Cũng chính vì vậy công tác chi trả các chế độ BHXH có vai trò vô cùngquan trọng, nó là khâu cuối cùng trong việc thực hiện các chế độ BHXH vàliên quan trực tiếp đến quyền lợi của người l
Trang 1DANH MỤC VIẾT TẮT
BHXH: Bảo hiểm xã hội:
BHXHBB: Bảo hiểm xã hội bắt buộc
BHYT: Bảo hiểm y tế
Trang 2DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng 1: Cơ cấu chi trả cho các chế độ ngắn và các chế độ dài trong tổng chi trả các chế độ BHXH ở BHXH Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011………Bảng 2: Tình hình chi trả 3 chế độ ngắn ở BHXH Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011……….Bảng 3: Tổng số tiền chi trả cho các chế độ dài hạn ở BHXH Hà Tĩnh trong giai đoạn 2007-2011………
Bảng 4: Tình hình thực hiện công tác chi trả các chế độ BHXH dài hạn ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011……….Bảng 5: số tiền chi trả các chế độ BHXH thường xuyên ở BHXH Hà Tĩnh giaiđoạn 2007-2011………
Trang 3Cũng chính vì vậy công tác chi trả các chế độ BHXH có vai trò vô cùngquan trọng, nó là khâu cuối cùng trong việc thực hiện các chế độ BHXH vàliên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động Bởi vậy, thực hiện tốtcông tác chi trả mới có thể đảm bảo được đời sống vật chất và tinh thần củangười lao động, đảm bảo được quyền lợi của họ từ đó mới phát huy được hếtvai trò của chính sách BHXH Công tác chi trả các chế độ BHXH phản ánhchất lượng của dịch vụ BHXH và trong một chừng mực nào đó nó còn thểhiện tính ưu việt của chế độ xã hội Hơn nữa tỉnh Hà Tĩnh là địa bàn có số đốtượng tham gia và thụ hưởng trợ cấp BHXH rất lớn, với số tiền chi trả hàngnăm lên tới hàng trăm tỷ đồng, bởi vậy công tác chi trả các chế độ BHXHđang ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của hàng nghìn người lao động trênđịa bàn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hộicủa tỉnh
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác chi trả các chế độ BHXHnên trong thời gian thực tập ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh, em đã tìm hiểu và chọn đề
tài: “Phân tích thực trạng công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH tại
cơ quan BHXH tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011” cho chuyên đề chi của
mình
Nội dung đề tài bao gồm có 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về BHXH và công tác chi trả các chế
độ BHXH
Trang 4Chương 2: Thực trạng chi trả các chế độ BHXH ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh Chương 3: Một số kiến nghị nhằm thực hiện tốt công tác chi trả các
chế độ BHXH ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới.
