SỬ DỤNG BẢNG TƯƠNG TÁC CHI PHÍ THẤP TRONG GIẢNG DẠY BỘ MÔN TOÁN – LỚP 12

Dạy học là một quá trình sáng tạo, đòi hỏi giáo viên cũng phải là người không ngừng sáng tạo, tìm tòi những phương pháp mới để nâng cao hiệu quả của giáo dục

TRƯỜNG THPT NGÔ GIA TỰ

GIẢI PHÁP KHOA HỌC

SỬ DỤNG BẢNG TƯƠNG TÁC CHI PHÍ THẤP TRONG GIẢNG DẠY MÔN TOÁN – LỚP 12

Những người thực hiện: NGUYỄN THANH NHÀN

NGUYỄN VĂN KHANH

Tây Ninh, tháng 3 năm 2010

SỬ DỤNG BẢNG TƯƠNG TÁC CHI PHÍ THẤP TRONG GIẢNG

DẠY BỘ MÔN TOÁN – LỚP 12

và đồ dùng dạy học Ở nước ta, việc đổi mới phương pháp giảng dạy luôn là vấn

đề cấp thiết trong điều kiện nước nhà còn khó khăn, ngành giáo dục còn nhiềuthiếu thốn về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên Do đó, việc sử dụng thiết bị saocho hiệu quả cao nhất và chi phí thấp nhất luôn là vấn đề được toàn ngành giáodục quan tâm

Với sự phát triển mạnh mẽ của CNTT và internet như hiện nay đã góp phầnrất lớn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy ở trường phổ thông của tất cảcác nước trên thế giới Ngày nay, việc sử dụng máy chiếu vật thể, máy chiếu đaphương tiện (Projector) cũng không còn xa lạ đối với giáo viên Tuy nhiên, tronghoạt động dạy học thì người giáo viên luôn là trung tâm của sự chú ý, do đó nếugiáo viên quá phụ thuộc vào việc trình chiếu, không thoát ly được chiếc máy tínhthì sẽ gây mất tập trung cho học sinh, việc phải liên tục theo dõi con trỏ chuột trênmàn hình sẽ gây mệt mỏi cho các em Để khắc phục các nhược điểm đó của thiết

bị, các công ty điện tử và các tập đoàn giáo dục luôn tìm tòi, sáng tạo và thiết bịbảng tương tác (Bảng thông minh, SmartBoard) ra đời Thiết bị này có thể coi làmột cuộc cách mạng trong giáo dục, bởi vì nhờ nó người học có thể tương tác vớibài giảng của giáo viên như bảng đen thông thường, đồng thời cũng dễ dàng tiếpcận được hình ảnh đa phương tiện giúp bài học trở nên sinh động hơn, dễ tiếp thuhơn Thông qua phần mềm dạy học và kết nối với mạng internet, cả người dạy vàngười học đều có thể tiếp cận được kho dữ liệu không lồ của nhân loại Giáo viênmọi nơi có thể cùng đóng góp, chia sẻ nhau những tư liệu giáo dục, kinh nghiệmgiảng dạy; người học thông qua kho dữ liệu đó để hình thành kiến thức cho mình.Tuy nhiên, mỗi thiết bị như thế giá không hề rẻ, hiện nay giá của thiết bị này thấpnhất là 1200 USD, hơn nữa phải lắp cố định tại một phòng học gây bất tiện choviệc giảng dạy của giáo viên Hiện nay, trên thị trường cũng đã có loại máy chiếutương tác, tuy có cơ động hơn nhưng giá cũng không hề rẻ Nếu giả sử Bộ Giáodục đầu tư cho mỗi trường một bảng thông minh thì chi phí trang bị sẽ rất lớn.Hơn nữa mỗi trường chỉ một vài phòng lắp thiết bị này thì liệu đáp ứng được baonhiêu phần trăm nhu cầu của giáo viên? Như vậy một giáo viên bình thường, cóthu nhập bình thường bao giờ mới tiếp cận được công nghệ này?

