TÌM HIỂU GIÁ TRỊ VĂN HÓA LỊCH SỬ ĐỒNG NAI: nguyễn đức ứng

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tơi và nhân dân Long Thành Trang 4Mấy lời tâm huyết Ai đã từng đến quê hương tơi, làm sao cĩ thể quên câu ca dao ngọt ngào gợi thương gợi nhớ về

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tơi và nhân dân Long Thành Trang 1

Đề thi:

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 2

“Hãy trình bày ý kiến về một danh nhân văn hóa hoặc một nhân vật lịch sử trên địa bàn tỉnh Đồng Nai mà bạn tâm đắc nhất”

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 3

THÔNG TIN TÁC GIẢ

1 Họ và tên: LÊ HUỲNH NHÂN

2 Giới tính: Nam

3 Ngày sinh: 30/07/1997

4 Nghề nghiệp: Học sinh

5 Dân tộc: Kinh

6 Đảng viên/ đoàn viên: Đoàn viên

7 Đơn vị học tập: Trường THPT Long Thành

8 Nơi thường trú: Tổ 17, khu Phước Hải, thị trấn Long Thành, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai

9 Số điện thoại: 0932.156.892

10 Địa chỉ email: lehuynhnhan.pgvn@gmail.com

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tơi và nhân dân Long Thành Trang 4

Mấy lời tâm huyết

Ai đã từng đến quê hương tơi, làm sao cĩ thể quên câu ca dao ngọt ngào gợi thương gợi nhớ về một vùng đất Đồng Nai thơ mộng:

“Nhà bè nước chảy chia hai

Ai về Gia Định, Đồng Nai thì về”

Đồng Nai cĩ con sơng hiền hịa, êm đềm trơi đi, tưới mát cho vùng bưởi Tân Triều, bao bọc lấy những xĩm làng tạo nên cuộc sống trù phú và đã trở thành niềm

ao ước của biết bao cơ con gái ngày xưa:

“Đồng Nai gạo trắng như cị Trốn cha, trốn mẹ, xuống đị theo anh”…

Đâu chỉ cĩ vẻ đẹp của thiên nhiên, mảnh đất Đồng Nai cịn cĩ bề dày văn hĩa, lịch sử là niềm tự hào cho những ai được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này.Hơn ba trăm năm của vùng đất Biên Hịa – Đồng Nai so với lịch sử 4000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta là một quãng thời gian khơng dài, nhưng đĩ

là 300 năm của biết bao sự hy sinh của nhiều thế hệ và đã làm nên một Đồng Nai đẹp nhất trong lịng dân tộc

Sách “Đại Nam nhất thống chí” cịn ghi chép lại những nét đẹp văn hĩa của vùng đất và con người Biên Hịa – Đồng Nai: “Đất đai màu mỡ, sinh sống dễ dàng…kẻ sĩ chăm học, dân sinh siêng canh cửi… Việc vui mừng thì mừng nhau, việc tang thì viếng nhau, dân tình trung hậu…” sống giản dị, thủy chung, nghĩa tình

Chính vì thế,cứ vào trung tuần tháng 6 hằng năm, Tỉnh ủy, Ban tuyên giáo

và sở khoa học cơng nghệ tỉnh Đồng Nai lại cùng nhau tổ chức “hội thi tìm hiểu giá trị văn hĩa lịch sử Đồng Nai” nhằm tơn vinh những giá trị văn hĩa, lịch sử, con người và những anh hùng đất Đồng Nai Qua đĩ, tăng cường cơng tác giáo dục, nâng cao nhận thức về giá trị văn hĩa – lịch sử tỉnh Đồng Nai đến tồn thể cán bộ, đảng viên, đồn viên thanh niên, lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh, nhất là thế hệ trẻ Năm nay (2014), “hội thi tìm hiểu giá trị văn hĩa

- lịch sử Đồng Nai” với đề thi “Hãy trình bày ý kiến về một danh nhân văn hĩa hoặc một nhân vật lịch sử trên địa bàn tỉnh Đồng Nai mà bạn tâm đắc nhất” nhằm tơn vinh, tri ân những danh nhân văn hĩa, nhân vật lịch sử là những con người gốc

ở Đồng Nai hoặc sống, chiến đấu ở Đồng Nai qua các thời kỳ; cĩ những đĩng gĩp tích cực, hoặc tiêu biểu trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước mà sử sách phản ánh, hoặc được nhà nước truy tặng những danh hiệu cao quý như bà mẹ Việt Nam anh hùng, anh hùng lực lượng vũ trang,…

Hưởng ứng tinh thần đĩ, mặc dù là một học sinh đang chuẩn bị chạy nước rút để bước vào kỳ thi quan trọng nhất của cuộc đời, nhưng với một trái tim chân thành yêu lịch sử, yêu quê hương, đất nước, yêu con người Đồng Nai và một sự hồi tưởng về ký ức tuổi thơ của chính mình; tơi xin mạng phép chọn vị Lãnh binh anh hùng Nguyễn Đức Ứng – người đã chiến đấu và hi sinh trên mảnh đất Đồng Nai

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 5

nhằm ngăn chặn bước tiến công của thực dân Pháp năm 1861 trong buổi đầu kháng chiến chống thực dân cướp nước

Bài dự thi của tôi gồm ba phần chính:

 Phần I: Những cảm nhận đầu tiên

 Phần II: Nguyễn Đức Ứng và cuộc kháng chiến chống Pháp ở

Long Thành – Biên Hòa năm 1861

 Phần III: Nguyễn Đức Ứng – Những gì còn để lại

Tuy nhiên, do lượng kiến thức còn hạn hẹp cộng với việc tiếp cận, nhận định

và thể hiện tính trung thực, khách quan, đánh giá đúng lịch sử là cả một quá trình

Vì thế, bài dự thi “tìm hiểu giá trị văn hóa lịch sử tỉnh Đồng Nai năm 2014” của tôi còn nhiều sai sót, hạn chế Mặc dù đã cố gắng phần nào nhưng những ý kiến, kiến nghị mà bản thân đưa ra để gìn giữ, phát huy những giá trị lịch sử về danh nhân văn hóa còn nhiều tính chất chủ quan nên bản thân rất mong nhận được sự góp ý để bài dự thi “tìm hiểu giá trị lịch sử - văn hóa tỉnh Đồng Nai năm 2014” của tôi thực sự có ý nghĩa hơn

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn UBND xã Long Phước, Ban quản lý di tích

mộ Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng, thư viện huyện Long Thành, các thầy cô bộ môn Ngữ Văn và Lịch sử trường THPT Long Thành đã giúp tôi hoàn thành bài dự thi này

Xin trân trọng cảm ơn!

Long Thành tháng 10 năm 2014

Tác giả kính bút!