Em xin chân thành cảm ơn cô giáo và thầy cô trong khoa bảo hiểm đãtận tình và giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình hoànthành chuyên đề này
Trang 5Chương I: Những vấn đề cơ bản về BHXH và công tác chi trả
các chế độ BHXH1.1 Vai trò của công tác chi trả các chế độ BHXH
Chi trả BHXH là việc cơ quan BHXH trích ra một khoản tiền theo quyđịnh từ quỹ BHXH để chi trả cho người lao động và gia đình họ khi họ bịgiảm hoặc mất thu nhập do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hay mất việclàm và có đủ các điều kiện quy định
Hiện nay, ở hầu hết các nước trên thế giới, chi trả các chế độ BHXHluôn được coi là trọng tâm của công tác chi trả BHXH Bởi lẽ việc chi trả cácchế độ BHXH này liên quan trực tiếp đến cuộc sống của nhóm đối tượngnhạy cảm nhất trong xã hội Đa số họ đều là những người đã cống hiến rấtnhiều cho đất nước trong khi đang công tác Và sau cả cuộc đời làm việc, họsống chủ yếu dựa vào khoản tiền trợ cấp BHXH Vì vậy, công tác chi trả cácchế độ BHXH có một vai trò rất quan trọng; ngoài việc nó chính là hoạt động
cụ thể, thiết thực nhất nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động, nó cònthể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với sự cống hiến của họ cho xã hội.Ngoài ra công tác chi trả các chế độ BHXH còn có các vai trò khác, cụ thểnhư:
Chi trả BHXH là khâu cuối cùng trong việc thực hiện các chế độBHXH Vì vậy, tổ chức chi trả BHXH chính là thực hiện các chế độ BHXH,đảm bảo cho chính sách BHXH của quốc gia được thực thi; đáp ứng được nhucầu, nguyện vọng của người lao động và mục đích của chính sách BHXH, củaNhà nước Bởi suy cho cùng, mục đích cuối cùng của bất kỳ một Nhà nướcnào khi thực hiện chính sách BHXH cũng là chi trả, trợ cấp cho người laođộng khi họ gặp phải những sự kiện bảo hiểm, góp phần đảm bảo cuộc sốngcho người lao động và gia đình họ
Trang 6Công tác chi trả các chế độ BHXH không những có ý nghĩa về mặt vậtchất mà nó còn có ý nghĩa về mặt tinh thần Vì việc chi trả các chế độ BHXH
là chi trả cho những rủi ro, những sự kiện bảo hiểm xảy ra với người lao động
và gây ra khó khăn nhất định đối với người lao động từ đó giúp họ vượt quađược khó khăn và an tâm trong cuộc sống
Chi trả các chế độ BHXH có thể được chi trả một lần hoặc được tiếnhành thường xuyên vì vậy nó góp phần đảm bảo cuộc sống cho người laođộng và gia đình họ khi gặp khó khăn Đồng thời quá trình thụ hưởng thườngliên quan chặt chẽ với quá trình đóng góp trước đó Vì vậy việc thực hiện chitrả các chế độ BHXH có tác dụng rất lớn đối với cả người lao động, người sửdụng lao động và Nhà nước Người lao động được hưởng trợ cấp BHXH sẽ antâm hơn trong cuộc sống từ đó tích cực lao động sáng tạo nhằm nâng caonăng suất, chất lượng sản phẩm, tạo thêm nhiều sản phẩm cho người sử dụnglao động, làm tăng của cải cho xã hội, góp phần phát triển kinh tế đất nước.Còn người lao động khi được hưởng trợ cấp BHXH sẽ có được cuộc sống ấm
no, ổn định, càng thêm tin tưởng vào chính sách BHXH của Nhà nước
Chi trả các chế độ BHXH chính là nội dung và cũng là mục đích hoạtđộng của quỹ BHXH Nó còn đảm bảo cho quỹ BHXH được cân đối, có thuthì phải có chi
