Nâng cao hiệu quả D-H thông qua dự giờ, thăm lớp

Chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhà trường, phụ thuộc vào giờ lên lớp của giáo viên, do vậy các nhà quản lý phải kiểm tra thường xuyên, kịp thời và đánh giá chính xác giờ lên lớp củ

1 Lý do chọn đề tài:

Nghị quyết TW2 ngày14 tháng 09 năm 2005, Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ IX đã khẳng định một số vấn đề chủ yếu:" Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá, là điều kiện để phát triển nguồn lực con người yếu tố

cơ bản để phát triển xã hội, tăng cường kinh tế nhanh và bền vững…".Để đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội, để thực hiện nghị quyết TW2, ngành giáo dục đặt ra cho

hệ thống giáo dục nói chung và bậc tiểu học nói riêng, việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục là một yêu cầu cấp thiết đặt ra cho những nhà quản lý cũng như mỗi người giáo viên Chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhà trường, phụ thuộc vào giờ lên lớp của giáo viên, do vậy các nhà quản lý phải kiểm tra thường xuyên, kịp thời và đánh giá chính xác giờ lên lớp của giáo viên

Thực tế hiện nay, CBQL tuy đã để tâm đến việc kiểm tra-đánh giá giờ lên lớp của giáo viên,nhiều năm qua việc kiểm tra đánh giá giờ lên lớp của GV đã góp phần thúc đẩy hoạt động sư phạm trong nhà trường Bước đầu việc kiểm tra đánh giá giờ lên lớp của CBQL đã tác động tới từng GV trong việc giảng dạy góp phần nâng cao chất lượng dạy vµ học Nhưng việc kiểm tra đánh giá giờ lên lớp của GV còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế Có những CBQL chỉ kiểm tra cho điểm mà không đánh giá, nhận xét hoặc đánh giá chung chung Điều đó chẳng những không kích thích động viên được giáo viên mà còn làm cho các giáo viên trong hội đồng sư phạm không có hứng thú trong giảng dạy, họ tự ti, ỷ lại và làm việc không hết trách nhiệm

Vấn đề kiểm tra - đánh giá ở trường Tiểu học là khâu quan trọng trong chu trình quản lý nó được coi như một thứ vũ khí sắc bén của các nhà quản lý để đẩy mạnh hoạt động dạy học trong nhà trường

Xuất phát từ thực trạng trên khiến tôi quyết định chọn chuyên đề:" Đẩy mạnh hoạt động dạy vµ học thông qua việc dự giờ thăm lớp" Với mục đích tìm ra biện

pháp khắc phục những hiện trạng nêu trên và nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Tiểu học

2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá giờ dạy trên lớp của giáo viên, đề xuất một số biện pháp của người CBQL về việc đánh giá giờ dạy trên lớp của giáo viên ở nhà trường Tiểu học góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục ở nhà trường và hiệu quả công tác quản lý

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Tìm hiểu cơ sở lý luận về công tác đánh giá của CBQL đối với giờ dạy trên lớp của giáo viên ở trường Tiểuhọc

Đề xuất một số biện pháp của CBQL để thực hiện kiểm tra-đánh giá giờ dạy trên lớp của giáo viên trường tiểu học có hiệu quả

4 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp kiểm tra - đánh giá của CBQL đối với giờ dạy trên lớp của giáo viên Tiểu học

5 Phạm vi nghiên cứu:

Các giờ dạy trên lớp của các giáo viên trong nhà trường và thực tế dự giờ ở một

số tiết dạy trường bạn

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu các tài liệu văn bản để hiểu được cơ sở lý luận của việc đánh giá giờ lên lớp của giáo viên

- Phương pháp quan sát: Thông qua việc đánh giá giờ dạy của CBQL để có những số liệu về thực trạng giúp cho việc nghiên cứu

- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi phỏng vấn các cán bộ quản lý và giáo viên Tiểu học để thu thập thông tin phục vụ cho mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tập hợp lại những kinh nghiệm nghiên

PhÇn II: NỘI DUNG

CHƯƠNG I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM TRA-ĐÁNH GIÁ GIỜ DẠY TRÊN LỚP CỦA GIÁO VIÊN

I Quan niệm về kiểm tra, đánh giá

1/ Kiểm tra: Là quá trình xem xét thực tế nhằm đo nhiệm giữa mục tiêu đề ra

với trình độ đạt chuẩn trên thực tế của đối tượng nhằm thu thập thông tin (ngược) Tạo nên quá trình điều chỉnh của hệ quản lý và tự điều chỉnh của hệ bị quản lý

