Văn hóa đa dạng phong phú, bao trùm lên mọi hoạt động trong cuộc sống của con người, đó cũng là lí do tụi quyết định chọn đề tài “Vai trò của Báo chí với việc xây dựng, giữ gìn bản sắc v
Trang 1A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay báo chí đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, cũng như trong các hoạt động kinh tế - văn hóa - xã hội, đất nước ta đang trên đà triển tiến tới hội nhập kinh tế quốc tế, điều đó càng cần sự
nỗ lực của các ban ngành, đoàn thể phát huy toàn bộ nội lực để thúc đẩy sự phát triển, trong đó báo chí là một yếu tố quan trọng không thể thiếu, lấy hiện thực khách quan làm đối tượng phản ánh với mục đích cung cấp cho công chúng với cái nhìn toàn cảnh sinh động của nền kinh tế thị trường, các sự kiện hiện tưởng xảy ra xung quanh cuộc sống Đồng thời giúp phần định hướng dư luận xã hội, khẳng định lập trường quan điểm, tư tưởng của Đảng, Nhà Nước theo con đường xã hội chủ nghĩa trên quan điểm chủ nghĩa Mác Lê Nin tư tưởng Hồ Chí Minh
Từ lâu, văn hóa đó là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực và mục tiêu của sự phát triển, là linh hồn, sức sống của mỗi quốc gia, dân tộc Trong cuộc sống thường ngày văn hóa được nhắc đến như một món ăn tinh thần, tiềm ẩn trong nhận thức của mỗi con người, từ những hoạt động bình thường, cho đến những lời ăn tiếng nói đều chứa đựng văn hóa Văn hóa đa dạng phong phú, bao trùm lên mọi hoạt động trong cuộc sống của con người, đó cũng là lí do tụi quyết định chọn đề tài “Vai trò của Báo chí với việc xây dựng, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc” với hi vọng sau khi nghiên cứu kỹ đề tài này tôi sẽ có được phần nào vốn kiến thức về văn hóa rộng lớn, đồng thời hiểu rõ được vai trò của báo chí trong việc xây dựng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, từ đó có những nhận thức mới về nền văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, đóng góp vốn kiến thức của mình cũng như một phần trách nhiệm vào việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của nước nhà
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
“Vai trò của báo chí với việc xây dựng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc”
là một đề tài mới rất ý nghĩa mà trường Cao Đẳng Phát Thanh - Truyền Hình I dành cho sinh viên nghiên cứu Đây cũng là dịp để sinh viên được tìm hiểu, nghiên cứu tình hình phát triển của lĩnh vực văn hóa của cộng đồng dân tộc Việt Nam cũng như vốn kiến thức văn hóa rộng lớn trên thế giới Đồng thời, thấy rõ được vai trò của báo chí với các phương tiện thông tin đại chúng trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa trong cả nước cũng như vai
Trang 2trò của Báo Hà Giang trong việc giữ gìn phát huy những nét văn hóa truyền thống của vùng đất địa đầu của Tổ Quốc
3 Mục đích, phạm vi nghiên cứu đề tài.
Văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn và làm thế nào để gìn giữ và phát huy những bản sắc văn hóa dân tộc là một nhiệm vụ quan trọng
mà Đảng và nhà nớc ta đã và đang huy động tất cả các ban ngành đoàn thể phát huy nội lực để giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Cũng bởi vậy, mục đích nghiên cứu của tôi nhằm tìm ra những u điểm, những nét đẹp về văn hóa, đồng thời tìm hiểu những phơng hớng giữ gìn những bản sắc văn hóa dân tộc
Đề tài trên đợc nghiên cứu tại Báo Hà Giang trong thời gian từ ngày 18 tháng 10 năm 2010 đến hết ngày 11 tháng 12 năm 2010
