Chương trình sơ cấp nghề vận hành, bảo trì máy tàu cá

Cơ hội việc làm: Sau khi hoàn thành khóa học trình độ sơ cấp nghề “Vận hành, Bảo trì máy tàu cá”, người học có khả năng tự vận hành, bảo trì được máy tàu cá của gia đình hoặc của các

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ

TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP NGHỀ: VẬN HÀNH, BẢO TRÌ MÁY TÀU CÁ

(Phê duyệt tại Quyết định số 590 /QĐ-BNN-TCCB ngày 26 tháng 4 năm

2013 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

Hà Nội, Năm 2013

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP

CHO NGHỀ: VẬN HÀNH, BẢO TRÌ MÁY TÀU CÁ

(Phê duyệt tại Quyết định số 590/QĐ-BNN-TCCB ngày 26/4/2013

của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

Tên nghề: Vận hành, bảo trì máy tàu cá

Trình độ đào tạo: Sơ cấp nghề

Đối tượng tuyển sinh: Lao động nông thôn trong độ tuổi lao động, đủ

sức khỏe, có trình độ từ tiểu học trở lên và có nhu cầu học nghề “Vận hành, Bảo trì máy tàu cá”

Số lượng mô đun đào tạo: 06 mô đun

Bằng cấp sau khi tốt nghiệp: Chứng chỉ sơ cấp nghề

I MỤC TIÊU ĐÀO TẠO

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp

+ Sẵn sàng giúp đỡ, hướng dẫn bạn bè, đồng nghiệp

2 Cơ hội việc làm:

Sau khi hoàn thành khóa học trình độ sơ cấp nghề “Vận hành, Bảo trì máy tàu cá”, người học có khả năng tự vận hành, bảo trì được máy tàu cá của gia đình hoặc của các hợp tác xã đánh cá; người học cũng có thể vận hành, bảo trì

được các động cơ diesel tương tự

II THỜI GIAN CỦA KHÓA HỌC VÀ THỜI GIAN THỰC HỌC TỐI THIỂU

1 Thời gian của khóa học và thời gian thực học tối thiểu

- Thời gian đào tạo: 3 tháng

- Thời gian học tập: 12 tuần

- Thời gian thực học: 440 giờ

- Thời gian kiểm tra hết mô đun và ôn, kiểm tra kết thúc khoá học: 40 giờ (trong đó ôn và kiểm tra kết thúc khóa học: 16 giờ)

2 Phân bổ thời gian thực học tối thiểu

- Thời gian học tập: 480 giờ

- Thời gian thực học các mô đun đào tạo nghề: 440 giờ

+ Thời gian học lý thuyết: 100 giờ

+ Thời gian học thực hành: 340 giờ

THỜI GIAN HỌC TẬP

Mã

MĐ Tên mô đun đào tạo nghề

Thời gian đào tạo (giờ)

Tổng

số

Trong đó

Lý thuyết Thực hành

Kiểm tra*

MĐ 01 Vận hành máy chính 96 20 66 10 MĐ02 Bảo trì máy chính 96 20 66 10

MĐ 03 Vận hành hệ thống điện tàu cá 64 12 44 8 MĐ04 Bảo trì hệ thống điện tàu cá 56 12 36 8

MĐ 05 Vận hành các thiết bị cơ khí tàu cá 76 18 48 10 MĐ06 Bảo trì các thiết bị cơ khí tàu cá 76 18 48 10

* Ghi chú: Tổng số giờ kiểm tra (72 giờ) bao gồm: số giờ kiểm tra định kỳ trong từng mô đun (32 giờ - tính vào giờ thực hành); số giờ kiểm tra hết các mô đun (24 giờ) và số giờ ôn, kiểm tra kết thúc khóa học (16 giờ)

IV CHƯƠNG TRÌNH VÀ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO

(Nội dung chi tiết chương trình và giáo trình mô đun xem tại trang web: http://www.omard.gov.vn ; Mục: Chương trình và giáo trình đào tạo nghề trình

Chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp nghề “Vận hành,bảo trì máy tàu cá”

được dùng dạy nghề cho lao động nông thôn có nhu cầu học nghề Khi học viên học đủ các mô đun trong chương trình, tham dự và đạt kết quả trung bình trở lên tại

kỳ kiểm tra kết thúc khoá học sẽ được cấp chứng chỉ sơ cấp nghề

Theo yêu cầu của người học, có thể dạy độc lập một hoặc một số mô đun (MĐ01, MĐ02, MĐ03, MĐ04, MĐ05, MĐ06) và cấp giấy chứng nhận học nghề đã hoàn thành các mô đun đã học cho người học

Chương trình nghề “Vận hành,bảo trì máy tàu cá ” bao gồm 06 mô đun với

các nội dung như sau:

- Mô đun 01: “Vận hành máy chính” có thời gian học tập là 96 giờ, trong

đó có 20 giờ lý thuyết, 66 giờ thực hành và 10 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: trình bày nguyên lý hoạt động, vận hành máy tàu cá các loại, phương pháp khởi động, quy trình vận hành, tuân thủ các quy định kỹ thuật về vận hành máy tàu thủy cũng như ghi chép nhật ký vận hành máy chính tàu cá đạt chất lượng và hiệu quả cao

- Mô đun 02: “Bảo trì máy chính” có thời gian học tập là 96 giờ, trong đó

có 20 giờ lý thuyết, 66 giờ thực hành và 10 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: bảo trì động cơ tàu tàu cá các loại, biết được phương pháp kiểm tra, xử lý được các sự cố xảy ra trong vận hành động cơ, tuân thủ các quy định kỹ thuật về bảo trì máy tàu cá đạt chất lượng và hiệu quả cao

- Mô đun 03: “Vận hành hệ thống điện tàu cá” có thời gian học tập là 64 giờ, trong đó có 12 giờ lý thuyết, 44 giờ thực hành và 08 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: vận hành hệ thống điện trên tàu cá, kiểm tra, vận hành, xử lý sự cố của hệ thống điện tàu cá đạt chất lượng và hiệu quả cao

- Mô đun 04: “Bảo trì hệ thống điện tàu cá” có thời gian học tập là 66 giờ, trong đó có 12 giờ lý thuyết, 38 giờ thực hành và 08 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: bảo trì hệ thống điện trên tàu cá bao gồm việc kiểm tra, xử lý sự cố các thiết bị của hệ thống điện tàu cá đạt chất lượng và hiệu quả cao

- Mô đun 05: “Vận hành các thiết bị cơ khí” có thời gian học tập là 76 giờ, trong đó có 18 giờ lý thuyết, 48 giờ thực hành và 10 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: Mô tả cấu tạo, trình bày nguyên lý làm việc và cách kiểm tra một số thiết bị cơ khí thường gặp trên tàu cá Đồng thời cũng cung cấp các kỹ năng cần thiết

để thực hiện công việc vận hành, các thiết bị trên tàu như: hệ trục chân vịt, hệ thống lái, máy tời, máy nén khí, máy bơm nước, máy khai thác,… đạt chất lượng và hiệu quả cao

- Mô đun 06: “Bảo trì các thiết bị cơ khí” có thời gian học tập là 76 giờ, trong

đó có 18 giờ lý thuyết, 48 giờ thực hành và 10 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: kiểm tra về sự làm việc của các thiết bị cơ khí thường gặp trên tàu cá Đồng thời cũng cung cấp các kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc bảo trì các thiết bị trên tàu như: hệ trục chân vịt, hệ thống lái, máy tời, máy nén khí, máy bơm nước, máy khai thác,…

Đánh giá kết quả học tập của người học trong toàn khóa học bao gồm: kiểm tra định kỳ trong quá trình học tập, kiểm tra hết mô đun và kiểm tra kết thúc

khoá học thực hiện theo “Quy chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp trong

dạy nghề hệ chính quy”, ban hành kèm theo Quyết định số

14/2007/QĐ-BLĐTBXH, ngày 24 tháng 5 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội

2 Hướng dẫn kiểm tra kết thúc khoá học

TT Nội dung kiểm tra Hình thức kiểm tra Thời gian kiểm tra

Kiến thức, kỹ năng nghề

01 Lý thuyết nghề Vấn đáp/Trắc nghiệm Không quá 60 phút

02 Kỹ năng nghề Bài thực hành kỹ năng nghề Không quá 12 giờ

3 Các chú ý khác

Nên tổ chức lớp học tại địa phương, cơ sở sản xuất vào thời điểm nghỉ bờ giữa 2 chuyến biển của tàu cá, chương trình xây dựng trong thời gian 3 tháng nhưng trong thực tế, thời gian học tập nên bố trí trùng với chu kỳ sản xuất của tàu cá để rèn kỹ năng nghề cho học viên qua thực tế sản xuất Có thể mời các chuyên gia hoặc người có tay nghề cao tham gia giảng dạy, hướng dẫn người học

Trong quá trình thực hiện chương trình nên bố trí cho học viên đi thăm quan các cơ sở sản xuất, các hợp tác xã đánh bắt thủy sản, có uy tín hay đã áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật thành công;

Có thể tổ chức các hoạt động ngoại khoá và hoạt động văn hoá, thể thao khác khi có đủ điều kiện

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: VẬN HÀNH MÁY CHÍNH

Mã số mô đun: MĐ 01

Nghề: VẬN HÀNH, BẢO TRÌ MÁY TÀU CÁ

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: VẬN HÀNH MÁY CHÍNH

Mã số mô đun: MĐ 01

Thời gian mô đun: 96 giờ (Lý thuyết: 20 giờ ; Thực hành: 72 giờ ;

Kiểm tra hết mô đun: 04 giờ)

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN

1 Vị trí

Mô đun 01 được bố trí học đầu tiên hoặc học song song với các mô đun vận hành các thiết bị cơ khí, vận hành hệ thống điện tàu cá trong chương trình sơ cấp của nghề Vận hành, bảo trì máy tàu cá Việc giảng dạy mô đun này nhằm tạo tiền đề cho việc giảng dạy các mô đun tiếp theo của chương trình

2 Tính chất

Là mô đun tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành nghề nghiệp, nên

tổ chức giảng dạy tại địa bàn thôn, xã nơi có nghề đánh bắt thủy sản hoặc các hợp tác xã đánh bắt thủy sản

II MỤC TIÊU MÔ ĐUN

Sau khi học song mô đun này học viên có khả năng:

1 Kiến thức

- Mô tả được cấu tạo, trình bày được nguyên lý hoạt động, các thông số kỹ thuật của máy chính tàu cá

- Nêu được các bước của quy trình vận hành máy chính tàu cá

- Nêu được cấu tạo, nguyên lýhoạt động của các hệ thống phục vụ máy chính tàu cá

- Biết được các công việc chuẩn bị máy trước khi vận hành

- Khắc phục được một số sự cố của máy chính và ghi được nhật ký máy đúng quy trình và yêu cầu kỹ thuật

2 Kỹ năng

- Vận hành được máy đi-ê-den (diesel) tàu cá Ngoài ra vận hành được các máy đi-ê-den trên bộ như: máy cày, máy nông nghiệp, máy phát điện

3 Thái độ

- Tuân thủ đúng các quy định của nhà sản xuất, có ý thức bảo vệ môi trường

và đảm bảo an toàn lao động

III NỘI DUNG MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian

STT Tên các bài trong mô đun Thời gian (Giờ chuẩn)

số thuyết hành tra *

1 Bài 1: Tìm hiểu động cơ đốt trong

2 Bài 2: Chuẩn bị máy 12 02 10

3 Bài 3: Khởi động máy 12 02 10

4 Bài 4: Chăm sóc máy 14 02 10 02

5 Bài 5: Đảo chiều máy 08 02 06

6 Bài 6: Tắt máy 08 02 06

7 Bài 7: Khắc phục sự cố máy 14 02 10 02

8 Bài 8: Ghi nhật ký vận hành máy 06 02 04

9 Bài 9: Thực hiện công tác an toàn

trong vận hành máy 08 04 02 02

Ghi chú:* Thời gian kiểm tra định kỳ được tính vào giờ thực hành

2 Nội dung chi tiết

Bài 1: Tìm hiểu động cơ đốt trong tàu cá Thời gian: 10 giờ

Mục tiêu:

- Mô tả về động cơ đốt trongtàu cá

- Trình bàyđược nguyên lý hoạt động của động cơ đi-ê-den tàu cá

- Liệt kê và nhận biết được các bộ phận chính của động cơ đi-ê-den tàu cá

- Xác định được các thông số cơ bản của động cơ đi-ê-den tàu cá

- Xác định được nhiệm vụ các kỳ: Hút, nén, nổ, xả của máy

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Khái niệm về động cơ nhiệt và động cơ đốt trong

2 Động cơ đi ê den dùng cho tàu cá

3 Nhận biết các bộ phận chính của động cơ đi-ê-den tàu cá

4 Các thông số cơ bản của máy đi ê den

Bài 2: Chuẩn bị máy Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Nêu được các công việc chuẩn bị máy

- Chuẩn bị được đầy đủ các vật tư, phụ tùng, dụng cụ phục vụ việc khởi động máy

- Kiểm tra lần cuối và xử lý kịp thời để máy hoạt động được an toàn

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Chuẩn bị phụ tùng dự trữ

2 Chuẩn bị dụng cụ

3 Kiểm tra hệ thống nhiên liệu

4 Kiểm tra hệ thống bôi trơn

5 Kiểm tra hệ thống làm mát

6 Kiểm tra hệ thống khởi động

7 Kiểm tra hệ trục

Bài 3: Khởi động máy Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Mô tả được các bước khởi động

- Khởi động được máy bằng nhiều phương pháp

- Chạy không tải đúng kỹ thuật

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Kiểm tra máy trước khi khởi động máy

2 Cho máy chạy hâm nóng

3 Kiểm tra thông số trên các đồng hồ chỉ báo

Bài 4: Chăm sóc máy Thời gian: 14 giờ

Mục tiêu:

- Nêu được các công việc chăm sóc máy hoạt động

- Theo dõi được các hệ thống phục vụ động cơ

- Ghi được thông số làm việc

- Nghe tiếng máy biết được tình trạng hoạt động

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Đóng ly hợp

- Nêu được các công việc đảo chiều máy

- Theo dõi được hệ trục chân vịt hoạt động

- Ghi được thông số làm việc

- Nghe tiếng máy biết được tình trạng hoạt động

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Cấu tạo, nguyên lý làm việc của ly hợp

2 Nhận tín hiệu

3 Giảm ga máy chính và ngắt tải

4 Đảo chiều theo tín hiệu

Bài 6: Tắt máy Thời gian: 08 giờ

Mục tiêu:

- Nêu được các công việc tắt máy

- Tắt máy đúng quy trình kỹ thuật

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Nhận tín hiệu, giảm ga và ngắt tải

2 Chạy không tải

3.Đưa tay ga về vị trí dừng máy (STOP)

4 Những công việc sau khi dừng máy

Bài 7: Khắc phục sự cố máy sau vận hành Thời gian: 14 giờ

Mục tiêu:

- Nêu được các công việc khắc phục sự cố trong vận hành máy

- Theo dõi, ghi được thông số làm việc của máy

- Xử lý được các sự cố khi vận hành máy

- Tuân thủ theo quy trình và đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp

Nội dung của bài:

1 Phát hiện và xử lý các đường ống bị rò rỉ

2 Phát hiện và xử lý nhiệt độ khí xả giữa các xylanh không đều nhau

3 Phát hiện và xử lý nhiệt độ nước làm mát cao hơn quy định

4 Phát hiện và xử lý nhiệt độ, áp suất dầu bôi trơn không đúng quy định

Bài 8: Ghi nhật ký vận hành Thời gian: 06 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nội dung cần ghi chép trong sổ nhật ký vận hành

- Lập biên bản sự cố (nếu có)

- Tuân thủ theo quy trình

Nội dung của bài:

1 Ghi các thông số máy khi hoạt động bình thường và bất thường

2 Mẫu sổ nhật ký vận hành

3 Ký xác nhận và giao ca trực

Bài 9 : Thực hiện công tác an toàn trong vận hành máy

Thời gian: 08 giờ

Mục tiêu :

- Biết được các quy định an toàn trong vận hành máy

- Tuân thủ và chấp hành đầy đủ các quy định an toàn trong vận hành máy

- Thái độ nghiêm túc và có trách nhiệm thực hiện tốt công tác an toàn

Nội dung của bài:

1 Thực hiện an toàn khi chuẩn bị và khởi động máy

2 Thực hiện an toàn khi chăm sóc máy

3 Thực hiện an toàn khi đảo chiều và tắt máy

4 Thực hiện an toàn phòng chống cháy nổ khi vận hành máy

IV ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Tài liệu giảng dạy

- Giáo trình dạy nghề mô đun Vận hành máy chính trong chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp nghề của nghề Vận hành, Bảo trì máy tàu cá

2 Điều kiện về thiết bị dạy học và phụ trợ

Máy tính, máy chiếu, phim tài liệu, băng đĩa, tranh ảnh hướng dẫn

3 Điều kiện về cơ sở vật chất

- 01 Phòng học có đủ bảng, bàn giáo viên và bàn ghế cho lớp học 30 người

- Nhà xưởng thực hành nghề máy tàu cá

- Các loại máy móc, phương tiện, trang thiết bị phục vụ cho việc học lý

thuyết và thực hành kỹ năng nghề trong mô đun:

+ Máy bổ cắt ¼ xi lanh - 2 cái

+ Máy diesel 1 xi lanh - 2 cái

+ Máy diesel từ 4 đến 6 xi lanh khởi động khí nén và điện, mỗi loại 2 cái + Bộ dụng cụ đồ nghề - 4 bộ

+ Bộ ly hợp – 6 bộ

4 Điều kiện khác

- Giáo viên hỗ trợ dạy thực hành

- Bảo hộ lao động

V PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ

1 Phương pháp giảng dạy

- Đánh giá kiến thức: dùng phương pháp trắc nghiệm khách quan hoặc vấn đáp, trao đổi (theo tình huống)

- Đánh giá kỹ năng nghề: đánh giá kỹ năng nghề của học viên thông qua bài thực hành, giáo viên đánh giá qua quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện và kết quả thực hành của học viên

- Kiểm tra kết thúc mô đun

Kiểm tra theo nhóm (mỗi nhóm từ 3-5 học viên) hoặc kiểm tra cá nhân: + Thực hiện mô tả một công việc được thực hiện trong mô đun hoặc thực hiện trắc nghiệm học viên theo bảng câu hỏi do giáo viên chuẩn bị trước Thực hiện một công việc hoặc một số công việc trong quá trình thực hiện

mô đun, giáo viên đánh giá qua quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện

và kết quả thực hành của học viên

2 Nội dung đánh giá

- Lý thuyết: Cấu tạo, nguyên lý hoạt động, các thông số kỹ thuật của máy chính tàu cá; các bước của quy trình vận hành máy chính tàu cá; cấu tạo, nguyên

lýhoạt động của các hệ thống phục vụ máy chính tàu cá

- Thực hành: Thực hành các nội dung cơ bản của mô đun (Vận hành được máy diesel tàu cá

VI HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Phạm vi áp dụng chương trình

- Chương trình mô đun Vận hành máy chính áp dụng cho các khóa đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dạy nghề dưới 3 tháng, trước hết là các khóa đào tạo nghề phục vụ cho Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020

- Chương trình mô đun Vận hành máy chính có thể sử dụng dạy độc lập hoặc cùng một số mô đun khác cho các khoá tập huấn hoặc dạy nghề dưới 3 tháng (dạy nghề thường xuyên)

- Chương trình áp dụng cho vùng sản xuất đánh bắt thủy sản trên cả nước

- Ngoài người lao động nông thôn, có thể giảng dạy nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề cho các lao động khác có nhu cầu

- Là mô đun tích hợp cả lý thuyết và thực hành đòi hỏi tỷ mỉ, cẩn thận

2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun đào tạo

Mô đun này có cả phần lý thuyết và thực hành, nên tiến hành song song

vừa học lý thuyết vừa học thực hành để học viên dễ nhớ và tiếp thu bài học tốt

a Phần lý thuyết

- Giáo viên có thể sử dụng phương pháp giảng dạy, nhưng chú trọng phương pháp giảng dạy tích cực như: phương pháp dạy học có sự tham gia và

dạy học cho người lớn tuổi, kết hợp với lớp học hiện trường (FFS) … để phát

huy tính tích cực của học viên

- Ngoài tài liệu, giáo viên nên sử dụng các học cụ trực quan như: Mô hình, bảng biểu, tranh ảnh, băng đĩa để hỗ trợ trong giảng dạy

b Phần thực hành

Hướng dẫn thực hành qua thực hiện các công việc thực tế

- Giáo viên mời một hoặc một số học viên trong lớp thực hiện làm mẫu các thao tác trong bài thực hành và mời các học viên khác nhận xét, trên cơ sở đó giáo viên tổng hợp, đưa ra các nhận xét từng tình huống thực hành Sau đó chia học viên của lớp thành các nhóm để thực hiện cho đến khi đạt yêu cầu đề ra trong khoảng thời gian cho phép;

- Giáo viên khuyến khích thái độ tự tin và mạnh dạn của học viên trong thực hành và giúp học viên tự kiểm tra việc thực hiện của chính bản thân họ;

- Giáo viên nhận xét kỹ năng thực hành của học viên, nêu ra những trở ngại, sai sót đã hoặc có thể gặp phải trong khi thực hiện công việc và cách khắc phục

3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý

a Phần lý thuyết

+ Mô tả cấu tạo các bộ phận, các hệ thống của động cơ diesel

+ Quy trình vận hành các bộ phận, các hệ thống của động cơ diesel

b Phần thực hành

+ Vận hành động cơ diesel theo quy trình

+ Xử lý được một số sự cố của động cơ sau vận hành

4 Tài liệu cần tham khảo

[1] Nguyễn Tất Tiến – Nguyễn Văn Bình (1994), Nguyên lý động cơ đốt

trong, NXB Giáo dục

[2] Lê Viết Lượng (2001), Lý thuyết động cơ điêden tàu thủy.NXB Giáo dục

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: BẢO TRÌ MÁY CHÍNH

Mã số mô đun: MĐ 02

Nghề: VẬN HÀNH, BẢO TRÌ MÁY TÀU CÁ

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: BẢO TRÌ MÁY CHÍNH

Mã số mô đun: MĐ 02

Thời gian mô đun: 96 giờ (Lý thuyết: 20 giờ ; Thực hành: 72 giờ ;

Kiểm tra hết mô đun: 04 giờ)

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN

1 Vị trí

Mô đun 02 được bố trí học sau mô đun Vận hành máy chính và có thể học cùng với mô đun Bảo trì hệ thống điện tàu cá, Bảo trì các thiết bị cơ khí tàu cá trong chương trình sơ cấp của nghề Vận hành, bảo trì máy tàu cá Việc giảng dạy

mô đun này nhằm tạo tiền đề cho việc giảng dạy các mô đun tiếp theo của chương trình

2 Tính chất

Là mô đun tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành nghề nghiệp, nên

tổ chức giảng dạy tại địa bàn thôn, xã nơi có nghề đánh bắt thủy sản hoặc các hợp tác xã đánh bắt thủy sản

II MỤC TIÊU MÔ ĐUN

1 Kiến thức

- Xác định được các thông số kỹ thuật của máy tàu thủy

- Biết được các phương pháp kiểm tra phát hiện sự cố của máy

- Nêu được quy trình bảo trì máy

2 Kỹ năng

- Kiểm tra phát hiện sự cố của máy điêden tàu cá

- Bảo trì và khắc phục được một số sự cố cơ bản của máy tàu cá đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật

3 Thái độ

- Tuân thủ quy trình, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp trong quá trình bảo trì máy chính

III NỘI DUNG MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian

STT Tên các bài trong mô đun

Thời gian Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra *

1 Bài 1: Bảo trì hệ thống nhiên liệu 14 04 10 0

2 Bài 2: Bảo trì hệ thống bôi trơn 12 02 10 0

3 Bài 3: Bảo trì hệ thống làm mát 12 02 08 02

4 Bài 4: Bảo trì hệ thống khởi động 12 02 10 0

5 Bài 5: Bảo trì cơ cấu phân phối khí 12 04 08 0

6 Bài 6: Bảo trì hệ thống đảo chiều 12 02 08 02

7 Bài 7: Bảo trì các chi tiết chính của máy 10 02 08 0

8 Bài 8: Thực hiện công tác an toàn

trong bảo trì máy 08 02 04 02

Ghi chú:* Thời gian kiểm tra định kỳ được tính vào giờ thực hành

2 Nội dung chi tiết

Bài 1: Bảo trì hệ thống nhiên liệu Thời gian: 14 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên nhân phát sinh và phương pháp

kiểm tra, khắc phục các sự cố xảy ra trong hệ thống nhiên liệu

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì và thay thế chi tiết như: Lõi lọc, van, đường ống, bộ đôi kim phun… đạt yêu cầu kỹ thuật

- Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì bầu lọc dầu

2 Bảo trì bơm chuyển nhiên liệu

3 Bảo trì vòi phun

4 Bảo trì bơm cao áp

Bài 2 Bảo trì hệ thống bôi trơn Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nguyên nhân phát sinh và phương pháp kiểm tra, khắc phục

các sự cố xảy ra trong hệ thống bôi trơn

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì và thay thế chi tiết như: lõi lọc, van, gioăng đệm… đạt yêu cầu kỹ thuật

-Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì bầu lọc dầu bôi trơn

2 Bảo trì bơm dầu bôi trơn

3 Bảo trì bơm bình sinh hàn dầu

4 Khắc phục sự cố hệ thống bôi trơn

Bài 3: Bảo trì hệ thống làm mát Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên nhân phát sinh và phương pháp

kiểm tra, khắc phục các sự cố xảy ra trong hệ thống làm mát

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì, thay thế chi tiết trong hệ thống như: Van nước, van hằng nhiệt, gioăng đệm làm kín… đạt yêu cầu kỹ thuật

- Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì bơm bơm nước

2 Bảo trì bình sinh hàn nước

3 Kiểm tra, điều chỉnh van hằng nhiệt

4 Khắc phục sự cố hệ thống làm mát

Bài 4: Bảo trì hệ thống khởi động Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được các hư hỏng thường gặp, nguyên nhân phát sinh các sự cố xảy ra trong hệ khởi động

- Kiểm tra đúng phương pháp để phát hiện đầy đủ, chính xác các hư hỏng

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì, thay thế chi tiết, cụm chi tiết đạt yêu cầu

kỹ thuật

-Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì hệ thống khởi động bằng điện

2 Bảo trì hệ thống khởi động bằng không khí nén

Bài 5: Bảo trì cơ cấu phân phối khí Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên nhân phát sinh và phương pháp

kiểm tra, khắc phục các sự cố xảy ra trong cơ cấu phân phối khí

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì và thay thế chi tiết trong cơ cấu như ống dẫn hướng, lò xo… đạt yêu cầu kỹ thuật

- Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1.Sơ đồ và cơ cấu hoạt động của cơ cấu phân phối khí

2 Bảo trì xu páp

3 Bảo trì trục cam

4 Bảo trì con đội, đũa đẩy, cò mổ, lò xo xu páp, ống dẫn hướng, đế xu-páp

Bài 6: Bảo trì hệ thống đảo chiều Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được các hư hỏng thường gặp, nguyên nhân phát sinh các sự cố xảy ra trong hệ đảo chiều

- Kiểm tra đúng phương pháp để phát hiện đầy đủ, chính xác các hư hỏng

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì và thay thế các chi tiết, cụm chi tiết của hệ thống đạt yêu cầu kỹ thuật

- Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì hệ thống đảo chiều bằng trục cam

2 Bảo trì hệ thống đảo chiều bằng hộp số

Bài 7: Bảo trì các chi tiết chính của máy Thời gian: 10 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên nhân phát sinh và phương pháp

kiểm tra, khắc phục các sự cố của các thiết bị máy

- Thực hiện đúng quy trình bảo trì, thay thế chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật

- Tuân thủ đúng quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường

Nội dung của bài:

1 Bảo trì các chi tiết tĩnh của máy

2 Bảo trì các chi tiết động của máy

Bài 8: Thực hiện công tác an toàn trong bảo trì máy tàu cá

Thời gian: 08 giờ

Mục tiêu:

- Biết được các quy định về an toàn lao động trên tàu cá

- Tuân thủ và chấp hành đầy đủ các quy định về an toàn lao động khi vận hành máy tàu cá

- Có thái độ, trách nhiệm thực hiện tốt các quy định về an toàn lao động trên tàu cá

Nội dung của bài:

1 Quy định an toàn lao động trên tàu

2 Thực hiện công tác an toàn phòng chống cháy nổ

3 Thực hiện công tác an toàn trong sửa chữa máy

IV ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Tài liệu giảng dạy

- Giáo trình dạy nghề mô đun Bảo trì máy chính trong chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp nghề của nghề Vận hành, Bảo trì máy tàu cá

2 Điều kiện về thiết bị dạy học và phụ trợ

Máy tính, máy chiếu, phim tài liệu, băng đĩa, tranh ảnh hướng dẫn

3 Điều kiện về cơ sở vật chất

Để thực hiện việc giảng dạy tích hợp lớp học có từ 30 - 35 học viên để làm được bài tập, bài thực hành thì phải trang bị một phòng học thực hành diện tích khoảng 60 m2, có bàn ghế cho đủ 30 - 35 chỗ ngồi học lý thuyết, 1 bàn giáo viên, học thực hành phải có các thiết bị máy móc Các thiết bị ghi ở bảng dưới

Stt Tên thiết bị thực hành Đơn vị tính Số lượng

1 Máy đi ê den 1 xi lanh từ 12- 20 cv Cái 3

5 Động cơ điện khởi động Cái 2

8 Máy đi ê den từ 3- 6 xi lanh, công suất

11 Dầu bôi trơn Lít 20

12 Dụng cụ tháo, lắp máy Bộ 5

4 Điều kiện khác

- Giáo viên hỗ trợ dạy thực hành

- Bảo hộ lao động

V PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ

1 Phương pháp giảng dạy

- Đánh giá kiến thức: dùng phương pháp trắc nghiệm khách quan hoặc vấn đáp, trao đổi (theo tình huống)

- Đánh giá kỹ năng nghề: đánh giá kỹ năng nghề của học viên thông qua bài thực hành, giáo viên đánh giá qua quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện và kết quả thực hành của học viên

- Kiểm tra kết thúc mô đun: Kiểm tra theo nhóm (mỗi nhóm từ 3-5 học viên) hoặc kiểm tra cá nhân:

+ Thực hiện mô tả một công việc được thực hiện trong mô đun hoặc thực hiện trắc nghiệm học viên theo bảng câu hỏi do giáo viên chuẩn bị trước + Thực hiện một công việc hoặc một số công việc trong quá trình thực hiện mô đun, giáo viên đánh giá qua quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện và kết quả thực hành của học viên

2 Nội dung đánh giá

- Lý thuyết: Xác định được các thông số kỹ thuật của máy tàu thủy; Biết được các phương pháp kiểm tra phát hiện sự cố của máy; quy trình bảo trì máy

- Thực hành: Thực hành các nội dung trọng tâm của mô đun (Kiểm tra phát hiện sự cố của máy điesen tàu cá)

- Bảo trì và khắc phục được một số sự cố cơ bản của máy tàu cá đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật

VI HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Phạm vi áp dụng chương trình

- Chương trình mô đun Bảo trì máy chính áp dụng cho các khóa đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dạy nghề dưới 3 tháng, trước hết là các khóa đào tạo nghề phục vụ cho Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020

- Chương trình mô đun Bảo trì máy chính có thể sử dụng dạy độc lập hoặc cùng một số mô đun khác cho các khoá tập huấn hoặc dạy nghề dưới 3 tháng (dạy nghề thường xuyên)

- Chương trình áp dụng cho vùng sản xuất đánh bắt thủy sản trên cả nước

- Ngoài người lao động nông thôn, có thể giảng dạy nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề cho các lao động khác có nhu cầu

- Là mô đun tích hợp cả lý thuyết và thực hành đòi hỏi tỷ mỉ, cẩn thận

2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun đào tạo

Mô đun này có cả phần lý thuyết và thực hành, nên tiến hành song song

vừa học lý thuyết vừa học thực hành để học viên dễ nhớ và tiếp thu bài học tốt

a Phần lý thuyết

- Giáo viên có thể sử dụng phương pháp giảng dạy, nhưng chú trọng phương pháp giảng dạy tích cực như: phương pháp dạy học có sự tham gia và

dạy học cho người lớn tuổi, kết hợp với lớp học hiện trường (FFS) … để phát

huy tính tích cực của học viên

- Ngoài tài liệu, giáo viên nên sử dụng các học cụ trực quan như: Mô hình, bảng biểu, tranh ảnh, băng đĩa để hỗ trợ trong giảng dạy

b Phần thực hành

Hướng dẫn thực hành qua thực hiện các công việc thực tế

- Giáo viên mời một hoặc một số học viên trong lớp thực hiện làm mẫu các thao tác trong bài thực hành và mời các học viên khác nhận xét, trên cơ sở đó giáo viên tổng hợp, đưa ra các nhận xét từng tình huống thực hành Sau đó chia học viên của lớp thành các nhóm để thực hiện cho đến khi đạt yêu cầu đề ra trong khoảng thời gian cho phép;

- Giáo viên khuyến khích thái độ tự tin và mạnh dạn của học viên trong thực hành và giúp học viên tự kiểm tra việc thực hiện của chính bản thân họ;

- Giáo viên nhận xét kỹ năng thực hành của học viên, nêu ra những trở ngại, sai sót đã hoặc có thể gặp phải trong khi thực hiện công việc và cách khắc phục

3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý

a Phần lý thuyết

+ Mô tả cấu tạo các bộ phận, các hệ thống của động cơ diesel

+ Quy trình bảo trì các bộ phận, các hệ thống của động cơ diesel

b Phần thực hành

+ Bảo trì các bộ phận, các hệ thống của động cơ diesel theo quy trình + Khắc phục sự cố của một số hệ thống

4 Tài liệu cần tham khảo

[1] Nguyễn Văn Bình, Nguyễn Tất Tiến; Nguyên lý động cơ đốt trong; NXB Giáo dục, 1994

[2] Hoàng Minh Tác; Thực hành động cơ đốt trong; NXB Giáo dục, 2005 [3] Phạm Minh Tuấn; Động cơ đốt trong; NXB Khoa học và kỹ thuật, 2006

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐIỆN TÀU CÁ

Mã số mô đun: MĐ 03

Nghề: VẬN HÀNH, BẢO TRÌ MÁY TÀU CÁ

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐIỆN TÀU CÁ

Mã số mô đun: MĐ 03

Thời gian mô đun: 64 giờ (Lý thuyết: 12 giờ; Thực hành: 48 giờ;

Kiểm tra hết mô đun: 04 giờ)

1 Vị trí

- Mô đun vận hành hệ thống điện trên tàu cá là một mô đun chuyên môn nghề trong chương trình dạy nghề trình độ sơ cấp, được giảng dạy sau mô đun vận hành máy chính Mô đun vận hành hệ thống điện trên tàu cá cũng có thể giảng dạy độc lập theo yêu cầu của người học

2 Tính chất

- Vận hành hệ thống điện trên tàu cá là mô đun được tích hợp giữa lý thuyết

và thực hành vận hành hệ thống điện trên tàu cá; được giảng dạy tại cơ sở đào tạo có đầy đủ máy móc, trang thiết bị cần thiết

II MỤC TIÊU MÔ ĐUN

Sau khi học xong mô đun người học có khả năng:

1 Kiến thức

- Trình bày được sơ đồ hệ thống điện trên tàu;

- Hiểu và trình bày được các nguyên lý làm việc của các thiết bị điện trên tàu cá

2 Kỹ năng

- Vận hành được máy phát điện trên tàu cá;

- Vận hành được các thiết bị điện trên tàu cá;

3 Thái độ

- Tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật trong việc vận hành hệ thống điện tàu

cá, rèn luyện tính cẩn thận, thao tác chính xác;

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

III NỘI DUNG CỦA MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian

STT Tên các bài trong mô đun

Thời gian Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra *

1 Bài 1: Giới thiệu hệ thống điện trên

2 Bài 2: Kiểm tra hệ thống điện 12 02 10 0

3 Bài 3: Vận hành máy phát điện 12 02 08 02

4 Bài 4: Vận hành động cơ điện 10 02 08 0

5 Bài 5: Khắc phục sự cố hệ thống

6 Bài 6 : Thực hiện an toàn trong

vận hành hệ thống điện 08 02 04 02

Ghi chú:* Thời gian kiểm tra được tích hợp giữa lý thuyết với thực hành

được tính bằng giờ thực hành

2 Nội dung chi tiết

Bài 1: Giới thiệu hệ thống điện trên tàu cá Thời gian: 02 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy phát điện

- Trình bày được cấu tạo và nguyên lý làm việc của các thiết bị điện trên tàu

- Rèn luyện tính cẩn thận, nhanh nhẹn, có ý thức trách nhiệm trong công việc

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

2.2 Động cơ 3 pha

3 Ký hiệu tổng quát

3.1 Ký hiệu nguồn điện

3.2 Ký hiệu đường dây

3.3 Ký hiệu khí cụ điện

Bài 2: Kiểm tra hệ thống điện Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Mô tả được tình trạng của thiết bị trước khi vận hành

- Kiểm tra được tình trạng các thiết bị trước khi vận hành

- Rèn luyện tính cẩn thận, nhanh nhẹn, có ý thức trách nhiệm trong công việc

Nội dung:

1 Kiểm tra cầu dao chính

1.1 Khái quát và công dụng của cầu dao

1.2 Phân loại và cấu tạo cầu dao

1.3 Kiểm tra cầu dao trước khi vận hành

2 Kiểm tra áp tô mát

2.1 Khái quát và công dụng của áp tô mát

2.2 Phân loại và cấu tạo của áp tô mát

3 Kiểm tra động cơ lai máy phát điện

3.1 Kiểm tra động cơ máy phát

3.2 Kiểm tra ắc quy đề

3.3 Kiểm tra các đồng hồ đo

3.4 Kiểm tra khí cụ điện, đường dây

3.5 Kiểm tra khởi động từ

3.6 Kiểm tra rơ le nhiệt

3.7 Kiểm tra đường dây

4 Kiểm tra máy phát điện

4.1 Kiểm tra được sự chạm vỏ

4.2 Kiểm tra thiết bị đo

4.3 Kiểm tra các đầu nối dây

5 Kiểm tra khí cụ điện, đường dây

5.1 Kiểm tra sự an toàn của khí cụ điện

5.2 Kiểm tra đường dây của hệ thống điện

6 Kiểm tra phụ tải

6.1 Kiểm tra động cơ 1 pha

6.2 Kiểm tra động cơ 3 pha

6.3 Kiểm tra thiết bị chiếu sáng

Bài 3: Vận hành máy phát điện Thời gian: 12 giờ

Mục tiêu:

- Hiểu được nguyên lý làm việc của máy phát điện

- Trình bày được quy trình vận hành máy phát điện

- Vận hành được máy phát điện

- Rèn luyện tính cẩn thận, nhanh nhẹn, có ý thức trách nhiệm trong công việc

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

Nội dung:

1 Chuẩn bị động cơ lai

1.1 Công việc chuẩn bị

1.2 Kiểm tra động cơ lai

2 Khởi động tổ hợp động cơ lai- máy phát điện

3 Đóng cầu dao chính

4 Ngừng máy phát điện

Bài 4: Vận hành động cơ điện Thời gian: 10 giờ

Mục tiêu:

- Hiểu được nguyên lý làm việc của động cơ điện

- Trình bày được quy trình vận hành động cơ điện

- Vận hành và theo dõi được sự hoạt động cửa động cơ điện làm việc

- Rèn luyện tính cẩn thận, nhanh nhẹn, có ý thức trách nhiệm trong công việc

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

Nội dung:

1 Đóng điện cho động cơ hoạt động

1.1 Động cơ kéo máy nén

1.2 Động cơ kéo bơm nước làm mát

1.3 Động cơ khởi động

2 Theo dõi động cơ hoạt động

3 Ngắt công tắc điện, tắt máy

Bài 5: Khắc phục sự cố hệ thống điện Thời gian:16 giờ

Mục tiêu:

- Biết được các sự cố thường xuyên xảy ra

- Trình bày được quy trình kiểm tra và xử lý khắc phục sự cố

- Khắc phục được các sự cố về máy phát điện và động cơ điện

- Rèn luyện tính cẩn thận, nhanh nhẹn, có ý thức trách nhiệm trong công việc

- Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp

Bài 6: Thực hiện an toàn trong vận hành hệ thống điện

Thời gian: 08 giờ Mục tiêu:

- Biết được các quy định về an toàn lao động trên tàu cá

- Tuân thủ và chấp hành đầy đủ các quy định về an toàn lao động khi vận hành hệ thống điện tàu cá

- Có thái độ, trách nhiệm thực hiện tốt các quy định về an toàn lao động trên tàu cá