Giáo trình MD04 trồng và chăm sóc hoa hồng môn

Giáo trình mô đun Trồng h m hoa hồng môn trang bị cho người học những kiến thức, kỹ năng cơ bản về yêu cầu ngoại cảnh trồng hoa hồng môn, phương pháp nhân giống và kỹ thuật trồng, chăm

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

Hà Nội, năm 2014

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 04

Bộ giáo trình dạy nghề “Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn” gồm 5

quyển: Quyển 1- Giáo trình mô đun Chuẩn bị trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn, Quyển 2- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa huệ, lay ơn, Quyển 3- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa đồng tiền, Quyển 4- Giáo trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa hồng môn, Quyển 5- Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản hoa

Giáo trình mô đun Trồng h m hoa hồng môn trang bị cho người

học những kiến thức, kỹ năng cơ bản về yêu cầu ngoại cảnh trồng hoa hồng môn, phương pháp nhân giống và kỹ thuật trồng, chăm sóc hồng môn, nhận biết được các loại dịch hại trên cây hoa hồng môn từ đó đưa ra được các biện pháp phòng trừ an toàn và hiệu quả

Mô đun này được chia làm 4 bài:

Bài 1 Yêu cầu ngoại cảnh và xác định thời điểm trồng

Bài 2 Nhân giống

Bài 3 Trồng và chăm sóc

Bài 4 Phòng trừ dịch hại

Chúng tôi xin chân thành cám ơn Vụ tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp

và Phát triển nông thôn, Trường Cao đẳng nghề Công nghệ và Kinh tế Bảo Lộc, các chuyên gia trong nghề trồng hoa, các hộ gia đình và cơ sở sản xuất và kinh doanh hoa nhiệt tình đóng góp ý kiến để chúng tôi hoàn thành được giáo trình này

Tuy nhiên, trong quá trình biên soạn mô đun Trồng và chăm sóc cây hoa hồng môn này sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong được sự đóng góp

ý kiến quý báu, của hội đồng thẩm định giáo trình, các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật trong ngành và các thành viên có liên quan, về nội dung cũng như cách trình bày để giáo trình hoàn thiện hơn, góp phần vào sự nghiệp đào tạo nghề cho

nông dân nói riêng và sự phát triển của nghề Trồng hoa nói chung

Nhóm biên soạn

1 Phan Quốc Hoàn Chủ biên

2 Nguyễn Văn Chiến

3 Trịnh Thị Vân

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH ẢNH 114

M ĐUN TR NG VÀ CH M C H A H NG MÔN 117

Bài 1: Yêu cầu ngoại cảnh và xác định thời điểm trồng 118

A Nội dung bài 118

1 Yêu cầu ngoại cảnh 118

1.1 Nhiệt độ 118

1.2 Ánh sáng 119

1.3 Ẩm độ 120

1.4 Đất 120

1.5 Dinh dưỡng 122

2 Xác định thời điểm trồng 126

2.1 Căn cứ để xác định thời vụ trồng hoa 126

2.2 Thời vụ trồng hoa hồng môn 126

B Câu hỏi, bài tập thực hành 127

1 Câu hỏi 127

2 Bài tập thực hành 128

C Ghi nhớ 128

Bài 2: Nhân giống hoa hồng môn 129

A Nội dung: 129

1 Nhân giống vô tính: 129

1.1 Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô (nhân giống invitro) 129

