tiểu luận HV báo chí và tuyên truyền đề tài Truyền hình tương tác và thương mại hóa truyền hình tương tác

Đối với một số người cho rằng, truyền hình tương tác cho phép khán giả tương tác với nội dung nhận được, gửi đi ý kiến của họ trong các buổi tranh luận hoặc tham gia vào các trò chơi, tr

MỤC LỤC

Chương 1 Giới thiệu5

1.1 Truyền hình tương tác là gì5

1.2 Mục đích của tiểu luận6

1.3 Cấu trúc nội dung của tiểu luận6

Chương 2 Công nghệ của truyền hình tương tác7

2.1 Kiến trúc khái quát7

2.1.1 Máy thu hình (tivi)8

2.1.2 Thiết bị đầu cuối (set-top unit)9

2.1.3 Thiết bị trung tâm

2.1.4 Mạng truyền dẫn

2.2 Môi trường công nghệ

2.2.1 Webdiffusion

2.2.2 Bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình

2.2.3 Sự hội tụ giữa truyền hình và Internet

2.3 Các ứng dụng

2.3.1 Truyền hình theo yêu cầu (Video-on-demand, VoD)

2.3.2 Thanh toán theo thời gian xem (Pay per view)

3.2 Tại Châu Âu

3.3 Tại Mĩ

3.4 Tại Canada

Chương 4 Khách hàng của truyền hình tương tác

4.1 Đòi hỏi của người sử dụng đối với truyền hình tương tác

Tài liệu tham khảo

Truyền hình tương tác và sự hội tụ của truyền hình với internet (TL; 4)

Chương 1 GIỚI THIỆU

1.1 Truyền hình tương tác là gì

Truyền hình là một phần trong cuộc sống của chúng ta Nó đã đặt sự ảnhhưởng lên kinh tế, chính trị và thế giới quan của chúng ta Đó là điều không cầnphải chứng minh Truyền hình là một phương tiện truyền thông mạnh mẽ nhất,trong mọi thời đại Chính thế mà chúng ta sẽ không có gì ngạc nhiên khi nói rằng :ngay từ khi ra đời, truyền hình tương tác đã đem đến rất nhiều lợi ích Vậy chúng ta

đã biết gì về công nghệ tuyệt vời này?

Đối với một số người cho rằng, truyền hình tương tác cho phép khán giả

tương tác với nội dung nhận được, gửi đi ý kiến của họ trong các buổi tranh luận

hoặc tham gia vào các trò chơi, trả lời các câu hỏi điều tra Một số khác lại chorằng, truyền hình tương tác đồng nghĩa với các dịch vụ truyền hình theo yêu cầu

(video-on-demand hay VoD).

Đối với các nhà công nghệ, truyền hình tương tác lại hoàn toàn có nghĩa là

sự hội tụ của truyền hình với mạng thông tin toàn cầu (Internet) Điều này đượcphát triển theo hai hướng Hướng thứ nhất, truy cập vào Internet thông qua truyềnhình nhờ việc sử dụng một thiết bị giải mã, bộ điều khiển từ xa, bàn phím Hướngthứ hai, việc truy cập vào truyền hình thông qua máy tính

Khái niệm truyền hình tương tác dẫn ta tới rất nhiều khái niệm khác Đó làmột phương pháp thị giác mới của truyền hình, là một cuộc cách mạng công nghệbởi vì nó sử dụng rất nhiều công nghệ tiên tiến

Truyền hình tương tác rất phát triển trong những năm gần đây Sự rối loạntrong lĩnh vực truyền thông đã tạo đà phát triển cho sự cạnh tranh gay gắt giữa các

công ty điện thoại, các công ty cung cấp cáp và các phương tiện truyền thông mới.Điều này cũng khiến chúng ta quan tâm đến các thiết bị truyền thông không truyềnthống được sử dụng trong các gia đình.

1.2 Mục đích của tiểu luận

Truyền hình tương tác là gì? Sự xâm nhập của nó vào thị trường như thếnào? Sự kết hôn giữa Internet và truyền hình sẽ đem đến một tương lai huy hoàng?

Sự phát triển của truyền hình tương tác hiện tại ra sao ở Châu Á, Châu Âu, ChâuMĩ?