4 Phơng pháp nghiên cứu đề tài.
Vận dụng cơ sở lý luận báo chí, thực tiễn trong các cuộc thi thực tế, tìm hiểu về những nét văn hóa của các vùng dân tộc, trong dịp cuối năm nhằm thông tin đến công chúng những nét văn hóa đặc sắc của các vùng dân tộc nhân dịp tế cổ truyền, và những phong tục, lễ hội truyền thống có ý nghĩa tinh thần của các đồng bào thiểu số Với những kiến thức đã học và tiếp thu ngoài thực tế, tôI sử dụng kết hợp các biện pháp nh: Khảo sát thực tế, phân tích,
đánh giá, phân loại, so sánh, chứng minh, lấy ý kiến của những ngời có chuyên môn, hiểu biết về các phong tục tập quán ở các thôn bản nh già làng, trởng bnar, lấy ý kiến của các phóng viên nhà báo, những ngời nghiên cứu về các lĩnh vực văn hóa…từ đó tổng hợp, đánh giá rút ra kết luận về những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn Đồng thời nói lên đợc vai trò của báo chí, các phơng tiện thông tin đại chúng trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
5 Kết cấu tiểu luận
Bao gồm 3 phần chính sau:
* a Mở ĐầU
* B phần NộI DUNG Chơng 1 : Khái quát chung về việc xây dựng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Chơng 2 : Xây dựng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc tại Báo Hà Giang Chơng 3 : Nguyên nhân và một số giả pháp nâng cao hiệu quả xây dựng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
* Kết luận
B phần Nội dung
Chơng 1:
kháI quát chung về việc xây dựng
và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 1.1 quan niệm văn hóa và bản sắc văn hóa dân tộc
1.1.1 Quan niệm về văn hóa
Trang 3Văn hóa từ lâu đã đợc nhiều ngời nhắc đến và có mỗi quan hệ mật thiết
đối với đời sống của mỗi con ngời, đồng thời cũng đợc đem ra bàn luận nhiều trong các cuộc họp, hội nghị lớn và đợc phản ánh nhiều qua nhiều các phơng tiện thông tin đại chúng Đã có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa,
nh-ng cho đến nay vẫn cha có một sự nhất trí cũnh-ng nh một định nh-nghĩa nào đảm bảm về định tính và định lợng, đối với khái niệm này Bởi lẽ văn hóa là một vấn đề rất rộng lớn, phong phú và phức tạp bao gồm nhiều yếu tố, đặc biệt có lịch sử phát triển lâu dài trong xã hội, do đó khái niệm văn hóa cũng rất đa nghĩa, khi đề cập về kháI niệm này mỗi ngời đều có một cách hiểu khác nhau tùy thuộc vào góc độ tiếp cận
Trong cuốn giáo trình “ Đờng lối cách mạng của Đảng Cộng Sản Việt Nam - NXB Chính Trị Quốc Gia” đa ra định nghĩa văn hóa cả về nghĩa rộng
và nghĩa hẹp nh sau: “ nghĩa rộng : Văn hóa Việt Nam là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nớc và giữ nớc Về nghĩa hẹp: Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, văn hóa là hệ thống các giá trị truyền thống, lối sống, văn hóa là năng lực sáng tạo của một dân tộc; Văn hóa là bản sắc của một dân tộc là cách phân biệt này với dân tộc khác.” Cựu Tổng Giám Đốc UNSESCO Federico Mayor lại đa ra một định nghĩa văn hóa nh sau: “ Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát và sống động mọi mặt của cuộc sống (của mọi cá nhân và của cả cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ, cũng nh đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao thế kỉ, nó đã cấu thành nên một hệ thống các giá trị truyền thống thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình.” Không riêng gì hai định nghĩa trên, mà còn rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, mà theo mỗi cách tiếp nhận khác nhau để đa ra một định nghĩa, trong các ngành khoa học cũng có những đánh giá, nhìn nhận
về văn hóa khác nhau Ngay từ năm 1952, hai nhà nhân loại học ngời Mỹ là Alfed Kroeber và Clyde Kluckhohn đã từng thống kê có tới 164 định nghĩa khác nhau về văn hóa, trong các công trình khoa học nổi tiếng Thế Giới Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, nhng chúng ta chỉ có thể nhận thấy một sự chung nhất ở mỗi định nghĩa đó là: Văn hóa mang những giá trị vật chất và tinh thần do con ngời sáng tạo ra và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tơng tác giữa con ngời với con ngời, con ngời với môI trờng
