyến tăng lên 60%

Khoa học công nghệ thay đổi từng giờ và đem lại tiện ích lớn cho nhàđầu tư, ứng dụng công nghệ vào hoạt động môi giới chứng khoán luôn là bàitoán khó Vấn đề này càng khiến nhà quản trị trăn trở hơn khi công ty có vốnnhỏ trong khi các công ty chứng khoán có vốn kinh doanh lên hàng nghìn tỷđồng đang đầu tư hàng trăm triệu để ứng dụng phần mềm tiện ích

- Chiến lược của doanh nghiệp :

Thường các công ty chứng khoán thường đảm nhận nhiều chức nănghoạt động như môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh pháthành, tư vấn tài chính và đầu tư chứng khoán Sự phát triển của dịch vụ môi

giới chứng khoán phụ thuộc vào nhiều mục tiêu và chiến lược trung hạn, dàihạn của công ty Nếu như mục tiêu của công ty trong tương lai là công tyđứng đầu nắm giữ mảng thị phần môi giới thi công ty có những chính sách cụthể để phát triển dịch vụ môi giới Có thể công ty có chính sách về kế hoạchhuy động vốn, về mở rộng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt độngmôi giới Nếu công ty lại có mục tiêu phát triển mảng bảo lãnh phát hànhchứng khoán thì công ty có chiến lược khác.

Có rất nhiều nhân tố ành hưởng đến sự phát triển dịch vụ môi giới chứngkhoán nhưng yếu tố con người và chất lượng sản phẩm dịch vụ là quan trọngnhất Bỏi nhân viên môi giới là người đáp ứng tâm lý khách hàng từ lúc bắtđầu tham gia đến khi đã quen thuộc với thị trường Sự chia sẻ cũng như lờikhuyên gắn kết khách hàng với công ty Từ đó thương hiệu công ty khẳngđịnh, đem lại lòng tin cho khách hàng tiềm năng

1.2.2.5 Hiệu quả hoạt động môi giới chứng khoán

Khi đánh giá hiệu quả hoạt động người ta thường xem xét trên hai chỉtiêu đó là lợi ích kinh tế và xã hội do dịch vụ môi giới chứng khoán Trong đóhiệu quả kinh tế có ý nghĩa quyết định

- Hiệu quả xã hội : Hiệu quả xã hội mà dịch vụ môi giới chứng khoán

mang lại là giúp thị trường chứng khoán thực hiện vai trò của mình – kênhhuy động vốn cho nền kinh tế, là cải thiện môi trường kinh doanh thông qua

đó thay đổi dần ý thức và thói quen đầu tư của công chúng Khi đáp ứng nhucầu về vốn, các doanh nghiệp sẽ cung ứng hàng hóa ngày càng tốt nhằm thoảmãn nhu cầu về chất, văn hoá tinh thần cho xã hội, mở rộng giao lưu kinh tếgiữa các vùng, các nước, đồng thời giải quyết công ăn việc làm cho người laođộng và thúc đẩy sản xuất phát triển

- Hiệu quả kinh tế của dịch vụ môi giới chứng khoán được đo lường trên

hai chỉ tiêu chủ yếu sau:

● Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận doanh thu:

Tỷ suất lợi nhuận doanh thu là hệ số phản ánh mối quan hệ giữa lợinhuận sau thuế và doanh thu thuần trong kỳ của doanh nghiệp

Chỉ số này cho ta biết cứ 1 đồng tài sản bỏ ra ta đạt được 0,1 đồng lợinhuận ròng.

Người ta thường dùng chỉ số này để so sánh khả năng trả nợ và thời gianthu hồi vốn giữa các doanh nghiệp Doanh nghiệp nào có chỉ số ROA cao hơn

có nghĩa là doanh nghiệp đó tạo ra lợi nhuận nhiều hơn

● Chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu(ROE)

Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu là chỉ tiêu đo lường mức độ lợi nhuậnsau thuế thu được trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu trong kỳ

Tỷ lệ ROE càng cao chứng tỏ công ty sử dụng hiệu quả đồng vốn của cổđông, điều này có nghĩa công ty cân đối một cách hài hoà giữa đồng vốn cổđông với đồng vốn vay (vì nếu vay nhiều thì phải trả lãi vay làm giảm lợinhuận) để khai thác lợi thế cạnh tranh của mình trên thị trường để tăng doanhthu, tăng lợi nhuận

Ngoài ra, tỷ lệ này cũng giúp cho nhà đầu tư đánh giá các công ty trongcùng một ngành nghề để ra quyết định lựa chọn đầu tư một trong số các công

ty có cùng ngành nghề đó, phương thức lựa chọn tất nhiên vẫn là tỷ lệ ROEcao, vì như đã nói ở trên thì ROE của công ty càng cao thì có khả năng tănglợi thế cạnh tranh càng mạnh, khi đó lợi thế cạnh tranh của các công ty khác

sẽ bị giảm xuống.