1.1.1 Lấy m u lá và khử trùng tạo m u sạch 129

1.1.2 Tạo và nhân callus (mô sẹo) 130

1.1.3 Tái sinh cụm chồi 131

1.1.4 Nhân nhanh cụm chồi 132

1.1.5 Duy trì cây 132

1.1.6 Tạo cây hoàn chỉnh 133

1.1.7 Ra ngôi cây con 133

1.2 Tách cây 135

2 Nhân giống hữu tính 136

2.1 Cấy hạt trong nuôi cấy mô 136

2.2 Gieo hạt 137

3 Chăm sóc cây giống 138

3.1 Che giảm ánh sáng 138

3.2 Tưới nước 139

3.3 Bón phân 139

3.4 Phòng trừ sâu bệnh 139

3.5 Tiêu chuẩn cây xuất vườn 139

B Câu hỏi và bài tập thực hành 140

1 Câu hỏi: 140

2 Bài thực hành: Tách cây con và trồng vào chậu 140

C Ghi nhớ: 140

Bài 3: Trồng và chăm sóc 141

2.3.2 Kỹ thuật tưới phun mưa 150

2.4 Bón phân 152

3 Chăm sóc khác 154

3.1 Tỉa lá, hoa 154

3.2 Thông gió trong nhà che 156

3.3 Điều chỉnh ánh sáng 156

B Câu hỏi và bài tập thực hành 157

1 Câu hỏi phần lý thuyết: 157

2 Bài tập thực hành: 159

C Ghi nhớ 159

Bài 4 Phòng trừ dịch hại 160

A Nội dung của bài 160

1 âu hại 160

1.1 âu xanh ăn lá 160

1.1.1 Đặc điểm gây hại 160

1.1.2 Biện pháp phòng trừ: 161

1.2 Nhện đỏ 162

1.2.1 Đặc điểm gây hại 162

1.2.2 Biện pháp phòng trừ 162

1.3 Rầy mềm, Rệp 163

1.3.1 Đặc điểm gây hại 163

1.3.2 Biện pháp phòng trừ: 163

1.4 Bọ trĩ: 163

1.4.1 Đặc điểm gây hại 163

1.4.2 Biện pháp phòng trừ 164

2 Bệnh hại 165

2.1 Bệnh đốm lá 165

2.1.1 Triệu chứng: 165

2.1.2 Biện pháp phòng trừ: 166

2.2 Bệnh thối rễ do tuyến trùng: 167

2.2.1 Triệu chứng: 167

2.2.2 Biện pháp phòng trừ: 168

2.3 Bệnh thối rễ do nấm 168

2.3.1 Triệu chứng 168

2.3.2 Biện pháp phòng trừ: 169

2.4 Bệnh thán thư: 170

2.4.1 Triệu chứng 170

2.4.2 Biện pháp phòng trừ: 170

2.5 Bệnh thối cây do vi khuẩn (Xanthomonas sp.): 171

2.5.1 Triệu chứng bệnh 171

2.5.2 Phòng trị bệnh 173

B Câu hỏi và bài tập thực hành 174

1 Câu hỏi: 174

2 Bài tập thực hành: 175

C Ghi nhớ: 175

Bài đọc thêm: Quản lý dịch hại tổng hợp trên cây hoa 176

A Nội dung của bài 176

1 Nguyên tắc cơ bản trong quản lý dịch hại tổng hợp 176

1.1 Thăm đồng thường xuyên 176

1.2 Nông dân trở thành chuyên gia đồng ruộng 176

1.3 Phòng trừ dịch hại 178

1.4 Trồng và chăm sóc cây khoẻ 180

1.5 Bảo vệ thiên địch 181

2 Nội dung biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp 181

2.1 Biện pháp canh tác kỹ thuật 181

2.1.1 Khái niệm chung 181

2.1.2 Định nghĩa 181

2.1.3 Ưu nhược điểm của biện pháp canh tác kỹ thuật 182

2.1.4 Những công việc cần làm của biện pháp kỹ thuật canh tác 182

2.1.5 Biện pháp canh tác kỹ thuật và chương trình IPM 182

2.2 Biện pháp đấu tranh sinh học (Biological control) 183

2.2.1 Định nghĩa 183

2.2.2 Ưu nhược điểm của biện pháp đấu tranh sinh học 183

2.2.3 Cơ sở khoa học của biện pháp đấu tranh sinh học 183

2.2.4 Những tác nhân sinh học chủ yếu điều hoà số lượng chủng quần dịch hại 184

2.2.5 Biện pháp sinh học và IPM 185

2.3 Biện pháp sử dụng giống chống chịu 185

2.3.1 Khái niệm chung 185

2.3.2 Ưu nhược điểm của biện pháp giống chống chịu 185

2.3.3 Mối quan hệ của biện pháp giống chống chịu trong IPM 186

2.4 Biện pháp hoá học 186

2.4.1 Khái niệm chung 186

2.4.2 Nguyên nhân sử dụng biện pháp hoá học hơn các biện pháp khác 187

2.4.3 Ưu nhược điểm của biện pháp hoá học 187

2.4.4 Những chú ý khi sử dụng thuốc hoá học 187

2.5 Biện pháp vật lý cơ giới 187

2.5.1 Khái niệm chung 187

2.5.2 Ưu nhược điểm của biện pháp 188

trồng vào chậu 204

5.3 Bài 3 Trồng và chăm sóc 204

5.3.1 Đánh giá thực hành bài 4.3.1 204

5.3.2 Đánh giá bài thực hành 4.3.2 204

5.3.3 Đánh giá bài thực hành 4.3.3 205

5.3.4 Đánh giá bài thực hành số 4.3.4 205

5.3.5 Đánh giá bài thực hành số 4.3.5 205

5.3.6 Đánh giá bài thực hành số 4.3.6 206

5.4 Bài 4 Phòng trừ dịch hại 206

5.4.1 Đánh giá bài thực hành số 5.4.1 206

5.4.2 Đánh giá bài thực hành số 5.4.2 206

- DANH ÁCH BAN CHỦ NHIỆM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH, BIÊN ẠN GIÁ TRÌNH DẠY NGHỀ TRÌNH ĐỘ Ơ CẤPError! Bookmark not defined - DANH ÁCH HỘI Đ NG NGHIỆM THU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG TRÌNH, GIÁ TRÌNH DẠY NGHỀ TRÌNH ĐỘ Ơ CẤP Error! Bookmark not defined DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 4.1.1 Hoa hồng môn 119

Hình 4.1.2 Hoa hồng môn trồng trong nhà lưới 120

Hình 4.1.3 Máy đo độ ẩm đất 120

Hình 4.1.4 Các loại đất sạch trồng hoa 121

Hình 4.1.5 Hoa hồng môn trồng trong chậu 122

Hình 4.1.6 Đạm unphat Amôn, urê 123

Hình 4.1.7 Phân upe lân và lân nung chảy 124

Hình 4.1.8 Phân Kali clorua 125

Hình 4.1.9 Ba loại phân Đạm, Lân, Kali thông dụng 125

Hình 4.2.1 Lấy m u lá trên cây 130

Hình 4.2.2 Cắt m u lá sau khi đã xử lý 130

Hình 4.2.3 M u lá được cấy vào môi trường tạo callus 130

Hình 4.2.4 Mô sẹo (callus) 130

Hình 4.2.5 Tái sinh cụm chồi 132

Hình 4.2.6 Tách cụm chồi 132

Hình 4.2.7 Cấy chồi vào môi trường nhân nhanh cụm chồi 132

Hình 4.2.8 Duy trì cây sinh trưởng 133

Hình 4.2.9 Tạo cây hoàn chỉnh 133

Hình 4.2.10 Cây con đạt tiêu chuẩn ra ngôi 134

Hình 4.2.11 Rửa sạch môi trường 134

Hình 4.2.12 Cây con sau khi rửa sạch 134

Hình 4.2.13 Dớn quấn cây con 135

Hình 4.2.14 Cây con đặt vào lỗ khay xốp 135

Hình 4.2.15 Cây con đặt đầy lỗ khay xốp 135

Hình 4.2.16 Chọn cây mẹ xuất hiện cây con 136

Hình 4.2.17 Tách cây con khỏi cây mẹ 136

Hình 4.2.18 Trồng cây con vào chậu 136

Hình 4.2.19 Trồng cây con vào trong giá thể 136

Hình 4.2.20 Chọn quả chín 137

Hình 4.2.21 Xát dập quả chín để thu hạt 137

Hình 4.2.22 Hạt được gieo vào hộp nhựa 137

Hình 4.2.23 Cây con được cấy trên dớn đựng trong khay nhựa 138

Hình 4.2.24 Đưa cây con vào khay xốp 138

Hình 4.2.25 Giàn che ánh sáng cho cây con 138

Hình 4.2.26 Bệnh thối rễ 139

Hình 4.2.27 Thuốc Aliette 68WG 139

Hình 4.2.28 Cây con đủ tiêu chuẩn xuất vườn 140

Hình 4.3.1 Khoảng cách trồng trên luống trong nhà lưới 141

Hình 4.3.2 Khoảng cách hợp lý trồng trong chậu 142

Hình 4.3.3 Cây nuôi cây mô đạt tiêu chuẩn trồng 143

Hình 4.3.4 Cây tách từ cây mẹ đạt tiêu chuẩn trồng 143

Hình 4.3.5 Thuốc Daconil 5 P xử lý bộ rễ trước trồng 143

Hình 4.3.6 Bảo hộ bao động và dụng cụ khi pha thuốc xử lý nấm 144

Hình 4.3.7 Hồng môn trồng theo luống trong vườn che 145

Hình 4.3.8 Chuẩn bị giá thể để trồng gồm xơ dừa, trấu, phân bò hoai và phân vi sinh 145