Với cuốn tiểu luận nhỏ này, chúng tôi không có tham vọng đi sâu vào nghiêncứu truyền hình tương tác để trả lời tất cả những câu hỏi trên Bằng cách tiếp cậntruyền thống, chúng tôi hy vọng giới thiệu được một phần bộ mặt của truyền hìnhtương tác trong thời gian vừa qua

1.3 Cấu trúc nội dung của tiểu luận

Phần thứ hai, chúng tôi giới thiệu về công nghệ truyền hình tương tác, đó là

về kiến trúc tổng quát và các chế độ phát tán Cũng trong phần này, chúng tôi sẽ đềcập đến những khó khăn mà một nhà phát triển sẽ phải đối mặt khi tiến hành đầu tưvào công nghệ tương tác cho người dùng gia đình

Phần thứ ba, chúng tôi xin đề cập đến tình hình thương mại hóa truyền hìnhtương tác trên thế giới

Phần thứ tư sẽ trình bày đến những điều liên quan đến người sử dụng - khángiả - yếu tố quyết định sự thành bại của truyền hình tương tác Cụ thể là về cácmong đợi của họ, thái độ ứng xử, các thói quen nghe nhìn của họ

5

Chương 2 CÔNG NGHỆ TRUYỀN HÌNH TƯƠNG TÁC

Truyền hình tương tác có thể được định nghĩa bằng sự thay thế máy thu hìnhtruyền thống bởi các thiết bị cho phép người sử dụng nhận được các thông tin vàcác dịch vụ bằng cách sử dụng bộ điều khiển từ xa và bàn phím

Truyền hình có thể có các loại sau :

Bảng số 1 Các loại truyền hình

Điều khiển bới thiết bị

Xem, thay đổi kênh hoặc

1.4 Kiến trúc khái quát

Các tác nhân chính tham gia vào việc tạo thành môi trường truyền hình tươngtác gồm :

 khán giả tại gia đình;

 nhà cung cấp thiết bị (người sản xuất các thiết bị truyền hình tương tác);

 nhà cung cấp các dịch vụ và nội dung (người quản lí các ứng dụng);

 nhà cung cấp mạng (người cung cấp hạ tầng cơ sở)

Để có thể thực hiện được một cuộc truyền hình tương tác, đồi hỏi phải có cácthiết bị sau đây :

 một máy thu hình;

 một thiết bị đầu cuối (set-top unit) nối vào máy thu hình1;

 một máy chủ quản lí nội dung và dịch vụ;

 một mạng truyền dẫn

1.4.1 Máy thu hình (tivi)

Trong hầu hết các gia đình, máy thu hình làm nhiệm vụ nhận các tín hiệutương tự, chuyển đổi và hiển thị chúng thành hình ảnh Một số loại máy thu hình cókhả năng cung cấp âm thanh (dolby Digital/AC3) và hình ảnh chất lượng cao (độphân giải kép : 1250 dòng xen kẽ thay vì chỉ có 525 dòng)

Với sự ra đời của các sản phẩm kĩ thuật truyền hình số và sự số hóa các tínhiệu truyền hình bởi các thiết bị phát sóng và các trung tâm trung gian chuyển đổitín hiệu, trong một thời gian ngắn nữa, chúng ta sẽ được sử dụng các máy thu hìnhchất lượng cao Tuy nhiên, trong khi chờ đợi, chúng ta sẽ vẫn phải gắn cái thiết bịđầu cuối vào máy thu hình thì mới xem được truyền hình

1 Đối với các thiết bị đầu cuối hiện đại, người ta đã tích hợp vào nó cả bộ giải mã.

