HỌC PHẦN QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNGĐỀ BÀI Anh chị hãy trả lời các câu hỏi "Điều gì tạo nên chi phối một ngày, một tuần, một năm làm việc hiệu quả?" BÀI LÀM Đối với tôi hiện đang công tá
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN & TIỂU LUẬN MÔN HỌC
QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
Giảng viên phụ trách: GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc
Học viên:
Trang 2Hạn nộp bài theo qui định: ngày 09 tháng 04 năm 2015
Thời gian nộp bài: ngày 09 tháng 04 năm 2015
Nhận xét của giảng viên chấm bài:
Điểm: Giảng viên (kí tên):
BÀI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN MÔN HỌC
Trang 3HỌC PHẦN QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
ĐỀ BÀI
Anh chị hãy trả lời các câu hỏi "Điều gì tạo nên (chi phối) một ngày, một tuần, một năm làm việc hiệu quả?"
BÀI LÀM
Đối với tôi hiện đang công tác tại trường Cao đẳng Vĩnh Phúc ở vị trí là một chuyên viên phòng Khảo thí và đảm bảo chất lượng để tạo nên một ngày, một tuần, một năm làm việc hiệu quả cần đảm bảo các yếu tố sau:
1 Có đủ sức khỏe về thể chất và tinh thần
Muốn làm việc có hiệu quả, trước tiên phải có sức khỏe tốt cả về thể chất và tinh thần Với tôi sức khỏe có vai trò quan trọng vì hàng ngày tôi phải thực hiện rất nhiều công việc đòi hỏi phải có sức khỏe tốt, tinh thần sáng suốt thoải mái đồng thời cũng đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và tập trung Đó là các công việc: Quản lý điều hành các kỳ thi học phần, tham gia vào quá trình sao
in đề thi học phần, cắt phách, ghép phách bài thi, sắp xếp lưu trữ bài thi, quản
lý chấm thi học phần… Đây đều là những công việc nặng nhọc, vất vả cả về thể chất và tinh thần
2 Có kế hoạch làm việc một cách khoa học, phù hợp và khả thi
Bên cạnh yếu tố sức khỏe để làm việc có hiệu quả thì một yếu tố vô cùng quan trọng là làm việc phải có kế hoạch và theo kế hoạch Việc xây dựng kế hoạch sẽ giúp cho tôi có thể định hướng đúng trong quá trình làm việc, biết làm việc gì trước việc gì sau và tập trung cho những mục tiêu ưu tiên và quan trọng hơn Ngoài ra làm việc có kế hoạch sẽ giúp tôi có thể huy động được các nguồn lực cần thiết để hoàn thành công việc đúng tiến độ
Những loại kế hoạch mà chúng ta cần phải có là kế hoạch dài hạn (từ
3-5 năm ví dụ như chiến lược), kế hoạch trung hạn (khoảng 1 năm như kế hoạch năm học) và kế hoạch ngắn hạn (kế hoạch tháng, tuần, ngày…)
3 Có môi trường làm việc thuận lợi, tích cực
Trang 4Đó phải là môi trường văn hóa tích cực có các đặc trưng sau:
- Lãnh đạo chia sẻ tầm nhìn;
- Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau;
- Mỗi giáo viên luôn ý thức được việc
- Mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ trách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học;
- Coi trọng con người, cỗ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của mỗi người;
- Có những chuẩn mực để luôn luôn cải tiến, vươn tới;
- Tôn trọng sự sáng tạo và đổi mới;
- Coi trọng việc bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên
- Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy học; lấy người học làm trung tâm trong hoạt động dạy học;
- Khuyến khích đối thọai, cổ vũ tinh thần hợp tác, làm việc nhóm;
- Khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn;
- Chia sẻ vai trò lãnh đạo (hiệu trưởng và các giáo viên phải cùng làm việc, cùng hoạt động với tinh thần hợp tác và cộng tác)
- Luôn quan tâm, giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, lôi kéo cộng đồng cùng tham gia giải quyết những vấn đề của giáo dục…
BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC
Trang 5HỌC PHẦN QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
ĐỀ BÀI
1 Hãy giải thích tại sao phải quản lý văn hóa nhà trường?
2 Đồng chí hãy chứng minh văn hóa tích cực sẽ nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường?
BÀI LÀM
PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 6Văn hóa và những vấn đề xung quanh nó luôn là những chủ đề nghiên cứu quan trọng của các học giả trên khắp thế giới Edgar Henry Schein, một trong những chuyên gia hàng đầu Hoa Kỳ về văn hóa doanh nghiệp đã từng
phát biểu: “Một điều thực sự quan trọng đối với người lãnh đạo là xây dựng
và quản lý văn hóa Người lãnh đạo tài ba là một người lãnh đạo có năng lực giải quyết những vấn đề liên quan tới văn hóa” (1985) Thật vậy, văn hóa
trong mỗi tổ chức luôn có vai trò đặc biệt quan trọng và vấn đề quản lý văn hóa như thế nào luôn là mối quan tâm và trăn trở của nhiều nhà quản lý
Vậy nhà trường với đặc thù là một tổ chức hành chính - sư phạm có mối quan hệ và chịu sự tác động như thế nào của văn hóa? Dựa vào căn cứ
nào có thể khẳng định “Văn hóa mạnh và văn hóa tích cực sẽ làm nâng cao
chất lượng dạy học của nhà trường”?
PHẦN NỘI DUNG
Trang 71 Một số khái niệm liên quan
1.1 Khái niệm văn hóa
Về khái niệm văn hóa, hiện nay trên thế giới có tới trên 300 khái niệm khác nhau với những phương diện khác nhau; điểm chung của các khái niệm văn hóa là những gì gắn với con người, thuộc con người và đời sống của con
người Có một định nghĩa về văn hóa được sử dụng phổ biến là: “Văn hoá là
toàn bộ những giá trị vật chất và giá trị tinh thần do con người sáng tạo ra”.
1.2 Khái niệm văn hóa tổ chức
Văn hóa tổ chức cũng có nhiều định nghĩa theo những cách tiếp cận khác nhau Trong đó có hai định nghĩa có cách tiếp cận khá giống nhau là:
Greert Hofstede, (1991):“Văn hóa tổ chức đó là một tập hợp các giá
trị, niềm tin và hành vi trí tuệ của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác”
M Amiel, F Bonnet, J.Jacobs, (1993): “Văn hoá tổ chức là toàn bộ
các giá trị, niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy định hành vi của mỗi thành viên trong tổ chức, mang lại cho tổ chức một bản sắc riêng, ngày càng phong phú thêm và có thể thay đổi theo thời gian”.
1.3 Khái niệm văn hóa nhà trường
Văn hóa nhà trường (School Culture) là hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin và hành vi ứng xử… Văn hóa nhà trường liên quan đến toàn
bộ đời sống vật chất, tinh thần của nhà trường Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lí, mục tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lí… bầu không khí tâm lí Thể hiện thành hệ thống được xem là tốt đẹp và được mọi người trong nhà trường chấp nhận
1.4 Quản lí văn hóa nhà trường
Trang 8Quản lý văn hoá nhà trường là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến văn hóa tổ chức Nhà trường nhằm đạt tới mục đích, đúng với
ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan
2 Tại sao phải quản lý văn hóa nhà trường?
2.1 Văn hóa là một trong các thành tố cấu thành nhà trường
Trong các yếu tố không thể thiếu để cấu thành nhà trường bao gồm: Mục tiêu, nội dung chương trình, người dạy, người học, cơ sở vật chất… thì văn hóa là một trong những yếu tố quan trọng đó
Cũng như sự tồn tại của giáo dục, văn hoá xuất hiện khi có loài người, có xã hội Văn hoá tồn tại khách quan và tác động vào con người sống trong nó Nếu con người nhận thức được, tác động và quản lý nó theo hướng tích cực thì nó trở nên lành mạnh Và với cách thức tác động có ý thức như vậy của con người, văn hoá như một hệ điều tiết, góp phần quan trọng tạo nên sản phẩm giáo dục toàn diện - đó là con người nhân cách đẹp cả về tâm lực, trí lực, thể lực Mặt khác, văn hoá khi đã trở thành các giá trị chuẩn mực trong học đường, nó tạo ra một môi trường giáo dục lành mạnh Và như chúng ta đã biết, quá trình hình thành và phát triển nhân cách ảnh hưởng bởi các yếu tố: sinh học, môi trường, giáo dục và hoạt động cá nhân Trong đó, môi trường có vai trò là nguồn gốc của việc hình thành và phát triển nhân cách Nếu môi trường tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, để loài người hình thành và sinh tồn thì văn hóa là cái nôi thứ hai giúp con người trở thành “người” theo đúng nghĩa, hoàn thiện con người hướng con người khát vọng vươn tới chân -thiện - mỹ
Với tư cách vừa là mục tiêu vừa là một công cụ quản lý, văn hoá tác động đến toàn bộ quá trình quản lý Nhà trường Văn hoá tổ chức được coi như một mẫu thức cơ bản, tạo ra một môi trường quản lý ổn định, bền vững, giúp cho Nhà trường thích nghi với môi trường bên ngoài, tạo ra sự
Trang 9hoà hợp môi trường bên trong tổ chức Nếu Nhà trường xây dựng và quản
lý văn hoá tổ chức mạnh, sẽ tạo ra được một phong cách riêng cho Nhà trường với sức “đề kháng” cao trong mọi môi trường cạnh tranh của thời
kỳ hội nhập kinh tế Quốc tế
2.2 Trong nhà trường văn hóa có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với chất lượng cuộc sống và hiệu quả hoạt động của nhà trường
- Văn hoá là một thứ tài sản lớn của bất kỳ một tổ chức nào
Có không ít người đã khẳng định văn hóa quyết định trường tồn của một tổ chức bởi lẽ, tính văn hoá là một tính chất đặc thù của nhà trường, hơn bất kỳ một tổ chức nào Điều này được xác định dựa trên những căn cứ sau:
+ Nhà trường là nơi bảo tồn vào lưu truyền các giá trị văn hoá nhân loại;
+ Nhà trường là nơi đào luyện những lớp người mới, chủ nhân gìn giữ
và sáng tạo văn hoá cho tương lai;
+ Nhà trường là nơi con người với con người (người dạy với người học) cùng hoạt động để chiếm lĩnh các mục tiêu văn hoá, theo những cách thức văn hoá, dựa trên những phương tiện văn hoá, trong môi trường văn hoá đạii diện cho mỗi vùng, miền, địa phương
- Văn hoá nhà trường tạo động lực làm việc cho các thành viên trong nhà trường
Động lực sư phạm được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó văn hoá là một động lực vô hình nhưng có sức mạnh kích cầu hơn cả các biện pháp kinh
tế Cụ thể:
+ Văn hoá nhà trường giúp nhân viên thấy rõ mục tiêu, định hướng và bản chất công việc mình làm;
+ Văn hoá nhà trường phù hợp, tích cực tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp giữa các các cán bộ, giáo viên, nhân viên trong tập thể sư phạm, giữa giáo
Trang 10viên và học sinh; đồng thời tạo ra một môi trường làm việc thoải mái, vui vẻ, lành mạnh Đó là nền tảng tinh thần cho sự sáng tạo – điều vô cùng quan trọng đối với hoạt động sư phạm mà đối tượng là tri thức và con người;
+ Văn hoá nhà trường tích cực giúp cho người dạy, người học và mỗi người trong lực lượng xã hội xung quanh có cảm giác tự hào, hãnh diện vì được là thành viên của tổ chức nhà trường, được làm việc vì những mục tiêu cao cả của nhà trường;
Muốn tạo động lực cần khơi dậy nhu cầu và đáp ứng nhu cầu chính đáng của mọi người Khi khả năng đáp ứng nhu cầu thấp, động lực với người lao động sư phạm là đồng lương, thu nhập và những giá trị vật chất Khi thu nhập đạt đến một mức nào đó, nhu cầu vật chất thoả mãn một mức độ nào đó, người lao động nói chung, nhà sư phạm nói riêng sẵn sàng đánh đổi, chọn mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở một môi trường hoà đồng, thân thiện, thoải mái, được cống hiến, sáng tạo và được thừa nhận và tôn trọng
- Văn hoá nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát
Văn hóa nhà trường hỗ trợ điều phối và kiểm soát hành vi của các cá nhân bằng các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc và bằng dư luận, truyền thuyết do những thế hệ con người trong tổ chức nhà trường xây dựng lên
Khi nhà trường phải đối mặt với một vấn đề phức tạp, chính văn hóa tổ chức là điểm tựa tinh thần, giúp các nhà quản lý trường học và đội ngũ giáo viên hợp tác, phát huy trí lực để có những quyết định và sự lựa chọn đúng đắn
- Văn hóa nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột
Văn hóa nhà trường giúp các thành viên tổ chức thống nhất về cách nhận thức vấn đề, cách đánh giá, lựa chọn, định hướng và hành động Nó tựa như chất keo gắn kết các thành viên lại thành một khối, tạo ra những dư luận tích cực hạn chế những biểu hiện tiêu cực trái với quy tắc, chuẩn mực thông thường của tổ chức Nó hạn chế những nguy cơ mâu thuẫn và xung đột; và, khi xung đột là không thẻ tránh khỏi thì văn hóa nhà trường tạo ra hành lang
Trang 11pháp lý, đạo lý phù hợp để góp phần khắc phục, giải quyết xung đột trên nguyên tắc không để phá vỡ tính chỉnh thể của tổ chức nhà trường
- Văn hóa góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường
Tổng hợp tất cả các yếu tố trên, từ sự gắn kết, tạo động lực, điều phối kiểm soát và hạn chế những nguy cơ làm giảm sức mạnh của tổ chức, rõ ràng
là, văn hóa đã làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở
đó mà dần dần tạo nên những phẩm chất đặc trưng khác biệt cho tổ chức trường học Đó là cơ sở nâng cao uy tín, “thương hiệu” của nhà trường, tạo đà cho các bước phát triển tốt hơn
2.3 Nếu nhà trường không quản lý yếu tố văn hóa hoặc làm không tốt hoạt động này thì sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng
Trong nền kinh tế toàn cầu như hiện nay và nhất là khi Việt nam đã gia nhập WTO với nhiều thời cơ và thách thức, mặt trái của nền kinh tế thị trường
và hội nhập đã tác động lớn đến xã hội nói chung cũng như giáo dục nói riêng, nó làm cho bộ mặt văn hóa của xã hội dần bị biến dạng, và đã có nhiều biểu hiện xuống cấp, tha hóa
Hiện nay, một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên đua đòi ăn chơi, sa vào các tệ nạn xã hội, thực trạng bạo lực học đường đến mức báo động; đạo đức nhà giáo thì xuống cấp nghiêm trọng, tình trạng thiếu công bằng, gian lận trong thi cử, chuyện mua bán các kết quả học tập không còn là xa lạ Những minh chứng tiêu biểu gần đây như: vụ tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT trường Dân lập Đồi Ngô - Bắc Giang, Vụ “đổi tình lấy điểm” ở Trường CĐ Phát thanh - Truyền hình trung ương I, những clip video liên tục được tung lên mạng internet về bạo lực học đường với cảnh học sinh đánh nhau thô bạo, thậm chí là dã man trong sự chứng kiến vô cảm của bạn bè xung quanh Tất
cả điều đó đã gây ra những hệ lụy đáng tiếc cho xã hội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giáo dục Văn hóa nhà trường bị biến dạng cũng là điều hiển nhiên Thực tế đó đã làm cho những người có lương tri đau xót và đối
Trang 12với những Nhà giáo chân chính thì chắc hẳn đó là sự xúc phạm nhân phẩm và đạo đức nghề nghiệp ghê gớm, xúc phạm đến truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc Vậy mà những gì chúng ta chứng kiến được cũng chỉ là phần nổi của cả tảng băng khổng lồ chứa đầy tiêu cực trong ngành giáo dục
Trong công cuộc đổi mới đất nước, chúng ta đã chuyển sang nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Quá trình xây dựng và phát triển kinh tế đất nước, chúng ta đã nỗ lực tìm kiếm nhiều cơ hội, đạt được những thành tựu to lớn về khoa học, kỹ thuật và công nghệ, Nhưng chúng ta đã chưa lường hết được mức độ tấn công của mặt trái nền kinh tế thị trường để ngăn chặn nó Điều đó đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới bộ mặt văn hóa xã hội, để lại những hậu quả khôn lường cho giáo dục nước nhà
Mặt khác, lâu nay giáo dục chúng ta coi trọng dạy chữ mà lơ là việc dạy người; coi trọng số lượng hơn là chất lượng Để tạo ra được một sản phẩm lao động cho xã hội, quả thực là cần đến kiến thức và kỹ năng của sinh viên đã được đào tạo Tuy nhiên, vì chạy đua theo sản phẩm, theo số lượng
mà chúng ta chưa quan tâm đến phương thức tạo ra sản phẩm đó một cách đầy đủ Xã hội cần phải nhìn nhận lại, đánh giá giá trị sản phẩm đó gồm cả cách thức mà người đó lao động có chân chính không, có vì mục tiêu con người không hay nói cách khác là cách thức lao động để tạo ra sản phẩm đó
có văn hóa hay không Một doanh nghiệp không thể kiếm lợi nhuận bằng mọi cách bất chấp đạo lý, một Nhà trường không được coi kinh tế làm mục tiêu hàng đầu, và một người lao động không thể tạo ta sản phẩm cho xã hội một cách phi văn hóa
Đã đến lúc chúng ta cần phải chấn hưng giáo dục nước nhà Thực tế, cũng đã có rất nhiều giải pháp của các nhà nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Dưới góc độ của cấp quản lý cơ sở thực tiễn, thiết nghĩ, việc xây dựng văn hóa Nhà trường là vô cùng quan trọng, bởi Nhà trường là cơ sở