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tơi và nhân dân Long Thành Trang 6

Phần I:

NHỮNG CẢM NHẬN ĐẦU TIÊN

Cổ tích của cuộc đời

Chiều tháng 7, một buổi chiều êm ả như ru với tiếng lách tách của những cơn mưa phùn cuối hạ Ngồi trời, lá vàng lác đác rơi theo từng hại mưa bay, lịng người theo đĩ cũng đượm buồn Tháng 7 về khơi gợi trong lịng chúng ta những kỉ niệm về một thời thơ ấu với ơng bà, cha mẹ và của chính cuộc đời mình Đối với tơi, cứ mỗi độ tháng 7 về thì mỗi độ tơi lại cĩ những suy tư, hồi niệm về những kỉ niệm của tuổi thơ và những phong vị quê nhà – nơi tơi sinh ra và lớn lên trong vịng tay của ơng bà, cha mẹ và cũng chính là nơi tơi bước những bước chập chững đầu tiên trên đường đời Những suy tư, hồi niệm ấy là những điều thiêng liêng và cao quý mà bản thân tơi tự nhũ sẽ khơng sao tìm lại được trong kiếp người hữu hạn này

Sinh ra và lớn lên tại một vùng quê yên bình thuộc xã Long Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai; từ lâu, tơi đã mang trong mình cái hương vị phù sa nồng ấm và một nước da ngâm ngâm đặc trưng của nơng dân Việt Theo những gì

mà người bà đáng kính của tơi kể lại, ngày mà ba tơi cịn nhỏ, làng tơi nghèo lắm Mọi người sống chỉ hi vọng sao cĩ đủ ăn, đủ mặt là “phước đức lắm rồi!” Nhưng dân làng tơi may mắn ở chỗ ơng trời ban cho những cánh đồng cị bay thẳng cánh Những cánh đồng ruộng lúa này đã mang lại cho dân làng một nguồn thu nhập và một cơng việc ổn định

Gia đình tơi cũng khơng ngồi cái khĩ khăn, gian khổ mà dân làng phải gánh chịu Và lại đau đớn hơn khi ơng nội, người trụ cột trong gia đình mất sớm, một mình bà tơi phải “một nắng hai sương”, “nuơi tảo bán tần” và cần lao bên mãnh ruộng mà ơng bà để lại để nuơi ba tơi khơn lớn, ăn học thành tài trở thành một người giáo viên, hằng ngày tiếp nối tương lai cho thế hệ mai sau Nĩi đến đây thơi thì cảm xúc trong lịng tơi lại trào dâng khi nghĩ về ngày ấy, cái ngày một thân một mình bà lặn lội sớm trưa chỉ vì để cĩ ba tơi hơm nay

Và các bạn, cĩ một điều rất thiêng liêng và kỳ diệu luơn hiện hữu vĩnh hằng trong dân làng nĩi chung và gia đình tơi nĩi riêng Điều kỳ diệu và thiêng liêng ấy chính là sự tín ngưỡng vào một vị anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Pháp

mà dân làng tơi cung kính như một vị thần thành hồng trong làng và được gọi bằng một danh từ tơn kính: ƠNG Đĩ chính là Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng – một lãnh binh đã anh dũng hi sinh năm 1861 nhằm ngăn chặn bước tiến cơng của Pháp tiến vào và chiếm đĩng Long Thành

Theo dân làng truyền tụng, “Ơng linh lắm” Cĩ năm do hạn hán kéo dài, mùa màng thất bác làm cho đời sống mọi nhà vơ cùng khĩ khăn và cứ ngỡ phải

“phĩ mặt cho trời” Tuy nhiên, mỗi lần như vậy, dân làng tơi khơng ai bảo ai, lại tập trung bên mộ Ơng thắp nhang và nguyện Ơng phù hộ cho mùa màng bội thu,

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 7

công việc đồng áng thuận lợi, nhà nhà được cơm no, áo ấm Kì diệu thay! Chính vì

sự nương vào bến đỗ tâm linh này mà dân làng tôi đã có nhiều động lực hơn, chung sức chung lòng thoát khỏi tình trạng khó khăn, thiếu thốn mà dân làng đang phải gánh chịu

Đối với bản thân tôi, sinh ra và lớn lên khi đất nước đã thoát khỏi tình trạng chiến tranh nghèo đói, nên có lẽ tôi đã không cảm nhận hết những gì khó khăn, cơ cực ngày trước mà các bậc tiền nhân nói chung và bà của tôi nói riêng phải đổi bằng chính xương máu của chính mình Nhưng trong trái tim của tôi luôn có một

sự cảm thông sâu sắc và một niềm kính trọng vô bờ đối với các bậc tiền nhân khả kính Nhất là một tấm lòng tôn kính thiêng liêng đối với vị Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng mà tôi cũng cung kính gọi bằng một danh từ “Ông”

Các bạn có biết không? Nếu gọi là duyên thì gia đình tôi có một cái duyên rất lớn đối với Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng Nếu như bà tôi nương vào Ông mà có thêm động lực để quên đi những khó khăn, vất vả của một người nông dân “chân lội xuống bùn tay cấy mạ non”, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời thì ba tôi lại nhờ vào chính những giọt mồ hôi nước mắt của bà và hơn hết là một tấm lòng yêu thương vô bờ bến của người mẹ dành cho con nên đã vung đắp cho ba tôi trở thành một giáo viên giảng dạy tại ngôi trường mang tên Ông – THCS Nguyễn Đức Ứng

Còn đối với bản thân tôi thì đó là một câu chuyện cổ tích hay nhất, sâu xa nhất mà tôi cảm nhận được Ngày tôi còn nhỏ, do mẹ phải đi làm ở công ty chiều mới về nên phần lớn việc chăm sóc tôi đều do ba phụ trách Sáng tôi được ba đưa

đi học mẫu giáo, chiều về theo ba lên trường THCS Nguyễn Đức Ứng, nơi ba đang công tác Chính nơi đây đã xây đắp cho tôi những bài học đầu tiên trong cuộc đời

Đó là bài học đạo lí “Uống nước nhớ nguồn” và một tin thần yêu nước ngay từ bé Nhớ mỗi lần được mấy thầy cô kể về Ông với câu chuyện về một vị lãnh binh quyết chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ từng tấc đất mà cha ông ta ngày trước đã khai hóa được Mỗi lần được nghe kể là mỗi lần tôi có thêm niềm tự hào

về lòng yêu nước và sự hi sinh anh dũng của Ông – Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng Nói thật, trong đôi mắt của một đứa trẻ lên 3 ngày đó, tôi cứ nghĩ Ông cũng giống như những nhân vật anh hùng trong truyện cổ tích với thân hình to lớn, vạm vở của con nhà võ, khoác trên mình một bộ quân phục triều đình với con ngựa sắt, áo giáp sắt, trụ giữa cánh đồng lúa Long Phước làm cho quân địch phải e dè, kiếp sợ