Hình 4.3.9 Đóng giá thể vào chậu 146

Hình 4.3.10 Xử lý rễ bằng dung dịch thuốc phòng bệnh vi khuẩn 146

Hình 4.3.11 Đặt cây ngay ngắn 146

Hình 4.3.12 Dện chặt giá thể 146

Hình 4.3.13 Tưới nhẹ cây sau trồng 146

Hình 4.3.14 Cắt bớt rễ để sang chậu, trồng lại 147

Hình 4.3.15 Trồng lại sang chậu lớn hơn 148

Hình 4.3.16 Hệ thống tưới phun có thể di động 149

Hình 4.3.17 Máy bơm nước 151

Hình 4.3.18 Tưới phun mưa 5 - 15 phút mỗi lần là đủ ẩm 152

Hình 4.3.19 Phân bón NPK - 20:20:15 Te và 16:16:8 + TE 152

Hình 4.3.20 Bón phân cho hồng môn 153

Hình 4.3.21 Rắc phân đều xung quanh gốc 153

Hình 4.4.3 Hai loại thuốc trừ sâu sinh học có hoạt chất mamectin ben oate 162

Hình 4.4.4 Thuốc có hoạt chất Hexythia ox trừ nhện đỏ, bọ trĩ 163

Hình 4.4.5 Thuốc có hoạt chất Cypermethrin trừ rầy mềm 163

Hình 4.4.6 Bọ trĩ gây hại trên cánh giả hoa hồng môn để lại những đường sọc trắng hay vết sẹo 164

Hình 4.4 Bọ trĩ gây hại nặng trên lá hồng môn 164

Hình 4.4.8 Thuốc trừ bọ trĩ có hoạt chất Thiamethoxam 165

Hình 4.4.9 Thuốc trừ bọ trĩ có hoạt chất Acetamiprid + Abamectin 165

Hình 4.4.10 Triệu chứng bệnh đốm lá quan sát trên toàn cây 165

Hình 4.4.11 Triệu chứng bệnh đốm lá đã nổi rõ các bào tử màu xám đen 166

Hình 4.4.12 Thuốc trừ bệnh Dithane M-45 phòng bệnh đốm lá 166

Hình 4.4.13 Rễ cây hồng môn khỏe 167

Hình 4.4.14 Rễ cây bị tuyến trùng gây hại 167

Hình 4.4.15 Vết thối nhỏ, màu nâu nhạt ở giai đoạn đầu nhiễm tuyến trùng 167

Hình 4.4.16 Vết thối lan rộng với những quầng vàng bao quanh 167

Hình 4.4.1 Cây con bị thối do tách từ cây mẹ đã nhiễm tuyến trùng 168

Hình 4.4.18 Vết thâm do tuyến trùng gây hại chỉ nhìn thấy khi chẻ phần thân dưới gốc 168

Hình 4.4.19 Phần gốc bị hư do Phytophthora và Pythium 168

Hình 4.4.20 Triệu chứng toàn cây bệnh thối gốc do nấm Rhi octonia 169

Hình 4.4.21 Triệu chứng rễ cây bệnh bị thối sản sinh 169

Hình 4.4.22 Hoa bị bệnh thán thư xuất hiện vết đốm nâu đậm 170

Hình 4.4.23 Thuốc có hoạt chất Manco eb trừ nấm phổ rộng 170

Hình 4.4.24 Triệu chứng bệnh vi khuẩn trên lá hồng môn 171

Hình 4.4.25 Thân cây hồng môn bị hại do bệnh vi khuẩn 172

Hình 4.4.26 Vườn hồng môn bị gây hại nặng do bệnh vi khuẩn 172

Hình 4.4.2 Triệu chứng vi khuẩn gây hại trên hoa 172

Hình 4.4.28 Một số loại thuốc có chứa kháng sinh streptomycin trừ bệnh vi khuẩn 173

MÔ ĐUN TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA HỒNG MÔN

Mã mô đun: MĐ 04 Giới thiệu mô đun

Nội dung mô đun này trình bày các biện pháp kỹ thuật nhân giống, trồng

và chăm sóc hoa hồng môn; cách nhận diện các đối tượng gây hại phổ biến trên cây hoa hồng môn và biện pháp phòng trừ Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và hướng d n đánh giá cho từng nội dung trong mô đun

Tổng thời lượng mô đun 96 giờ trong đó: 16 giờ học lý thuyết, 0 giờ thực hành, 10 giờ kiểm tra bao gồm cả kiểm tra hết mô đun thực hiện tích hợp trong phần thực hành Học xong mô đun này, học viên có khả năng trồng và chăm sóc hoa hồng môn đúng kỹ thuật để ứng dụng phát triển nghề nghiệp trong thực tiễn

Mỗi loại cây trồng đều yêu cầu về các điều kiện ngoại cảnh nhất định để sinh trưởng và phát triển Đối với hoa hồng môn cũng vậy, điều kiện ngoại cảnh tác động rất lớn đến năng suất và phẩm chất của hoa, muốn trồng hoa hồng môn đem lại hiệu quả kinh tế cao, cần phải tìm hiểu kỹ các yếu tố ngoại cảnh ảnh

hưởng đến cây hoa

Do vậy yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh đối với cây hoa nói chung rất đa dạng và khác nhau, nhưng tựu chung lại các yếu tố chính ảnh hưởng đến cây hoa là: nhiệt độ, ầm độ, ánh sáng, môi trường trồng trọt và chất dinh dưỡng

1.1 Nhiệt độ

Nhiệt độ là yếu tố quan trọng quyết định đến sự phân bố của các loài hoa trên thế giới Các loài hoa có nguồn gốc khác nhau thì yêu cầu về nhiệt độ để sinh trưởng và phát triển khác nhau:

- Nhóm hoa có nguồn gốc nhiệt đới thường yêu cầu nhiệt độ cao để sinh trưởng và phát triển: các loài hoa lan, hoa trà mi, hoa đồng tiền, hồng môn …

- Nhóm hoa có nguồn gốc ôn đới thường yêu cầu nhiệt độ thấp và mát mẻ

để sinh trưởng và phát triển: hoa hồng, cúc, lily, huệ,

Nhiệt độ là yếu tố quyết định đến sinh trưởng, phát triển của cây hoa: từ

sự nẩy mầm của hạt, sự tăng trưởng của cây, sự ra hoa, kết quả và chất lượng hoa Nhiệt độ có thể ảnh hưởng chung hoặc ảnh hưởng riêng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây hoa Thông thường tăng trưởng của cây tăng hoặc giảm dần dần theo sự thay đổi nhiệt độ Đồng thời nhiệt độ có thể có ảnh hưởng riêng đến

sự sinh trưởng của cây thông qua sự xuân hoá, hay cảm ứng về sự nở hoa bởi nhiệt độ lạnh

Cây hồng môn có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới, vì thế, yêu cầu nhiệt độ cao, nhiệt độ cực tiểu của cây hồng môn là 15oC và cực đại là 35o

C Tuy nhiên, nhiệt độ cực đại phải được xem xét trong mối quan hệ với độ ẩm tương đối Với

độ ẩm tương đối 80% thì nhiệt độ không khí ở 35oC sẽ không có ảnh hưởng lớn, nhưng với độ ẩm 20% thì nhiệt độ đó sẽ ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của cây hồng môn

Hình 4.1.1 Hoa hồng môn

1.2 Ánh sáng

Cũng như các loài thực vật bậc cao, ánh sáng là yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa Ánh sáng cung cấp năng lượng cho phản ứng quang hợp, tạo ra các hợp chất hữu cơ cho cây

Nhờ phản ứng quang hợp, cây hoa tạo ra hydrat cacbon cho quá trình sinh trưởng của cây Cường độ quang hợp phụ thuộc vào điều kiện chiếu sáng, ánh sáng là yếu tố rất cần thiết cho quá trình quang hợp, thiếu ánh sáng cây hoa không thể quang hợp được Quang hợp phụ thuộc vào chất lượng ánh sáng và cường độ chiếu sáng Cường độ quang hợp của cây hoa tăng khi cường độ chiếu sáng tăng, tuy nhiên mức độ tăng của cường độ quang hợp sẽ bị giới hạn ở trị số cường độ chiếu sáng nhất định Khi cường độ chiếu sáng vượt qua trị số giới hạn thì cường độ quang hợp bắt đầu giảm

Hồng môn là loại cây ưa bóng râm Trong tự nhiên, cây hồng môn thường sống dưới tán cây khác, được che nắng bởi tán lá của các cây to và cây bụi xung quanh

Vì vậy, nơi trồng hồng môn phải được che nắng, ngưỡng của độ râm mát tùy thuộc vào giống khác nhau Thậm chí giai đoạn phát triển của cây cũng ảnh hưởng đến tính m n cảm của cây đối với ánh sáng Quá nhiều ánh sáng sẽ làm cho màu hoa bị phai (đặc biệt là ở các giống có hoa màu hồng)

Ánh sáng mạnh làm nhiệt độ của lá có thể tăng đột ngột, đặc biệt là dưới ánh sáng trực xạ Nếu nhiệt độ quá cao lá sẽ bị cháy và làm chậm sự phát triển của cây Ở điều kiện nhiệt đới, hồng môn trồng thường được che 60 - 70% ánh sáng tự nhiên

Hình 4.1.2 Hoa hồng môn trồng trong nhà lưới

1.3 Ẩm độ

Ẩm độ của không khí và ẩm độ đất ảnh hưởng nhiều đến sự sinh trưởng

và phát triển của cây hoa Ẩm độ thích hợp thì cây hoa sinh trưởng, phát triển tốt, ít sâu bệnh, ra hoa đẹp, chất lượng cao

Cây hồng môn cần độ ẩm tương đối của không khí cao ( ≥ 80%) việc nhập nội và nhân giống hồng môn đã tạo ra các giống thích ứng với yêu cầu của các vùng trồng khác nhau Điều kiện nhiệt độ nóng ẩm, cũng thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa hồng môn

Hình 4.1.3 Máy đo độ ẩm đất

1.4 Đất

Đất là nơi trồng trọt của cây hoa, cũng là nơi cung cấp nước, dinh dưỡng và không khí, có tác dụng rất quan trọng đến quá trình trồng trọt các loài hoa Phần lớn các loài hoa đều được trồng trong đất, nhưng cũng có một số loài hoa được trồng trong các giá thể nhân tạo, điển hình là các loài hoa lan Hiện nay với các

công nghệ trồng hoa mới, nhiều loại đất nhân tạo được sản xuất để có thể trồng hoa theo hướng công nghiệp Đất và giá thể trồng hoa tạo ra sự cân bằng động giữa các yếu tố nước, dinh dưỡng và không khí để cây sinh trưởng và phát triển tốt Vì vậy việc chuẩn bị đất và giá thể có đầy đủ các điều kiện dinh dưỡng, nước và kết cấu thích hợp là điều kiện rất quan trọng, là yêu cầu cơ bản và điều kiện tiên quyết trong trồng hoa

Đất lý tưởng để trồng hoa hồng môn là đất tơi xốp, thoát nước, thẩm thấu tốt, có khả năng giữ nước tốt, có nhiều chất hữu cơ, độ pH từ 6 - 6,5

Hình 4.1.4 Các loại đất sạch trồng hoa

Hình 4.1.5 Hoa hồng môn trồng trong chậu

1.5 Dinh dưỡng

Cây hồng môn cần được bón đầy đủ và đúng kỹ thuật các yếu tố dinh dưỡng, đặc biệt là khi trồng cây trên các giá thể hữu cơ Cây hồng môn yêu cầu các chất dinh dưỡng chủ yếu sau:

- Đạm (N):

Đạm có vai trò thúc đẩy quá trình sinh trưởng của cây hoa, đạm tạo nên nguyên sinh chất của tế bào, tham gia cấu tạo diệp lục của lá, là thành phần chính cho sự quang hợp

Triệu chứng thiếu N ở cây hồng môn thể hiện ở lá già bị vàng và khô héo, sinh trưởng kém, thân cây còi cọc, ít hoa Thời kỳ cây hấp thụ đạm nhiều nhất là thời kỳ nụ hoa phát triển

Thừa đạm cây sinh trưởng mạnh, cây yếu, thân mềm, dễ đổ, lốp, nhiều sâu bệnh, hoa chất lượng kém, độ bền thấp

N là nguyên tố được hấp thụ qua rễ cây dưới dạng NH4

+

và NO3

và được hấp thụ qua lá (dưới dạng urê) NH4

+

ít có ảnh hưởng đến pH trong khi NO3

-

làm tăng pH

Hình 4.1.6 Đạm unphat Amôn, urê

- Lân (P):

Lân có vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và vận chuyển các hợp chất hữu cơ trong cây hoa, lân kích thích bộ rễ của cây phát triển và tạo điều kiện để cây có thể đồng hoá các chất dinh dưỡng khác Lân tham gia vào thành phần của axít Nuclêic và màng tế bào, tạo thành ATP là vật chất mang và tải năng lượng Lân thường chiếm từ 1 - 14% trọng lượng chất khô của cây Cây hút lân dưới dạng H2PO4 - và HPO4 2-, lân có thể di chuyển trong cây, chủ yếu tập trung ở phần non

Lân là nguyên tố dinh dưỡng quan trọng cho sự phát triển rễ, tăng tính chống chịu cho cây

Lân chủ yếu dùng bón lót và bón thúc sớm giúp bộ rễ phát triển mạnh, làm tiền đề cho năng suất về sau

Khi thiếu lân quá trình phân hóa hoa của cây hoa hồng môn bị ảnh hưởng xấu làm cho hoa bé, ít hoa Ngoài ra còn làm cho bộ rễ kém phát triển, mép lá già bị ngả vàng Các lá non cứng có màu xanh thâm và nhỏ hơn các lá già