● Thu nhập ròng của một cổ phiếu (EPS)

Thu nhập Lợi nhuận ròng - Cổ tức của các cổ

phiếu ưu đãi

ròng của một

cổ phiếu =

Tổng khối lượng cổ phiếu thường

đang lưu hànhCác nhà đầu tư theo dõi tình hình thu nhập trên mỗi cổ phiếu thường củacác doanh nghiệp để thấy sự tăng trưởng thu nhập như thế nào và đem so sánhthu nhập trên mỗi cổ phiếu của các doanh nghiệp với nhau xem thu nhập của

cổ phiếu nào cao hơn để quyết định đầu tư

+ Chỉ tiêu về số lượng tài khoản và giá trị giao dịch trung bình trên mỗitài khoản

Hoạt động giao dịch chứng khoán diễn ra sôi nổi từng phút, từng giây.Giá cả chứng khoán biến động với tốc độ chóng mặt Vì vậy, nhà đầu tư cầnmột môi trường ổn định, một công ty chứng khoán tin cậy để tránh rủi ro chocác khoản đầu tư của mình Nếu như các dịch vụ môi giới chứng khoán có thểcung ứng dịch đảm bảo mang lại độ thỏa dụng tối đa cho khách hàng thìkhách hàng sẽ chẳng bao giờ muốn chuyển sang công ty khác Thông thường,cũng giống như bạn, các nhà đầu tư có tâm lý ngại chuyển tài khoản từ công

ty này sang công ty khác bởi có nhiều yếu tố trong đó thủ tực khá phức tạp.Hơn nữa, việc chuyển khoản làm nhà đầu tư mất thời gian làm quen với cáchthức giao dịch và nhân viên môi giới Khi đã có một niềm tin với khách hàng,như là cơ chế vết dầu loang, hình ảnh công ty được quảng bá ,có nhiều nhàđầu tư sẽ lựa chọn công ty của bạn Nhưng có một điều quan trọng nhất đốivới công ty chứng khoán là hiện nay khách hàng mở tài khoản và giao dịchchứ không phải mở tài khoản ảo Khi xem xét đánh giá hiệu quả hoạt động taphải đánh giá sự tăng lên giá trị giao dịch của mỗi tài khoản qua các năm.Công ty chứng khoán là hoạt động trung gian tài chính giữa người mua -người bán và hưởng phí hoa hồng tính trên phần trăm giá trị giao dịch củamỗi món giao dịch Hoạt động môi giới chứng khoán có hiệu quả hay không

phụ thuộc vào giá trị giao dịch trên tài khoản tăng hay giảm Ở Việt Nam, trênthực tế, một số công ty chứng khoán thường báo cáo lượng tài khoản lớnnhưng trong đó không ít tài khoản mở theo dạng hợp tác với công ty niêm yết

mở tài khoản cho cán bộ công nhân viên và họ chỉ giao dịch một vài lần làbán chứng khoán rồi rút tiền Nhân viên môi giới phải thuyết phục nhà đầu tưchứ không phải thuyết phục mở tài khoản Nhưng điều này thường nằm gầndanh giới vi phạm pháp luật vì nhân viên môi giới chỉ có thể nói những sựkiện đã xảy ra một cách chân thực, có thể dự báo xu hướng giá cả chứ khôngthể khuyên khách hàng nên mua bán loại chứng khoán cụ thể nào

Trên đây chỉ là chỉ tiêu cơ bản nhất để đo lường hiệu quả của dịch vụmôi giới Tuy nhiên số liệu tính toán từ các chỉ tiêu này chỉ có tính tương đối

và phải đặt việc phân tích trong bối cảnh kinh tế và biến động thị trường.Doanh thu từ dịch vụ môi giới chứng khoán dựa vào khoản phí tính trên giaodịch nhà đầu tư Nếu không có giao dịch thì không tạo ra khoản doanh thu.Trong năm 2008, thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều biến động, Tổnggiá trị giao dịch trong ngày có lượng dư mua hoặc dư bán quá lớn, đặc biệttrong ngày UBCKNN giảm biên độ giá chứng khoán xuống còn 1% thì lượngvốn hoá toàn thị trường chỉ đạt 70 tỷ đồng trong khi đối với ngày giao dịchbình thường đạt hơn 1000 tỷ đồng Như vậy, đánh giá hiệu quả dịch vụchứng khoán phải xem xét một cách toàn diện mọi mặt