Với những vai trò quan trọng như vậy, công tác chi trả các chế độBHXH cần phải được tiến hành một cách cẩn trọng, chặt chẽ, đúng quy địnhcủa pháp luật Nhưng đồng thời cũng cần phải đảm bảo cho quỹ BHXHkhông bị thâm hụt, muốn vậy việc chi trả trợ cấp cũng cần phải dựa trênnhững cơ sở khoa học, hợp lý, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng địaphương, từng quốc gia
1.2 Cơ sở xác định mức chi trả các chế độ BHXH
Thứ nhất: những nhu cầu tối thiểu cần thiết Bởi vì mục tiêu của BHXH
là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của người lao động trong trường
Trang 7hợp bị giảm hoặc mất thu nhập, mất việc làm Vì vậy để xác định mức trợ cấpBHXH hợp lý thì đầu tiên cần dựa vào các nhu cầu tối thiểu cần thiết để làmcăn cứ Mức trợ cấp phải đảm bảo được các nhu cầu: nhu cầu về ăn, ở, đi lại,nhu cầu khám chữa bệnh Đối với mỗi chế độ khác nhau thì phải chú trọngnhững nhu cầu khác nhau Ví dụ như chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn laođộng và bệnh nghề nghiệp thì cần quan tâm đến những nhu cầu: chăm sóc y
tế, dinh dưỡng và những nhu cầu cơ bản khác Đối với chế độ hưu trí cầnquan tâm đến những nhu cầu: ăn ở, đi lại, khám chữa bệnh, giải trí Đối vớichế độ tử tuất thì phải để ý đến những nhu cầu: mai táng phí cho người quađời, hỗ trợ cho thân nhân người lao động
Thứ hai: tính chất công việc và đặc điểm nơi làm việc Đây là hai yếu
tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ cũng như mức độ suy giảm khả nănglao động của người lao động Vì vậy, khi xác định mức chi trả căn cứ vào tínhchất công việc (bình thường, nặng nhọc, độc hại ); đặc điểm và môi trườngnơi làm việc ( thành thị hay vùng sâu vùng xa, không khí bình thường hay ônhiễm độc hại ) để có thể đưa ra mức trợ cấp hợp lý
Thứ ba: Mức đóng và thời gian đóng BHXH Đây là một trong những
cơ sở quan trọng nhất để xác định mức trợ cấp BHXH Nó thể hiện tráchnhiệm của người lao động trong việc tham gia BHXH và từ đó có thể xácđịnh mức trợ cấp hợp lý theo nguyên tắc “có đóng – có hưởng, đóng ít -hưởng ít, đóng nhiều - hưởng nhiều” của BHXH Đồng thời cũng nhằm đảmbảo cân đối thu – chi cho quỹ BHXH, cơ chế tài chính BHXH được bảo đảm
Thứ tư: Điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước Bởi vì khi kinh tế xãhội càng phát triển thì đời sống vật chất và tinh thần của người dân càng cao,
vì vậy mức trợ cấp BHXH phải được điều chỉnh sao cho phù hợp với mức thunhập chung của nền kinh tế quốc dân và các trợ cấp xã hội khác
Trang 81.3 Nguyên tắc chi trả các chế độ BHXH
Để bảo vệ quyền lợi cho người lao động khi tham gia BHXH và đểcông tác chi trả đạt hiệu quả cao thì trong quá trình thực hiện cần phải tuântheo một số nguyên tắc sau:
Đảm bảo chi trả đúng đối tượng, đúng chế độ chính sách của Nhànước Đây là nguyên tắc có thể được coi là quan trọng nhất trong công tác chitrả chế độ BHXH, bởi vì nếu chi trả sai đối tượng thì mục đích của việc chitrả sẽ không được đảm bảo, không thực hiện được chính sách của Nhà nước