tự nhiên Đợc lu truyền và giữ gìn qua nhiều thế hệ và tạo nên một bản sắc văn hóa riêng biệt
1.2 Quan niệm về bản sắc văn hóa dân tộc
Từ khái niệm văn hóa theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp ở mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa riêng biệt không trộn lẫn, những nét văn hóa
ấy đợc hình thành và lu truyền qua nhiều thế hệ, đợc kế thừa gìn giữ và tạo nên một bản sắc riêng, đó là bản sắc văn hóa Bản sắc văn hóa Việt Nam là những nét riêng biệt, trộn lẫn tạo nên một sự đa dạng phong phú về cae số l -ợng, cũng nh bản sắc riêng biệt Đó là sự kết hợp tuyệt vời của một quốc gia
Trang 454 dân tộc, với 54 nét văn hóa khác nhau tạo nên một bản sắc phong phú trong cộng đồng ngời Việt từ thửa khai sinh, lập địa cho đến ngày nay và mai sau Bản sắc văn hóa không bao giờ tĩnh tại, mà nó luôn luôn biến đổi theo thời gian qua những nét sang tạo mới của con ngời, đợc con ngời thờng xuyên nuôi dỡng, kế thừa, giữ gìn và phát huy tạo nên những nét đẹp không thể phai mờ
Bản sắc văn hóa của dân tộc kết tinh thành một hệ giá trị bền vững, đợc thế hệ này kế thừa của thế hệ đi trớc, gìn giữ và phát huy, ghi nhận trong các giá trịnh tinh thần và vật chất, trong lỗi sống, lối nghĩ, hành vi, kinh nghiệm trong quá khứ với cả mục tiêu ở tơng lai của cộng đồng con ngời tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc đó Bản sắc văn hóa Việt Nam đợc duy trì và phát triển qua 4 nghìn năm dựng nớc và giữ nớc của dân tộc Việt Nam, từ thửa vua Hùng cho đến vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh đã để lại một kho tàng văn hóa khổng lồ, cũng nh giá trị to lớn của thế hệ đI trớc để lại cho con cháu Việt sau này
Trong thời kỳ hội nhập phát triển kinh tế, cuộc sống luôn vận ddoonhj không ngừng, những giá trị văn hóa luôn đợc biến đổi, những giá trị truyền thống, sen kẽ với những giá trị hiện đại, tồn tại song song Chính vì thế, việc giữ gìn và phát huy những nét văn hóa truyền thống, chọn lọc những nét mới trong kho tàng văn hóa của nhân loại là một việc làm đòi hỏi sự chung tay cảu tất cả mọi ngời, mọi ban ngành Chăm lo phát triển kinh tế - xã hội phải đi
đôi giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa dựa vào những nét truyền thống, cái hồn của dân tộc, tiếp thu nền văn hóa tiên tiến của nhân loại, làm phonng phú cho bản sắc văn hóa của dân tộc
1.3 Quan điểm của Đảng và Nhà nớc về việc xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc
1.3.1 Quá trình đổi mới t duy về xây dựng và phát triển nền văn hóa
Từ Đại Hội VI đến Đại Hội X, Đảng ta đã dần dần hình thành từng bớc nhận thức mới về đặc trng của nền văn hóa mới mà chúng ta cần xây dựng, về chức năng, vai trò và vị trí của văn hóa trong việc phát triển kinh tế - xã hội
và hội nhập quốc tế Xác định rõ văn hóa là nền tảng tinh thần cuiar xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế xã hội
Cơng lĩnh năm 1991 (đợc Đại Hội VII thông qua) lần đầu tiên đa ra quan niệm nền văn hóa Việt Nam có những đặc trng sau: tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, thay cho quan niệm nền văn hóa Việt Nam có nội dung xã hội chủ nghĩa, có tính chất dân tộc, có tính Đảng và tính nhân dân đợc nêu ra
tr-ớc đây Qua các kỳ Đại Hội VII, VIII, IX, X và nhiều nghị quyết Trung Ương tiếp theo đã xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội và coi văn hóa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển Đây là một tầm nhìn mới về văn hóa, phù hợp với tầm nhìn chung của Thế Giới đơng đại
Nghị quyết Trung Ương 5, khoa XIII (tháng 7 năm 1988) đã nêu ra năm quan điểm có bản chỉ đạo quá trình phát triển văn hóa trong thời kỳ công
Trang 5nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc Hội nghị Trung Ương 9 khóa IX ( tháng 1 năm 2004) xác định thêm “ phát triển văn hóa, đồng bộ với phát triển kinh tế