Hiện nay, có một loại thiết bị có thể giúp biến màn chiếu thông thườngthành bảng tương tác với chức năng không hề thua kém bảng tương tác có đangbán trên thị trường, và đặc biệt giá rất phù hợp với thu nhập của đa số giáo viên ởnước ta Đồng thời nó rất tiện lợi cho việc sử dụng, có thể lắp đặt bất cứ đâu.Trong điều kiện như hiện nay, đa số các trường đều đã được trang bị ít nhất mộtmáy Projector, nếu mỗi máy chiếu được kèm thêm thiết bị này thì sẽ biến mànchiếu thông thường thành một bảng tương tác thật sự theo đúng nghĩa.

3 thiết bị này có thể biến màn chiếu thông thường

thành bảng tương tác được

Thiết bị được nói đến chính là tay cầm của máy chơi game Nintendo, có tên

là Wiimote, nếu được nối với máy tính thông qua kết nối không dây bluetooth,được điều khiển bằng phần mềm miễn phí WiimoteWhiteboard do Johnny ChungLee phát triển (hoặc dùng phần mềm Smoothboard 0.4.6 beta, Pentabulous! thaythế), khi ta dùng máy Projector chiếu lên tường hay một bề mặt phẳng, với sự hỗtrợ của thiết bị này cùng với bút hồng ngoại thì người dùng có thể tương tác đượcvới máy tính trên chính màn hình chiếu Và do đó, giáo viên có thể tổ chức đượcquá trình dạy học mà học sinh có thể tương tác được với bài giảng của mình.Đồng thời giáo viên cũng thoát ly được bàn phím và con chuột, quá trình dạy họccủa giáo viên kết hợp được ưu điểm của phấn trắng, bảng đen truyền thống và hệthống đa phương tiện hiện đại tạo hiệu quả tối đa cho việc đổi mới phương phápcủa giáo viên, đáp ứng được yêu cầu đề ra

Với những lí do nêu trên, chúng tôi quyết định chọn và thực hiện đề tài “Sử dụng bảng tương tác chi phí thấp trong giảng dạy bộ môn Toán – Lớp 12” như

là một giải pháp giúp đồng nghiệp có thêm một công cụ để hỗ trợ cho việc đổi

mới phương pháp trong dạy học và hưởng ứng cuộc vận động “Tăng cường ứng

dụng công nghệ thông tin trong dạy học và đổi mới quản lí tài chính” do Bộ Giáo

dục và Đào tạo phát động

2 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành nghiên cứu, thực nghiệm đối với Phương pháp dạyhọc môn Toán lớp 12 với sự hỗ trợ của thiết bị tạo bảng tương tác với chi phí thấp

3 Phạm vi nghiên cứu:

Để đồng nghiệp có cái nhìn tổng quan hơn về thiết bị này cũng như sử dụngtốt thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy nên phạm vi nghiên cứu của đề tài là cáctính năng của thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy của giáo viên Kèm theo đề tài làcác phần mềm cần thiết để sử dụng thiết bị, hai đoạn phim minh họa sử dụng thiết

bị, hai giáo án minh họa gồm:

- Giáo án 1: Ứng dụng tích phân trong hình học – Phần II, III (Giải

tích 12 Chuẩn) – Soạn trên phần mềm thiết kế bài giảng E-learning:LectureMaker 2.0

- Bài 2: Số phức (Giải tích 12 – Chuẩn) – Soạn trên MS PowerPoint.