2/ Đánh giá:

- Đánh giá là đưa ra nhận định tổng hợp về các dự kiện đo lường được thông qua các kỳ kiểm tra lượng giá trong quá trình và khi kết thúc bằng cách đối chiếu, so sánh với những tiêu chuẩn đã được xác định rõ ràng trước đó trong các mục tiêu

- Đánh giá là quá trình thu thập thông tin,xử lý thông tin để lượng định tình hình

và kết quả công việc giảng dạy của giáo viên người đánh giá có kế hoạch quyết định

và hành động có hiệu quả

3/ Đánh giá giờ dạy trên lớp đối với giáo viên:

Là một quá trình tiến hành có hệ thống nhằm xác định mục đích thành công của giáo viên trong giờ dạy về nội dung giờ dạy,về phương pháp mà giáo viên đã áp dụng

về phong thái của giáo viên trong giờ dạy học, nó bao gồm sự miêu tả định tính và định lượng kết quả đạt được thông qua những nhận xét, so sánh với mục tiêu giờ lên lớp dựa vào các chuẩn đánh giá

II Tác dụng của việc kiểm tra đánh giá đối với hoạt động chuyên môn trong nhà trường

1.Việc kiểm tra đánh giá giúp cho CBQL:

- Qua việc kiểm tra đánh giá giờ dạy trên lớp giúp cho CBQL nắm bắt được năng lực sư phạm của từng GV trong trường, xác định được thực trạng của việc giảng dạy để phát huy những ưu điểm và hạn chế những vướng mắc trong giờ dạy trên lớp,

từ đó CBQL điều chỉnh ngăn ngừa những sai lệch Thông qua kết quả kiểm tra đánh giá cho phép CBQL đi đến những quyết định tối ưu nhất để xếp loại chuyên môn nghiệp vụ và công nhận GV giỏi cấp trường đồng thời giúp cho CBQL sử dụng đúng người đúng việc phát huy được năng lực sở trường của mỗi GV

2 Kiểm tra đánh giá giúp cho GV:

- GV tự đánh giá khả năng năng lực chuyên môn của mình đồng thời học hỏi được từ CBQL về kiến thức kĩ năng, phương pháp, cách thức tổ chức….để từ đó nâng cao nghiệp vụ sư phạm, rèn luyện nhân cách nhà giáo, tinh thần trách nhiệm, nỗ lực ý chí, tính kiên trì lòng tự tin, ý thức tập thể và quan hệ ứng xử

III/ Nội dung kiểm tra đánh giá:

1 Đánh giá công tác chuẩn bị của giáo viên

1.1 Việc soạn bài:

Khi kiểm tra - đánh giá việc soạn bài cần chú ý những vấn đề sau:

- Soạn đúng, đủ yêu cầu các mục đề như: Ngày soạn, ngày giảng, tên môn, tên bài

- Soạn đúng theo phân phối chương trình của bộ quy định, về nội dung đã được nâng cao và chắt lọc lại những bài học có bổ sung phần giảm tải Trong việc soạn phải hình thành các hoạt trong một tiết dạy, các bước trong từng hoạt động đó, thời gian, định hình các hoạt động của thầy, hoạt động của trò, GV cần khắc sâu điều gì

HS dễ mắc phải, mở rộng ra sao? Hệ thống câu hỏi phải l«gic, phải đưa HS vào tình huống có vấn đề để khai thác vốn sống và vốn kiến thức HS đã có vào nội dung bài dạy

1.2 Đánh giá việc chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học

Đánh giá việc chuẩn bị đồ dùng dạy học cũng có thể đánh giá được tinh thần nhiệt tình sáng tạo của giáo viên trong công tác ta cần xem xét để thấy được bài dạy

có thể sử dụng được những đồ dùng nào giáo viên có thể tự làm, góp ý cho giáo

viên giúp họ có thể sáng tạo, tìm tòi để có nhiều đồ dùng phù hợp, tiện lợi phục vụ cho bài dạy đạt hiệu quả

1.3 Đánh giá việc giảng bài trên lớp của giáo viên :

- CBQL cần chỉ ra những ưu điểm để GV phát huy và những hạn chế mà GV cần khắc phục

- CBQL cần tạo tâm lí cho GV để cùng GV trao đổi những kinh nghiệm trong giảng dạy, tháo gỡ những khó khăn tạo điều kiện tốt nhất để GV phát huy hết năng lực chuyên môn

CHƯƠNG II BIỆN PHÁP ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA VIỆC DỰ GIỜ THĂM LỚP.

I/ Xây dựng kế hoạch tổ chức dự giờ kiểm tra đánh giá:

Kế hoạch dự giờ được xây dựng dưới nhiều hình thức: Báo trước, không báo trước, dự giờ song song, dự giờ cả buổi, dự giờ có mời đồng nghiệp cùng dự, dự giờ

có sử dụng công nghệ thông tin…

Để xây dựng kế hoạch dự giờ hiệu quả thiết thực người CBQL cần bám sát phân phối chương trình chẳng hạn dự khối 1 vào thời gian nào? nhằm tháo gỡ vấn đề gì? VD: Dự vào tiết ( Bµi ua - a ) chuyển từ dạng bài dạy âm sang dạy vần Hay khối 2 dự môn toán bài ( 9 céng víi mét sè ) chuyển từ dạng bài cộng trừ không nhớ sang dạng bài cộng trừ có nhớ…

Để xây dựng kế hoạch dự giờ cần dựa trên việc phân loại tay nghề nghiệp vụ sư phạm GV: đối với GV đầu đàn của trường thì dự tiết nào mà CBQL cho là khó dạy

để xem GV tháo gỡ chỗ vướng đó như thế nào Đối với GV yếu trong trường cần dự những tiết chuyển từ dạng bài này sang dạng bài khác xem GV đó có nắm chắc tiến trình lên lớp hay không? Hay dự tiết dạy lí thuyết, tiết dạy thực hành xem GV đó truyền tải nội dung bài ra sao Đối với GV yếu cần thường xuyên dự giờ để GV luôn

luôn chuẩn bị tâm thế cũng như ý thức đối với nghề nghiệp hơn.

Để xây dựng kế hoạch dự giờ song song CBQL cÇn nắm bắt xem cùng một GV

đó th× tiết dạy này của năm trước ra sao Cùng một tiết dạy này sau khi được dự giờ đánh giá có sự tiếp thu chỉnh lí như thế nào

II/ Thực hiện kế hoạch dự giờ kiểm tra đáng giá:

1 Việc chuẩn bị của CBQL trước khi dự giờ kiểm tra đánh giá:

Bước 1: Bám sát kế hoạch đề ra, xem dự ai? dự môn g×? dạng bài nào? nhằm đạt

mục đích g×? th¸o gỡ về kiến thức kĩ năng hay phương pháp ?

Bước2: CBQL cần xem trước bài dự về SGK về gợi ý hướng dẫn trong

SGV Định h×nh được vấn đề mà GV dễ mắc phải về kiến thức về phương pháp hay c¸ch thức tổ chức., hay về tiến tr×nh tiết dạy để xem GV đó tháo gỡ ra sao? sáng tạo như thế nào? có g× đổi mới về phương pháp cách thức tổ chức ?

2 Dự giờ thăm lớp kiểm tra đánh giá:

Bước 1: Tiến hành dự giờ thăm lớp:

- CBQL phải tập trung ghi chÐp lại tiến tr×nh tiết dạy , rút ra những ưu điểm, tồn tại của tiết dạy và định hướng việc tư vấn thúc đẩy

- CBQL dự kiến điều cần tham gia, cần tư vấn về phương pháp, về kiến thức về c¸ch thức tổ chức về ph©n bố thời gian, về sử li t×nh huống sư phạm về hoạt động của thầy và trß

Bước 2: Phân tích sư phạm giờ lên lớp đã dự : Dựa vào lý thuyết các kiểu bài học phân tích những hoạt động của thầy, trò trong việc thực hiện mục đích, yêu cầu, nội dung, phương pháp, kết quả và mối liên hệ giữa chúng, cần chú trọng các yếu tố sau :

+ Kiến thức trọng tâm: Đạt (chưa đạt) ở mức độ nào, có gì mới ? Cách khắc phục giải quyết những tồn tại

+ Phương pháp lên lớp: Phù hợp hay chưa phù hợp ? các tồn tại và cách sửa đổi? vấn đề sử dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh? +Phong th¸i sư phạm: ngôn ngữ, cử chỉ, hành vi cần chuẩn mực trong sáng gần gũi với học sinh sao cho dễ hiểu, trên phương diện tôn trọng người học, phát huy khả năng vốn sống và vốn kiến thức của HS vào bài dạy

+ Chất lượng học sinh: Thông qua việc tiếp thu bài giảng, việc thực hành kiến thức trên lớp, việc đóng góp xây dựng bài của HS để CBQL nắm bắt chất lượng HS Hoặc có thể sau dự giờ CBQL có thể kiểm tra kết quả học tập của HS bằng một bài kiểm tra chất lượng

+ Ngoài các mặt trên cần chú trọng các yếu tố như: Khoa học thực tiễn gắn liền với cuộc sống, đào tạo toàn diện, bám sát mục đích yêu cầu của bài học, điều kiện phương tiện thiết bị dạy học và các tình huống xảy ra trong tiết học có tính tích cực hoặc ngược lại

Bước3: Nhận xét đánh giá tiết dạy:

+ Cho GV nêu lại tiến trình tiết dạy, ý tưởng tự đánh giá việc làm được và những vấn đề chưa làm được cuỉa mình

+CBQL tham gia từng khâu đoạn trong tiến trình tiết dạy, chỉ ra cho GV thấy được mặt mạnh, yếu để GV có cái nhin tổng quát về tiết dạy

Bước 4 Nêu kết quả cuối cùng, ghi biên bản

CBQL cho GV kí nhận những việc đạt được trong tiết dạy và những hạn chế của tiết dạy, làm cơ sở cho việc kiếm tra đánh giá sự tiến bộ khả năng cập nhật đổi mới phương pháp trong những lần dự sau

Bước 5:Rút kinh nghiệm cho bản thân người CBQL sau dự giờ học được ở GV

sự sáng tạo nào? Từ đó bổ sung kiến thức phương pháp cho mình làm hành trang trong việc kiểm tra đánh giá đồng nghiệp trong những lần kiểm tra

*Lưu ý:Để bước 3 nhận xét tư vấn GV tiếp thu hiệu quả nhất CBQL cần tôn

trọng tư duy nhà giáo để GV được nói ra ý tưởng của mình, CBQL chỉ nhẹ nhàng uốn

nắn những suy nghĩ chưa đảm bảo tính khoa học để GV nhận được bài học từ sự

tư vấn của CBQL về PP,cách thức tổ chức…sao cho phù hợp với năng lực sư phạm của mỗi Gv và đối tượng Hs của GV đó

- CBQL phải có trình độ, có năng lực phân tích Muốn vậy phải dựa vào lí luận dạy học, tính khoa học, tính lôgic, dựa vào vốn kinh nghiệm dự giờ CBQL phải biết lựa chọn sự sáng tạo của GV này để tham gia cho GV khác

- CBQL phải có năng lực tư vấn: muốn vậy CBQL phải là người có trình độ, có

uy tín có năng lực chuyên môn để tư vấn sao cho GV tâm phục khẩu phục và thừa nhận những vấn đề tư vấn có sức thuyết phục, có tính khả thi, có hiệu quả trong hoạt động dạy và học

* Tóm lại: bước 3 là bước quan trọng nhất bởi dự giờ kiểm tra phải có nhận xét

và đánh giá thì việc dự giờ mới có tác dụng Việc nhận xét đánh giá chỉ có tác dụng hiệu quả khi nhận xét trên nguyên tắc đôi bên trao đổi tranh luân chuyên môn và việc tham gia nhận xét tư vấn nhận được sự đồng thuận cao cùng hướng về một đích là mục tiêu đẩy mạnh hoạt động dạy học trong nhà trường

3 Các biện pháp đẩy mạnh dạy học thông qua các hình thức dự giờ:

3.1.Dự giờ thường xuyên: Là dự giờ nằm trong kế hoạch xây dựng từ đầu năm

học đó chính là hoạt động kiểm tra toàn diện

*Ưu điểm

-GV có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt( đồ dùng DH, tiến trình lên lớp, tâm thế

sư phạm)

-CBQL qua việc dự giờ nắm bắt trình độ sư phạm của GV, các hoạt động sư phạm mà GV đã làm được, chất lượng dạy và học , nền nếp của lớp

-Từ đó làm căn cứ để đánh giá chuẩn nghề nghiệp GVTH

-Làm căn cứ để tổ chức bộ máy sử dụng chuyên môn đúng người đúng việc phát huy vai trò của mỗi GV

*Thông qua dự giờ kiểm tra toàn diện: CBQL đánh giá xếp loại tay nghề để GV nhìn nhận đúng khả năng năng lực của mình từ đó có ý thức tu dưỡng chuyên môn Việc đánh giá tay nghề GV còn được công khai trên hội đồng sư phạm nhà trường nên mỗi GV đều ý thức được danh dự nhà giáo mà có hướng phấn đấu ở những giờ dạy tiếp theo

*Như vậy qua việc dự giờ kiểm tra đánh giá toàn diện GV đã góp phần thúc đẩy

sự phấn đấu nỗ lực của từng GV

3.2 Dự giờ đột xuất: là việc dự giờ không báo trước chỉ nằm trong mục tiêu cần

đạt của CBQL Mỗi GV lên lớp phải chấp hành việc dự giờ đột xuất bất kì mà CBQL

đề xuất

*Ưu điểm:

- Kích thích hoạt động dạy của mỗi GV

- Đối với GV: Luôn luôn chuẩn bị tâm thế đón kiểm tra dự giờ đột xuất bất kì tiết nào từ đó GV luôn có ý thức chuẩn bị tốt bài trước khi lên lớp

- Đối với CBQL: Tuy là dự giờ đột xuất song nó phải nằm trong chủ định của CBQL Dự ai?Dự khi nào? Dự tiết nào? Dự để nhằm mục đích gì? Muốn làm được điều đó: CBQL phải căn cứ vào phân phối chương trình để dự giờ Có thể là mở đầu cho một dạng bài nào đó.VD: Khối 1 dạng bài chuyển từ âm sang vần-CBQL dự để nắm bắt các bước lên lớp để tham gia uốn nắn, định hướng các hoạt dộng sư phạm của GV.Hay khối2 môn toán chuyển từ dạng bài +,- không nhớ sang +,- có nhớCBQL cần dự giờ để tham gia và nắm bắt quy trình lên lớp cách truyền thụ kién thức của GV Hay một tiết nào đó cho là khó dạy trong việc tổ chức lớp học hoặc tháo gỡ về thời gian,phương pháp….để tham gia ý kiến cùng GV thúc đẩy hoạt động dạy trong nhà trường

* Thông qua việc dự giờ đột xuất góp phần đẩy mạnh hoạt động dạy học trong nhà trường là: mỗi GV trước khi lên lớp luôn luôn phải chuẩn bị bài, chuẩn bị tâm thế

dự giờ, chuẩn bị đồ dùng dạy học

3.3 Dự giờ hội giảng: Là hoạt động sư phạm mang tính tập thể GV trong trường.

* Ưu điểm:

- Dấy lên phong trào thi ®ua dạy vµ học trong nhà trường

- Qua hội giảng GV củng cố kiến thức các bước lên lớp mỗi môn, mỗi phân môn

- Qua hội giảng GV học tập kinh nghiệm sư phạm: tri thức, phương pháp, phong thái sư phạm, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy học của mình mỗi ngày một vững vàng

về tri thức nhuần nhuyễn về phương pháp hơn

* Thông qua việc dự giờ hội giảng CBQL cần mở chuyên đề đánh giá những ưu điểm, những tồn tại trong hoạt động chuyên môn của một đợt hội giảng như vậy thúc đẩy sự sáng tạo, sự đột phá, sự đổi mới trong việc linh hoạt sử dụng các phương pháp dạy học Khích lệ được những GV có nhiều cố gắng trong chuyên môn, từ đó tạo lên phong trào thi đua dạy tốt học tốt

3.4 Dự giờ chuyên đề: Là hoạt động sư phạm cấp trường hoặc cấp tổ nhằm đi

đến thống nhất các bước lên lớp, hay tháo gỡ một dạng bài lí thuyêt hoặc thực hành nào đó khó dạy

* Ưu điểm:

- Qua dự giờ chuyên đề GV nắm bắt được tiến trình, phương pháp dạy học của một dạng bài nào đó

- Qua hoạt động chuyên đề đẩy mạnh hoạt động tổ chuyên môn

- Qua dự giờ chuyên đề tháo gỡ những khó khăn chuyên môn cấp khối tổ gặp phải, làm chỗ dựa vững mắc cho GV mới ra nghề học tập chuyên môn

*Thông qua dự giờ chuyên đề thúc đẩy hoạt động chuyên môn bằng việc thực hiện đúng tiến trình lên lớp,GV trao đổi những kinh nghiệm dạy học, việc làm đó tôn vinh những nhà giáo có nhiều kinh nghiệm và thúc đẩy việc dạy học và việc đúc rút kinh nghiệm trong dạy học