Nhiều lân quá ức chế sinh trưởng d n tới thừa sắt Bón đủ lân cây ra nụ và

ra hoa sớm hơn

Hình 4.1.7 Phân Supe lân

- Kali (K):

Kali có vai trò quan trong trong việc vận chuyển và tích luỹ chất hữu cơ trong cây, kali có tác dụng tăng cường khả năng chống chịu cho cây hoa, đặc biệt đối với chống chịu rét và chống chịu sâu bệnh Thiếu kali lá thường bị xoăn,

có biểu hiện đốm nâu trên lá và cây sinh trưởng chậm Kali tuy không tham gia thành phần cấu tạo của cây, nhưng thường tồn tại trong dịch bào dưới dạng ion, tác dụng chủ yếu là điều tiết áp suất thẩm thấu của tế bào, thúc đẩy quá trình hút nước, hút dinh dưỡng của cây Khi ánh sáng yếu Kali có tác dụng kích thích quang hợp, tăng sức đề kháng cho cây

Nhu cầu kali của cây chủ yếu vào thời kỳ đầu Nên bón sớm trước thời kỳ hình thành nụ

Trong cây, kali di động tự do, thiếu kali sự sinh trưởng, phát dục của cây giảm sút, mép lá thiếu màu xanh, ngọn lá khô héo sau đó lan ra toàn lá, các đọt ngắn lại, nụ hoa nhỏ và thường biến thành hoa mù Kali ít ảnh hưởng tới sinh dục phát triển của cây so với đạm và lân Tuy nhiên, thiếu kali cây sinh trưởng kém, thiếu nhiều quá ảnh hưởng tới việc hút Canxi và Magiê từ đó ảnh hưởng đến độ cứng của thân, cành và chất lượng hoa

Hình 4.1.8 Phân Kali clorua

Hình 4.1.9 Ba loại phân Đạm, Lân, Kali thông dụng

Lưu huỳnh cần thiết cho sự hình thành protein và hạn chế tác hại của các kim loại nặng Thiếu có thể gây ra điểm cháy khô trên lá non

- Cá nguyên tố i lượng như: mangan (Mn), kẽm (Zn), bo (B), đồng (Cu)

và Molipden (Mo) cây trồng chỉ cần ở hàm lượng rất nhỏ tuy nhiên lại vô cùng quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây

2 Xác định thời điểm trồng

2.1 Căn cứ để xác định thời vụ trồng hoa

Đối với cây hoa hồng môn việc xác định thời vụ trồng thích hợp cho từng giống là điều rất cần thiết, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng hoa

Những căn cứ vào yếu tố nào để xác định thời vụ trồng cho cây hoa hồng môn:

- Căn cứ vào điều kiện khí hậu thời tiết của từng địa phương

- Căn cứ vào đặc điểm và thời gian sinh trưởng của từng giống hoa

- Căn cứ vào nhu cầu của thị trường tiêu thụ để xác định thời vụ gieo trồng cho phù hợp

Vậy trước khi lựa chọn giống hoa mới để trồng thì người nông dân cần phải xem xét kỹ các yếu tố trên để trong quá trình trồng, chăm sóc và tiêu thụ sản phẩm được thuận lợi nâng cao được giá trị của sản phẩm

2.2 Thời vụ trồng hoa hồng môn

Hồng môn là loài hoa đẹp, sang trọng và đa dạng về màu sắc cũng như hình dáng của hoa Hồng môn có thể trồng chậu dùng trang trí trong nhà, công

viên, vườn hoa hoặc trồng sản xuất hoa cắt cành trong thương mại

Do nhu cầu tiêu thụ hoa hồng môn là quanh năm, nhất là vào các dịp lễ tết nhu cầu sử dụng có thể tăng rất nhiều lần

Vì vậy, để việc sản xuất hoa hồng môn đạt hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng được với nhu cầu thị trường, cần bố trí thời điểm trồng thích hợp Tốt nhất nên

bố trí thời vụ trồng sao cho cây ra hoa vào đúng dịp lễ tết và các ngày lễ lớn trong năm

Cây hồng môn có xuất xứ từ Colombia, được nhập nội vào Việt Nam

Giống này có nhiều màu sắc, có thể gieo trồng bằng nhiều cách: cây gieo bằng

hạt sau 2 - 3 năm mới có hoa, cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô và tách chiết cũng phải sau 6 - 7 tháng mới cho ra hoa

Cây hoa hồng môn là loại hoa được trồng phổ biến nhất ở nước ta hiện nay và đang có xu thế phát triển mạnh, là một trong những loại cây đem lại hiệu quả kinh tế khá cao trong nghề sản xuất hoa Hoa hồng môn giờ đây không chỉ phục vụ cho tiêu dùng nội địa mà còn xuất khẩu

Thời điểm trồng hoa hồng môn phụ thuộc vào khí hậu từng vùng

Đối với cây hồng môn trồng trong nhà kính, nhà lưới thì có thể trồng quanh năm Tuy nhiên, ở điều kiện miền Bắc Việt Nam cần tránh trồng vào vụ

Hè, vì phải tiêu tốn năng lượng rất lớn để hạ thấp nhiệt Có thể dùng các biện pháp thông gió hoặc che nắng, tưới nước lạnh để hạ thấp nhiệt độ đất

Ở các vùng có khí hậu mát mẻ, phù hợp cho sự sinh trưởng, phát triển và

ra hoa của hoa hồng môn như: Đà Lạt, Tam Đảo, apa, Mộc Châu… thì hoa hồng môn được trồng quanh năm Nhưng vào đầu tháng 3 dương lịch hàng năm, hoa được trồng với diện tích nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu trưng hoa vào dịp tết Nguyên Đán Cần tính toán thời gian sinh trưởng của từng giống và dự báo thời tiết để trồng lấy có hoa nở đúng dịp như mong muốn

Cây hồng môn là loại cây trồng dài ngày, cho hoa cắt cành quanh năm, hiệu quả kinh tế cao, tương đối dễ trồng, ít tốn công chăm sóc lại dễ sinh trưởng

và phát triển Hồng môn ít bị bệnh nên hạn chế được việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, do vậy ít ảnh hưởng đến môi trường xung quanh Nếu chăm sóc tốt, có thể cho thu hoạch bông từ 10 - 12 năm”

Từ khi trồng sau 12 tháng có 50% bông, 18 tháng có 100% bông Hoa

hồng môn có quanh năm, đến kỳ thu hoạch rộ 10 ngày cắt bông một lần

B Câu hỏi, bài tập thực hành

Câu 2 Dấu hiệu của cây hồng môn thiếu lưu huỳnh:

a Gây ra điểm cháy khô trên lá non

b Cây mọc vống, cành lá yếu

c Lá xanh nhạt, mềm yếu

d Cả a,b,c đều đúng

a Lá non có các chấm đen, lá có hình nhọn hơn

- Yêu cầu ngoại cảnh đối với cây hoa hồng môn

- Thời điểm trồng hoa hồng môn

Bài 2: Nhân giống hoa hồng môn

Mụ tiêu:

 Nêu sơ lược các phương pháp nhân giống;

 Thực hiện được phương pháp nhân giống tách cây

A Nội dung:

1 Nhân giống vô tính:

1.1 Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô (nhân giống invitro)

- Bằng phương pháp nhân giống hồng môn từ lá cho phép nhân nhanh một

số lượng lớn cây giống hồng môn đồng nhất với giá thành giảm, có thể cung cấp cây giống cho các nhà trồng hoa thương mại để phát triển trồng hoa trên diện rộng

- Nhân giống hồng môn bằng phương pháp nuôi cấy mô chủ yếu từ lá, đây

là quy trình hiện nay được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong những cơ sở nuôi cấy

- Thời gian từ khi cấy m u lá đến khi cây con đủ tiêu chuẩn ra ngôi khoảng 10 - 12 tháng

Cá giai đoạn trong quy trình nuôi ấy mô hoa hồng môn

1.1.1 Lấy mẫu lá và khử ẫ

- Lấy m u lá tươi khoẻ trên cây

- Rửa sạch lá bằng xà bông rồi rửa kỹ lại bằng nước lạnh 4 - 5 lần

- Cho m u lá vào dung dịch nước tẩy (nước Javen) 10% ngâm trong 10 phút để diệt khuẩn hoặc có thể sử dụng dung dịch Canxihypocholorid 15% để khử trùng sạch trong thời gian 15 phút

- Đưa m u lá vào tủ cấy vô trùng và rửa lại lá bằng nước cất vô trùng 4 - 5 lần

- Cắt m u lá thành những mảnh nhỏ kích thước 1cm x 1cm và chọn lại những m u tươi và không bị hư trong quá trình xử lý

Lấy m u lá và khử trùng

tạo m u sạch

Tạo và nhân callus

Tái sinh cụm chồi đầ

Tạo vật liệu khởi đầu

u Tạo cây hoàn

chỉnh Duy trì cây

Nhân nhanh

cụm chồi

Ra ngôi cây con

Hình 4.2.1 Lấy m u lá trên cây Hình 4.2.2 Cắt m u lá sau khi đã xử lý

1.1.2 T o và nhân callus (mô sẹo)

- Đưa m u vào môi trường M có bổ sung 30 g/l saccharose, 1.5mg/l BA, 1mg/l 2,4D và 8g/l agar chứa trong bình cấy hay bịch nilong đã chuẩn bị sẵn

Hình 4.2.3 M u lá được cấy vào môi trường tạo callus

- Đặt các bình cấy dưới ánh sáng huỳnh quang 2000 - 3000lux khoảng 16 giờ một ngày nếu có thể và giữ nhiệt độ trong khoảng 24 - 26O

C

- au khoảng 3 - 4 tháng m u lá sẽ tạo nhiều callus

Hình 4.2.4 Mô sẹo (callus)

A Na2 – EDTA

FeSO4.7H2O

7,45 5,57

5

B NH4NO3

KNO3

82,5 95,0

1,24 34,00 0,166 0,050 0,005

5

D

MgSO4.7H2O MnSO4.4H2O ZnSO4.7H2O CuSO4.5H2O

74,00 4,46 1,72 0,005

- Đặt bình cấy dưới ánh sáng điện huỳnh quang có 2000 - 3000lux và giữ nhiệt độ trong khoảng 24 - 26o

C

- Sau 2 - 3 tháng thì các đỉnh sinh trưởng sẽ phát triển và tạo được nhiều cụm chồi với các kích thước khác nhau

Hình 4.2.5 Tái sinh cụm chồi

- au khi đã phát triển thành nhiều cụm chồi thì các chồi này cần phải

được tách ra để nhân nhanh

- Các cụm chồi nhỏ có kích thước 5 - 10mm được tách ra và cấy lên môi

trường M có bổ sung saccharose 3%, agar 9 g/lít, chất kích thích sinh trưởng

BA 0,5 mg/lít và GA3 0,1mg/lit ở độ pH = 5,8 được đặt trong các bình tam

giác

- Cụm chồi phát triển tốt thì sau 2 tháng sẽ đạt được từ 4 - 5 chồi/cụm

Các chồi, cụm chồi phát triển mạnh sẽ cho thấy các cây con có màu xanh non,

kích thước cây từ 20 - 30mm

Hình 4.2.6 Tách cụm chồi Hình 4.2.7 Cấy chồi vào môi trường

nhân nhanh cụm chồi

1.1.5 Duy trì cây

- Cây sau khi được cấy lên môi trường nhân giống và đạt kích thước

20 - 30mm thì được cấy chuyền sang môi trường M có bổ sung

saccharose 3%, agar 9 g/lít, chất kích thích sinh trưởng BA 0,1 mg/lít và

GA3 0,3 mg/lit ở độ pH = 5,8 để duy trì sự phát triển của cây

- Sau 1 tháng cây con phát triển mạnh, lá có màu xanh non, thẳng và có kích thước từ 40 - 50mm là đạt yêu cầu

Hình 4.2.8 Duy trì cây sinh trưởng

1.1.6 T o cây hoàn chỉnh

- Khi cây đạt kích thước từ 40 - 60mm sẽ được cấy chuyền tiếp sang môi trường duy trì sự phát triển của cây và tạo rễ M có bổ sung 20g/l saccharose, agar 9 g/lít, NAA 0,5 mg/lít, than hoạt tính 2g/lít ở độ pH = 5,8

- au 1,5 tháng trên môi trường này cây hoa hồng môn sẽ có kích thước - 10cm, có đầy đủ bộ rễ và đảm bảo tiêu chuẩn để đưa ra vườn ương

Hình 4.2.9 Tạo cây hoàn chỉnh

1.1.7 Ra ngôi cây con

- au khi cây con đạt chiều cao 40 - 50mm, có từ 5 - 6 lá, đầy đủ bộ rễ (dài rễ 2 - 3cm) có thể tiến hành ra ngôi

Hình 4.2.10 Cây con đạt tiêu chuẩn ra ngôi

- Các bước ra ngôi cây con bao gồm:

* Xử lý ây in itro trướ khi ra ngôi:

+ Cây con sau khi lấy ra khỏi bình được rửa sạch môi trường, xếp gọn

gàng trên rổ có lót báo ẩm để tránh cho cây bị gãy hỏng, mất nước

Ngâm cây khoảng 3 phút trong dung dịch Ridomil (nồng độ 3g/lít) để diệt trừ nấm bệnh trên cây

Hình 4.2.11 Rửa sạch môi trường Hình 4.2.12 Cây con sau khi rửa sạch

* Giá thể: Giá thể ra ngôi tốt nhất sử dụng dớn đã qua xử lý vô trùng

Hình 4.2.13 Dớn quấn cây con Hình 4.2.14 Cây con đặt vào lỗ khay

- Cây con mọc ở bên cây mẹ cũng phải có từ 3 - 4 lá

- Dùng dao bén tách cây con sát gốc

- Dùng dớn bọc chỗ cắt lại, để bộ rễ cây con phát triển tốt hơn

- Trồng cây con với cả dớn xuống giá thể trồng có thể trong chậu hoặc trên luống

Hình 4.2.16 Chọn cây mẹ xuất hiện

cây con

Hình 4.2.17 Tách cây con khỏi cây mẹ

Hình 4.2.18 Trồng cây con vào chậu Hình 4.2.19 Trồng cây con vào trong

giá thể

2 Nhân giống hữu tính

Nhân giống hữu tính hoa hồng môn: hiện nay ít sử dụng trong công tác nhân giống vì tỷ lệ phân ly rất cao (hơn 90%), nhân giống hữu tính chỉ được thực hiện trong công tác chọn giống

2.1 Cấy hạt trong nuôi cấy mô

Thu hạt để gieo trên môi trường nuôi cấy nhân tạo nhằm tạo ra một số lượng cây giống nhất định phục vụ công tác chọn lọc giống cây trồng, công việc này bao gồm các bước:

- Chọn những hoa có quả chín vàng và thu quả

- Xát ập quả và thu hạt

Hình 4.2.20 Chọn quả chín Hình 4.2.21 Xát dập quả chín để thu hạt

- Hạt được xử lý vô trùng và được cấy trên môi trường M có bổ sung 30g/l sucrose, 8g/l agar, 1mg/l indole-3-acetic acid (IAA)

- Cây trong lọ khi đạt chiều cao 5 - 7 cm, có 3 - 5 lá với bộ rễ tốt sẽ được rút ra khỏi ống nghiệm, rửa sạch agar và xử lý qua thuốc trừ nấm (thường dùng Ridomil Gold 68WG)

- ử dụng dớn quấn bộ rễ cây con hoặc trồng trong hỗn hợp gồm vỏ trấu hun, phân dê, phân lân

- Thời gian từ khi cấy đến khi ra ngôi khoảng 3 – 5 tháng

2.2 Gieo hạt

- Chọn những hoa có quả chín vàng và thu quả

- Xát ập quả và thu hạt

- Đưa hạt vào gieo trong hộp nhựa có chứa sẳn giấy hoặc bông đã tẩm ướt

và đậy nắp lại Khi nào giấy hoặc bông khô cần chêm thêm nước vào hộp

Lưu ý: Nếu gieo hạt trực tiếp trên giá thể trồng thì tỷ lệ nẩy mầm của hạt

rất thấp

Hình 4.2.22 Hạt được gieo vào hộp nhựa

Hình 4.2.23 Cây con được cấy trên dớn

đựng trong khay nhựa Hình 4.2.24 Đưa cây con vào khay xốp

3 Chăm sóc cây giống

3.1 Che giảm ánh sáng

- Lợp nhà che bằng lưới thái màu xanh đen, khổ 2m giảm 50% cường độ

ánh sáng

- Cách mặt luống đặt cây con nên căng nilong bên trên để cây con vừa ra

ngôi hạn chế mất nước trong giai đoạn đầu và giỡ bỏ giàn che nilong sau 2 - 3

tuần

Hình 4.2.25 Giàn che ánh sáng cho cây con

3.2 Tưới nước

- ử dụng bằng vòi phun sương tự động hoặc dùng bình phun tay

- Hàng ngày phun đều cho ẩm toàn bộ cây và giá thể vào buổi sáng và

chiều mát

3.3 Bón phân

Khi cây bén rễ (sau 2 tuần) sử dụng phân bón lá N:P:K giàu đạm cho cây với liều lượng 10ml/bình 8 lít nước, ngày phun một lần để bổ sung dinh dưỡng cho cây, giúp cây sinh trưởng phát triển tốt

3.4 Phòng trừ sâu bệnh

- Bệnh hại: Thường gặp trong vườn ươm là bệnh thối rễ và bệnh đốm lá Bệnh thối rễ: ử dụng Aliette 800 G với liều lượng 200 - 250g/100 lít nước phun định kỳ ngày/lần

Hình 4.2.26 Bệnh thối rễ Hình 4.2.27 Thuốc Aliette 68WG

Bệnh đốm lá: ử dụng core 250ND nồng độ 0,05% định kỳ ngày

phun 1 lần

- âu hại: Thường gặp sâu ăn lá, sử dụng Marshal 200SC liều lượng 15- 20ml/bình 8 lít phun khi xuất hiện

3.5 Tiêu chuẩn cây xuất vườn

Sau khi ra ngôi khoảng 2 - 3 tháng cây hồng môn sẽ đạt đạt tiêu chuẩn

xuất vườn như sau:

- Cây khỏe, xanh tốt, không dị dạng, sạch bệnh

- Chiều cao cây từ 10 - 12cm và có 4 - 6 lá

- ố lượng rễ trên cây lớn hơn 6 rễ và rễ dài 2 - 4cm

Hình 4.2.28 Cây con đủ tiêu chuẩn xuất vườn

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Câu hỏi:

Câu 1: Kể tên các phương pháp nhân giống hoa hồng môn hiện nay?

Câu 2: Kể tên các giai đoạn nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào ở hoa

hồng môn?

Câu 3: Nêu các khâu chăm sóc cây con hoa hồng môn sau khi ra ngôi?

2 Bài thực hành: Tách cây con và trồng vào chậu

Bài 3: Trồng và chăm sóc

Mụ tiêu:

- Nêu được các bước trồng và chăm sóc hoa hồng môn;

- Xác định được mật độ trồng, chọn được cây giống, trồng và chăm sóc theo quy trình kỹ thuật

A Nội dung bài

1 Chuẩn bị trước khi trồng

1.1 Xác định mật độ, khoảng cách

- Trồng trên luống: thiết kế mặt luống rộng 1,2 m, rãnh 0,8m, luống có độ

sâu 30cm để chứa giá thể trồng cây, đáy luống trải bạt plastic và có đường thoát nước ở phần thấp

Trồng cây với mật độ hàng cách hàng 35 - 40cm, cây cách cây 30 - 35cm, cách mép luống 7,5cm

Hình 4.3.1 Khoảng cách trồng trên luống trong nhà lưới

- Trồng trong hậu: dùng chậu có kích thước lớn, dung tích tối thiểu là 5

lít Đáy chậu có nhiều lỗ để tạo độ thông thoáng cho bộ rễ phát triển Khi trồng xong cần phải được kê cao bằng gạch hoặc treo lên để ngăn chặn bệnh xâm nhiễm từ đất vào trong giá thể cây trồng Chậu có thể dùng loại gốm sứ, chậu đất nung hoặc nhựa Trồng trong chậu xếp khoảng cách các chậu tùy theo tuổi cây

- Mật độ trồng Giống cây dạng tán hẹp, mỗi mét vuông có thể trồng 10

cây Giống tán rộng mỗi mét vuông trồng 6 - 8 cây Quy cách trồng hai hàng thẳng để giúp thông gió tốt, dễ chăm sóc

Nếu trồng trong nhà che có thể để khoảng cách hàng 35cm, cây cách cây tuỳ theo giống có thể 20 - 30cm, ứng với mỗi m2

có thể từ 8 - 10 cây hay 7 - 8 cây

Hình 4.3.2 Khoảng cách hợp lý trồng trong chậu

1.2 Chuẩn bị cây con

Có nhiều phương pháp để chuẩn bị cây giống cây hồng môn như: gieo hạt, tách cây con hoặc nuôi cấy mô

- Phương pháp thường dùng là tách cây con từ cây mẹ khi cây mẹ từ 3 năm tuổi trở lên Cây con được tách phải có từ 3 - 4 lá, dùng dao bén tách cây con sát gốc, dùng dớn bọc chỗ cây con mới tách, để bộ rễ cây con phát triển tốt hơn, rồi trồng cây con với cả rễ lục bình xuống giá thể trồng

- Bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào: Cây trong ống nghiệm sau khi cây con đạt chiều cao 40 - 50mm, có từ 5 - 6 lá, đầy đủ bộ rễ (dài rễ 2 - 3cm) có thể tiến hành ra ngôi

- Bằng phương pháp gieo hạt: Khi cây cao 3 - 4cm tiến hành tách cây ra khỏi giá thể và đưa cây vào trong khay xốp chăm sóc

au khi ra ngôi khoảng 2 - 3 tháng cây hồng môn sẽ đạt đạt tiêu chuẩn

trồng như sau:

- Cây khỏe, xanh tốt, không dị dạng, không bị sâu bệnh

- Chiều cao cây từ 10 - 12cm và có 4 - 6 lá

- ố lượng rễ trên cây lớn hơn 6 rễ và rễ dài 2 - 4cm

Cây con được rửa sạch agar và xử lý qua thuốc trừ nấm (thường dùng Daconil 0.5 %) rồi đem trồng

Hình 4.3.3 Cây nuôi cây mô đạt tiêu

Hình 4.3.6 Bảo hộ bao động và dụng cụ khi pha thuốc xử lý nấm

Chú ý:

Đối với cây cấy mô có nhược điểm là thời gian ra hoa lâu, khoảng 16 tháng ra hoa được 50%, sau 20 tháng ra hoa hết 100% Ưu điểm là cây đẻ bụi nhiều, sạch bệnh

Đối với cây tách thân lấy cây con từ cây mẹ cách này thông dụng và bà con dễ làm, nhân giống nhanh và cây phát triển cho hoa sớm có thể thu hoa sau 4,5- 6 tháng trồng Nhưng có nhược điểm có thể mang mầm bệnh , già cỗi nên tốc độ đẻ bụi chậm

Đối với cây con từ gieo hạt ưu điểm khỏe, đẻ nhiều Nhược điểm thời gian cho hoa tương đối lâu khoảng từ 14 - 16 tháng, cách này hiện nay hầu như không dùng

2 Trồng và chăm sóc cây con

2.1 Trồng cây con

- Trồng trên luống: Trồng theo hướng bắc nam để tăng lượng ánh sáng

Có thể trồng luống thấp, xung quanh đắp bờ gạch, sẽ dễ tưới nước thích hợp với vùng phía Bắc (khô hạn); hoặc trồng luống cao, mặt luống cao hơn mặt ruộng, hợp với các tỉnh phía Nam mưa nhiều, dễ thoát nước

Trồng cây với mật độ hàng x hàng 35 - 40cm, cây x cây 30 - 35cm, cách mép 7,5cm Moi một lỗ nhỏ theo khoảng cách quy định, đặt nhẹ cây con, lấp giá thể lại, ấn nhẹ xung quanh gốc giữ cho cây ngay ngắn Sau khi trồng phủ lưới che cho vườn râm mát

Hình 4.3.7 Hồng môn trồng theo luống trong vườn che

- Trồng trong hậu:

Cho lớp giá thể dày tối thiểu 5 - cm xuống đáy chậu

+ Xử lý rễ bằng dung dịch thuốc phòng bệnh vi khuẩn

Lấy cây con đặt vào chậu mới

Cây đặt ngay ngắn, cây thẳng đứng, không nghiêng ngả

Lấp thêm giá thể quanh gốc dày 6 - 8cm

Ấn nhẹ tay đảm bảo cây không bị vỡ bầu

Tưới nước nhẹ

Hình 4.3.8 Chuẩn bị giá thể để trồng gồm xơ dừa, trấu, phân bò hoai và phân vi

sinh

Hình 4.3.9 Đóng giá thể vào chậu Hình 4.3.10 Xử lý rễ bằng dung dịch

thuốc phòng bệnh vi khuẩn

Hình 4.3.11 Đặt cây ngay ngắn Hình 4.3.12 Dện chặt giá thể

Hình 4.3.13 Tưới nhẹ cây sau trồng

au khi trồng xong xếp chậu thẳng hàng trên luống

Tưới đ m nước ngay để rễ cây tiếp xúc với giá thể

Phủ lưới che râm để giảm cường độ ánh sáng và nhiệt độ giúp cây phát triển tốt

+ Trong vòng 7 - 10 ngày không được tưới NPK nhưng cần giữ ẩm

au khi cây ổn định rễ, không bị héo, tiến hành tưới phân cho cây Hòa loãng phân để tưới, kết hợp khi tưới nước

Khi trồng xong chậu cần phải được kê cao bằng gạch hoặc treo lên để ngăn chặn bệnh xâm nhiễm từ đất vào trong giá thể cây trồng

- Dùng dao bén, sạch để cắt sát phần rễ ngang phát triển quá dài

- Ngâm phần vết cắt vào dung dịch Zinep 20g/10lít nước khoảng 5 phút

- au đó đặt nhẹ nhàng vào chậu

- Cho giá thể vào và ấn chặt xung quanh

- Chú ý trồng ngang phần cổ rễ, không quá sâu hoặc quá cạn Phần gốc trồng sang chậu khác

Hình 4.3.14 Cắt bớt rễ để sang chậu, trồng lại