Có một kỷ niệm làm tôi không bao giờ quên đó là lần đầu tiên theo gia đình cùng các thầy cô xuống viếng Ông nhân ngày giỗ 26/11 âm lịch Ngày đó, tôi chỉ

là một đứa trẻ lên ba nên rất hồn nhiên, ngây thơ và rất mê chơi với những đứa trẻ cùng trang lứa Vì thế, sau khi cùng gia đình và các thầy cô giáo dâng lễ cúng giỗ Ông xong, tôi đã chạy nhảy vui đùa cùng mấy đứa trẻ cùng lứa ở địa phương đến nổi vấp té và bị trầy xướt, chảy máu cả cái đầu gối Lúc đó, tôi đau điếng cả người

và bắt đầu sụt sùi trong nước mắt Khi tôi khóc, có một cô mặt áo dài nằm trong ban tiếp lễ thấy vậy liền đem một quả quýt cho tôi và nói: “Con đừng khóc nữa! Cô cho con nè, lộc của Ông đó, con ăn đi cho hết đau chân!” Rồi cô lột vỏ và bóc từng múi từng múi cho tôi ăn Nói thật, hồi còn nhỏ, tôi rất ghét ăn quýt vì vị chua

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 8

của nó làm tôi ớn cả da gà Thế nhưng, tôi không hiểu vì sao lần này những múi quýt lại ngọt đến vậy Và đến khi lớn khôn, tôi mới hiểu nó ngọt là ngọt ở tình người và hơn hết là ngọt ở cái tấm lòng của những dòng người về đây dâng lễ vật lên Ông với niềm biết ơn và tôn kính vô hạn Lần đầu tiên đến viếng mộ ông ấy đã làm tôi cảm nhận được một cái nghĩa tình trân quý mà bà con nơi đây dành cho nhau, cùng chung sống trong sự chở che của ông – Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng, trong đó có bà, ba và cả tôi Và cũng từ cái tình người thiêng liêng ấy đã thôi thúc tôi năm nào cũng về thăm Ông nhân ngày giỗ hoặc những ngày về thăm bà nơi quê

cũ

Rồi đến năm học bước vào lớp 6, tôi đã vinh dự được học ở ngôi trường mang tên Ông – THCS Nguyễn Đức Ứng Từ ngày đầu bước vào trường, tôi đã quyết tâm sẽ cố gắng học tập và rèn luyện đạo đưc thật tốt, tham gia các hoạt động

do nhà trường và Đội TNTP Hồ Chí Minh tổ chức nhằm góp một phần nào đó để xây dựng một ngôi trường THCS Nguyễn Đức Ứng vững mạnh, thân thiện, học sinh tích cực; xứng đáng là một học sinh trong ngôi trường mang tên vị lãnh binh Nguyễn Đức Ứng Và cũng chính vì sự cần cù, quyết tâm ấy nên vào năm học lớp

9, tôi được toàn thể các bạn đội viên trong trường tin tưởng bầu làm Liên Đội Trưởng Kể từ đây, tôi càng quyết tâm hơn nữa khi cùng với cô tổng phụ trách, các bạn trong Ban chỉ huy Liên đội và toàn thể các bạn đội viên nhà trường xây dựng một Liên Đội vững mạnh nhiều năm liền của tỉnh Đồng thời, tham gia nhiều kỳ thi, hoạt động do huyện, tỉnh tổ chức và nhiều lần đạt được những thành tích cao, mang vinh quang về cho ngôi trường mang tên Nguyễn Đức Ứng

Hôm nay, dù đã là một đứa học sinh cấp 3 chuẩn bị bước vào kỳ thi quan trọng nhất của cuộc đời, thế nhưng lòng khát ngưỡng, kính trọng, sự biết ơn và niềm tự hào về một con người đi vào lịch sử mang tên Nguyễn Đức Ứng vẫn mãi trong trái tim tôi Nó luôn sôi sục, trào dâng và nhất là khi những ngày hội thi “Tìm hiểu giá trị - văn hóa- lịch sử Đồng Nai” đang ùa về…

Phần II:

LÃNH BINH NGUYỄN ĐỨC ỨNG

VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP CỦA NHÂN DÂN LONG THÀNH- BIÊN HÒA

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 9

19/12/1859, bọn xâm lược hội quân ở ngoài khơi Vũng Tàu, gồm 20 tàu chiến và ngày hôm sau, đã nổ súng tấn công bảo Phước Thắng Kể từ lúc đó, quân dân Biên Hòa đứng lên giành lấy trách nhiệm của cuộc đối đầu lịch sử

Ngày 24 tháng 2 năm 1861, đại đồn Chí Hòa thất thủ, Nguyễn Duy tử trận, Nguyễn Tri Phương bị trọng thương phải rút về Biên Hòa dựng đồn lũy chống giặc

Ngày 16 tháng 12 năm 1861, sau khi triển khai lực lượng, quân Pháp bất ngờ

hạ lệnh tấn công thành Biên Hòa Bởi nhiều lý do nên chỉ trong vòng một ngày cầm cự, Nguyễn Bá Nghi (Hộ bộ Thượng thư được vua Tự Đức sai làm Khâm sai Đại thần) đã phải bỏ chạy rút về Phước Tuy, sau đó theo đường Bà Rịa chạy ra Bình Thuận, mặc cho số phận của quân dân Biên Hòa Vì thế, sau một ngày khởi chiến, quân Pháp ung dung tiến vào thành Biên Hòa

Lúc này, các tỉnh thần là Tuần phủ Nguyễn Đức Hoan, Án sát Lê Khắc Cẩn

bị vua Tự Đức trách cứ và ban dụ phải dốc sức tổ chức lực lương nghĩa quân kháng Pháp, nhưng Nguyễn Đức Hoan đã bỏ đồn Hố Nhỉ lui về đại phận thôn Thắng Hải thuộc tỉnh Bình Thuận, quân lính tan tác hầu hết

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng binh triều Nguyễn Bá Nghi và binh tỉnh Biên Hòa Nguyễn Đức Hoan đã bỏ phủ Phước Tuy (bao gồm vùng đất Long Thành – Nhơn Trạch – Bà Rịa – Vũng Tàu và cả Long Khánh) mà chạy về Bình Thuận Riêng Án sát Lê Khắc Cẩn còn trụ lại để gom lương thực, khí giới và tổ chức “sai người được việc, ngầm đi chiêu tập” Kết quả của công việc này, sử sách không chép rõ, song theo ký ức được lưu truyền từ nhiều thế hệ ở đây (trong đó có người

bà đáng kính của tôi) thì phong trào kháng chiến chống Pháp đặt dưới sự chỉ huy của một vị lãnh binh mang tên NGUYỄN ĐỨC ỨNG

II Đất Long Thành – Nguyễn Đức Ứng dấy quân ứng nghĩa:

Với những dữ liệu truyền miệng cùng

với tài liệu văn tự trên tấm bia đá tại ngôi

mộ : “Ici repose Nguyễn Đức Ứng – Lãnh

binh de l’Armée Impériale Tự Đức décédé

le 26 Décembre 1861” chúng ta có thể định

đoán rằng chính Nguyễn Đức Ứng được

triều đình cắt cử vào chức phó Lãnh binh

Biên Hòa theo chỉ dụ tháng 4/1859 của vua

Tự Đức: “Đặt thêm chức Phó Lãnh Binh

các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh

Hòa, Bình Thuận, Biên Hòa, vì là việc sai

phái có nhiều khẩn cấp” và tòng dưới quyền của Lãnh Binh Bùi Thỏa

Bia mộ khắc tên người Lãnh binh anh dũng

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 10

Theo sử liệu, sau khi giặc Pháp chiếm Biên Hòa vào ngày 16/12/1861, chúng liền theo sông Đồng Nai tiến đánh Long Thành, phủ Phước Tuy và chiếm nốt Bà Rịa vào ngày 07/01/1862 Trong khoảng giữa hai thời điểm thất thủ Biên Hòa và Bà Rịa, Nguyễn Đức Ứng đã trực tiếp chỉ huy lực lượng phòng ngự ở Long Thành Sau đó, ông tiến hành thu thập tàn binh từ Biên Hòa chạy về nhằm tổ chức lại và cũng cố tinh thần chiến sĩ

Với lãnh binh Nguyễn Đức Ứng, Ông mang tư tưởng chủ chiến và quyết chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để ngăn chặn bước tiến công của giặc Và đây cũng chính là điểm khác nhau giữa Ông với các vị chỉ huy khác cùng thời Với tinh thần ấy nên đã cổ vũ và tác động mạnh mẽ vào tinh thần chiến đấu của các binh sĩ

vì nước quên thân và được sự ủng hộ nhiệt tình của đông đảo quần chúng nhân dân địa phương Long Thành Chính vì thế, ngoài lực lượng quân sĩ từ Biên Hòa do chính ông chỉ huy, còn có lực lượng đông đảo quân Nghĩa dũng Long Thành thuộc các tầng lớp nhân dân địa phương quyết tâm phòng thủ, ngăn chặn bước tiến của quân Pháp từ hướng Biên Hòa xuống Bà Rịa

Với mục tiêu bảo vệ tuyến phòng thủ, không cho quân Pháp từ Biên Hòa tiến đánh Bà Rịa – Vũng Tàu, Nguyễn Đức Ứng cho triển khai lực lượng dọc theo quốc lộ 15 (nay là quốc lộ 51) nhằm tiêu hao sinh lực địch Đồng thời chọn lũy Ký Giang thuộc xã Long An, huyện Long Thành (nay là xã Long Phước, huyện Long Thành) làm điểm phòng thủ quyết chiến với giặc Pháp Nguyễn Đức Ứng cho xây dựng căn cứ ở đoạn cuối khu rừng nguyên sinh thuộc ấp Xóm Gò, tiếp giáp với cánh đồng Bào Lùng rộng hơn 80 hecta của xã Long An (nay là xã Long Phước), huyện Long Thành Căn cứ của Ông và nghĩa quân cách lũy Ký Giang khoảng hơn

1 km về hướng Nam, có vị trí chiến lược “tiến có thể đánh, lùi có thể giữ” Vì thế, nếu địch từ Long Thành tiến vào căn cứ phải vượt qua được lũy Ký Giang dầy đặc tre gai và bàu nước sình lầy rộng lớn, quân ta sẽ dể dàng phát hiện địch từ xa, kịp thời bố trí lực lượng tấn công Nếu địch vượt sông Đồng Nai để tiến vào căn cứ thì phải vượt qua sông Thị Vải và Suối Cả (cách căn cứ hơn 1 km) và một cánh đồng Bàu Lùng rộng lớn, quân ta có thể dể dàng phát hiện địch từ phía xa, bố trí lực lượng tiêu diệt; đồng thời, căn cứ được xây dựng gần khu dân cư nên nhận được

sử ủng hộ, giúp đỡ về vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương; lại tiếp giáp với rừng nguyên sinh nên dễ dàng cho quân ta lùi vào rừng sâu ẩn nấp, bảo toàn lực lượng

Sách Đại Nam nhất thống chí viết: “Lũy cũ Ký Giang ở địa hạt Long Thành, phía Tây bờ sông Ký Giang là chổ cựu Tiết chế Nguyễn Văn Tuấn đồn binh chống Tây Sơn Năm Nhâm Tý khi triều Nguyễn trung hung (1792) khởi đắp từ bờ sông phía Tây chạn ngang giữa đại lộ theo bờ sông đắp qua phía Bắc, dài 20 dặm rưỡi,

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 11

lấy Trường Giang làm hào hố, chiếm cứ chổ hiểm yếu, nay di chỉ vẫn còn” Năm

1861, lũy Ký Giang được Nguyễn Đức Ứng củng cố, rào trồng thêm tre gai tạo bức cản vững chắc, nhằm ngăn chặn quân Pháp từ Biên Hòa tiến đánh Bà Rịa – Vũng Tàu

Trở lại tình hình chiến sự lúc bấy giờ Sau khi chiếm được Biên Hòa, đại tá Bonard chỉ huy cánh quân của Pháp đánh chiếm Long Thành Khoảng 9 giờ này 26 tháng 11 năm 1861, cánh quân do Đại tá Domenech – Diego chỉ huy tiến vào huyện lỵ Long Thành Khi quân địch tràn đến ngã ba Nhà Mát gần ấp Bà Ký, cách căn cứ của nghĩa quân hơn 1 km theo đường chim bay thì bị quân ta do Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng chỉ huy phục kích đánh trả quyết liệt Nhưng do sự tương quan lực lượng, khi vũ khí và lực lượng của quân địch quá mạnh nên quân ta vừa ứng chiến, vừa tiêu hao sinh lực địch, vừa rút dần về phòng thủ tại hậu cứ của nghĩa quân Quân Pháp đã bị chặn lại tại đây và trận đấu giữa hai bên diễn ra quyết liệt Với tinh thần chiến đấu anh dũng và sự chỉ huy gan dạ của Nguyễn Đức Ứng, quân

ta đã chiến đấu oanh liệt trước thế lực hung hậu của bọn Thực dân cướp nước Cuộc chiến đấu càng lúc càng trở nên gay gắt, bất phân thắng bại mặc dù trong tay nghĩa quân chỉ có những vũ khí thô sơ và số binh sĩ thương vong rất nhiều

Đến khoảng 14 giờ chiều, khi cuộc chiến đấu vẫn chưa phân thắng bại thì một lực lượng viện binh của Pháp ở Biên Hòa đã tiếp ứng phối hợp với cánh quân của Đại tá Domenech – Diego, đồng thời một cánh quân khác do Đại tá Lebris chỉ huy đã vượt sông Đồng Nai đánh chiếm tỉnh lộ 17 và đánh sang tỉnh lộ 19, làm phá tan trận địa phòng ngự của nghĩa quân Trước tình hình đó, quân ta vẫn giữ vững khí thế của người dân tộc Việt, tiếp tục chiến đấu anh dũng Tuy nhiên, đến chiều, Nguyễn Đức Ứng bị trúng đạn thọ thương, các nghĩa binh phải khiên Ông rút vào căn cứ Do vết thương quá nặng, ngày 27 tháng 12 năm 1891 (nhằm ngày 26 tháng