về BHXH đồng thời việc chi trả sai dẫn đến nguồn quỹ BHXH không đượcđảm bảo Thực hiện đúng nguyên tắc này sẽ tạo nên sự công bằng tin tưởng từphía người tham gia vào Nhà nước vào chính sách BHXH Từ đó góp phầnlàm cho đất nước ổn định, người dân phấn khởi hăng hái sản xuất, tích cựctham gia BHXH Để đảm bảo chi trả đúng phải xem xét các công tác từ khâuxét duyệt đến chi trả, quản lý biến động đối tượng hưởng BHXH
Đảm bảo chi trả đầy đủ, kịp thời Có nghĩa là chi đúng số tiền đốitượng được hưởng, chi đúng lịch trình kế hoạch đề ra, không gây phiền hàcho đối tượng Nguyên tắc này đảm bảo khoản tiền chi trả đến tay đối tượnghưởng kịp thời và đầy đủ nhằm giúp người lao động có thể nhanh chóng ổnđịnh cuộc sống, trách xảy ra các hiện tượng tiêu cực Để thực hiện nguyên tắcnày, trong công tác chi trả các chế độ BHXH cần có sự phối hợp chặt chẽgiữa cơ quan BHXH các cấp và các ngành có liên quan Đồng thời công tácchi trả cũng cần được kiểm tra, kiểm soát thường xuyên
Đảm bảo an toàn tiền mặt, công tác chi trả các chế độ BHXH thườngliên quan tới tiền mặt nên thường xảy ra hiện tượng mất mát, thất thoát Vìvậy công tác chi trả cần đảm bảo an toàn tiền mặt Mức độ an toàn tiền mặt nóphụ thuộc vào quy định phương thức chi trả của nhà nước
Tuân thủ các nguyên tắc kế toán và nguyên tắc thống kê theo quy địnhcủa Nhà nước
Trang 9Trên đây là những nguyên tắc cơ bản trong việc thực hiện chi trả cácchế độ BHXH, nó đảm bảo cho công tác chi trả được thực hiện đúng theo chủtrương, chỉ đạo của nhà nước đồng thời đảm bảo công bằng xã hội Tuy nhiên
để công tác chi trả được thực hiện có hiệu quả thì công tác quản lý chi trả cácchế độ BHXH cần phải được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục, chặtchẽ từ Trung ương đến địa phương
1 4 Phân cấp quản lý chi trả và quy trình chi trả các chế độ BHXH 1.4.1 Phân cấp quản lý chi trả các chế độ BHXH
Công tác chi trả BHXH được quản lý theo phân cấp Theo đó cơ quanBHXH cấp trên có nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc chi trảBHXH của cơ quan BHXH cấp dưới, của đại diện chi trả và của chủ sử dụnglao động theo quy định Ngược lại cơ quan BHXH cấp dưới có trách nhiệmchi trả trợ cấp, báo cáo lên cơ quan BHXH cấp trên theo quy định Công tácquản lý chi trả các chế độ BHXH được phân thành 3 cấp quản lý:
Cấp trung ương: Đây là tổ chức quản lý BHXH cấp cao nhất và có bộmáy hoàn chỉnh nhất Nhiệm vụ ở cấp này là phải bao quát toàn bộ hoạt độngchi trả trong toàn hệ thống, đồng thời giải quyết các tranh chấp và vi phạmlớn xảy ra trong công tác chi trả Để quản lý hoạt động chi trả, cấp trung ươngthường hình thành ban quản lý chi trả
Cấp khu vực: Tại bất kỳ một nước nào khi triển khai thực hiện chínhsách BHXH cho người lao động cũng phải có cơ quan BHXH cấp khu vựchay còn gọi là cấp tỉnh Ở cấp này thường có phòng quản lý chi trả để quản lýhoạt động chi trả trong toàn khu vực Đối với công tác chi trả, nhiệm vụ của
cơ quan BHXH cấp khu vực là:
Đối với các khu vực có cơ quan BHXH cấp địa phương: cơ quanBHXH cấp khu vực có nhiệm vụ bao quát chung, quản lý, điều hành, kiểmtra, kiểm soát việc chi trả ở các cơ quan BHXH cấp địa phương; trực tiếptham gia chi trả trong những trường hợp không thuộc thẩm quyền của cơ quan
Trang 10BHXH cấp địa phương; tư vấn, hỗ trợ, giúp đỡ các cơ quan BHXH cấp địaphương trong công tác chi trả.