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi tiến hành nghiên cứucác tài liệu về thiết bị, sách giáo khoa, các sách tham khảo lớp 12 và nghiên cứu

viết tài liệu Sử dụng bảng tương tác chi phí thấp trong dạy học làm tài liệu minh

họa cho đề tài và để đồng nghiệp tham khảo cách thức tạo và sử dụng thiết bị này

Chúng tôi cũng tiến hành giới thiệu thiết bị và ứng dụng của nó vào việc

dạy học môn Toán cho các Thầy Cô bộ môn toán trong Hội nghị Ứng dụng CNTT

đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh môn Toán, tổ chức vào ngày 01/10/1009 tại trường THPT Tây Ninh và nhận được

sự phản hồi và đón nhận tích cực của các đồng nghiệp

Thực nghiệm: giảng dạy mẫu tại lớp, kiểm tra chất lượng lớp được thựchiện đề tài, đối chiếu với lớp không thực hiện đề tài để đánh giá hiệu quả thựchiện



II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận:

1.1 Các văn bản chỉ đạo:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành Trung ương Khóa VIII về

những giải pháp chủ yếu trong giáo dục và đào tạo chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ

phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học…” (Nghị

quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII) về địnhhướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiệnđại hoá và nhiệm vụ đến năm 2000)

Bên cạnh đó, Chỉ thị số: 56/2008/CT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo

ngày 03/10/2008 đã nêu rõ: “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ

đổi mới phương pháp dạy và học: Triển khai áp dụng công nghệ thông tin trong mỗi môn học một cách hiệu quả và sáng tạo;…” (trang 7, mục 8.1) và Chỉ thị Số

55/2008/CT-BGDĐT ngày 30/9/2008 đã nêu: “Triển khai áp dụng CNTT trong

dạy và học, hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, tích hợp ứng dụng CNTT ngay trong mỗi môn học một cách hiệu quả và sáng tạo ở những nơi có điều kiện thiết bị tin học; xây dựng nội dung thông tin số phục vụ giáo dục; phát huy tính tích cực tự học, tự tìm tòi thông tin qua mạng Internet của người học; tạo điều kiện để người học có thể học ở mọi nơi, mọi lúc, tìm được nội dung học phù hợp; xoá bỏ sự lạc hậu về công nghệ và thông tin do khoảng cách địa lý đem lại…”

Những văn bản chỉ đạo trên chính là sơ sở để chúng tôi tiến hành thực hiện

đề tài này

1.2 Các khái niệm:

- Phương pháp dạy học: là cách thức hoạt động của giáo viên trong chỉ đạo,

tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ động đạt các mục tiêu dạyhọc

- Thủ thuật dạy học: Các biện pháp đòi hỏi phải có kĩ thuật, kinh nghiệmđược dùng hỗ trợ cho việc thực hiện phương pháp dạy học có hiệu quả

- Phương tiện dạy học: Phương tiện dạy học được định nghĩa: "bao gồm

mọi thiết bị kỹ thuật từ đơn giản đến phức tạp được dùng trong quá trình dạy học

để làm dễ dàng cho sự truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo" (Nguyễn

Ngọc Quang, Lý luận dạy học đại cương, Tập 1, Hà Nội, 1986) hay là: “là tập

hợp những đối tượng vật chất được người dạy sử dụng với tư cách là những đối tượng tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của người học, là phương tiện

nhận thức của người học, thông qua đó mà thực hiện những nhiệm vụ dạy học”

(Đào Thái Lai, Công nghệ thông tin trong dạy học ở TH (T1) – NXB GD, 2006)

Tùy theo đặc điểm riêng của từng bộ môn mà người giáo viên phải đặc biệtchú ý sử dụng các thủ thuật dạy học và phương tiện dạy học một cách hợp lý, nhất

là các ví dụ minh họa cụ thể thực tế, hay các mô hình trực quan nhằm giúp cho tiếtdạy đạt hiệu quả Đối với bộ môn Toán thì nhất là các tiết học môn hình họckhông gian và hình học giải tích trong không gian