“, tiếp theo Hội Nghị Trung Ương 10 khóa IX ( tháng 7 năm 2004) đặt vấn đề
đảm bảo sự gắn kết giữ nhiệm vụ và phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng chỉnh đốn Đảng then chốt, với nhiệm vụ không ngừng nâng cao văn hóa - nền tảng của xã hội
1.3.2 Quan điểm chỉ đạo và chủ trơng của Đảng và Nhà nớc về xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, dậm đà bản sắc văn hóa dân tộc: tiên tiến là những cái mới, cái tiến bộ, trong đó có sự yêu nớc chứa đựng nội dung cốt lõi là lý tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội: “Chủ nghĩa Mác Lê Nin
t tởng Hồ Chí Minh” Tiên tiến không chỉ về nội dung t tởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các truyền những phơng tiện chuyển tảI nội dung tuyên những nét văn hóa độc đáo, văn minh tới với mọi ngời, thông qua các phơng tiện thông tin đại chúng
Bản sắc văn hóa dân tộc bao gồm những giá trị truyền thống bền vững những tinh hoa của công đồng 54 dân tộc Việt Nam đợc vun đắp nên qua lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh dụng nớc và giữa nớc Đó là lòng yêu nớc nồng nàn, ý chí tự cờng dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết gia đình, làng xã, tổ quốc…lòng nhân ái, khoan dung trọng nghĩa tình đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong cuộc sống … Bản sắc văn hóa dân tộc còn thể hiện rõ trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo, những hành vi ứng xử, hoạt động giản đơn trong cuộc sống con ngời cũng mang đậm những nét bản sắc văn hóa
Giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là sự gắn kết và mở rộng giao lu, hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa cảu các dân tộc khác trên thế giới, đồng thời giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đi đôi với việc xóa bỏ những thủ tục lạc hậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, tiếp thu và hình thành những nét văn hóa mới trên cơ sở sáng tạo, bổ sung tính hiện đại, kế thừa những nét truyền thống Chủ trơng của Đảng và Nhà nớc ta làm cho văn hóa thấm sâu vòa mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, để các giá trị văn hóa trở thành nền tảng tinh thần bền vững của xã hội, trở thành động lực để phát triển kinh tế xã hội Đó cũng là con đờng xây dựng con ngời mới, xây dựng môi trờng văn hóa lành mạnh đủ sức đề kháng đẩy lùi các tiêu cực xã hội, đẩy lùi
sự xâm nhập của văn hóa phản tiến bộ Biện pháp tích cực là đẩy mạnh cuộc vận
động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, phờng xã văn hóa, cơ quan
đơn vị văn hóa, nêu gơng ngời tốt, việc tốt…
1.3.3 Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa đa dạng mà thống nhất trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Nét đặc trng nổi bật của văn hóa Việt Nam là nền văn hóa đa dạng nhng thống nhất chặt chẽ, trên cơ sở sự đoàn kết bình đẳng của 54 dân tộc cùng
Trang 6sống trên lãnh thổ Việt Nam Mỗi thành phần dân tộc có truyền thống và bản sắc riêng của mình Cả cộng đồng dân tộc Việt Nam có nền văn hóa chung nhất, dựa trên sự kết hợp hài hòa các giá trị bản sắc văn hóa riêng Các giá trị
và sắc thái đó bổ sung cho nhau, làm phong phú nền văn hóa Việt Nam và củng cố thêm sự thống nhất dân tộc Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp chung của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ tri thức giữ vai trò quan trọng Mọi ngời Việt Nam phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh, tham gia hởng ứng cuộc vận động xây dựng và phát triển nền văn hóa nớc nhà Đội ngũ tri thức gắn bó với nhân dân giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp này Sự nghiệp xây dựng, giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa của nớc nhà do Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý
1.3.4 Xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài,
đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng.
Bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc, sáng tạo nên những giá trị văn hóa mới, làm cho những giá trị ấy thấm sâu vào cuộc sống của toàn xã hội và cuộc sống của mỗi con ngời, trở thành tâm lý và tập quán tiến độ Cùng với việc giữ gìn và phát triển những di sản văn hóa quý báu của dân tộc, tiếp thu những di sản văn hóa quý báu của dân tộc, tiếp thu những di sản văn hóa quý báu của Thế Giới, sáng tạo vun đắp nên những giá trị mới, góp phần xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh trong đời sống con ngời và góp phần thúc đẩy sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nớc, trên cơ sở thực hiện mục tiêu hòa bình, cùng phát triển trên phmaj vi toàn cầu
1.4 Vai trò của báo chí trong việc giữ gìn, xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc
1.4.1 Vai trò của báo chí trong việc tham gia tuyền truyền những đờng lối của Đảng và Nhà nớc về văn hóa
Báo chí là một “món ăn tinh thần” không thể thiếu của con ngời trong thời đại thông tin Với t cách là cơ quan ngôn luận của Đảng, là diễn đàn của quần chúng nhân dân, Báo chí đã có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, định hớng d luận hớng tới những
điều tốt đẹp, là một phơng tiện hữu hiệu kết nối tính đoàn kết trong quần chúng nhân dân, giữa nhân dân với Đảng và Nhà nớc
Không thể phủ nhận vai trò của báo chí trong cuộc sống của con ngời, báo chí có tầm ảnh hởng to lớn đến sự tồn tại và phát triển của một quốc gia, một đất nớc Giữ gìn và pahts huy bnar sắc văn hóa dân tộc là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà báo chí đã và đang thực hiện, góp phần to lớn trong việc thực hiện những nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục, đa đờng lối của
Đảng và nhà nớc về giữ gìn và phát huy những truyền thống văn hóa Đảng và Nhà nớc ta đánh giá rất cao vai trò của báo chí trên mặt trận t tởng, mà mỗi nhà báo, mỗi phóng viên là “những chiến sỹ trên mặt trận ấy” Trong báo cáo chính trị qua các kì đại hội Đảng, nhiệm vụ vủa thông tin và truyền thông, trong đó có báo chí đã đợc Đảng vạch rõ “ Các phơng tiện thông tin đại chúng
Trang 7cố nhiệm vụ truyền bá đờng lối, chính sách của Đảng, đi sát thực tế, thông tin kịp thời và phân tích sâu sắc những sự kiện mới, phát hiện và phản ánh trung thực những điển hình tiên tiến, nhiệt tình ủng hộ, cổ vũ những nhân tố mới, dũng cảm đấu tranh những hiện tợng, quan liêu bao cấp, thủ tục lạc trì trệ, đề cập và đa ra những phuuwong hớng giả quyết những vấn đề thiết thực mà xã hội quan tâm, định hớng d luận xã hội lành mạnh, động viên quần chúng trong công cuộc xây dựng đất nớc, phát triển toàn diện về kinh tế - văn hóa - chính trị
Báo chí là cầu nối giữa Đảng và quần chúng nhân dân, đồng thời cũng
là diễn đàn nói lên những tâm t nguyện vọng của nhân dân với Đảng và Nhà nớc Báo chí góp phần quan trọng trong việc tuyên truyền những đ ờng lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc thông qua các nghị định, nghị quyết, văn bản luật… về các lĩnh vực của cuộc sống xã hội, trong đó có lĩnh
vực văn hóa Báo chí thờng xuyên đăng tảI kịp thời những bài viết những
thông tin về văn hóa, bản sắc văn hóa dân tộc do Đảng và Nhà nớc đề ra Báo chí góp phần hớng dẫn mọi sự hoạt động theo tinh thần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, đẩy mạng công tác văn hóa văn nghệ, thông tin của các vùng dân tộc thiểu số, nêu cao tinh thần tự hào