Đối với các khu vực không có cơ quan BHXH cấp địa phương (Môhình 2 cấp): ngoài chức năng và nhiệm vụ của mình, cơ quan BHXH cấp khuvực còn phải hoạt động như một cơ quan BHXH cấp địa phương Nó phảithực hiện quản lý nghiệp vụ đối với tất cả các đối tượng trong khu vực, tổchức công tác chi trả trợ cấp cho đối tượng hưởng
- Cấp địa phương: Đây là cấp cuối cùng trong bộ máy quản lý chi trảBHXH từ trung ương tới địa phương Nhiệm vụ của cấp này là thực hiện chitrả các chế độ BHXH cho đối tượng hưởng; có trách nhiệm đảm bảo thực hiệnđúng các nguyên tắc chi trả, quản lý chặt chẽ tình hình tăng giảm đối tượnghưởng BHXH và số tiền chi trả theo đúng quy định của Nhà nước và hệ thốngBHXH BHXH cấp địa phương thường tổ chức bộ phận chi trả để thực hiệncông tác chi trả cho các đối tượng trên địa bàn
1.4.2 Quy trình chi trả các chế độ BHXH
Với việc phân cấp chi trả như trên thì quy trình chi trả các chế độBHXH thường được tiến hành như sau:
Ở cấp Trung ương: Căn cứ vào các quy định của Nhà nước, hàng năm
cơ quan BHXH cấp Trunh ương hướng dẫn, tổ chức xét duyệt và thông báo
dự toán kinh phí chi các chế độ BHXH dài hạn cho BHXH cấp khu vực Tiếnhành lập dự toán chi các chế độ BHXH cho toàn bộ hệ thống trên cơ sở tổnghợp dự toán chi của các cơ quan BHXH cấp khu vực.Sau khi dự toán kinh phíchi được cơ quan Nhà nước cấp trên phê duyệt, BHXH cấp Trung ương tổchức cấp kinh phí cho các cơ quan BHXH cáp khu vực, tiến hành hướng dẫn,kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện chi trả của BHXH cấp khu vực và báo cáotình hình cho cơ quan Nhà nước cấp trên
Ở cấp khu vực: Hàng năm, cơ quan BHXH cấp khu vực tiến hành lập
dự toán kinh phí chi trả các chế độ BHXH cho đối tượng trên địa bàn mình
Trang 11quản lý Đồng thời hướng dẫn BHXH địa phương lập dự toán, xét duyệt vàthông báo dự toán chi các chế độ BHXH cho BHXH địa phương Tổ chứcnhận quản lý và cấp kinh phí cho BHXH địa phương để tiến hành chi trả chođối tượng Đồng thời trực tiếp chi trả cho đối tượng thuộc điạ bàn mình quảnlý.
Ở cấp điạ phương: Theo hướng dẫn của BHXH cấp khu vực, hàng nămBHXH địa phương lập dự toán kinh phí chi các chế độ BHXH cho cả năm gửilên BHXH cấp khu vực Tiếp nhận kinh phí cùng danh sách các đối tượngđược hưởng trợ cấp BHXH và tiến hành chi trả cho các đối tượng theo danhsách trên
1.5 Phương thức và phương tiện chi trả các chế độ BHXH
Chi trả trực tiếp qua tài khoản ngân hàng: thường được áp dụng đốivới chi trả trợ cấp định kỳ Nó có ưu điểm là an toàn, nhanh chóng và tiếtkiệm chi phí nên đem lại hiệu quả chi trả cao Nhưng nó đòi hỏi cơ sở hạ tầngcũng như hệ thống ngân hàng tài chính phát triển và khả năng quản lý của cơquan quản lý BHXH phải theo mô hình hiện đại
Trang 12Chi trả gián tiếp qua các đại lý hoặc đại diện chi trả: Đây là phươngthức chi trả truyền thống, theo đó cơ quan BHXH uỷ quyền cho đại lý, đạidiện chi trả trên cơ sở các hợp đồng đã ký kết với các điều kiện ràng buộctrách nhiệm của mỗi bên Nó có ưu điểm là tiết kiệm chi phí, đạt hiệu quả caotrong việc chi trả nhưng nhựơc điểm là cơ quan BHXH sẽ khó nắm bắt tìnhhình thực tế của quá trình chi trả, không nắm bắt được biến động của đốitượng một cách kịp thời dẫn đến một số tình trạng trục lợi và làm thất thoátnguồn quỹ BHXH
Mỗi một hệ thống BHXH có thể áp dụng các phương thức chi trả khácnhau phụ thuộc vào các điều kiện thuận lợi có được khi áp dụng phương thứcthanh toán đó, miễn là phương thức đó sẽ mang lại hiệu quả cao nhất Nhìnchung khi lựa chọn phương thức thanh toán phải cân nhắc một số nhân tố:Điều kiện cơ sở hạ tầng của khu vực, sự thuận tiện đối với cơ quan BHXH vàngười nhận trợ cấp, chi phí sử dụng phương thức đó và độ an toàn khi sửdụng phương thức đó
1.5.2 Phương tiện chi trả các chế độ BHXH
Việc chi trả trợ cấp BHXH có thể sử dụng nhiều phương tiện khácnhau: tiền mặt, séc, chuyển khoản, hiện vật hay dịch vụ Trong đó cácphương tiện như tiền mặt, hiện vật và dịch vụ là những phương tiện được sửdụng chủ yếu đối với các chế độ BHXH ngắn hạn, còn đối với các chế độBHXH dài hạn thì thường sử dụng các phương tiện như tiền mặt và chuyểnkhoản Việc sử dụng phương tiện nào còn phụ thuộc vào việc sử dụng phươngthức chi trả nào
Trang 13Chương II: Thực trạng chi trả các chế độ BHXH ở BHXH tỉnh
Tĩnh 2007-20112.1 Thực trạng công tác chi trả các chế độ BHXH ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011
Chi trả các chế độ BHXH một trong những động lực quan trọng thúcđẩy sự phát triển của BHXH, góp phần thực hiện an sinh, đảm bảo an toàn xãhội Xác định rõ được tầm quan trọng của công tác này nên BHXH Hà Tĩnhluôn đạt ra mục tiêu thực hiện chi trả đầy đủ, kịp thời, đúng chế độ chínhsách, thuận tiện cho người tham gia và thụ hưởng BHXH Vì vậy trong nhữngnăm qua công tác chi trả các chế độ BHXH đã được BHXH Hà tĩnh khôngngừng cải tiến và ngày càng hoàn thiện nhằm phục vụ tốt hơn những ngườitham gia và thu hưởng chính sách BHXH
Bảng 1: Cơ cấu chi trả cho các chế độ ngắn và các chế độ dài trong tổng chi trả các chế độ BHXH ở BHXH Hà Tĩnh giai đoạn 2007-2011
so với tổng chi trả cho các chế độ BHXH Chi trả cho các chế độ ngắn chỉchiếm một phần rất nhỏ trong tổng chi, năm 2008 là năm số tiền chi trả cho
Trang 14các chế độ ngắn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi trong năm năm nhưngcũng chỉ chiếm có 2,76 % Điều đó là do số lượng đối tượng hưởng các chế
độ dài hạn lớn hơn rất nhiều so với các chế độ ngắn hạn Để thấy rõ hơn kếtquả của công tác chi trả các chế độ BHXH ở BHXH Hà Tĩnh ta xem xétnhững kết quả cụ thể trong việc chi trả các chế độ ngắn và chế độ dài như sau:
- Các chế độ BHXH ngắn hạn: Bao gồm Ốm đau, thai sản, nghĩ PHSK Số tiền chi trả cho các chế độ ngắn hạn được lấy từ nguồn QuỹBHXH Ta có thể thấy được kết quả cụ thể qua bảng số liệu sau:
DS-Bảng 2: Tình hình chi trả 3 chế độ ngắn ở BHXH Hà Tĩnh giai đoạn 2011
2007-chỉ tiêu
Năm
TổngSN
Tổng số tiền (1000đ)
Ốm đau(1000đ)
Thai sản (1000đ)
DS-PHSK (1000đ)
%
Hàng năm BHXH Hà Tĩnh đã chi trả trợ cấp ốm đau, thai sản, nghỉ PHSK cho hơn 2000 lượt người với số tiền chi trả bình quân là trên 10 tỷ