11 năm Tân Dậu), Nguyễn Đức Ứng đã trút hơi thở cuối cùng ôm theo mối hận: ĐẠI NGHĨA CHƯA THÀNH

Nguyễn Đức Ứng hi sinh, địch thừa thế dồn lực lượng bao vây và đánh úp căn cứ, ghết hại các nghĩa binh còn lại Sáng ngày 27 tháng 12 năm 1861, Long Thành rơi vào tay của bọn thực dân cướp nước Nhân dân Long Thành bước vào

thời kỳ tủi nhục của một người dân sống trong cảnh “nước mất – nhà tan”

III Tìm hiểu về thân thế của lãnh binh Nguyễn Đức Ứng:

Do những đặc điểm tình hình lịch sử lúc bấy giờ nên việc ghi chép của sử thành văn còn nhiều khiếm khuyết về lãnh binh Nguyễn Đức Ứng, song với nguồn truyện kể lưu truyền trong nhân dân từ thế hệ này sang thế hệ khác cho đến ngày nay thì đủ để khắc họa một nhân cách anh hùng bất khuất xứng đáng với sự tôn vinh của nhân dân nơi chứng kiến sự hi sinh anh dũng của Ông và nghĩa quân

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 12

Như đã trình bày ở trên, nếu căn cứ vào chỉ dụ của vua Tự Đức vào tháng 4

năm Kỷ Mùi (1859) và văn tự trên tấm bia đá tại ngôi mộ :“Ici repose Nguyễn Đức Ứng – Lãnh binh de l’Armée Impériale Tự Đức décédé le 26 Décembre 1861” chúng ta có thể định đoán rằng chính Nguyễn Đức Ứng được triều đình cắt

cử vào chức phó Lãnh binh Biên Hòa theo chỉ dụ tháng 4/1859 và tong dưới quyền của lãnh binh Bùi Thỏa Như vậy, về sau có hai khả năng:

1 Nguyễn Đức Ứng được cử làm Lãnh binh Biên Hòa thay cho Bùi Thỏa

bị cách lưu

2 Với cương vị là phó lãnh binh, ông đã lãnh đạo công cuộc kháng chiến chống Pháp ở vùng đất này và sau khi hi sinh được triều Nguyễn truy phong làm lãnh binh

Ngoài ra, cũng có khả năng, sau khi anh dũng chiến đấu, bị trọng thương phải bỏ mạng, ông được dân chúng địa phương kính trọng tôn phong là Lãnh Binh

Theo tư liệu sách “Đồng Nai di tích văn hóa” ghi, vào khoảng năm 1936, có một người phụ nữ từ Sài Gòn đến tìm mộ, thường được gọi là Bà Năm Sài Gòn, bà nói giọng Huế mặc trang phục theo kiểu Tàu và tự xưng là cháu của Nguyễn Đức Ứng Sau khi tìm được mộ, bà lập đàn cúng bái và thuê người xây dựng lại toàn bộ ngôi mộ như hiện hữu ( trước kia ngôi mộ chỉ là mộ đất) Những năm sau đó, vào dịp tết Thanh Minh, bà có trở lại vài lần cúng viếng và sau đó qua nhiều năm biến động của chiến tranh, người dân địa phương không thấy bà quay trở lại nữa

Trong những lần Bà Năm đến viếng thăm mộ Nguyễn Đức Ứng, có nói cho ông Phạm Văn Nhị - chủ khu nhà vườn nơi ngôi mộ tọa lạc và là cậu ruột của ông

Lê Xuân Bạc rằng Nguyễn Đức Ứng mất khi Ông 61 tuổi Như vậy, có thể suy ra Nguyễn Đức Ứng sinh vào năm 1800

Năm 1991, lại có một người xưng là con cháu cụ ( không rõ họ tên) từ Huế vào tìm mộ và có gặp ông Lê Xuân Bạc (chủ nhân khu vườn có mộ Nguyễn Đức Ứng) Sau khi viếng mộ, ông trở ra Huế và hứa sẽ trở lại nên có để lại địa chỉ của một người bà ( trên 90 tuổi) là Công Tằng Tôn Nữ Thị Hy số 08 đường Đinh Bộ Lĩnh - thành nội Huế Sau khi nhận được địa chỉ này thì vào năm 1992, Bảo tàng Đồng Nai đã gửi thư liên hệ nhưng bưu điện phúc đáp địa chỉ này không có người nhận và đến khi cử cán bộ ra tận Huế để xác minh thì được chủ ngôi nhà số 08 đường Đinh Bộ Lĩnh - thành nội Huế cho biết đã mua lại từ chủ của ngôi nhà này

và bà ta đã qua đời rồi Đặc biệt, sau khi nghiêm cứu Nguyễn Phước phả hệ, thì có phát hiện một nhân vật là Công Tằng Tôn Nữ Thị Hy, cháu nội của Hoàng tử tử 55 con vua Minh Mạng là Miên Kiền Bà sinh năm 1895, mất năm 1983 Tuy vậy, do

tư liệu không nhiều nên hiện nay, Bảo tàng Đồng Nai vẫn đang tiếp tục tìm hiểu mối quan hệ của bà với Nguyễn Đức Ứng nhằm làm rõ thân thế của Ông

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 13

Qua những nguồn thông tin trên cũng như tấm bia đá ghi chữ bằng tiếng Pháp năm 1936 và họ là Công Tằng Tôn Nữ trong địa chỉ đã phần nào có đủ cơ sở

để khẳng định rằng Nguyễn Đức Ứng là thành viên cuả gia tộc Nguyễn Đức, một trong những gia tộc có nhiều người làm quan nhất triều Nguyễn

2 Lịch sử xây dựng:

Sau khi Nguyễn Đức Ứng và các Nghĩa binh anh dũng hi sinh, nhân dân Long Thành đã tìm cách đưa thi hài Ông và các nghĩa sĩnh về an táng trong một ngôi mộ chung trên một khu đất cao của khu rừng nguyên sinh, ngay căn cứ kháng Pháp của Ông thuộc xã Long Thuận (nay là xã Long Phước, huyện Long Thành)

Do cuộc sống lúc này còn đang rất khó khăn, đồng thời cũng để che mắt bọn thực dân Pháp, nhân dân đã an táng Ông và các nghĩa binh yên nghĩ dưới lòng đất, rồi đắp lên trên một ngôi mộ đất, dựng trước mộ một tấm bia đá trên khắc dòng chữ Hán tên Nguyễn Đức Ứng, với dòng lạc khoản: “Thân thời” (bên trái) “thập nhất nguyệt nhị thập lục nhật” (bên phải) Và cũng chính từ đây, mảnh đất Long Thành này trở thành nơi yên nghỉ ngàn đời của người anh hùng bất khuất và các nghĩa sĩ đã hi sinh cho tổ quốc