về những nét văn hóa của những đồng bào dân tộc thiểu số, kết nối tinh thần
đoàn kết trong cộng đồng 54 dân tộc, trân trọng phát huy những giá trị, tinh thần đạo đức, phong tục, văn hóa, văn nghệ tốt đẹp của mình Phát động quần chúng nhân dân hởng ứng phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong cuộc sống mới, tiếp thu những thành tựu mới của nền văn hóa tiên tiến, tăng cờng trao đổi văn hóa giữa các dân tộc trên phạm vi cả nớc và trên toàn Thế Giới
Đảng và nhà nớc thực hiện chỉ đạo các ban ngành, thực hiện các đờng lối chính sách trong đó có cả lĩnh vực văn hóa, bằng những nghị định, nghị quyết cụ thể Báo chí là một thành viên không thể thiếu trong công việc tuyên truyền những bản sắc văn hóa của dân tộc và trên Thế Giới, tuân thủ những chử trơng đã đợc chính phủ xác định, nhằm nâng cao hiệu quả thông tin, chấn chỉnh và nâng cao chất lợng các phơng thức tuyên truyền các hoạt động trong mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa xã hội
1.4.2 Báo chí góp phần phản ánh các hoạt động văn hóa
Xác định đợc vai trò trách nhiệm quan trọng của mình trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa trong cuộc sống của cộng đồng dân tộc Việt Nam, ngay từ những năm đầu đổi mới, báo chí Việt Nam luôn cố gắng hết mình làm tròn nhiệm vụ của “ một ngời th ký trung thành của xã hội” nỗi lực đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng, không chỉ về các mặt của đời sống xã hội mà văn hóa cũng là một đề tài mà báo chí luôn luôn quan tâm phản ánh, thông tin tới công chúng, đặc biệt là các vùng dân tộc thiểu số, ít ngời báo chí cũng đã có những mạng lới truyền thông tới từng bản làng, thôn xóm, trên cơ sở thành lập các ban, mục chơng trình văn hóa riêng, và các
Trang 8ch-ơng trình phát tiếng dân tộc và tìm hiểu những nét văn hóa của các đồng bào thiểu số, tạo nên sự kết nối, giao lu văn hóa của các đồng bào thiểu số, tạo nên
sự kết nối, giao lu văn hóa giữa các vùng miền, tạo nên một nền văn hóa phong phú đa dạng của dân tộc Việt Nam
Trong những năm gần đây, lĩnh vực văn hóa Việt Nam đã đợc táI hiện
rõ nét thông qua các phơng tiện thông tin đại chúng cả về những mặt tích cực
và tiêu cực, những hạn chế đợc báo chí phản ánh, từ đó có những chính sách, tái lập những nét văn hóa bị mai một và xóa bỏ những nét văn hóa cực đoan,
đi ngợc lại lối chính sách Đảng, Nhà nớc, đối nghịch với những phong tục tập quán truyền thống của con ngời Trong những năm gần đây, đặc biệt là năm
2009 vừa qua là một năm văn hóa Việt Nam gặt háI đợc những thành công nhất định, với các hàng loạt các di sản văn hóa, những nét văn hóa cần đợc gìn giữ và bảo tồn và phát huy
Báo chí đang ngày càng thể hiện rõ nét vai trò của mình trong việc tạo
sự hồi sinh cho các nền văn hóa, trong các chơng trình thời sự, tin tức, các chuyên mục, chuyên đề v v trên các trang báo in, tạp chí, chuyên san, chuyên mục, đã đề cập rất nhiều về văn hóa Văn hóa cũng là một đề tài đầy màu sắc, hấp dẫn mà báo chí khai thác, nhằm mang đến cho công chúng những cái nhìn cụ thể về bộ mặt văn hóa của đất nớc và trên thế giới Nhu cầu lĩnh hội những nét văn hóa đặc sắc, giáo dục văn hóa cũng đợc công chúng rất quan tâm: “ Đang thực sự có một phong trào nhân dân đấu tranh để khôI phục