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ DỊCH VỤ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CHỨNG

KHOÁN QUỐC GIA

2.1 Giới thiệu khái quát về công ty chứng khoán Quốc Gia

2.1.1 Sự hình thành và phát triển của công ty chứng khoán Quốc Gia.

Công ty Cổ Phần Chứng khoán Quốc Gia được thành lập tại Hà Nội,Việt Nam theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0103015003 ngày11/12/2006 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hà Nội cấp và Quyết địnhcấp giấy phép hoạt động kinh doanh chứng khoán số 27/UBCK – GPHĐKDngày 15 tháng 12 năm 2006 của Uỷ Ban chứng khoán Nhà Nước Trụ sởchính của công ty tại 106 phố Huế, phường Ngô Thì Nhậm, quận Hai BàTrưng, TP Hà Nội.Với vốn điều lệ là 50 tỷ đồng tương đương với 5.000.000

cổ phần, NSI cung cấp danh mục đa dang các nghiệp vụ hoạt động như : môigiới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán,quản lý danh mục đầu tư chứng khoán, tư vấn tài chính và đầu tư chứngkhoán

NSI ra đời và hoạt động theo mô hình công ty chứng khoán chuyêndoanh Với lợi thế này công ty có điều kiện chuyên sâu hơn trong lĩnh vựcchứng khoán nhằm mang lại độ thoả dụng tối đa cho khách hàng Công ty Cổphần chứng khoán Quốc Gia lấy định hướng phục vụ khách hàng là nền tảngcủa mọi hoạt động với phương trâm “điểm tựa cho nhà đầu tư” thực sự là môitrường kinh doanh chuyên nghiệp, hiệu quả, sáng tạo và cải tiến liên tục đểmang lại giá trị gia tăng cho khách hàng, cổ đông, người lao động và các đốitác, luôn đề cao sự minh bạch, trách nhiệm và sự cỏi mở đối với khách hàng

2.1.2 Đặc điểm hoạt động của công ty Cổ phần chứng khoán Quốc Gia

NSI lựa chọn lĩnh vực kinh doanh chứng khoán là kinh doanh chứngkhoán Đây là loại hình kinh doanh khá mới, mang tính đặc thù Hoạt độnglĩnh vực kinh doanh bao gồm các hoạt động sau:

a Hoạt động môi giới chứng khoán: Đối với hoạt động này được NSI

triển khai dưới dạng dịch vụ môi giới chứng khoán nhằm giúp khách hàngthực hiện các giao dịch nhanh chóng, thuận tiện, độ tin cậy cao Đồng thờikhai thác nguồn thông tin phân tích và thông tin thị trường nhanh chóng vàhiệu quả thông qua hệ thống thông tin của NSI và mối quan hệ với các công

ty Chứng khoán khác

b Hoạt động tự doanh chứng khoán: Đây là hoạt động nhằm mục đích

tăng thu nhập cho công ty Trong đó, NSI luôn tiến hành tổ chức phòng tựdoanh tách bạch với phòng môi giới, đồng thời xây dựng quy trình riêng đểđảm bảo lợi ích khách hàng lên hàng đầu

c Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán :

Dịch vụ bảo lãnh phát hành là hoạt động cao cấp và rủi ro nhất của cáccông ty chứng khoán Dịch vụ này đòi hỏi các công ty chứng khoán phải cóđầy đủ chức năng thực hiện và có uy tín trên thị trường

NSI là công ty chứng khoán có đội ngũ chuyên gia tư vấn giàu kinhnghiệm đã từng tham gia thực hiện bảo lãnh phát hành cho nhiều công tyniêm yết và chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán Bên cạnh đó, NSI còn

là công ty chứng khoán có tiềm lực tài chính mạnh, có nhiều mối quan hệ đốitác chiến lược với các tổ chức tài chính, các ngân hàng thương mại, các quỹđầu tư và các nhà đầu tư có tiềm năng Với tất cả các ưu thế đó, NSI có khảnăng thực hiện việc bảo lãnh phát hành cho các khách hàng với khả năngthành công và hiệu quả cao nhất

d Hoạt động tư vấn tài chính và tư vấn đầu tư chứng khoán :

Đối với hoạt động tư vấn đầu tư : NSI triển khai thành dịch vụ cung cấpcho các nhà đầu tư là các báo cáo phân tích về vĩ mô nền kinh tế, phân tíchngành, phân tích và định giá công ty, phân tích chứng khoán bao gồm cả phântích cơ bản và phân tích kỹ thuật

Đối với hoạt động tư vấn tài chính : Các dịch vụ tư vấn tài chính mà NSIcung cấp bao gồm : Tư vấn xác định giá trị doanh nghiệp,Tư vấn chuyển đổihình thức sở hữu, Tư vấn tái cấu trúc tài chính doanh nghiệp,Tư vấn pháthành chứng khoán, Tư vấn niêm yết, Tư vấn đầu tư và uỷ thác đầu tư , Tư vấnmua và sáp nhập công ty, Tư vấn bán và giải thể công ty.

e Hoạt động lưu ký chứng khoán

Là dịch vụ mà NSI sẽ nhận ký gửi, bảo quản, chuyển giao chứng khoáncho khách hàng, giúp khách hàng thực hiện các quyền liên quan đến việc sởhữu chứng khoán như quyền nhận cổ tức, trái tức và vốn gốc, quyền chuyểnđổi, quyền chọn mua, quyền chọn bán, quyền biểu quyết, quyền chuyểnnhượng, quyền thừa kế, cho tặng,…

Từ hoạt động lưu ký, NSI sẽ cung cấp thêm cho khách hàng là các công

ty cổ phần dịch vụ quản lý sổ cổ đông, tổ chức thực hiện quyền và đại lýchuyển nhượng theo sự ủy quyền của tổ chức phát hành, đóng vai trò trunggian làm đại diện quyền lợi cho người sở hữu chứng khoán

2.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý của công ty Cổ phần chứng khoán Quốc Gia.

Thông thường cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán phụ thuộc vàoloại hình nghiệp vụ chứng khoán mà công ty thực hiện cũng như quy mô hoạtđộng kinh doanh chứng khoán của mình Để tiện quan hệ với khách hàng,

mạng lưới tổ chức của NSI bao gồm văn phòng trung tâm và các chi nhánh,đaị lý nhận lệnh Dưới đây là mô hình tổ chức bộ máy quản lý của công ty

Cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán Quốc Gia bao gồm các phòng

và mỗi phòng thực hiện một nghiệp vụ của công ty Với cách tổ chức như vậy

sẽ đảm bảo công việc bị chồng chéo, có sự tách biệt các quy trình thực hiệntừng nghiệp vụ Điều này đảm bảo chất lượng dịch vụ của công ty.

Dựa trên sơ đồ ta cũng nhận thấy công tác tài chính và kế toán ở công tyđược kết hợp với nhau Công ty chứng khoán Quốc Gia là công ty chứngkhoán chuyên doanh với quy mô vốn không lớn, cách tổ chức công tác kếtoán và tài chính là phù hợp, đảm bảo thông tin kế toán luôn cập nhập phảnánh toàn bộ hoạt động tài chính của công ty trong quá trình kinh doanh

2.2 Thực trạng dịch vụ môi giới chứng khoán ở công ty chứng khoán Quốc Gia

2.2.1 Giới thiệu dịch vụ môi giới chứng khoán ở công ty chứng khoán Quốc Gia.

Hoạt động nghiệp vụ môi giới chứng khoán là một trong hoạt động quantrọng nhất của thị trường chứng khoán nói chung và công ty chứng khoán nóiriêng Công ty cổ phần chứng khoán Quốc Gia đã triển khai nghiệp vụ thànhdịch vụ môi giới chứng khoán Tuy mới có mặt trên thị trường từ cuối năm

2006, nhưng NSI đã cung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán khá hoàn chỉnh.NSI đang và sẽ tiếp tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ giao dịch hiện đạinhằm đáp ứng như cầu của Khách hàng, đặc biệt là các Quỹ Đầu tư Công tychú trọng việc chuẩn hoá Quy trình Giao dịch và tự động hoá giao dịch chứngkhoán

Trên nền tảng công nghệ giao dịch hiện đại, dịch vụ Môi giới chứngkhoán của NSI giúp Khách hàng, đặc biệt là các Quỹ đầu tư và Tổ chức, trongviệc:

- Giảm chi phí nhân sự

- Giảm chi phí thực hiện giao dịch