7

1.4.2 Thiết bị đầu cuối (set-top unit)

Hình 1 Thiết bị đầu cuối và thiết bị ngoại vi

Thiết bị đầu cuối hay còn gọi là bộ giải mã hóa được nối với máy thu hình

Nó làm nhiệm vụ chuyển đổi các tín hiệu âm thanh, hình ảnh cho truyền hình Cácthế hệ đầu tiên của bộ giải mã hóa có khả năng rất giới hạn trong việc duyệt cácthực đơn đa cấp bằng việc sử dụng các khóa số

Nhưng hiện nay, thiết bị đầu cuối có thể cho phép thực hiện một tương táccục bộ hoặc với một máy chủ ở xa Nó thực chất là một bộ điều khiển kiến trúctruyền hình tương tác có thể tương tác với nhiều thiết bị hoặc máy móc khác (xemHình 1)

Bộ giải mã đang chuyển dần từ tương tự sang số hóa

1.4.3 Thiết bị trung tâm

Thiết bị trung tâm chính là một cái máy tính chứa các lưu trữ điện tử Nó có

thể có các khả năng khác nhau trong việc lưu trữ nội dung (media server) và quản lí

các giao tác dịch vụ

Sự xuất hiện của nhiều cách thức tiêu thụ mới của truyền hình đã khuyếnkhích sự đa dạng hóa về dịch vụ, vậy nên, các thiết bị trung tâm đòi hỏi phải có khảnăng lưu trữ rất lớn Nó cũng phải có một tốc độ xử lí cực lớn, vững chắc và ổnđịnh trong hoạt động Hơn nữa, nó phải được trang bị các phần mền hỗ trợ tìmkiếm và trích lọc thông tin

Đối với truyền hình tương tác, sự phát tán các chương trình truyền hình đakênh được sự trợ giúp của những phần mềm máy tính đặc biệt

 các trung tâm phân phối phục vụ cho hàng nghìn căn hộ;

 mạng nối các trung tâm với các căn hộ (tới bộ giải mã);

 một bộ giải mã hóa được nối với máy thu hình

9

Mạng này được thiết kế nhằm truyền tải các tín hiệu từ trung tâm đến cáckhách hàng chứ không phải để truyền các thông điệp theo hướng ngược lại Bởi vìthông tin trong nó chỉ đi theo một hướng, cho nên dạng mạng này không thể hỗ trợcho truyền hình tương tác.

1.4.4.2 Mạng điện thoại

Mạng điện thoại được tạo ra từ những cặp dây đồng xoắn với nhau nối mộttrạm điện thoại với một đầu được chia xẻ vởi một hoặc nhiều thuê bao Mạng nàycho phép truyền tải thông tin theo hai chiều Các dữ liệu được truyền tảo nhờ một

hệ thống máy điện báo phức và chuyển đổi

Nhờ có công nghệ ADSL/LNPA nên thông qua một thiết bị biến đổi dữ liệutốc độ cao (modem) làm tăng lưu lượng truyền dẫn của mạng điện thoại trong khivẫn sử dụng những cặp dây đồng Công nghệ này mở ra một cánh cửa tới các dịch

vụ tương tác đa phương tiện tiên tiến

Thực tế, vận tốc truyền dẫn một tín hiệu video số có thể lên tới 2,2Mbit/giây.Khi sử dụng công nghệ ADSL/LNPA tốc độ truyền dẫn hai chiều có thể lên tới5,76Mbit/giây Tuy nhiên, mạng điện thoại vẫn bị coi là chậm chạp và có nhiều yếuđiểm do quá tốn kém để triển khai đến một hộ gia đình

1.4.4.3 Vệ tinh

Vệ tinh là một thiết bị thu phát trung gian có khả năng truyền thông tin trênmột bề mặt rộng Tín được phát đi từ một trạm trên mặt đất hướng theo vị trí của vệtinh được đặt trên quĩ đạo ở độ cao 36000 km tính từ mặt đất Người sử dụng nhậntín hiệu thông qua thiết bị là ăng ten hình parabôn Thông tin được truyền đi dướidạng số hóa và được nén

Vệ tinh cung cấp khả năng trao đổi thông tin từ một điểm đến nhiều điểm

nhưng không cho phép khả năng tương tác bởi vì người sử dụng không thể gửi

thông tin của họ một cách trực tiếp đến vệ tinh

Việc trao đổi thông tin giữa người sử dụng dưới mặt đất và vệ tinh chỉ có thểthực hiện được thông qua một trạm phát trung gian Hoặc nếu không thì phải thiếtlập một liên kết điểm - điểm sử dụng các công nghệ định vị và mã hóa đặc biệt,trong trường hợp này ta thu được khả năng cung cấp liên kết Internet với vệ tinh.1.4.4.4 Sóng điện từ

Đây là hệ thống truyền thông tin cổ điển của truyền hình trên dải tầnVHF/UHF Hạ tầng cơ sở của loại mạng này là một mạng lưới các trạm thu và phátlại trên mặt đất Tương tự như với vệ tinh, mạng sóng điện từ cũng không cho phép

việc trao đổi hai chiều nên cũng không cung cấp khả năng tương tác.

1.4.4.5 Sóng ngắn

Sóng ngắn được sử dụng trong công nghệ điện thoại di động Các tín hiệutruyền hình sẽ được phát đi dưới dạng tương tự hoặc số hóa đến các trạm thu thôngqua mạng sóng điện hoặc không dây Sau đó, nó được dẫn đến điểm phát lại bằngcáp quang Rồi tín hiệu sẽ được tiếp tục phát đi từ các trạm này đến người sử dụngbằng sóng ngắn Về phía người sử dụng, người ta cắm một cái ăngten trên mái nhà

và nối với một bộ nhận tín hiệu số

Look là một công ty Canada đầu tiên trên thế giới cung cấp dịch vụ truyềnhình số bằng sóng ngắn với tốc độ cao

1.5 Môi trường công nghệ

Bốn giải pháp công nghệ lớn cho phép sự tương tác giữa nội dung truyềnhình và người sử dụng gồm :

11

 Webdiffusion : đặt các đoạn video truyền hình lên web nhờ vào các ứngdụng phụ trợ khác;

 bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình được gắn vào máy tính để chuyển đổimàn hình máy tính thành màn hình tivi;

 bộ giải mã số nối vào máy thu hình để cung cấp các dịch vụ tương tácthông qua cáp;

 hệ thống chìa khóa trao tay tạo ra sự hội tụ giữa truyền hình và Internet

1.5.1 Webdiffusion

Sự ra đời của các ứng dụng nén và giải nén đã cho phép đưa các hình ảnhđộng (video) lên Web Ngày càng nhiều các chương trình truyền hình được đưa lênInternet

1.5.2 Bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình

Bộ điều hưởng tín hiệu truyền hình được gắn vào một máy tính và sẽ kết hợpvới các phần mềm máy tính cho phép thêm các chức năng tương tác Thiết bịWaveTop, phát triển bới WavePhore và dựa trên công nghệ InterCast của Intel, chophép kết hợp việc nhận đồng thời các chương trình từ truyền hình và từ Web

Về mặt phần mềm, chương trình WebTV chạy trên Windows, được tích hợpvào hệ điều hành Windows 98, cho phép xem các chương trình TV trên một mànhình máy tính có chứa các thông tin từ Internet

Rất nhiều hàng truyền thông, trong đó có NBC, MTV, CNN và The WeatherChannel, đã triển khai dịch vụ tương tác

Hình 2.Ví dụ về truyền hình tương tác (The Weather Channel 1 )

1.5.3 Sự hội tụ giữa truyền hình và Internet

Hệ thống chìa khóa trao tay là một hệ thống hoàn chỉnh gồm : thiết bị đầucuối, hệ thống điều hành, dịch vụ thuê bao, truy cập Internet Kể từ thời điểm người

sử dụng bật thiết bị đầu cuối, nó sẽ được chăm sóc bởi một dịch vụ quản lí tươngtác

Việc sử dụng dịch vụ được chấp nhận sau khi khách hàng đăng kí thuê bao.Nhà cung cấp dịch vụ Internet là đối tác của nhà cung cấp dịch vụ truyền hình

tương tác Chỉ cần mua một thiết bị đầu cuối (set-top box) giá vài trăm đôla và một

tài khoản thuê bao tháng khoảng vài chục đôla, hệ thống chìa khóa trao tay sẽ cungcấp cho bạn các chức năng cơ bản như : truy cập không hạn chế vào Web, thư điện

tử, tán gẫu, và ngay cả việc giữ lại hoặc quản lí các dấu vết của việc tra cứu thôngtin Nhờ vào việc sử dụng một trình duyệt xây dựng bởi nhà cung cấp dịch vụ,khách hàng có thể vào một giao diện web và lang thang trên Internet như làm vớichiếc máy tính

1 Hình ảnh này lấy từ mục "What is Interactive Television ?", tháng 3 năm 1999,

http://developer.webtv.net/itv/whatis/main.htm

13

1.6 Các ứng dụng

1.6.1 Truyền hình theo yêu cầu (Video-on-demand, VoD)

Với dịch vụ truyền hình theo yêu cầu, người xem có thể yêu cầu và thanhtoán thông qua bộ điều khiển từ xa và nhận được chương trình mong muốn trựctiếp trên màn hình tại thời điểm như yêu cầu

1.6.2 Thanh toán theo thời gian xem (Pay per view)

Thanh toán theo thời gian xem hay còn gọi là thanh toán theo từng cảnh xem

là chương trình cho phép bán quyền xem một hoặc nhiều chương trình truyền hình.Loại hình này đã được áp dụng cho việc bán các chương trình truyền hình thể thao

1.6.3 Dịch vụ tại gia

Dịch vụ tại gia dựa trên nền tảng truyền hình tương tác cho phép thực hiệnviệc quản lí tổng thể và tự động các máy móc gia đình và công nghệ phục vụ sinhhoạt (sưởi, chiếu sáng, báo thức, )

1.6.6 Mua bán qua truyền hình

Mua bán qua truyền hình là một dạng bán hàng hoặc dịch vụ từ xa Các giaodịch được thực hiện trên màn hình của tivi Các lệnh đặt mua của khách hàng

truyền hình cũng được thực hiện trên màn hình và hàng hóa sau đó sẽ được chuyểnđến tận nhà.

1.6.7 Dịch vụ ngân hàng tại nhà

Các dịch vụ ngân hàng tại nhà cho phép thực hiện các giao dịch cơ sở từ xanhư : chuyển tiền, tra cứu số dư trong một môi trường thông tin bảo mật

1.6.8 Môi trường ảo

Trong một môi trường ảo đa người sử dụng (ví dụ : dự án Hàng xóm điệntử), có đến 6 người có thể đàm thoại với nhau

1.6.9 Trò chơi

Các ứng dụng kiếm tiền qua truyền hình tương tác, các trò chơi có thể làdành cho cá nhân hoặc tập thể

15

Chương 3 TÌNH HÌNH THƯƠNG MẠI HÓA TRUYỀN HÌNH

TƯƠNG TÁC TRÊN THẾ GIỚI

1.7 Tại Trung Quốc

Tháng 1 năm 1998, hãng truyền thông Hong Kong Telecom đã cho ra đờidịch vụ truyền hình tương tác tại Hồng Kông, Trung Quốc Đây là một trong nhữngchương trình đầu tiên trên thế giới cung cấp dịch vụ truyền hình thông qua mạngđiện thoại Các thuê bao có thể lựa chọn một phim hay một chương trình truyềnhình trong khoảng 100 giờ chương trình đã được số hóa Các chương trình nàyđược quản lí bởi thiết bị giải mã Nó cho phép theo dõi thời gian khai thác, khoảngdừng, quay lui giống như một máy nghe băng

1.8 Tại Châu Âu

Truyền hình tương tác đã tạo ra một sức hút rất lớn tại Châu Âu, đặc biệt làtại Anh Tuy nhiên, truyền hình tương tác tại Châu Âu vẫn phát triển chậm hơn tại

Mĩ Sự chậm trễ này là vì một số lí sau đây :

 Tại Châu Âu, tỉ lệ người trung thành với các loại hình truyền thông truyềnthống vẫn còn rất cao Ví dụ, truy cập vào Internet ít hơn ở Mĩ là 3 lần!

 Tại Châu Âu, sự thắt cổ chai không nằm ở công nghệ mà nằm ở kinh tế vàchính trị điều này đã tạo ra một số dịch vụ giá quá cao do độc quyền

1.9 Tại Mĩ

Tập đoàn Microsoft đã tạo ra WebTV Thông qua hệ thống dịch vụ WebTVNetwork, người sử dụng có thể truy cập không hạn chế vào Web, gửi và nhận thưđiện tử, giữ, lưu trữ và tổ chức các dấu vết truy cập, in ấn nội dung