và giữ gìn phát huy những di sản văn hóa lành mạnh, chống ảnh hởng của các dòng văn hóa độc hại, đẩy lùi tệ nạn xã hội Những điều đó đã chứng tỏ nghị quyết IV của Đảng đã đi vào thực tế, chứng minh những đờng lối đúng đắn của Đảng và Nhà nớc trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa dân tộc (Báo Văn Hóa)
Một chuyên gia văn hóa trả lời phỏng vấn chơng trình thời sự của Đài Truyền Hình Việt Nam nhân dịp đầu xuân nói về việc giữ gìn và phát huy những nét văn hóa truyền thống nh sau: “ Văn háo là sự kết tinh thành những tinh hoa, một hệ thống tinh hóa mới kết thành truyền thống, nếu đem những nét truyền thống ấy ra giữa sân khấu nhảy múa đó là một sai lầm lớn của những ngời làm công tác văn hóa, bên cạnh việc sân khấu hóa các loại hình văn hóa truyền thống cần có những chính sách giữ gìn bảo tồn không làm mai một đi những giá trị văn hóa” Ông cũng nói lên quan điểm của mình trong việc định hớng lớp trẻ thể hiện vai trò của mình trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa: “ Thay đổi nhận thức của lớp trẻ về văn hóa, định h-ớng cho lớp trẻ hiểu đợc tầm quan trọng cũng nh giá trị to lớn, mà ông cha ta
đã để lại nh một tài sản to lớn cần đợc lu truyền gìn giữ qua nhiều thế hệ
Mỗi cơ quan báo chí không những hoàn thành tốt nhiệm vụ thông tin tuyên truyền theo mục đích tôn chỉ của tờ báo hay của cơ quan báo thông tin
về lĩnh vực văn hóa mà còn kêu gọi toàn dân tham gia công cuộc giữ gìn phát huy truyền thống văn hóa dân tộc bằng những ví dụ mang tính thiết thực, minh chứng cho điều đó là những sáng tạo trên các phơng tiện thông tin đại chúng,
Trang 9về những chơng trình chuyên mục, những bài viết về gơng ngời tốt, việc tốt, những bài viết phản ánh những nét văn hóa của con ngời trên khắp mọi miền
tổ quốc, các diễn đàn văn hóa, vận động xây dựng đời sống văn hóa, nếp sống văn hóa…đã trở nên quen thuộc với quần chúng nhân dân Với những đặc trng riêng, báo chí đem lại cho công chúng tiếng nói đa dạng về nội dung và hình thức của vấn đề, phù hợp với từng đối tợng công chúng, thể hiện đợc thế mạnh của báo chí trong công tác phản ánh các hoạt động văn hóa Khẳng định vai trò quan trọng của báo chí trong việc giữ gìn và phát huy những truyền thống văn hóa Báo chí cũng chính là tiếng nói mang một những nét văn hóa đặc sắc của từng địa phơng, từng của cơ quan báo chí
1.4.3 Báo chí là diễn đàn giao lu văn hóa của đại gia đình các dân tộc Việt Nam
Báo chí Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Đảng và Nhà nớc, là diễn
đàn của quần chúng nhân dân trong hoạt động xã hội, trong đó có các diễn
đàn về văn hóa, tham gia tuyên truyền, giúp đỡ cộng đồng ngời Việt Nam ở
n-ớc ngoài hiểu biết hết tình hình nn-ớc nhà về những nét văn hóa truyền thống và cộng đồng quốc tế thấy đợc những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam Qua các diễn đàn của các phơng tiện thông tin đại chúng, các việt kiều ngày càng hiểu sâu hơn về văn hóa quê hơng, nâng cao lòng yêu nớc, tự tôn dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Đồng thời báo chí cũng nói lên tiếng nói khẳng định những truyền thống văn hóa là tài sản vô giá, là sợi chỉ đỏ gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc văn hóa dân tộc, là cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lu văn hóa Bao chí luôn coi trọng, bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, văn hóa cách mạng đợc đúc kết, xây dựng và giữ gìn qua hàng ngàn năm văn hiến, trong đó báo gồm cả văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể Báo chí Việt Nam đã, đang sẽ thực hiện tốt công tác phổ biến những kinh nghiệm tốt nhất để xây dựng và phát triển văn hóa trong nớc, cũng nh tiếp thu những giá trị văn hóa tốt đẹp của Thế Giới
Đồng thời làm tốt công tác ngăn ngừa sự sâm nhập của những sản phẩm văn hóa phản động, đi ngợc lại với lợi ích quốc gia
1.4.4 Báo chí giữ vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngay từ khi mới hình thành, báo chí đã có những đóng góp to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nớc Báo chí luôn đóng vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, quan trọng hơn báo chí còn đóng góp xây dựng và giữ gìn thông qua các tác phẩm báo chí nh: “ phản ánh các diễn đàn hội nghị về văn hóa, với nhiều tác phẩm báo chí nổi tiếng nói về văn hóa của con ngời, nói lên những nhận định, đánh giá của các chuyên gia nghiên cứu văn hóa mà những chuyên môn về văn hóa với nhiều cách nhìn nhận đánh giá
Trang 10khác nhau tạo nên một cáI nhìn đa chiều về một nền văn hóa đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc Xác định đợc tầm quan trọng của văn hóa trong sự nghiệp phát triển đất nớc, bởi vậy văn hóa là đối tợng quan tâm, nghiên cứu thông tin quan trọng của báo chí
Những sản phẩm báo chí về văn hóa tiêu biểu nh : Báo Hà Nội mới với
“ Muôn dặm đời thờng” rất giản dị, nhng mang tính giáo dục cao, trên các Báo Nhân Dân, Báo Tiền Phong,Báo Lao Động với những trang chuyên mục “
Ng-ời tốt, việc tốt’ hay “Nếp sống văn hóa’ của Báo Văn Hóa, hởng ứng phong trào xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa đã trở thành một diễn đàn
lý thú đối với quần chúng nhân dân
Ngoài ra còn rất nhiều các chơng trình phát thanh, các chơng trình truyền hình đăng tải những thông tin về văn hóa đợc phát sóng hàng ngày nhằm đem lại cho công chúng thấy đợc những mặt tích cực của các phơng tiện truyền thông trong việc giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa dân tộc Báo chí luôn là ngời bạn đồng hành cùng với sự phát triển của đất nớc sự phồn vinh của nền văn hóa đợc thể hiện rõ nét qua các tác phẩm báo chí, thể hiện sự muôn màu muôn vẻ của văn hóa trong những hoạt động bình thờng của cuộc sống Tất cả các nghị định của Đảng và Nhà nớc, các quy định của bộ, ban ngành văn hóa, các buổi lễ tổ chức ngày hội giao lu bản sắc văn hóa trong và ngoài nớc, các chơng trình giới thiệu những nét văn hóa đặc trng của các vùng miền, các phong tục tập quán truyền thống có ý nghĩa tinh thần to lớn của các
đồng bào dân tộc thiêu số đều đợc các cơ quan báo chí thơng xuyên cập nhật
đăng tải kịp thời tới với quần chúng nhân dân, đặc biệt trong các dịp ngày lễ tết, lễ hội với nhiều hoạt động văn hóa đợc ngời dân tổ chức đó cũng là lúc báo chí phát huy vai trò trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn phát huy tuyên truyền những giá trị của văn hóa
Hiện nay với sự phát triển mạnh của các phơng tiện thông tin đại chúng cả về quy mô, số lợng, chất lợng, nội dung và hình thức thể hiện, kỹ thuật in, phát hành, truyền dẫn, đặc biệt với sự trợ giúp đắc lực của khoa học kỹ thuật, báo chí ngày càng phát huy vai trò quan trọng của mình trong việc nâng cao nhận thức của ngời dân, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của con ngời Thể hiện sâu sắc vai trò của báo chí trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và tiếp thu những nét văn hóa mới của nhân loại