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 14

Cách nay hơn 100 năm,ông Phạm Văn Luận (ông ngoại của ông Lê Xuân Bạc) ở ấp Xóm Gò, xã Long Thuận, huyện Long Thành (nay là xã Long Phước – huyện Long Thành) vào khu rừng bàu sình lầy, nơi có ngôi mả vôi thuộc ấp Ông Cua khai hoang trồng lúa, trồng tràm và cây ăn trái Và khu đất ông khai phá có ngôi mộ của Lãnh Binh Nguyễn Đức Ứng Ban đầu, ông Luận không biết mộ phần của ai nhưng gia đình vẫn thường xuyên rẫy cỏ, chăm sóc, nhang khói cho ngôi

mộ Thời gian sau, ông Luận dựng nhà cho con cháu đến ở trên khu đất có ngôi mả vôi, ông và những người trong gia đình vẫn tiếp tục chăm sóc ngôi mộ hết đời này sang đời khác và xem người dưới mộ như chính người thân trong gia đình mình

3 Các giai đoạn trùng tu:

a Lần trùng tu năm 1936:

Sau 75 năm tồn tại bằng một ngôi mộ bằng đất, năm 1936, Bà Năm Sài Gòn (như đã trình bày ở trên) thuê nhân công xây dựng lại có hình kim tử tháp cụt, bằng gạch xi măng, cát pha đá cuội và đặt một bia đá ghi bằng tiếng Pháp ở trước mộ

phần: “Ici repose Nguyễn Đức Ứng – Lãnh binh de l’Armée Impériale Tự Đức décédé le 26 Décembre 1861” (tạm dịch: Đây là ngôi mộ Nguyễn Đức Ứng –Lãnh

binh của triều Tự Đức, hy sinh ngày 26 tháng 12 năm 1861) Cũng xin nói thêm,

do không tra cứu kỹ ngày tháng giữa âm lịch và dương lịch nên bà Năm đã cho khắc nhầm ngày mất của Nguyễn Đức Ứng trên bia Ngày mất của Ông là 26 tháng

11 năm Tân Dậu, khắc nhầm thành ra ngày 26 tháng 12 năm 1861 thay vì tính ra dương lịch chính xác là ngày 26 tháng 12 năm 1861 Tấm bia đá cũ khắc chữ Hán lâu ngày bị lún dưới đất, bà cho nâng lên và để ở phía dưới, nơi đặt lư hương trước

mộ Để bảo vệ không cho trẻ con leo trèo lên mộ , bà Năm cho rào phía trên mộ hang trụ cột bê tông được nối bởi những thanh sắt tròn sơn đỏ và rào xung quanh (cách ngôi mộ khoảng 4m) dựng một hàng rào gỗ cây căm lục ngăn chặn không

Vị trí của nền miếu cũ trong khu vườn của gia đình Ông Ba Bạc

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 15

cho trâu, bò vào phá mộ Căm lục là một loại cây có sẵn ở rừng nguyên sinh của huyện Long Thành, gỗ có đặc điểm rất chắc, cứng như thép, có màu đỏ như gõ đỏ Loại gỗ này để lộ thiên ngoài trời không sợ mối mọt, hư mục, thích hợp dùng làm cọc tiêu, hàng rào và làm bánh xe bò Hình dáng của ngôi mộ trùng tu, sửa chữa lần này tồn tại cho đến ngày nay

b Lần trùng tu năm 1996:

Trải qua thời gian dài tồn tại, do tác động bởi thiên nhiên, thời tiết nắng mưa ngôi mộ đã bị xuống cấp, vôi quét trên mộ đã bị bong tróc, rêu phong Hàng rào xung quanh ngôi mộ bằng gỗ căm lục đã bị mất gần hết Được chấp thuận của UBND tỉnh Đồng Nai, Bảo tàng Đồng Nai đã tiến hành lập dự án trùng tu tôn tạo lại phần mộ của Ông Các hạng mục được tu sửa bao gồm:

- Sơn sửa lại phần mộ

- Lót gạch đất nung ở nền xung quanh mộ

- Xây một ngôi miếu nhỏ ở phía trước bên phải mộ, diện tích 9m2 (3m x 3m) để có chỗ thắp nhang cúng tế và đặt bản sao bằng xếp hạng di tích Trong miếu, có tấm bia đá nội dung “ Đây nơi an nghỉ ngàn thu của Lãnh binh Nguyễn

Ngôi mộ trước khi được trùng tu

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 16

Đức Ứng và 27 nghĩa sĩ đã anh dũng hiến thân cho Tổ quốc trong trận quyết chiến với quân Pháp xâm lược ngày 27 tháng 12 năm 1861 (26/11/ năm Tân Dậu)” Trên hai trụ gạch trước miếu có cặp liễn chữ Hán, nội dung:

“ Đức cảm thần linh báo hiệu thôn lân giai hữu phước Ứng linh phát hiện Lãnh binh tử trận tại Tuy Long”

- Xây một hồ nước hình lục giác rộng khoảng 50 m2 ở phía mộ, trụ gạch xi măng, giăng kẽm gai

- Làm cửa ra vào ngôi mộ: trụ cột bê tông cốt thép, cánh cửa bằng sắt

- Chỉnh trang khuôn viên khu mộ khang trang, sạch đẹp

c Lần trùng tu năm 2010:

Nhằm thiết thực chào mừng Đại hội Đảng bộ Huyện Long Thành lần thứ IX (nhiệm kỳ 2010 – 2015), hướng tới kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội Đồng thời, để phát huy truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc và

tỏ lòng tôn kính, ghi nhớ công ơn của một vị lãnh binh đã anh dũng chiến đấu và hi sinh trên mảnh đất Long Thành vì nền tự do và độc lập của dân tộc, Huyện ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ huyện Long Thành quyết định đầu tư nâng cấp và trùng tu tôn tạo, mở rộng khu di tích mộ Nguyễn Đức Ứng và 27 nghĩa binh Đơn

vị lập dự án là Công ty TNHH Tư Vấn xây dựng Bình Quang Tổng mức vốn đầu

tư là 21.590.000.000 đồng bao gồm: chi phí xây lắp, thiết bị, chi phí đền bù giải tỏa, chi phí khác và dự phòng phi Nguồn vốn đầu tư là ngân sách huyện và huy động xã hội hóa

Ngày 23 tháng 7 năm 2010, công trình chính thức được chính thức khởi công và khánh thành giai đoạn 1 vào đúng ngày kỷ niệm 150 năm Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng hi sinh tại mảnh đất Long Thành (1861 – 2011)

Các hạng mục xây mới gồm:Cổng tam quan, nhà bia, đền thờ, hồ nước, hòn non bộ, nhà đón khách, hàng rào, khu trồng cây lưu niệm, thảm xanh, sân đường đi

bộ, hệ thống cấp, thoát nước, hồ nước phía trước mộ Ông, đường dây trung thế, trạm biến áp, điện hạ thế, bãi để xe, các công trình phụ: nhà vệ sinh, tháp nước, giếng khoan