2 Cơ sở thực tiễn:

2.1 Thực tiễn vấn đề:

Theo yêu cầu đổi mới phương pháp, lấy học sinh làm trung tâm cho mọihoạt động Các em phải là người chủ động khám phá và tái hiện lại kiến thức dưới

sự dìu dắt của giáo viên, nên đòi hỏi giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách học

và cách tự nghiên cứu cho phù hợp Đồng thời, giáo viên cũng phải biết sử dụngphương tiện, thiết bị dạy học sao cho hiệu quả, phát huy được tối đa tác dụng củathiết bị vào quá trình dạy học

Hiện nay, với sự bùng nổ và phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin đãtạo điều kiện rất thuận lợi cho giáo viên trong việc truyền thụ tri thức bằng cácphần mềm, các ứng dụng công nghệ thông chuyên dụng cho từng bộ môn thôngqua máy vi tính và máy chiếu đa phương tiện, các thiết bị này được xem như mộtphương tiện dạy học mang lại hiệu quả cao nếu biết sử dụng một cách hợp lý Tuynhiên, như trên đã nêu, khi sử dụng thiết bị trình chiếu bài giảng, giáo viên thườngphụ thuộc vào bàn phím và chuột, không thể rời xa được chiếc máy tính, trong quátrình giảng bài sẽ thường xuyên gián đoạn bởi phải đến bàn máy để nhấp chuột,nhấn phím chuyển nội dung trình bày, điều đó sẽ gây mất tập trung cho học sinh

và sẽ làm giảm đi sự quan sát của giáo viên đối với lớp học Hơn nữa, trong lớphọc giáo viên là trung tâm sự chú ý của học sinh, do đó trong quá trình theo dõibài học trên màn hình chiếu sẽ gây mệt mỏi cho các em bởi phải vừa theo dõi bàihọc thông qua bài trình chiếu trên bảng và vừa quan sát cử chỉ, hành động củagiáo viên Như vậy làm thế nào để vừa tận dụng được ưu điểm của việc trìnhchiếu, vừa phát huy được ưu điểm của kiểu trình bày “phấn trắng bảng đen”? Giảipháp bảng tương tác chi phí thấp là lựa chọn để giải quyết vấn đề đó

2.1 Sự cần thiết của vấn đề:

Khi nghiên cứu về giáo dục học chúng ta đã biết một kết luận quan trọng,

đó là: "Tính trực quan là tính chất có tính qui luật của quá trình nhận thức khoa

học" Do đó, khi dạy các môn học, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên, cần chú

ý đến hai vấn đề chủ yếu sau:

- Học sinh tri giác trực tiếp các đối tượng Con đường nhận thức này được thểhiện dưới dạng học sinh quan sát các đối tượng nghiên cứu ở trong các giờ họchay khi đi tham quan

- Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tri giác không phải bản thân đốitượng nghiên cứu mà tri giác những hình ảnh, biểu tượng, sơ đồ phản ảnh một bộphận nào đó của đối tượng.

Trong khi tri giác những biểu tượng có sơ đồ hóa hoặc hình ảnh của đốitượng và hiện tượng, quá trình cần nghiên cứu, học sinh có thể tìm hiểu được bảnchất của các quá trình và hiện tượng đã thực sự xảy ra Những tính chất và hiểubiết về đối tượng được học sinh tri giác không chỉ bằng thị giác mà còn có thềbằng xúc giác, thính giác và trong một số trường hợp ngay cả khứu giác cũngđược sử dụng

Trên cơ sở phân tích trên ta thấy rằng phương tiện dạy học có ý nghĩa to lớnđối với quá trình dạy học:

+ Giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn

+ Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bềngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng

+ Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóanhững máy móc và thiết bị quá phức tạp

+ Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứng thúhọc tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học

+ Phương tiện dạy học còn giúp cho học sinh phát triển năng lực nhận thức, đặcbiệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng, rút ra nhữngkết luận có độ tin cậy )

+ Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúp giáoviên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra và đánh giá kếtquả học tập của các em được thuận lợi và có hiệu suất cao

Tóm lại, phương tiện dạy học góp phần nâng cao hiệu suất lao động củathầy và trò

Như vậy, phải sử dụng phương tiện dạy học như thế nào để kích thích sựhứng thú của học để học sinh yêu thích học tập bộ môn, nâng cao hiệu quả giảngdạy của giáo viên và học tập của học sinh? Đồng thời phương tiện dạy học đó phảiphù hợp với điều kiện sẵn có của trường và khả năng tài chính của giáo viên?

Việc sử dụng bảng tương tác chi phí thấp trong dạy học nói chung và trong dạyhọc môn Toán nói riêng sẽ đáp ứng dược các yêu cầu đã nêu: Với thiết bị này thìchi phí đầu tư chưa đến 1 triệu đồng nếu máy tính và máy chiếu của trường đã sẵn

có, người dạy có thể sử dụng ngay các tài nguyên có sẵn trên máy tính, từ máyscan hoặc từ Internet như hình ảnh, video, đồ thị… và ghi chú trực tiếp lên các đốitượng này khi giảng Nâng cao khả năng tương tác giữa người dạy, người học vớitài nguyên học tập, có thể thao tác trực tiếp trên bảng thay vì trên máy tính Thuhút sự chú ý của người học Hỗ trợ phương pháp dạy học theo nhóm, thảo luận,

hợp tác Khuyến khích sử dụng những bài giảng có tính tương tác cao và các tàinguyên như hình ảnh, video, âm thanh và mô phỏng Hỗ trợ tốt các dạng bài tậpkéo thả, trắc nghiệm (điền khuyết, nhiều lựa chọn và ghép hợp) Tất cả những ghichép và hình vẽ trên bảng đều có thể lưu lại trong máy tính để sau buổi học, giáoviên có thể in ra và phát cho học viên đem về nhà ôn lại hoặc gửi qua email, tảilên website, copy và dán vào các ứng dụng khác

Do đó, việc sử dụng bảng tương tác chi phí thấp trong dạy học là một nhucầu cần thiết trong điều kiện nền giáo dục còn khó khăn như ở nước ta hiện nay

3 Nội dung vấn đề:

3.1 Vấn đề đặt ra:

- Giáo viên sử dụng thiết bị bảng tương tác như thế nào để tiết dạy đạt hiệuquả?

- Thiết bị bảng tương tác phù hợp với kiểu bài dạy nào?

- Khi sử dụng bảng tương tác chi phí thấp trong dạy học cần chú ý nhữnggì?

- Học sinh cần làm gì để tiết học đạt được hiệu quả cao nhất?

3.2 Khảo sát thực tế:

a Thực tế giảng dạy của giáo viên:

Trong nhiều năm qua, khi giảng dạy giáo viên luôn chú ý xây dựng một tiếthọc làm sao thật sinh động, tạo hứng thú cho học sinh bằng cách lấy những ví dụ,những mô hình thực tế Từ năm học 2006 – 2007 khi thực hiện đổi mới phươngpháp dạy học, bắt đầu từ việc thay sách giáo khoa lớp 10, thì việc ứng dụng côngnghệ thông tin (CNTT) trong dạy học ngày càng được chú trọng và đầu tư đúngmức, Sở Giáo dục và Đào tạo luôn tạo điều kiện cho giáo viên tiếp cận với CNTT

để phục vụ cho việc giảng dạy bằng những đợt tập huấn và các hội nghị, hội thảo

về các phần mềm dạy học Do đó, trong quá trình giảng dạy, giáo viên luôn chú ý

sử dụng CNTT nhằm giúp học sinh quen dần với phương pháp học tập chủ động

và tự học, tự tìm tòi toán học thông qua việc khai thác các phần mềm Tuy nhiên,qua trao đổi dự giờ các tiết dạy chúng tôi nhận thấy giáo viên thực hiện việc sửdụng CNTT vào dạy học còn nhiều hạn chế, bài giảng của giáo viên thường là cácslide của PowerPoint, hay thỉnh thoảng là có sử dụng các phần mềm dạy họcchuyên dùng, nhưng thông thường đó chỉ là những nội dung bài đã soạn sẵn, giáoviên chỉ việc trình chiếu và nhấp chuột, nhấn phím rồi thuyết trình còn học sinhchỉ việc theo dõi, ghi chép Bài giảng thường thiếu tính tương tác giữa giáo viên –học sinh – nội dung bài học nên dễ gây tâm lý nhàm chán, mệt mỏi cho học sinh,bởi các em phải vừa dùng tai để nghe, mắt nhìn và tay ghi chép thật nhanh mớitheo kịp tốc độ giảng bài của giáo viên

b Khảo sát học sinh:

Qua khảo sát thực tế một số lớp, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng CNTTtrong giảng dạy thì tuy học sinh say mê, hứng thú học, giáo viên không còn phảimất nhiều thời gian để mô tả và diễn giải các hình ảnh cho học sinh, nhưng cũngcòn không ít học sinh, nhất là học sinh yếu kém cho biết là các em sợ tiết học màthầy cô sử dụng máy chiếu bởi các em không theo kịp bài dạy, và thường mỏi mắt

và cảm thấy căng thẳng, mệt mỏi

Chúng tôi tiến hành giảng dạy thử nghiệm một tiết có sử dụng thiết bị hỗ trợtạo bảng tương tác thì tiết học trở nên sôi động hơn, học sinh tập trung vào bàigiảng của giáo viên nhiều hơn bởi học sinh luôn chăm chú theo hướng bút mà giáoviên chỉ lên màn hình chiếu, các em hăng hái xung phong lên bảng tham gia xâydựng bài học

Với những điều kiện thuận lợi đó, nên chúng tôi tiến hành nghiên cứu thực

hiện đề tài ở các lớp 12, nhận thấy việc sử dụng bảng tương tác chi phí thấp

trong dạy học môn Toán lớp 12 đạt được những yêu cầu đề ra: không gây nhàm

chán, nặng nề, tạo hứng thú cho học sinh, giúp học sinh dễ dàng theo dõi bài dạy

và ghi chép, các em không còn cảm thấy sợ học môn Toán và tiết học máy chiếunữa, đồng thời giáo viên phát huy tối đa hiệu quả của việc sử dụng thiết bị vàoquá trình dạy học của mình

3.3 Giải pháp chứng minh:

Giáo viên phải xem xét, nghiên cứu thật kỹ tiết dạy, phải có sự đầu tư chuẩn

bị cho tiết dạy tốt Bởi vì, dạy một tiết học bình thường đạt hiệu quả đã là khó, dạymột tiết Toán có ứng dụng phần mềm và các tiết bị hỗ trợ để minh họa lại càngkhó hơn, nhất là với một lớp mà trình độ của học sinh không bằng nhau

Để bài dạy đạt hiệu quả cao, ta có thể thực hiện như sau:

 Ổn định tổ chức:

Giáo viên hoàn tất công việc ổn định lớp, giáo viên có thể trình chiếu mộtvài hình ảnh thực tế, hay một câu chuyện vui để kích thích sự hứng thú ở học sinh

 Kiểm tra bài cũ:

Giáo viên đặt câu hỏi kiểm tra kiến thức cũ liên quan đến bài học bằng cáccâu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, đúng sai, ghép hợp … để tận dụng được ưuđiểu tương tác của thiết bị

Ở những lớp yếu, với cùng một nội dung kiểm tra, giáo viên nên phân rathành nhiều câu nhỏ dễ hiểu dễ nhìn nhận ra đáp án để học sinh trả lời

 Bài mới:

Giáo viên sử dụng phần mềm soạn giáo án điện tử có khả năng tương tácđược như: