giáo trình thu hoạch tiêu thụ sản phảm hươu nai

Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: thu hoạch, sơ chế, bảo quản và giới thiệu sản phẩm; chuẩn bị địa điểm bán hàng; bán sản phẩm;

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ

TIÊU THỤ SẢN PHẨM

NGHỀ: NUÔI HƯƠU, NAI

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ06

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm gần đây phong trào nuôi hươu, nai ở Việt Nam phát triển mạnh do nhu cầu ngày càng tăng về tiêu thụ nhung và thịt Giá trị dinh dưỡng của nhung và thịt cao Hơn nữa nuôi hươu, nai vốn ban đầu thấp, chuồng trại có thể tận dụng các vật liệu sẵn có, rẻ tiền, tận dụng được lao động nhàn rỗi ở nông thôn Hươu, nai là loài vật rất dễ nuôi có thể sử dụng các loại thức ăn như lá cây, rau cỏ

tự nhiên và các phế phụ phẩm nông nghiệp do đó chi phí thấp, nhưng giá bán sản phẩm lại cao vì người tiêu dùng vẫn coi đây là các đặc sản Xuất phát từ nhu cầu trên việc phát triển chương trình, giáo trình dạy nghề trình độ sơ cấp nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn là cần thiết

Sau khi tiến hành hội thảo DACUM dưới sự hướng dẫn của các tư vấn, cùng với sự tham gia của các chủ trang trại, công ty và các hộ, nhóm nông dân chăn nuôi hươu nai, chúng tôi đã xây dựng sơ đồ DACUM, thực hiện bước phân tích nghề và soạn thảo chương trình dạy nghề nuôi hươu nai trình độ sơ cấp nghề Chương trình được kết cấu thành 6 mô đun và sắp xếp theo trật tự lô gíc nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng từ cơ bản đến kỹ thuật nuôi hươu nai

Chương trình dạy nghề “Nuôi hươu, nai” cùng với bộ giáo trình được biên

soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã cập nhật những tiến

bộ của khoa học kỹ thuật và thực tế nuôi hươu nai tại các địa phương trong cả nước

do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và sẽ nuôi hươu, nai ở nước ta

Bộ giáo trình được biên soạn gồm 6 quyển:

Mô đun 1 Chuẩn bị điều kiện nuôi hươu, nai

Mô đun 2 Chuẩn bị giống hươu nai

Mô đun 3 Chuẩn bị thức ăn cho hươu, nai

Mô đun 4 Nuôi dưỡng hươu, nai

Mô đun 5 Chăm sóc hươu, nai

Mô đun 6 Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm Cấu trúc giáo trình mô đun thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm gồm 6 bài: Thu hoạch sản phẩm; Sơ chế và bảo quản sản phẩm; Giới thiệu sản phẩm; Chọn địa điểm bán hàng; Bán sản phẩm; Hạch toán hiệu quả kinh tế

Giáo trình được viết theo phương châm: đơn giản, cô đọng, dễ hiểu, dễ làm

và phù hợp với trình độ của hầu hết những người nông dân nuôi hươu, nai

Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã nhận được sự góp ý của Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tổng cục dạy nghề, Ban lãnh đạo các Viện, Trường, các cơ sở sản xuất, các nhà chuyên môn, nhà khoa học và bà con nông dân… Nhân dịp hoàn thành cuốn giáo trình này, chúng tôi xin chân thành cảm ơn

sự đóng góp to lớn đó Chúng tôi cũng nhận thức rằng, do thời gian và trình độ có hạn, mặt khác, đối tượng mà giáo trình phục vụ rất mới và mang nhiều nét đặc thù nên chắc chắn tài liệu này còn rất nhiều thiếu sót, mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau

Tham gia biên soạn

1 Nguyễn Ngọc Điểm Chủ biên

2 Lê Công Hùng Thành viên

3 Vũ Thị Liên Thành Viên

MỤC LỤC

ĐỀ MỤC TRANG

MÔ ĐUN: CHĂM SÓC HƯƠU, NAI 7

BÀI 1: THU HOẠCH SẢN PHẨM 7

A Nội dung 7

1 Xác định mùa vụ, thời điểm thu hoạch sản phẩm 7

1.1 Chọn thời gian của chu kỳ sản xuất 7

1.2 Chọn mùa vụ, thời điểm thu hoạch sản phẩm 11

2 Thu hoạch sản phẩm 11

2.1 Thu hoạch nhung hươu, nai 11

2.2 Thu hoạch thịt hươu, nai 19

3 Phân loại sản phẩm 22

3.1 Phân loại nhung hươu, nai 22

3.2 Phân loại thịt hươu, nai 23

B Câu hỏi và bài tập thực hành 23

1 Câu hỏi 23

2 Bài tập thực hành 24

C Ghi nhớ 24

BÀI 2: SƠ CHẾ VÀ BẢO QUẢN SẢN PHẨM 25

A Nội dung 25

1 Sơ chế sản phẩm 25

1.1 Sơ chế nhung hươu, nai 25

1.2 Sơ chế thịt hươu, nai 27

2 Bảo quản sản phẩm 28

2.1 Bảo quản nhung hươu, nai 28

2.2 Bảo quản thịt hươu, nai 28

B Câu hỏi và bài tập thực hành 29

1 Câu hỏi 29

2 Bài tập thực hành 29

C Ghi nhớ 29

BÀI 3: GIỚI THIỆU SẢN PHẨM 30

A Nội dung 30

1 Giới thiệu các phương pháp quảng bá sản phẩm 30

1.1 Tham khảo tài liệu, công cụ quảng bá sản phẩm từ hươu, nai 30

1.2 Thiết kế chương trình, tài liệu công cụ, tờ rơi, pano, áp phích 33

2 Tìm hiểu thị trường 33

2.1 Tìm hiểu sản phẩm, giá cả và hình thức quảng bá sản phẩm 33

2.2 Tìm hiểu về khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh 34

3 Chiến lược sản phẩm 37

3.1 Chiến lược tiếp thị sản phẩm 37

3.2 Phân khúc thị trường 39

3.3 Lựa chọn thị trường mục tiêu 40

4 Thực hiện chương trình quản bá sản phẩm 41

B Câu hỏi và bài tập thực hành 42

1 Câu hỏi 42

2 Bài tập thực hành 42

C Ghi nhớ 42

BÀI 4: CHUẨN BỊ ĐỊA ĐIỂM BÁN HÀNG 43

A Nội dung 43

1 Thiết lập hệ thống kênh phân phối và mạng lưới tiêu thụ sản phẩm 43

2 Các bước để chuẩn bị một địa điểm bán hàng 44

3 Quy trình thực hiện bán hàng 45

4 Các phương thức thanh toán 46

5 Tổ chức, trưng bày các sản phẩm tại quầy hàng 47

B Câu hỏi và bài tập thực hành 48

1 Câu hỏi 48

2 Bài tập thực hành 48

C Ghi nhớ 48

BÀI 5: BÁN SẢN PHẨM 49

A Nội dung 49

1 Kỹ năng bán hàng 49

2 Xúc tiến bán hàng 50

3 Bán hàng 55

4 Chăm sóc khách hàng 57

B Câu hỏi và bài tập thực hành 59

1 Câu hỏi 59

2 Bài tập thực hành 59

C Ghi nhớ 59

BÀI 6: HOẠCH TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ 60

A Nội dung 60

1 Liệt kê các khoản thu và chi 60

1.1 Liệt kê các khoản chi 60

1.2 Liệt kê các khoản thu 60

2 Lợi nhuận 61

3 Nhận dạng doanh thu và chi phí cho 1 chu kỳ sản xuất 62

3.1 Tính chi phí cho một chu kỳ sản xuất kinh doanh 62

3.2 Tính doanh thu cho một chu kỳ sản xuất kinh doanh 64

B Câu hỏi và bài tập thực hành 65

1 Câu hỏi 65

2 Bài tập thực hành 65

C Ghi nhớ 65

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 66

I Vị trí, tính chất của mô đun 66

III Nội dung chính của mô đun 66

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập thực hành 67

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 72

MÔ ĐUN: CHĂM SÓC HƯƠU, NAI

Mã mô đun: MĐ06

Giới thiệu mô đun

Mô đun Chăm sóc hươu nai với tổng số giờ là 84 giờ, trong đó có 16 giờ lý thuyết, 64 giờ thực hành và 4 giờ kiểm tra kết thúc mô đun Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: thu hoạch, sơ chế, bảo quản và giới thiệu sản phẩm; chuẩn bị địa điểm bán hàng; bán sản phẩm; hạch toán hiệu quả kinh tế đạt chất lượng và hiệu quả Mô đun này được giảng dạy theo phương pháp dạy học tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, kết thúc mô đun được đánh giá bằng phương pháp trắc nghiệm và làm bài tập thực hành

BÀI 1: THU HOẠCH SẢN PHẨM

Mã bài: MĐ06-01

Mục tiêu

- Mô tả được các bước công việc trong việc thu hoạch sản phẩm

- Thực hiện được các bước công việc trong việc thu hoạch sản phẩm

A Nội dung

1 Xác định mùa vụ, thời điểm thu hoạch sản phẩm

1.1 Chọn thời gian của chu kỳ sản xuất

- Căn cứ vào quá trình sinh trưởng, phát triển và tạo nhung để chọn chu kỳ sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường

- Căn cứ vào nhu cầu tiêu thụ sản phẩm (nhung, thịt, con giống) để điều chỉnh chu kỳ sản xuất phù hợp

1.1.1 Chu kỳ sản xuất con giống:

- Chu kỳ sản xuất con giống đối với hươu:

+ Hươu vàng: Tuổi thành thục của con cái 17 - 20 tháng tuổi và con đực 20 -

+ Mùa động dục của hươu vàng từ tháng 5 - 8 và mùa đẻ từ tháng 1 - 5 Hươu

cà tông mùa phối giống từ tháng 2 đến tháng 4 và mùa đẻ từ tháng 10 đến tháng 12 + Thời gian mang thai: 220 - 228 ngày

+ Hươu là động vật đơn thai, tỷ lệ hươu cái sinh ra lớn hơn hươu đực

- Chu kỳ sản xuất con giống đối với nai:

+ Nai đực thành thục sinh dục hơn 2 năm tuổi, nai cái sớm hơn

+ Nai động dục mùa thứ nhất từ tháng 1 đến tháng 5, mùa thứ hai từ tháng 7 đến tháng 11

+ Mùa đẻ thứ nhất từ tháng 1 cho đến tháng 2 năm sau và mùa đẻ thứ hai là từ tháng 4 đến tháng 6

+ Tuổi phối giống: 12 - 14 tháng tuổi

+ Tuổi đẻ lứa đầu: 21 -24 tháng tuổi

+ Thời gian mang thai trung bình 280 ngày, con tơ mang thai dài hơn

+ Nai cái thường đẻ mỗi năm 1 lứa, mỗi lứa 1- 2 con

1.1.2 Chu kỳ sản xuất nhung

Ở Hươu, Nai chỉ có con đực mới có sừng, con cái không có sừng Sự mọc sừng là dấu hiệu về sự phát triển sinh dục Sừng non được gọi là nhung, có địa phương gọi là lộc Về mặt sinh học, sừng Hươu, Nai được thay thế hàng năm Sừng hàng năm mọc mới và rụng đi diễn ra theo thời gian nhất định trong năm

Một trong những sản phẩm chính của Hươu, Nai là nhung Nó là nguyên liệu làm thuốc quý và được đánh giá cao trong nền y học phương đông Nhung Hươu, Nai dùng chữa bệnh và bồi bổ sức khoẻ cho người già yếu Nhung có tác dụng tốt với các bệnh tim nhược năng, bệnh thần kinh thực vật và một số bệnh khác

Hươu, Nai có tuổi bắt đầu mọc sừng lần đầu tiên ở con đực vào đầu năm tuổi thứ 2, khi đạt 12 - 15 tháng tuổi Trên xương đầu của Hươu, Nai đực non bắt đầu xuất hiện u lồi, tức là phần đế sừng và sau đó 2 - 3 tháng phát triển thành cặp sừng đầu tiên Cặp sừng này đơn giản khẳng khiu, không phân nhánh, dài từ 8 - 10 cm đến 20 - 25 cm và thường được gọi là sừng chìa vôi Người ta không cắt sừng năm đầu tiên rồi đến năm sau sừng chìa vôi rụng và được thay thế bằng cặp nhung mới, được gọi là hiện tượng đổ đế

Sau khi sừng (đế) cũ rụng là quá trình hình thành phát triển nhung Nếu ta không cắt nhung thì nhung (sừng non) tiếp tục phát triển và hoá xương dần để tạo thành cặp sừng mới Cặp sừng này tồn tại đến mùa rụng sừng năm tới Sừng Hươu, Nai đặc, không rỗng như sừng trâu, bò

Quá trình phát triển nhung: Thời kỳ này là từ khi đổ để đến khi cắt nhung khoảng 50 - 60 ngày và được chia thành các giai đoạn sau:

+ Giai đoạn bong lớp váng trên bề mặt gốc sừng: Sau khi đổ đế trên bề mặt sừng bắt đầu tiền da tạo thành lớp váng mỏng, lúc đầu có màu đỏ hồng ở Hươu vàng và Hươu cà tông, hơi đen ở Nai Sau 3 - 5 ngày lớp vàng này bị bong dần ra

do cặp sừng mới xuất hiện trùng lên

+ Giai đoạn nhung có hình "Quả đào": Phần sừng non được lồi lên dần dần có một khối mềm phồng to dần và có hình quả đào, khi cao 2 - 3 cm quả đào chuẩn bị phân đôi, đây là lần phân nhánh thứ nhất

+ Giai đoạn nhung hình "trái mơ": Nhung hình trái mơ đầu hơi phình to, giai đoạn này từ 50 - 60 ngày

+ Giai đoạn nhung có hình "yên ngựa": là giai đoạn trái mơ đã phát triển thành hình yên ngựa, đây là lần phân nhánh thứ 2 Chuyển qua giai đoạn yên ngựa, sừng dài hơn gọi là "gác sào"

Thời gian phát triển nhung sau khi đổ đế qua các giai đoạn sau:

1 Bong lớp váng trên bề mặt gốc sừng: 3 - 5 ngày

2 Nhung hình "quả đào": 15 - 20 ngày

3 Nhung hình "trái mơ": 50 - 60 ngày

4 Nhung hình "yên ngựa": 60 - 70 ngày

5 Nhung hình "gác sào": 70 - 80 ngày

- Khả năng cho nhung của Hươu, Nai: Thời kỳ để thu hoạch nhung phụ thuộc vào thị hiếu, cơ chế, giá cả thị trường Cắt nhung sớm, nhung có trọng lượng thấp, cắt ở giai đoạn muộn nhung sẽ to hơn, nhưng nhung đã phần nào hoá sừng nên chất lượng nhung kém

1.1.3 Khả năng sản xuất thịt

- Khả năng sản xuất thịt đối với hươu:

Khối lượng con đực luôn lớn hơn con cái, khối lượng sơ sinh thường bằng 6 - 7 % khối lượng lúc trưởng thành, tốc độ sinh trưởng từ sơ sinh đến

6 tháng tuổi là cao nhất, từ 6 - 12 tháng tuổi là thống nhất

Khối lượng sơ sinh hươu đực 3,6 kg, hươu cái 3,4 kg Một tháng tuổi, hươu con đã nặng khoảng 10 kg Đến 7 tháng tuổi đã có trọng lượng 21 - 29 kg, khối lượng trưởng thành hươu vàng 35 - 45 kg, hươu cà tông 60 - 80 kg Tăng trọng bình quân trong 7 tháng đầu là một lạng một ngày

Bảng 6.1.1 Khối lượng của hươu sao qua các giai đoạn

Tháng tuổi Khối lượng hươu đực

- Khả năng sản xuất thịt đối với nai:

+ Nai sơ sinh nặng 4 - 5 kg/con

+ 1 tháng nặng 10 - 15 kg

+ 6 tháng nặng 40 - 50 kg

+ 12 tháng có thể đạt trọng lượng trưởng thành: 80 - 220 kg

Bảng 6.1.2 Khả năng cho thịt và chất lượng thịt hươu, nai

Chỉ tiêu Đơn vị Hươu vàng Nai

- Protein % 20,45 21,16

- Mỡ % 0,465 0,285

1.2 Chọn mùa vụ, thời điểm thu hoạch sản phẩm

1.2.1 Mùa vụ, thời điểm thu hoạch nhung

- Mùa đổ đế của nươu, nai

+ Mùa đổ đế của hươu vàng: Từ tháng 11 cho đến tháng 2 năm sau, tập trung nhiều nhất vào tháng 12

+ Mùa đổ đế của hươu cà tông: Tập trung từ tháng 6 đến tháng 8

+ Mùa đổ đế của nai: Mùa đổ đế của nai từ tháng 5 đến tháng 8 và cao nhất là vào tháng 6

- Thời điểm thu hoạch nhung

+ Mỗi năm thu hoạch nhung 1 - 2 lần

+ Thời điểm cắt nhung hươu ở giai đoạn hình thành trái mơ (50 - 60 ngày), khối lượng nhung thu được từ 300 - 800 g tùy giống hươu và tuổi khai thác

+ Thời điểm cắt nhung hươu ở giai đoạn hình thành trái mơ (50 - 60 ngày), khối lượng nhung thu được từ 400 - 800g vào năm thứ 2, thứ 3

+ Mỗi năm 1 nai đực có thể cho 1 cặp nhung nặng 0,9 - 1,0 kg/năm, cá biệt có con cho 1,5 - 1,6 kg/năm Nếu khai thác non thì mỗi năm có thể cho 2 cặp nhung, mỗi cặp nặng 0,4 - 0,5 kg, cá biệt có con cho 2 cặp nhung, mỗi cặp nặng 0,7 - 0, 8

kg Trong điều kiện nuôi nhốt nai có thể sống 15 năm và cho 15 - 18 cặp nhung

1.2.2 Thời điểm thu hoạch thịt

- Thời điểm bán thịt hươu, nai thịt tùy thuộc vào nhu cầu thị trường

- Tuổi hươu, nai thu hoạch từ 7 - 12 tháng tuổi

- Đối với các hươu, nai loại thải

2 Thu hoạch sản phẩm

2.1 Thu hoạch nhung hươu, nai

Mỗi năm một hươu, nai đực cho một cặp nhung Như vậy cả đời mỗi hươu, nai đực cung cấp được 15 - 18 cặp nhung và có thể hơn vì có thể cắt 2 lần nhung trong một năm

Để có thể thu được những cặp nhung to, mập đạt chất lượng tốt thì ngoài việc nuôi dưỡng và chăm sóc tốt, chúng ta phải thành thạo kỹ thuật cắt nhung như sau:

Bước 1 Xác định tuổi nhung

- Nhung cắt đúng tuổi là lúc có hình yên ngựa từ 45 đến 55 ngày sau khi mọc

- Nếu để quá tuổi thì phần gốc nhung sẽ hoá sừng, chất lượng nhung giảm đi

- Nếu cắt non thì nhung còn bé, không lợi về kinh tế

- Thời gian từ lúc nhung bắt đầu nhú đến khi có hình yên ngựa có thể thay đổi theo từng vùng và kỹ thuật nuôi dưỡng

Hình 6.1.1 Nhung hươu đến tuổi cắt

Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ, thuốc cần máu và nhân lực

Hình 6.1.2 Chậu rượu Hình 6.1.3 Cưa nhung

- Dụng cụ cắt nhung thật sắc (cưa thật sắc)

- Các dụng cụ khống chế và cố định hươu

- Thuốc cầm máu nhanh

- Một chậu men con, một lít rượu

- Nhân lực một người thao tác cắt nhung 6 người khống chế và cố định hươu

khoẻ để giữ (4 người

giữ 4 chân, 1 người giữ

đầu và che mắt và 1

người cưa)

Hình 6.1.5 Bắt giữa hươu cưa nhung

- Sau khi bắt giữ

hươu, nai để cho chúng

nghỉ ngơi ít phút mới tiến

hành cắt

- Đầu hươu, nai

nghiêng bên nào ta cắt

nhung nhánh bên ấy

trước

Hình 6.1.6 Cố định hươu cưa nhung

- Phía dưới để sẵn một chậu men con hứng huyết chạy ra Huyết này đem pha rượu uống rất tốt

Cách 2: Cố định hươu, nai trong cũi sắt

Đối với trại nuôi hươu, nai lớn cần thiết kế cũi cố định:

- Thiết kế đường đi và cũi:

+ Đường đi để dồn hươu, cuối đường là một cái cũi sắt dài 2m, cao 2m, rộng 1m có 2 cửa đối nhau, 1 của ăn ra đường đi

+ Đáy cũi là một ván gỗ dày trên 3cm đặt kín miệng hố hình chữ nhật, độ sâu 1m Có một mô tơ và hệ trục hoặc có các dòng dọc buộc dây bắt vào tấm ván để có thể hạ tấm ván xuống tận đáy hố hoặc nâng lên sát miệng hố

+ Trên miệng hố sát tấm ván có lưới dây da chắc, đóng chặt vào miệng hố theo suốt chiều dài và chiều rộng và đan thành một tấm lưới có mắt vuông 20 x 20

cm

- Cố định hươu trong cũi sắt:

+ Khi chuẩn bị cưa nhung, chọn hươu đực cưa nhung từ chiều hôm trước, sáng hôm sau trước khi cho đàn hươu ra sân vận động, tìm cách giữ hươu cưa nhung lại

và dồn theo đường đi cắt nhung vào cũi sắt, đóng cửa hậu và mở rộng cửa trước phía đường đi cưa nhung

+ Khi hươu vào

đường đi cưa nhung dùng

1 tấm ván đứng rộng

90cm, có lắp bánh xe

chặn ngang đường hươu

đi, một người đứng sau

tấm ván đẩy về phía trước

buộc hươu phải đi vào cũi

và đóng khóa cửa cũi lại

Hình 6.1.7 Dồn hươu vào cũi sắt

+ Khi hươu đứng

yên vị trong cũi cho hạ từ

từ tấm ván đáy cũi xuống

bằng dòng dọc hoặc mô

tơ xuống tận đáy hố, nhất

định 4 chân hươu phải lọt

trong 4 mắt của tấm lưới

và khi tấm ván đã hạ

xuống sát đáy hố thì con

hươu được treo lơ lửng ở

+ Mở cửa hậu và hai người

hai bên giữ chặt chiệc nhung, để

đầu hươu lên chiếc gối rồi dùng

dây cột chặt đầu hươu Sau đó

một người cưa nhung và một

người bịt thuốc

Hình 6.1.9 Cố định nai cưa nhung

+ Sau khi cưa nhung xong mở cửa trước cũi, lâng từ từ tấm ván đáy hố lên mặt

hố, hươu đứng lên được trên tấm ván và dồn hươu về chuồng nghỉ ngơi

Bước 4 Kỹ thuật cắt nhung

- Trước khi đặt cưa nên

dùng cồn hay rượu rửa sạch chỗ

định cưa

Hình 6.1.10 Sát trùng cưa

- Vị trí cưa cách gốc sừng khoảng 1,5 - 2 cm

Lưu ý: Nếu cưa sát gốc sừng quá vừa khó băng cầm máu, vừa dễ bị chột nhung năm sau, hoặc ở những con mỗi năm cắt được 2 lần, sẽ có thể không mọc lần thứ 2 nữa

- Thao tác cưa thật nhanh và chính xác để giảm đau đớn cho hươu

- Mặt cắt phải thật phẳng

Hình 6.1.11 Cưa nhung hươu

Hình 6.1.12 Hứng huyết và sát trùng vết cắt

Hình 6.1.13 Cắt nhung nai

Lưu ý: Tránh tình trạng cưa chưa hết đã bẻ ngang, làm vật thêm đau đớn, và cầm máu sẽ khó khăn hơn

Bước 5 Cầm máu sau cắt nhung

- Sau khi cưa xong một nhánh phải buộc cầm máu ngay, rồi mới cưa tiếp nhánh khác Đặt thuốc cầm máu, quấn băng xong là nên thả hươu ra ngay

Hình 6.1.14 Bịt thuốc cầm máu vào vết cắt

- Dùng một trong những bài thuốc sau đây:

1 Lá dong 1 nắm giã nhỏ + 1 nhúm muối + bột than trộn đều

2 Bột than trộn lẫn với mực nho cho sền sệt

3 Phèn chua 2 phần + muối rang tán nhỏ 1 phần

4 Lá chuối khô đốt thành than + dầu lạc

5 Lá trầu không + hạt cau già giã nhỏ

 Dùng bài thuốc thứ nhất là tốt hơn cả

- Sau khi cắt nhung xong nên để cho máu chảy ra thêm một ít rồi mới đắp thuốc cầm máu Khi đắp, dùng ngón tay miết thật nhanh vào 2 lỗ động mạch rồi đặt bông băng buộc chặt vào gốc sừng

Hình 6.1.15 Đắp thuốc cầm máu

Hình 6.1.16 Thả hươu sau khi cầm máu xong

- Hiện nay người dân thường dùng sợi dây rơm buộc chặt gốc sừng sau đó mới đắp thuốc sát trùng Họ không dùng băng gạc vì hươu, nai có thể sẽ dùng chân cào rơi xuống và có thể chúng ăn gạc này gây bệnh nghẽn dạ lá sách

- Thời gian sau khi cắt nhung cần để cho hươu yên tĩnh, cho ăn thức ăn dễ tiêu tránh làm hươu hoảng hốt, sợ hãi Sau 7 - 10 ngày vết cắt hoàn toàn lành

2.2 Thu hoạch thịt hươu, nai

2.2.1 Đối tượng thu hoạch thịt

- Hươu, nai nuôi khoảng 12 tháng tuổi có thể giết thịt

- Đối với các hươu, nai già loại thải

- Những hươu, nai không đủ tiêu chuẩn làm giống loại thải

2.2.2 Phân loại hươu, nai giết thịt

- Việc phân loại hươu, nai giết thịt dựa vào các căn cứ sau:

+ Căn cứ vào mức độ gầy béo của hươu, nai

+ Căn cứ vào kiểm tra sức khỏe, những con không bị bệnh mới đưa vào phân loại

- Phân loại hươu, nai giết thịt theo cách sau:

+ Quan sát bên ngoài: hình dáng, lông da, bắp thịt

+ Cân trọng lượng và ước tính hiệu suất thịt (tỷ lệ móc hàm)

Lưu ý: Khi phân loại cấn chú ý đến giống tuổi, giới tính và độ béo để phân

loại (bao gồm xương lồng ngực, xương sườn, lưng, mông)

2.2.3 Vận chuyển hươu, nai đến nơi thu mua và giết mổ

- Tùy theo quãng đường xa hay gần mà sử dụng các phương tiện khác nhau: Nếu gần có thể dồn đi bộ Nếu xa vận chuyển bằng tàu, xe…

- Những chú ý khi vận chuyển

- Kiểm tra sức khoẻ và phân loại hươu, nai giết thịt

- Kiểm tra phương tiện vận chuyển cần sạch sẽ, thông thoáng

- Khi dồn gia súc lên phương tiện vận chuyển cần nhẹ nhàng, tránh cưỡng ép thô bạo, làm gia súc bị sợ hãi, sinh phản ứng stress

- Trên xe, tàu phải có vách ngăn để ngăn từng nhóm gia súc

Chú ý: Có đủ nước uống trong quá trình vận chuyển, nếu xa chuẩn bị cả

thức ăn

- Thời gian vận chuyển vào lúc thời tiết mát về mùa hè, ấm về mùa đông

2.2.4 Chăm sóc và quản lý hươu, nai chờ giết mổ

- Để tránh gây hao hụt về trọng luợng và số lượng hươu nai dự trữ, cần tổ chức hệ thống chuồng trại hợp lý Hệ thống chuồng trại có thể chia làm ba khu:

+ Khu tiếp nhận là nơi hươu, nai được kiểm tra phân loại

+ Khu an toàn nhốt các hươu, nai khoẻ mạnh

+ Khu cách ly để nhốt hươu nai ốm yếu, mắc bệnh

- Cần có chế độ ăn uống, vệ sinh, phòng dịch bệnh để hươu nai không bị sụt cân, mắc bệnh…

2.2.5 Kỹ thuật giết mổ hươu, nai

Trước khi giết mổ cần cho ngừng ăn từ 12 - 18 giờ và việc giết mổ theo quy trình sau:

Bước 1 Gây choáng

- Gây choáng cơ học như dùng búa đập vào trán hoặc gáy

Bước 4 Lấy nội tạng

- Treo ngược lên để mổ bụng lấy nội tạng

- Cắt bỏ đầu, bốn khuỷu chân, mổ bụng, chặt xương ngực, moi thực quản, ruột, dạ dày ra ngoài Ở tư thế treo ngược thì nội tạng đều tách ra khỏi súc thịt

Bước 5 Pha cắt

Sau khi lấy phủ tạng ra thì những súc thịt được xẻ bốn tuỳ theo trọng lượng súc thịt Việc xẻ súc thịt nhằm mục đích kiểm tra thú y được toàn bộ mặt trong súc thịt của con vật đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm lạnh và bảo quản lạnh cũng như chuyên chở

Bước 6 Làm sạch súc thịt

Có hai phương pháp làm sạch thịt là làm sạch khô và làm sạch ướt

- Nếu mổ xẻ con vật được mổ treo thì làm sạch khô

- Con vật mổ trên sản thì làm sạch ướt: dùng nước ấm 30 - 400C, tốt nhất là dùng vòi phun tia vào những chỗ bị nhiềm bẩn

2.2.6 Kiểm tra thú y

- Việc kiểm tra thú y phải được tiến hành trong suốt quá trình giết mổ

- Trường hợp phát hiện hươu, nai mắc bệnh truyền nhiễm, ký sinh trùng thì phải xử lý nghiêm ngặt để chống lây lan sang người, gia súc khác và đảm bảo an toàn thực phẩm

- Kiểm tra thú y có thể tiến hành bằng quan sát, sờ nắn

3 Phân loại sản phẩm

3.1 Phân loại nhung hươu, nai

Chất lượng nhung hươu, nai không những phụ thuộc vào các chế biến, bảo quản mà còn phụ thuộc vào chủng loại nhung

Các chủng loại nhung hươu, nai được phân loại như sau:

Nhung huyết: Đây là loại

nhung được coi là giá trị nhất, nhung

được cắt khi sừng non chuẩn bị phân

nhánh (Thường gọi là phân yên vì có

chỗ phình ra như yên ngựa) ở những

con hươu từ 3 tuổi trở lên Thân

nhung hươu, nai này ngắn, mềm,

nhiều máu, da hồng, chưa phân

nhánh, lông rất mịn

Hình 6.1.17 Nhung huyết

Hình 6.1.18 Nhung nai yên ngựa Hình 6.1.19 Nhung hươu yên ngựa

Nhung yên ngựa (hình 6.1.18 và hình 6.1.19): Là loại sừng non bắt đầu phân

nhánh nhưng nhánh còn ngắn, khi phân nhánh bên dài, bên ngắn như yên ngựa Loại này cũng rất giá trị vì nhung lúc này đã phát triển đầy đủ mà chưa thành sừng Nếu để một thời gian ngắn nữa thì một phần đã thành sừng thì nhung hươu lúc này rất kém giá trị

Nhung chìa vôi: Tuy cũng là một loại huyết nhung nhưng khai thác ở hươu

nai dưới 3 tuổi, nhung hươu này rất nhỏ (Khi sấy khô chỉ nặng 40 - 50g) chất lượng rất thấp chỉ ngang nhung hoẵng (không nên dùng loại nhung hươu nhỏ này)

Nhung gác sào: Là

nhung già, sừng đã phân

nhánh, lông cứng và dày, đầu

bè ra

Hình 6.1.20 Nhung hươu gác sào

3.2 Phân loại thịt hươu, nai

Người ta pha cắt súc thịt thành các phần: lưng, phần sau (bao gồm philê, mông trước, mông sau, thịt đùi), ngực, vai, chân trước, bụng, cổ, cẳng chân trước, cẳng chân sau

Sau khi pha cắt, thịt hươu nai được xếp thành ba loại:

- Loại 1 gồm: thịt phần ngực, lưng, phần sau

- Loại 2 gồm: vai, chân trước, bụng

- Loại 3 gồm: cổ, cẳng chân trước và cẳng chân sau

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Câu hỏi

1.1 Trình bày cách chọn thời gian chu kỳ sản xuất hươu, nai

1.2 Xác định mùa vụ và thời điểm thu hoạch nhung, con giống và thịt hươu nai

1.3 Mô tả các bước thực hiện thu hoạch nhung hươu, nai

1.4 Mô tả các bước thực hiện thu hoạch thịt hươu, nai

1.5 Mô tả phương pháp phân loại nhung và thịt hươu nai

2 Bài tập thực hành

2.1 Thực hiện xác định mùa vụ, thời điểm thu hoạch sản phẩm

2.2 Thực hiện thu hoạch và phân loại nhung hươu, nai

C Ghi nhớ

1 Xác định đúng tuổi để cắt nhung cho hươu, nai (50 - 60 ngày)

2 Cố định hươu, nai để cắt nhung không làm tổn thương hoặc dập vỡ nhung

3 Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và vô trùng trước khi cắt nhung

4 Sau khi cắt nhung hứng huyết và cầm máu ngay, tránh buộc quá cặt

5 Phân loại nhung và thịt để có biện pháp sơ chế và bảo quản

BÀI 2: SƠ CHẾ VÀ BẢO QUẢN SẢN PHẨM

Mã bài: MĐ06-02

Mục tiêu

- Mô tả được các bước công việc trong việc sơ chế và bảo quản sản phẩm

- Thực hiện được các bước công việc trong việc sơ chế và bảo quản sản phẩm

- Dùng cồn hay rươu rửa sạch vỏ nhung

- Khâu dính lớp da qua mặt cắt để khi sấy da nhung không co lên, trơ phần lõi, cặp nhung không đẹp

- Lấy băng giấy hoặc băng vải quấn quanh vỏ nhung để khi sấy khô vẫn giữ được màu nhung

1.1.2 Sấy bằng than

Sử dụng một lò than hồng rồi trải một lớp tro mỏng lên trên để giữ độ nhiệt được lâu Dùng một lá cót quây lấy bếp than Lấy dây buộc cặp nhung treo ở bên trên bếp than cách khoảng 30 – 50 cm Phải buộc sao để chiếc nhung được treo ở vị trí chếch 450, mặt cắt hướng lên phía trên để tránh máu dồn về một phía dễ làm nứt

vỡ, mặt khác phẩm chất nhung sẽ đồng đều ở mọi chỗ

Hình 6.2.1 Nhung hươu, nai sấy khô

1.1.3 Sấy bằng cát

Quấn nhung bằng một lớp giấy mỏng Rang cát cho nóng đến khoảng 700

C (sờ tay vào cát còn chịu được) Vùi cặp nhung vào cát nóng sao cho đầu cắt hướng lên phía trên Cứ thế thay cát nóng Cũng có thể đặt chảo cát trên bếp phía dưới đun lửa để cát luôn nóng Lúc đó cặp nhung phải treo cao như khi sấy than

Lưu ý:

Dù sấy than hay cát đều phải làm liên tục cho đến khi khô hẳn mới thôi Thông thường phải mất 2 - 3 ngày mới được Kinh nghiệm cho thấy khi cầm 2 chiếc nhung gõ vào nhau nghe thấy tiếng trong dòn là được

Trọng lượng cặp nhung khô sau khi sấy bằng 35 - 45% trọng lượng nhung tươi

1.1.4 Nhúng nước sôi

Đặt một nồi nước lên bếp, luôn đun lửa để giữ cho nước sôi liên tục Dùng sợi dây vải buộc từng chiếc nhung Đem nhúng vào nồi nước sôi với góc 450

C

Lưu ý: Không nhúng ngập mặt cắt để hơi thoát ra được dễ dàng Trong 30

phút đầu nhúng vào 30 giây rồi vớt ra để nguội Sau đó lại nhúng tiếp Các lần nhúng sau thời gian nhúng vào lâu hơn, 45 giây, 1 phút, 2 phút, 3 phút

Làm khoảng 2 giờ như vậy rồi đem sấy than Thời gian sấy nhung sẽ giảm được một nửa so với phương pháp trên

Chú ý: Ở giai đoạn đầu nếu nhúng vào nước sôi quá lâu dễ bị nứt nhung hoặc

bị tuột mất lớp da bọc ngoài nhung, chất lượng của nhung sẽ giảm đi nhiều

Trong quá trình sấy gặp những ngày trời nắng có thể đem phơi nắng cũng được

1.1.5 Sấy bằng tủ sấy

- Cắm điện điều chỉnh nhiệt độ tủ sấy từ 40 - 900C

- Xếp nhung vào các khay kim loại có lỗ thủng ở đáy

- Kê cao chỗ mặt cắt của nhung hươu lên

- Giữ nhiệt độ ban đầu ở 40 - 450C trong 4 - 5 giờ, sau đó tăng nhiệt độ lên 50

- 600C trong 1 - 2 ngày, đảo nhung đều Kiểm tra từng chiếc nhung khi đảo để kiểm tra vết nứt, phồng rộp

Cách xử lý vết nứt, phồng rộp:

Chỗ nứt khâu lại hoặc trước khi nhúng tránh nứt thì bôi lên chỗ khâu một lớp

bột gạo trộn với lòng trắng trứng khuấy đều cho sền sệt để bảo vệ

Chỗ bị phồng rộp dùng kim tiêm hoặc bơm tiêm cắm vào hút hết mỡ, máu rồi đắp lên một lớp bột gạo và lòng trứng rồi sấy tiếp

- Tiếp tục nâng nhiệt độ lên 700C và duy trì nhiệt độ này cho tới khi khô

- Xếp các súc thịt đã phân loại vào thiết bị làm lạnh

- Khoảng cách giữa các súc thịt từ 3 - 5 cm, cách tường 30 cm

- Nếu sản phẩm đã bao gói, xếp cách nhau 10 cm

- Nhiệt độ của buồng lạnh trước lúc xếp hàng là 2 - 3°C

- Sau khi xếp thì duy trì nhiệt độ từ -10C đến - 20C và ẩm độ từ 90 - 92%

- Nên xếp các súc thịt béo và nặng gần các dàn lạnh

- Thời gian làm lạnh từ 18 - 24 giờ

1.2.2 Phương sấy khô thịt

- Thiết bị sấy là một phòng kín, không khí trong phòng được đốt nóng do bộ phận cung cấp nhiệt đặt phía dưới, bên trên có lá chắn kim loại

- Nhiên liệu đốt nóng là than hoặc năng lượng điện,…

- Thịt được xếp trên các sàng thưa đặt trên giàn, có nhiều lớp, mỗi lớp cách nhau 0,3 - 0,4 m

- Nhiệt độ sấy không được quá 65°C

- Phòng sấy có ống thông khói và hơi nước ra ngoài

- Thịt hươu, nai sấy khô không ướp gia vị

- Khi muốn sử dụng, đem nung

một dùi sắt cho đỏ rồi lăn xung quanh

chiếc nhung cho cháy hết lông

- Dùng rượu tẩm cho mềm, thái

mỏng Thông thường phần gốc nhung

rắn hơn khó thái, phải cho nhung vào

đun cách thuỷ rồi mới thái được

- Sau khi thái mỏng, đem sấy khô

rồi tán nhỏ

Hình 6.2.2 Nhung hươu khô thái lát

- Có thể dùng nguyên bột tán hoặc đem ngâm rượu hoặc phối hợp với một số

vị thuốc đông y khác, viên lại để dùng dần

- Nhung tươi sau khi cắt chỉ cần làm sạch lớp lông ở ngoài là có thể thái ra chế biến sử dụng được ngay

2.2 Bảo quản thịt hươu, nai

- Thịt bảo quản lạnh, thì khi nào dùng thì lấy ra sử dụng, thời gian bảo đối với thịt làm lạnh từ 10 - 15 ngày

- Thịt sấy khô, bao gói để nơi khô ráo, tránh ánh sáng khi nào sử dụng dem ra dùng và thời gian bảo quản được dài hơn thịt làm lạnh

Hình 6.2.3 Thịt nai tươi Hình 6.2.3 Thịt nai khô

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Câu hỏi

1.1 Mô tả các phương pháp sơ chế nhung hươu, nai

1.2 Mô tả các phương pháp sơ chế thịt hươu, nai

1.3 Mô tả các phương pháp bảo quản nhung hươu, nai

1.4 Mô tả các phương pháp bảo quản thịt hươu, nai

2 Bài tập thực hành

2.1 Thực hiện sơ chế, bảo quản nhung hươu, nai

2.2 Thực hiện sơ chế, bảo quản thịt hươu, nai

C Ghi nhớ

1 Nhung phải được rửa sạch bằng cồn và khâu lại trước khi sơ chế

2 Quá trình sơ chế nhung hươu, nai không được để nhiệt độ vượt quá mức quy định sẽ làm mất giá trị của nhung

3 Trong quá trình sơ chế nếu thấy có hiện tượng phồng rộp phải xử lý ngay

4 Hươu nai sau khi giết mổ, tiến hành phân loại thịt và đưa vào sơ chế ngay

để đảm bảo chất lượng thịt

5 Sau khi sơ chế nhung và thịt hươu, nai phải được bao gói và bảo quản đúng phương pháp tránh bị mọt và hư hỏng

BÀI 3: GIỚI THIỆU SẢN PHẨM

Mã bài: MĐ06-03

Mục tiêu

- Xác định được sự cần thiết phải quản bá sản phẩm khi bán hàng

- Lựa chọn được hình thức quảng bá loại sản phẩm của mình ra thị trường

A Nội dung

1 Giới thiệu các phương pháp quảng bá sản phẩm

1.1 Công cụ quảng bá sản phẩm từ hươu, nai

Quảng bá sản phẩm là việc sử dụng các phương tiện thông tin để truyền đạt tin tức về chất lượng hay ưu điểm của sản phẩm đến khách hàng nhằm bán được nhanh, nhiều sản phẩm

Sự mất an toàn của người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm từ chăn nuôi không an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng kém chất lượng ngày càng tăng

Do vậy việc quảng bá sản phẩm tới người tiêu dùng có vị trí quan trọng trong việc khẳng định uy tín và chất lượng sản phẩm

Quảng bá sản phẩm giúp người chăn nuôi có thể giới thiệu và tiêu thụ được sản phẩm, tuy nhiên cần lựa chọn được công cụ và phương tiện giới thiệu sản phẩm đạt hiệu quả

Các đặc trưng của sản phẩm chăn nuôi hươu nái:

- Giá trị dinh dưỡng cao, sử dụng làm thuốc chữa bệnh

- Nguồn cung cho sản phẩm chăn nuôi hươu, nai ổn định và rộng rãi

- Nhiều người tiêu dùng hiểu biết giá trị và tác dụng của sản phẩm

- Sự quảng bá về sản phẩm rất phong phú và đa dạng

- Màu sắc sản phẩm “bắt mắt”

Các công cụ và phương tiện giới thiệu sản phẩm đạt:

- Nhóm phương tiện in ấn: báo chí, tạp chí, ấn phẩm thương mại

- Nhóm phương tiện điện tử: Internet, truyền thanh, truyền hình, phim tư liệu

- Nhóm phương tiện ngoài trời: pa nô, áp phích, bảng hiệu

Dựa vào các ưu, nhược điểm của các phương tiện quảng cáo để lựa chọn hình thức quảng cáo phù hợp cho sản phẩm:

1.1.1 Quảng bá giới thiệu sản phẩm ngoài trời

Ưu điểm:

- Linh động, lặp lại cao

- Ít chịu áp lực của quảng

Hình 6.2.1 Giới thiệu sản phẩm ngoài trời

1.1.2 Quảng cáo trên Internet

1.1.3 Quảng cáo trên truyền hình

Báo chí - Uyển chuyển, định được thời

gian

- Bao quát được thị trường nội địa

- Được chấp nhận và sử dụng rộng rãi

- Mức độ tin cậy cao

- Thời gian ngắn

- Đọc lướt qua, sơ lược

- Chất lượng hình ảnh, màu sắc kém

Tạp chí - Chọn lọc độc giả, khu vực

- Có chất lượng tái tạo

- Gắn bó với độc giả trong thời gian lâu

- Thời gian gián đoạn dài giữa hai lần xuất bản

Truyền thanh - Sử dụng rộng rãi

- Linh động về khu vực địa lý

- Chi phí thấp

- Đánh vào tai của người nghe

- Ít gây chú ý hơn ti vi

- Thời gian ngắn

1.2 Thiết kế chương trình, tài liệu công cụ, tờ rơi, pano, áp phích

Thiết kế mẫu tờ rơi quảng cáo hay pano, áp phích là một công việc cần chuẩn

bị cụ thể và chu đáo Các bước thực hiện:

+ Hình kèm theo: chọn hình ảnh biểu đạt được ý nghĩa cần thiết

+ Lựa chọn logo, biểu tượng, quy chuẩn màu

+ Sự khác biệt giữa sản phẩm chăn nuôi thông thường với sản phẩm chăn nuôi hươu, nai

Ví dụ: Nhiều người tiêu dùng hiện nay chưa hiểu sự khác biệt giữa sản phẩm thịt nai thật với sản phẩm thịt nai giả do đó trong nội dung cần có những điểm khác biệt này, cụ thể như đây là sản phẩm nguồn gốc sản phẩm, màu sắc sản phẩm

có khác biệt gì, mùi vị của sản phẩm sau chế biến, nấu thế nào hay nói cách khác trong nội dung cần có những thông tin “nhằm giáo dục người tiêu dùng - cung cấp kiến thức cho người tiêu dùng”

- Thời gian thiết kế và thời gian hoàn thiện

Những lưu ý khi thiết kế tờ rơi:

- Luôn luôn chú thích cho hình ảnh

- Bố cục rõ ràng, làm nổi bật được những ý quan trọng

- Dùng hình chụp thay cho hình vẽ

- Nên lựa chọn giấy dày, thiết kế hấp dẫn

- Thông tin về địa chỉ phải trình bày rõ ràng, trang trọng và được bố trí ở nơi riêng biệt

2 Tìm hiểu thị trường

2.1 Tìm hiểu sản phẩm, giá cả và hình thức quảng bá sản phẩm

2.1.1 Các loại sản phẩm

- Để thu thập các thông tin về các loại sản phẩm, các cơ sở thường dựa vào các nguồn thông tin của chính phủ, dịch vụ thu mua sản phẩm, internet và các cơ sở chăn nuôi trong và ngoài nước hoặc trực tiếp thông qua giao dịch

- Các thông tin thu thập bao gồm:

+ Thu thập các tài liệu về giá trị dinh dưỡng, công dụng các loại sản phẩm + Thông tin về đặc điểm của các loại sản phẩm cần bán

+ Kiểm tra chất lượng sản phẩm thông qua kiểm tra bằng cảm quan hoặc phân tích hóa học

+ Thông tin về các phương pháp, điều kiện bảo quản và bao gói sản phẩm + Thu thập thông tin về chủng loại, số lượng nguyên liệu của cơ sở định mua

+ Các thông tin về nguồn gốc của sản phẩm

+ Các thông tin về cơ sở bán sản phẩm

2.1.2 Thông tin về giá cả

- Các thông tin về giá cả của các loại sản phẩm

- Các thông tin về chi phí cho đầu tư sản xuất ra sản phẩm

2.1.3 Thông tin về các kênh phân phối

Dựa vào quy mô sản xuất chăn nuôi mà chúng ta thu thập thông tin về các kênh cung cấp đầu vào và phân phối đầu ra:

- Các cơ sở lớn phần lớn sản phẩm được cung cấp cho các doanh nghiệp nhỏ

- Các cơ sở vừa và nhỏ thường tìm kiếm một số nguồn nguyên liệu đầu vào và phân phối một phần sản phẩm của họ trực tiếp với các hộ gia đình nhỏ

2.1.4 Thông tin về các hình thức quảng bá

- Thu thập thông tin các hình thức quảng bá của các doanh nghiệp lớn

- Thu thập thông tin về các hình thức quảng bá của các doanh nghiệp vừa

- Thu thập thông tin về các hình thức quảng bá của các doanh nghiệp nhỏ Các hình thức quảng bá hiện nay thường sử dụng như: tiếp thị, vẽ biển quảng cáo, phát tờ rơi, tư vấn trực tiếp cho người chăn nuôi, quảng cáo trên đài báo và vô tuyến truyền hình, Internet các cơ sở chăn nuôi lựa chọn các hình thức quảng bá sao cho phù hợp với khả năng của mình để đem lại hiệu quả cao nhất

2.2 Tìm hiểu về khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh

2.2.1 Thông tin về khách hàng

Khách hàng có ý nghĩa quan trọng đối với công việc kinh doanh của bạn Nếu bạn không cung cấp cho khách hàng thứ mà họ cần với giá phải chăng, họ sẽ tìm chỗ khác để mua hàng Còn nếu khách hàng được đáp ứng tốt thì họ sẽ thường xuyên quay lại mua hàng của bạn Họ sẽ tuyên truyền cho bạn bè và những người khác về doanh nghệp của bạn Đáp ứng được khách hàng của mình cũng giống như thám tử Khâu này rất quan trọng đối với bất kỳ một kế hoạch khởi sự kinh doanh nào Có thể đặt ra nhiều câu hỏi:

Khách hàng của bạn là ai? Họ cần gì và muốn gì? Bạn có thể đáp ứng nhu cầu

và mong muốn của họ bằng các loại sản phẩm hoặc dịch vụ nào? Đối với mỗi sản phẩm đó bạn cần chú trọng đặc tính nào: kích cỡ, mầu sắc, chất lượng, giá cả hay việc giao hàng?

- Khách hàng của bạn ở độ tuổi nào?

- Họ là nam hay nữ?

- Họ ở đâu? Họ sống ở thành thị, gần thành thị hay ở các vùng nông thôn?

- Hàng tháng họ kiếm được bao nhiêu tiền? Số tiền này họ dành bao nhiêu để tiêu dùng và bao nhiêu để tiết kiệm?

- Họ thường mua hàng ở đâu, mua lúc nào và bao lâu thì mua hàng một lần?

- Giá nào họ có thể chấp nhận được?

- Họ mua với số lượng là bao nhiêu?

- Số lượng khách hàng sẽ tăng, giảm hay không thay đổi trong tương lai? Tại sao khách hàng lại mua loại sản phẩm/dịch vụ đó? Họ mua vì chất lượng, hay thấy lạ, thấy rẻ thì mua mà thôi?

Bạn hãy nói chuyện với những người khách hàng trong vùng Đó là cách dễ nhất để để trả lời các câu hỏi trên Trong khi nói chuyện, bạn tìm cách hướng câu chuyện theo các chủ đề cần hỏi trong đầu mình Những câu trả lời xác thực sẽ giúp bạn đánh giá được ý tưởng kinh doanh của mình

Các đối tượng khách hàng thường gặp:

- Thông tin về khách hàng là các dịch vụ cho đại lý: Các đại lý là khách hàng chính của các doanh nghiệp lớn và vừa do vậy các nhà cung cấp cần tìm hiểu rõ về đối lượng này như vị trí đại lý, các dịch vụ bán hàng nhỏ lẻ, vốn ban đầu, uy tín của chủ dịch vụ, sự phát triển chăn nuôi ở khu vực đại lý … trên cơ sở đó nhà sản xuất quyết định có phân phối sản phẩm cho dịch vụ không và mức phân phối là bao nhiêu

- Thông tin về khách hàng là các trang trại chăn nuôi hoặc người dân: Khách hàng này đối với các doanh nghiệp lớn không phân phối, nhưng đối với doanh nghiệp vừa đối tượng là các trang trại và các doanh nghiệp nhỏ bao gồm cả trang

trại và hộ chăn nuôi Các doanh nghiệp cần phải xác định mức độ chăn nuôi, đối tượng vật nuôi, tiềm năng kinh tế, trình độ hiểu biết về khoa học kỹ thuật ….trên cơ

sở đó các doanh nghiệp quyết định phân phối và đầu tư cho chịu vốn ở mức nào cho phù hợp để đem lại hiệu quả cao

2.2.2 Thông tin về đối thủ cạnh tranh

Các cơ sở chăn nuôi rất nhiều, các loại sản phẩm lại gần giống nhau Vì thế, rất có thể bạn phải cạnh tranh với nhiều doanh nghiệp giống như của bạn Đó là các đối thủ cạnh tranh của bạn Bạn có thể học được rất nhiều điều từ chính những cơ

sở sản xuất này

- Hãy tìm câu trả lời cho các câu hỏi sau:

+ Khách hàng của họ là ai?

+ Chất lượng hàng hoá dịch vụ của họ như thế nào?

+ Hàng hoá dịch vụ của họ có sẵn không?

+ Họ có dịch vụ phụ trợ kèm theo hàng hoá/dịch vụ chính không?

+ Giá bán của họ là bao nhiêu?

+ Họ có bán chịu không? Họ có hình thức giảm giá nào không (ví dụ như giảm giá khi mua số lượng lớn, khi trả tiền ngay, khi mua trái vụ…)?

+ Địa điểm của họ thế nào?

+ Họ có giao hàng tận nhà cho khách không? Họ làm sao phân phối hàng hoá dịch vụ?

+ Trang thiết bị của họ có hiện đại không?

+ Những người làm cho họ có được đào tạo tốt và hưởng lương cao không? + Họ có quảng cáo cho công việc cần xuất kinh doanh của họ không?

+ Họ khuếch trương hàng hoá dịch vụ của họ như thế nào?

+ Hàng tháng họ bán được bao nhiêu tiền hàng?

- Từ những thông tin này, hãy xây dựng một khuôn mẫu Hãy trả lời các câu hỏi sau:

+ Các cơ sở sản xuất thành đạt có cách hoạt động tương tự như nhau có phải không?

+ Các cơ sở sản xuất thành đạt có cách định giá, phục vụ, bán hàng hoặc sản xuất tương tự như nhau có phải không?

Bạn vừa học cách thu thập thông tin về khách hàng ở phần trước Với đối thủ cạnh tranh cũng thực hiện đúng như vậy Hãy tìm cách bắt chuyện với các cơ sở

xuất khác trong vùng Nếu gần đó không có cơ sở sản xuất nào thì bạn đi đến vùng khác để tìm hiểu Điều cốt yếu là bạn phải nghiên cứu thị trường và phát hiện các

cơ hội thị trường

Để đánh giá các cơ sở nhìn nhận như thế nào về chỗ đứng của họ trên thị trường, cần yêu cầu các cơ sở đưa ra số lượng các đối thủ cạnh tranh của họ Các

cơ sở trong nước (thường là các cơ sở nhỏ) có xu hướng bị cạnh tranh gay gắt Các cơ sở cần xác định điểm mạnh điểm yếu của đối thủ cạnh tranh, trên cơ sở

đó xác định điểm mạnh điểm yếu của doanh nghiệp mình từ đó đưa ra giải pháp để cạnh tranh sản phẩm đối với đối thủ

Các thông tin cần thu thập như loại sản phẩm, phương pháp sản xuất, công nghệ, khách hàng, hình thức quảng bá và chăm sóc khách hàng, tiềm năng tài chính

và nguồn nhân lực của đối thủ cạnh tranh

2.2.3 Thông tin về các bên liên quan khác

- Các thông tin về hỗ trợ của nhà nước phát triển chăn nuôi

- Các thông tin về tín dụng

- Các thông tin về nguồn nhân lực

- Các thông tin về thị trường

- Lập kế hoạch Marketing: Với các thông tin về khách hàng và đối thủ cạnh tranh của mình, bạn có thể lập bản kế hoạch marketing Nên viết kế hoạch này theo 4P của marketing là: Sản phẩm, giá cả, địa điểm và xúc tiến

3 Chiến lược sản phẩm

3.1 Chiến lược tiếp thị sản phẩm

- Lập kế hoạch tiếp thị: Kế hoạch được lập cẩn thận và cũng đừng cho rằng tiếp thị sẽ chăm sóc bản thân chỉ vì bạn có một sản phẩm để bán Thiết lập mục tiêu

và hiểu rõ các bước phải được thực hiện để đạt được những mục tiêu này trước khi bạn bắt tay vào một cơ sở mới Hãy chuẩn bị để phát triển thị trường của bạn từ từ

và cẩn thận

- Hãy chắc chắn rằng bạn có thể sản xuất một sản phẩm chất lượng phù hợp - nếu cho là khó khăn, bạn sẽ không nhận được khách hàng lặp lại ngay cả khi nó là sản phẩm tốt Nếu bạn đang sản xuất cho thị trường cửa hàng thực phẩm bán lẻ hoặc chính thống, tính đồng nhất của sản phẩm và khả năng để duy trì nguồn cung cấp là những yếu tố quan trọng

- Xây dựng chiến lược về giá bán: Vì sản phẩm của bạn là "đặc biệt", nên chiến lược giá hết sức phù hợp, nhưng không quá thấp và cố gắng để cạnh tranh với giá siêu thị Nhiều sản phẩm đắt tiền và đánh dấu bổ sung có thể hạn chế thị trường của bạn, đòi hỏi phải nỗ lực nhiều để tìm ra khách hàng đánh giá cao giá trị Bạn

nên nhằm mục đích cho một mức giá công bằng cho một sản phẩm chất lượng Tìm

ra chi phí sản xuất, chi phí vận tải, lưu trữ, tiếp thị và cấp giấy chứng nhận

- Giáo dục người tiêu dùng Thông tin ghi nhãn, điểm mua tài liệu, thẻ công thức, mẫu miễn phí hoặc các buổi nấu và dùng thử sản phẩm, và các bài viết trong

tờ báo là tất cả các công cụ để tiếp cận khách hàng tiềm năng Tìm kiếm cơ hội để giải thích cho người tiêu dùng những lợi ích của việc hỗ trợ chăn nuôi với mua hàng của họ Trả lời cho người tiêu dùng những người có mối quan tâm về môi trường và đạo đức Giải thích cho họ, họ có thể trở thành một phần của giải pháp bằng cách mua các sản phẩm đến từ một môi trường nhân đạo và không gây ô nhiễm, và cho rằng sản phẩm là chính hiệu

- Lựa chọn phương pháp tiếp thị: Hãy xem xét tất cả các tùy chọn - tiếp thị trực tiếp đến người tiêu dùng, các cửa hàng bán lẻ hoặc các nhà hàng, các dự án hợp tác tiếp thị, thông qua các nhà phân phối

- Phát triển các thị trường địa phương và thị trường ngoài địa phương:

+ Thị trường địa phương: thường sử dụng với giai đoạn khi nhà sản xuất kinh doanh có hạn chế về vốn, lượng khách hàng đang hạn chế Với thị trường này nên

Ví dụ: Bán lẻ địa phương thông qua các hàng thịt, nhung và các cửa hàng Nếu bạn muốn tiếp thị sản phẩm là chứng nhận đạt tiêu chuẩn được khuyến khích Nó cung cấp bảo lãnh tại chỗ của sự tin tưởng được thành lập trong mối quan hệ người tiêu dùng trực tiếp sản xuất

Cung cấp thương mại nhà hàng Với nhung hay sản phẩm khác nó thường chỉ

có một dòng sản phẩm có nhu cầu nhiều hơn một thị trường sẽ phải được phát triển + Các thị trường xa hơn

+ Cần xây dựng công ty, doanh nghiệp tiếp thị để sản phẩm có thể vươn tới thị trường xa hơn, cũng như tiếp cận dễ dàng với sự tài trợ của Nhà nước hay các tổ chức khác có quan tâm đến sản phẩm từ hươu, nai

Việc xây dựng cho việc tiếp thị tới các thị trường lớn, có tác dụng cải thiện tính nhất quán và cung cấp khối lượng cần thiết cho các thị trường lớn hơn trong

khi vẫn duy trì chất lượng và kiểm soát nông trại của gia đình