Các hạng mục trùng tu, tôn tạo: Khu mộ chính, ngôi miếu nhỏ xây dựng năm

1996 ở phía trước mộ (hiện nay ngôi miếu vẫn còn, không như một số tài liệu về Ông đã ghi), hồ nước ở phía trước mộ Ông

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 17

Khu mộ Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng và 27 nghĩa binh ngày nay

II Lễ giỗ người anh hùng vì nước Nguyễn Đức Ứng và 27 nghĩa binh:

Cách đây hơn 100 năm, việc hương khói, chăm sóc cho ngôi mộ Ông do gia đình ông Lê Xuân Bạc phát tâm và làm hết đời này sang đời khác Đến năm 1980, nhà nước chủ trương cho thành lập lại hợp tác xã và tập đoàn sản xuất nông nghiệp Năm 1983, tập đoàn 8 sản xuất xã Long Phước được thành lập do ông Lê Xuân Bạc làm tập đoàn trưởng Khu ruộng xung quanh mộ Nguyễn Đức Ứng được quy hoạch giao cho tập đoàn 8 sản xuất, nhân cơ hội này, ông Bạc đã đứng ra vận động các thành viên của tập đoàn hàng năm tổ chức cúng giỗ Nguyễn Đức Ứng, xin ông phù hộ cho mưa thuận, gió hòa để mùa màng bội thu, công việc đồng án thuận lợi và lời đề nghị của ông Bạc đã được các thành viên của tập đoàn 8 cùng nhân dân xã Long Phước hưởng ứng nhiệt tình Từ đó hàng năm vào ngày 25-26/11 âm lịch, tập đoàn 8 và nhân dân xã Long Phước đều làm lễ giỗ Ông Đây là mốc thời gian mở đầu và chính thức tổ chức giỗ Nguyễn Đức Ứng và các nghĩa binh mang tính cộng động của nhân dân địa phương

Ban quý tế gồm có 9 thành viên được thành lập Trong đó, ông Lê Xuân Bạc được chọn làm Trưởng ban Quý tế - Chánh tế Đồng thời, mời các cụ lão ấp Đất Mới tham gia với tư cách là cố vấn thực hiện các nghi thức cúng tế

Theo phong tục tập quán của người dân làng tôi, khi vụ mùa thu hoạch xong

và sau khi mùa vụ cuối năm kết thúc, bà con trong xã tổ chức cúng ruộng, gọi là lễ cúng tạ ơn thần nông Bên cạnh đó, bà con cũng Sắm sửa ra khu ruộng Phần Bàu gần ngôi mã vôi (tức mộ Nguyễn Đức Ứng) để cúng, xin Ông phù hộ cho mùa thuận gió hòa, công việc đồng áng được thuân lợi, mùa màng bội thu và phù hộ cho nhà nhà được ấm no, gia đình hạnh phúc Tùy theo điều kiện năm thu hoạch được mùa hay thất, nếu được mùa bà con đóng góp cúng giỗ nhiều hơn như năm

đó có thêm một con heo quay và lễ cúng có mượn thêm học trò lễ của các đình, miếu lân cận về dâng rượu cho Ông và các nghĩa binh Ngoài ra ban quý tế còn

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 18

mướn các bộ phim video lịch sử, tuồng tích cổ của việt Nam chiếu suốt đến 25- 26 tháng 11 cho bà con xem, tạo không khí hội hè cho lễ giỗ

1 Giai đoạn từ năm 1987 đến 1994:

Khi chưa xếp hạng Di tích, người dân tổ chức cúng giỗ

vị Lãnh binh do Ông Lê Xuân Bạc làm trưởng ban Quý tế

Để việc cúng tế Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng và các nghĩa binh thêm trang trọng và chu đáo, Đảng ủy, UBND xã Long Phước trực tiếp chỉ đạo việc cúng giỗ, Chủ tịch Hội nông dân xã Long Phước đã thành lập Hội lễ Ông để lo việc cúng giỗ hàng năm và chăm sóc, bảo quản khu mộ; đồng thời lên kế hoạch xin đất các hộ dân có ruộng trước ngôi mộ Ông để làm con đường từ QL 15 đi vào mộ Ông cho thuận tiện cho nhân dân đi lại, thăm viếng và dựng tạm nhà võ ca trước ngôi miếu phục vụ cho việc cúng tế Hội Ông gồm 67 thành viên ông Võ Văn Hạp – Chánh

tế, ông Võ Văn Dân – Bồi tế, nhìn chung công việc cúng tế, làm đường và dựng nhà võ ca, chăm sóc, bảo vệ ngôi mộ tương đối thuận lợi, khu mộ ngày càng khang trang, sạch đẹp…Việc tổ chức giỗ Nguyễn Đức ứng và các nghĩa binh trong thời gian này cũng được tổ chức bài bản, chu đáo hơn, nghi thức cúng giống với lễ kỳ yên ở các ngôi đình trong vùng, có văn tế và có học trò lễ, nhân dân trong xã và các xã lân cận đến dự lễ giỗ Ông rất đông, ai cũng có chút lộc của Ông mang về

2 Từ năm 1994 đến nay:

Năm 1994, mộ Nguyễn Đức Ứng và 27 nghĩa binh được xếp hạng là di tích cấp quốc gia Năm 1996, ngôi mộ được Bảo tàng Đồng Nai tiến hành trùng tu, tôn tạo, từ đó nghi thức lễ giỗ Ông hàng năm có sự tham gia, hướng dẫn của Bảo tàng Đồng Nai và chính quyền địa phương nên lễ giỗ có nghi thức trang nghiêm và quy

mô lớn hơn; có sự tham gia của các cơ quan, đoàn thể từ cấp tỉnh đến cấp xã và Ban quý tế các đình , miếu trong xã Long Phước và các địa phương lân cận Ban

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 19

Quý tế tự nguyện tham gia đảm nhiệm nghi thức cúng tế bao gồm:13 thành viên và Ban cố vấn gồm các kỳ lão trong xã là 06 thành viên

3 Nghi lễ giỗ lãnh binh Nguyễn Đức Ứng:

Lễ giỗ lãnh binh Nguyễn Đức Ứng

hiện nay do UBND xã Long Phước phụ

trách Theo đó, Ban tổ chức lễ hội do

UBND xã thành lập và soạn thảo chương

trình thong qua các cụ bô lão trong xã và

Ban tế tự lấy ý kiến của toàn thể Sau đó

lập kế hoạch mua sắm vật thực, danh sách

khách mời và in thiệp gửi; tiếp theo đó là

ra mộ dọn vệ sinh sạch sẽ ngôi mộ và xung

quanh, sau đó phân công trách nhiệm công

việc cho ban, đoàn thể có liên quan tham

gia đảm bảo cho lễ giỗ Ông được an toàn, tốt đẹp…

 Chương trình lễ cúng như sau:

Ban Tế tự, các cụ lão và Hội lão Ông quần áo chỉnh tề trong trang phục áo dài, khăn đóng vào vị trí đã được phân công để tiến hành làm lễ

 Ngày 26 tháng 11 âm lịch:

1 Cúng tiền hiền, hậu hiền

2 Lễ Túc yết (Nghi yết)

1 Tâm linh hóa hình ảnh người Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng:

Như đã trình bày ở phần đầu, nhân dân làng tôi luôn luôn ngưỡng vọng về Ông và xem Ông như một vị Phúc thần trong làng Theo những gì tôi cảm nhận được, người dân làng tôi kính trọng, thờ tự Ông trước hết là ở cái truyền thống

“uống nước nhớ nguồn”, tri ân và báo ân với một bậc anh hùng đã quyết tử cho tổ quốc quyết sinh, vì độc lập, tự do của dân tộc Thứ hai, đó chính là ở cái bến đỗ tâm linh mà dân làng tôi dựa vào Nói cách khác, dân làng tôi đã tôn người Lãnh binh anh dũng thành một vị Phúc thần với uy linh bao trùm và luôn ngự trị trong tâm thức – tín ngưỡng của người dân làng tôi

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 20

Ở làng tôi, không ai không biết đến những câu chuyện truyền miệng về sự hiển linh của Ông Ví dụ như chuyện những đêm thanh vắng, bỗng có cơn gió lao xao tràn qua, trong gió nghe rõ tiếng quân reo và tiếng va chạm của binh khí “ Ông về đấy” Người ta còn kể về con rắn thiêng lẫn quất ẩn hiện quanh mộ Ông không cắn ai bao giờ Và người ta cũng kể nhiều chuyện về việc ông quở phạt những người cố tình xâm phạm đến mộ Ông Và quan trọng nhất chính là nhờ vào

sự tín ngưỡng về Ông, dân làng tôi trở nên đoàn kết, yêu thương, cùng nhau chia

sẻ, vượt qua mọi khó khăn, vất vả của công việc đồng án hằng ngày Đồng thời, xin ông phù hộ cho mưa thuận gió hòa, bà con có được mùa màng bội thu, nhà nhà được cơm no, áo ấm, con trẻ khỏe mạnh, học hành chăm ngoan Tất cả đều xuất phát từ những tín niệm, lòng tin và lòng tôn kính của nhân làng tôi và được làng tôi

kính trọng gọi bằng một danh từ rất thiêng liêng: ÔNG (như đã nói ở phần đầu)

2 Hai áng văn ca ngợi vị lãnh binh anh dũng Nguyễn Đức Ứng:

Thơ văn yêu nước là một đề tài lớn trong nền văn học Việt Nam Đặc biệt là thơ văn yêu nước của những nhà văn lớn, trong đó có Nguyễn Đình Chiểu Thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu làm sống lại trong tâm trí của chúng ta phong trào kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của nhân dân Nam Bộ từ năm 1860 về sau, suốt hai mươi năm trời Đặc biệt là thể loại văn tế, ca ngợi những anh hùng suốt đời tận trung với nước và than khóc những liệt sĩ đã trọn nghĩa với dân

Chúng ta hãy đọc lại nhiều đoạn trong bài “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” của Nguyễn Đình Chiểu:

Hỡi ôi!

Súng giặc đất rền; lòng dân trời tỏ

[…]

Thác mà trả nước non rồi nợ, danh thơm đồn sáu tỉnh chúng đều khen; thác

mà ưng đình miếu để thờ, tiếng ngay trải muôn đời ai cũng mộ…

Như vậy, bài “Văn tế Nghĩa sĩ Cần Guộc” là khúc ca những anh hùng thất thế, nhưng vẫn hiên ngang: “sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc… muôn kiếp nguyện được trả thù kia…”

Và lãnh binh Nguyễn Đức Ứng – một vị lãnh binh đã anh dũng hi sinh trên mảnh đất Long Thành để bảo vệ độc lập, tự do của dân tộc cũng được ca ngợi như thế Về sau, khi nước nhà hoàn toàn độc lập, có hai áng văn ca ngợi vĩ lãnh binh anh dũng Nguyễn Đức Ứng rất độc đáo Mặc dù, hai áng văn này không thể hiện được những nét độc đáo, đặc sắc về nghệ thuật như “văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” nhưng nó đã làm sống dậy được bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ và hơn hết là tấm lòng tiếc thương, kính trọng và khâm phục trước anh linh người Lãnh binh đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tôc

Lãnh binh Nguyễn Đức Ứng trong trái tim tôi và nhân dân Long Thành Trang 21

Trước hết là bải “Văn tế lãnh binh Nguyễn Đức Ứng” được sử dụng trong nghi lễ Túc yết ngày 26 tháng 11 âm lịch hằng năm nhân dịp kỉ niệm ngày mất của ông Xin được trích nguyên văn bản phiên âm chữ Hán:

Phiên âm:

Văn tế Lãnh bĩnh Nguyễn Đức Ứng Tuế thứ năm….niên kiến….sóc, việt…lương thần Việt Nam quốc, Đồng Nai tỉnh, Long Thành huyện, Long Phước xã, Đất Mới ấp

Kim bổn thần nam nữ đại tiểu đẳng

Chánh tế…

Bồi tế…

Cẩn dĩ can lạp, tư thình , kim ngân, hương đăng, thanh chước thứ phẩm chi nghi

Cảm chiêu cáo vu:

Hỡi ôi! Nhớ linh xưa bậc tiền bối có công khai khẩn, quyết chí hy sinh, bảo

vệ tổ quốc giống nòi, đem thân mạng làm ngọn đuốc sang soi đáp lại nền tự do cho hậu đại Nay nhân dân xã Long Phước nam phụ lão ấu đồng thành tâm vọng bái trước ngôi mộ Ngài Nguyễn Đức Ứng, cấp bậc Lãnh binh nhất vị công thần nguyên triều Tự Đức Ngài có công hy sinh cứu nước, chống dịch quân chẳng kể thân mạng, sát Pháp giặc chuyên quyền xâm phạm, quyết tử chiến hy sinh can đảm không đầu hàng lũ giặc ngoại bang Hai mươi bảy nghĩa quân bỏ mạng nơi chốn chiến trường, thi hài đồng chung ư nhất mộ Thanh sử tạc bảng vàng thiên cổ Nơi cánh đồng hoang mồ chôn chiến sỹ vô danh

Nay nước nhà thống nhất hoàn thành, lập ngôi miếu phụng sự vị anh minh trung nghĩa, vì tổ quốc bỏ mạng nơi trận địa ngoài trăm năm Nơi cánh đồng hoang ngôi ngộ vẫn còn trơ

Nay hậu thế tri ân phụng sự ngài tiền sử Ngài hiển linh hựu nhân dân xã Long Phước được hai chữ mien trường

Nay nghi lễ hương đăng trà quả cung vọng: