Giáo trình MD02 trồng và chăm sóc hoa huệ, lay ơn

Đối với cây hoa huệ, nhiệt độ là yếu tố ảnh hưởng lớn đến thời gian sinh trưởng, phát triển cũng như khả năng phân hóa hoa.. Để tỷ lệ nở hoa cao và chất lượng hoa tốt ở giai đoạn trước k

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA HUỆ, LAY ƠN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 02

LỜI GIỚI THIỆU

Những năm gần đây, nghề trồng hoa phát triển khá mạnh ở nhiều địa

phương Nghề trồng hoa có hiệu quả kinh tế cao hơn so với các ngành nghề

nông nghiệp khác nếu nắm bắt đúng các nhu cầu thị trường và yêu cầu kỹ thuật

canh tác từng loài hoa Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, giảng dạy cũng như đặc

điểm của nghề trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn; nhóm biên sọan

chúng tôi đã bám sát theo yêu cầu đào tạo, thực tiễn sản xuất của từng loại hoa,

nhu cầu của người học và bản chất công việc để biên soạn bộ giáo trình này

Bộ giáo trình đào tạo nghề “Trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn”

được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề trồng hoa

huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn Bộ giáo trình gồm 5 quyển: Quyển 1- Giáo trình

mô đun Chuẩn bị trồng hoa huệ, lay ơn, đồng tiền, hồng môn, Quyển 2- Giáo

trình mô đun Trồng và chăm sóc hoa huệ, lay ơn, Quyển 3- Giáo trình mô đun

Trồng và chăm sóc hoa đồng tiền, Quyển 4- Giáo trình mô đun Trồng và chăm

sóc hoa hồng môn, Quyển 5- Giáo trình mô đun Thu hoạch và bảo quản hoa

Giáo trình “Trồng và chăm sóc hoa huệ, lay ơn” giúp người học có được

những kiến thức kỹ năng cơ bản để thực hiện nhân giống hoa huệ; trồng củ

giống hoa huệ, lay ơn; làm cỏ, bón phân, tưới nước cho hoa huệ, lay ơn; kỹ

thuật chống đổ, điều tiết ra hoa đối với hoa lay ơn

Giáo trình mô đun này được chia làm 4 bài:

Bài 1 Yêu cầu ngoại cảnh và xác định thời điểm trồng

Bài 2 Trồng và chăm sóc hoa huệ

Bài 3 Trồng và chăm sóc hoa lay ơn

Bài 4 Phòng trừ dịch hại

Bài 5 Chăm sóc sau thu hoạch và giữ giống

Chúng tôi xin chân thành cám ơn Vụ tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và

Phát triển nông thôn, Trường Cao đẳng nghề Công nghệ và Kinh tế Bảo Lộc,

các hộ gia đình và cơ sở sản xuất và kinh doanh hoa đã nhiệt tình đóng góp ý

kiến để chúng tôi hoàn thành được giáo trình này

Tuy nhiên, trong quá trình biên soạn mô đun này sẽ không tránh khỏi

những thiếu sót hoặc tính cập nhật thông tin mới Rất mong được sự đóng góp

ý kiến quý báu, của hội đồng thẩm định giáo trình, các nhà khoa học, cán bộ kỹ

thuật trong ngành và các thành viên có liên quan, về nội dung cũng như cách

trình bày để giáo trình hoàn thiện hơn, góp phần vào sự nghiệp đào tạo nghề

cho nông dân nói riêng và sự phát triển của nghề Trồng hoa nói chung

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 1

MỤC LỤC 2

MÔ ĐUN TRỒNG VÀ C ĂM SÓC OA UỆ, LAY ƠN 7

Bài 1: Điều kiện ngoại cảnh và xác định thời điểm trồng 7

A Nội dung 7

1 Yêu cầu ngoại cảnh đối với hoa huệ 7

2 Yêu cầu ngoại cảnh đối với hoa lay ơn 10

3 Xác định thời điểm trồng 12

3.1 Nhu cầu thị trường tiêu thụ 12

3.2 Xác định thời điểm trồng hoa huệ 13

3.3 Xác định thời điểm trồng hoa lay ơn 13

B Câu hỏi, bài tập thực hành 13

1 Câu hỏi 13

2 Bài tập thực hành 15

C Ghi nhớ 15

Bài 2: Trồng và chăm sóc hoa huệ 16

A Nội dung bài 16

1 Nhân giống và chọn giống 16

1.1 Nhân giống 16

1.1.1 Nhân giống bằng củ 16

1.1.2 Nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô 17

1.2 Chọn củ giống, cây giống 21

1.2.1 Chọn củ giống 21

1.2.2 Chọn cây giống 24

2 Xác định khoảng cách, mật độ 25

2.1 Cơ sở xác định 25

2.2 Khoảng cách, mật độ 25

3 Trồng củ giống, cây giống 25

3.1 Trồng củ giống 25

3.1.1 Rạch hàng hoặc tạo lỗ 25

3.1.2 Đặt củ giống 26

3.1.3 Lấp đất 27

3.2 Trồng cây giống 27

3.3 Chăm sóc sau trồng 28

3.3.1 Tưới nước sau trồng 28

3.3.2 Trồng dặm 28

4 Làm cỏ, vun xới 28

4.1 Tác dụng 28

4.2 Yêu cầu kỹ thuật làm cỏ, vun xới 29

5 Bón phân 32

5.1 Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng đối với cây hoa huệ 32

5.2 Xác định lượng phân bón thúc 35

5.3 Cách bón thúc 35

5.4 Những điều cần chú ý khi sử dụng phân bón 37

5.4.1 Yêu cầu của việc bón phân cân đối, hợp lý 37

5.4.2 Các yếu tố cần chú ý khi sử dụng phân bón 38

6 Tưới nước 39

6.1 Nhu cầu nước của cây 39

6.2 Thời điểm tưới nước 39

6.3 Phương pháp tưới nước 40

6.3.1 Một số yêu cầu khi tiến hành tưới nước 40

6.3.2 Các yếu tố quyết định việc lựa chọn phương pháp tưới 40

6.3.3 Các phương pháp tưới nước 41

B Câu hỏi và bài tập thực hành 48

1 Câu hỏi 48

2 Bài tập thực hành 49

C Ghi nhớ 50

Bài 3: Trồng và chăm sóc hoa lay ơn 51

A Nội dung bài 51

1 Xác định khoảng cách, mật độ trồng 51

1.1 Cơ sở xác định khoảng cách, mật độ trồng 51

1.2 Mật độ trồng của một số giống hoa lay ơn 51

2 Chuẩn bị củ giống hoa 52

2.1 Chọn củ giống 52

2.2 Xử lý củ giống 53

3 Trồng củ giống 55

3.1 Rạch hàng 55

3.2 Đặt củ giống 56

3.3 Lấp đất 56

3.4 Chăm sóc sau trồng 57

4 Làm cỏ, vun xới, tỉa mầm 59

4.1 Tác hại của cỏ dại đối với hoa 59

4.2 Kỹ thuật làm cỏ, vun xới 59

4.3 Tỉa mầm 60

5 Bón phân thúc 60

5.1 Xác định loại phân bón thúc 60

5.2 Xác định lượng phân bón thúc 66

5.3 Cách bón thúc 67

6 Tưới nước 68

6.1 Xác định thời điểm tưới nước 68

6.2 Phương pháp tưới nước 68

7 Chống đổ 71

7.1 Mục đích 71

7.2 Biện pháp thực hiện 71

8 Điều tiết hoa nở 72

8.1 Mục đích 72

8.2 Cơ sở điều tiết hoa nở 72

8.3 Biện pháp điều tiết hoa nở 73

8.3.1 Biện pháp điều tiết hoa nở sớm 73

8.3.2 Biện pháp điều tiết cho hoa nở muộn 74

B Câu hỏi, bài tập thực hành 74

1 Câu hỏi 74

2 Bài tập thực hành 75

2.5 Bài thực hành số 2.3.5 Tưới nước cho hoa 76

2.7 Bài thực hành số 2.3.7 Bón phân thúc cho hoa 76

C Ghi nhớ 76

Bài 4 Phòng trừ dịch hại 77

A Nội dung 77

1 Phòng trừ sâu, bệnh hại trên hoa huệ 77

1.1 Sâu hại 77

1.2 Bệnh hại cây hoa huệ 85

1.2.1 Bệnh thối củ 85

1.2.2 Bệnh thối bẹ 86

1.2.3 Bệnh thối gốc (Bệnh héo vàng) 87

1.2.4 Bệnh héo xanh 87

2 Sâu bệnh hại cây hoa lay ơn 88

2.1 Sâu hại 88

2.2 Bệnh hại cây hoa lay ơn 94

2.2.1 Bệnh do tuyến trùng 94

2.2.2 Bệnh trắng lá 95

2.2.3 Bệnh thối xám (bệnh thối hạch) 96

2.2.4 Bệnh héo vàng 97

2.2.5 Bệnh đốm nâu 98

3 Phòng trừ tổng hợp 99

3.1 Biện pháp canh tác kỹ thuật 99

3.2 Biện pháp cơ giới vật lý 99

3.3 Biện pháp hoá học 101

B Câu hỏi và bài tập thực hành 101

1 Câu hỏi 101

2 Bài tập thực hành 102

C Ghi nhớ 102

Bài 5 Chăm sóc sau thu hoạch và giữ giống 103

A Nội dung 103

1 Chăm sóc cây hoa huệ sau thu hoạch và giữ giống 103

1.1 Chăm sóc cây hoa huệ sau thu hoạch 103

1.1.1 Cắt tỉa lá 103

1.1.2 Làm cỏ 104

1.1.3 Bón phân 105

1.1.4 Tưới nước 105

1.2 Thu hoạch củ 105

1.3 Xử lý củ 106

1.4 Bảo quản củ 107

2 Chăm sóc hoa lay ơn sau thu hoạch và giữ giống 107

2.1 Chăm sóc hoa lay ơn sau thu hoạch 107

2.1.1 Làm cỏ 108

2.1.2 Bón phân 108

2.1.3 Tưới nước 108

2.2 Thu hoạch củ 108

2.3 Phân loại củ giống 110

2.4 Xử lý củ giống 111

2.5 Bảo quản củ giống 112

2.5.1 Bảo quản ở điều kiện bình thường 112

2.5.2 Bảo quản trong kho lạnh 114

B Câu hỏi và bài tập thực hành 116

1 Câu hỏi 116

2 Bài tập thực hành 117

C Ghi nhớ 117

ƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 118

I Vị trí, tính chất của mô đun 118

II Mục tiêu 118

III Nội dung chính của mô đun 118

IV ướng dẫn thực hiện bài tập thực hành 119

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 141

VI Tài liệu cần tham khảo 148

MÔ ĐUN TRỒNG VÀ CHĂM SÓC HOA HUỆ, LAY ƠN

Mã mô đun: MĐ 02 Giới thiệu mô đun

Nội dung mô đun này trình bày các biện pháp kỹ thuật chăm sóc hoa huệ; kỹ thuật chăm sóc hoa lay ơn; cách nhận diện các đối tượng gây hại phổ biến trên hoa huệ, lay ơn và biện pháp phòng trừ; kỹ thuật chăm sóc hoa huệ, lay ơn sau thu hoạch và một số biện pháp giữ giống hoa Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và hướng dẫn đánh giá cho từng nội dung trong mô đun

Tổng thời lượng mô đun 14 giờ trong đó: 2 giờ học lý thuyết, 1 6 giờ thực hành, 14 giờ kiểm tra bao gồm cả kiểm tra hết mô đun thực hiện tích hợp trong phần thực hành Học xong mô đun này, học viên có khả năng trồng và chăm sóc hoa huệ, hoa lay ơn đúng kỹ thuật để ứng dụng phát triển nghề nghiệp trong thực tiễn

Bài 1: Yêu cầu ngoại cảnh và xác định thời điểm trồng

MĐ02-01

Mục tiêu:

- Nêu được yêu cầu khí hậu đối với cây hoa huệ, lay ơn;

- Xác định được thời điểm trồng hoa phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng và nhu cầu thị trường

A Nội dung

1 Yêu cầu ngoại cảnh đối với hoa huệ

1.1 Nhiệt độ

Nhiệt độ là yếu tố quyết định đến sinh trưởng, phát triển của cây hoa: từ

sự nảy mầm của hạt, sự tăng trưởng của cây, sự ra hoa, kết quả và chất lượng hoa

Đối với cây hoa huệ, nhiệt độ là yếu tố ảnh hưởng lớn đến thời gian sinh trưởng, phát triển cũng như khả năng phân hóa hoa

Hoa huệ là cây có nguồn gốc nhiệt đới và á nhiệt đới nên yêu cầu nhiệt

độ thấp, mát mẻ để sinh trưởng phát triển Nhiệt độ thích hợp nhất đối với cây hoa huệ là 20 – 250C

Ở nhiệt độ cao cây hoa huệ vẫn có khả năng sinh trưởng phát triển Vào mùa hè cây vẫn cho hoa tốt, nhưng lá nhỏ và xoắn Tuy nhiên, khi nhiệt độ mùa

hè quá cao kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng sinh trưởng của

cây, chất lượng hoa và nhất là sâu bệnh phá hại mạnh

Hoa huệ có khả năng chịu nóng tốt nhưng chịu rét rất kém Ở nhiệt độ thấp, cây sinh trưởng phát triển chậm, số lượng và chất lượng hoa giảm

Tỷ lệ hoa nở và chất lượng hoa huệ chịu ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố nhiệt độ Để tỷ lệ nở hoa cao và chất lượng hoa tốt ở giai đoạn trước khi phân hóa hoa và lúc cây có 5 – 6 lá, cần điều chỉnh nhiệt độ thích hợp trong giai đoạn này là 15 – 220

Cây hoa Huệ là cây ưa sáng mạnh, giai đoạn đầu sau khi trồng cây sống chủ yếu nhờ vào nguồn dinh dưỡng từ củ Khi ra lá cây sử dụng chất dinh dưỡng từ quá trình quang hợp Trong thời kỳ phân hóa mầm hoa nếu không cung cấp đủ ánh sáng thì tỷ lệ ra hoa thấp, hoa nhỏ

Ngoài ra, nếu thiếu ánh sáng cây hoa huệ rất dễ bị nhiễm bệnh Trong điều kiện ngày ngắn, ánh sáng yếu thì ảnh hưởng mạnh đến sự sinh trưởng phát triển của cây

Cường độ ánh sáng cũng là yếu tố ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phân hóa mầm hoa Nếu cường độ chiếu sáng dưới 35 lux thì cường độ quang hợp

và sự thoát hơi nước giảm, cây mọc vống, cành lá yếu Do đó khi trồng ở vụ đông cần đảm bảo chế độ chiếu sáng phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phân hóa mầm hoa, hoa tự dài đồng thời tăng chất lượng hoa

Cây hoa Huệ là cây ưa sáng vì vậy khi bố trí vị trị trồng cần chọn nơi có nhiều ánh sáng, không cớm bóng

1.3 Ẩm độ

Ẩm độ là một trong những yếu tố ảnh hưởng nhiều đến sự sinh trưởng phát triển của cây hoa Ẩm độ thích hợp thì cây hoa sinh trưởng phát triển tốt, ít sâu bệnh, màu hoa đẹp, chất lượng hoa cao

Để đánh giá chính xác độ ẩm đất trong quá trình trồng hoa, nên sử dụng các máy đo độ ẩm đất

Hình 2.1.1 Máy đo độ ẩm đất 1.4 Đất

Đất là nơi cung cấp nước, dinh dưỡng và không khí, có tác dụng rất quan trọng đến quá trình trồng trọt các loài hoa Đất lý tưởng để trồng hoa là đất tơi xốp, thoát nước, thẩm thấu khí tốt, có khả năng giữ nước tốt, có nhiều chất hữu

cơ Đất có kết cấu tốt là đất sau khi tưới nước được giữ lại trong đất không bị

thấm nhanh, sau khi khô không bị nứt nẻ

Cây hoa huệ có thể trồng trên bất cứ loại đất nào, nhưng cây chỉ sinh trưởng tốt, cho hoa đẹp trên loại đất hơi kiềm, có cấu trúc mịn, giữ ẩm tốt Tuy vậy, cây hoa huệ không thích hợp ở nơi quá trũng, chua

Cây hoa huệ có thể trồng trên các loại đất có thành phần cơ giới sau:

- Đất cát pha có độ tơi xốp cao, độ hổng lớn, thoáng khí, ngấm nước tốt nhưng có độ phì kém Do đó, khi trồng hoa huệ trên loại đất này cần phải bón nhiều phân hữu cơ để bổ sung dinh dưỡng cho cây

- Đất thịt nhẹ, thóat nước tốt, giàu dinh dưỡng là loại đất trồng thích hợp đối với cây hoa huệ Nếu đất quá ẩm, rễ rất dễ bị thối, vì thế vào mùa mưa cần chống úng, tháo nước kịp thời không để ruộng bị ngập ứng

Mặt khác hoa huệ cũng là cây rất mẫn cảm với các loại muối kim loại nặng Đặc biệt là loại đất có hàm lượng chì cao, rễ cây sinh trưởng kém, cây phát triển chậm và khả năng ra hóa kém Chính vì vậy trước khi trồng hoa huệ cần chú ý đến các biện pháp canh tác đất

Lay ơn ưa khí hậu mát mẻ, không chịu được nắng nóng Nhiệt độ thích hợp nhất để cây hoa sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao, chất lượng hoa tốt là từ 15 – 270C

Khi nhiệt độ không khí xuống dới 130C kéo dài cây sẽ ngừng sinh trưởng, đầu lá bị héo, hoa không trổ khỏi bao lá, tỷ lệ bị nghẽn dòng cao, chất lượng kém

Khi nhiệt độ không khí từ 300C trở lên kéo dài cây bị còi cọc, bệnh khô đầu lá phát triển mạnh và cấp bệnh rất cao, chất lượng hoa kém

Ở vùng nhiệt đới, nhiệt độ mùa hè cao quá sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới

sự sinh trưởng của cây và chất lượng hoa Khi nhiệt độ quá cao vào mùa hè, cây sinh trưởng chậm, hoa nhỏ, ít hoa, tuổi thọ cành hoa ngắn, sức đề kháng kém Vì vậy, vào mùa hè, sâu bệnh gây hại nặng hơn so với các mùa khác trong năm

Nhiệt độ ảnh hưởng đến thời gian sinh trưởng của cây hoa lay ơn Đối

với giống lay ơn đỏ đô: Nếu nhiệt độ trung bình là 120C thì thời gian sinh trưởng khoảng 110 – 120 ngày, nhiệt độ tăng lên 150

C thì thời gian sinh trưởng chỉ còn 90 – 100 ngày, nhiệt độ là 200C thì thời gian sinh trưởng cũng giảm theo còn 70 – 90 ngày, nếu nhiệt độ tăng lên 250C thì thời gian sinh trưởng giảm xuống 60 – 7 ngày Như vậy, nhiệt độ càng tăng thì thời gian sinh trưởng càng giảm

Trong thời kỳ này nếu ánh sáng không đủ sẽ ảnh hưởng đến chất lượng hoa (hoa tự bị khô héo và xuất hiện hoa mù)

Ngoài ra thiếu ánh sáng, lay ơn rất dễ nhiễm bệnh Trong điều kiện ngày ngắn, ánh sáng yếu cây thường bị bệnh héo rũ

Cường độ ánh sáng cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây Cường độ chiếu sáng dưới 35 lux thì cường độ quang hợp và thoát hơi nước của cây giảm, cây dễ mọc vống lên, cành lá yếu ớt, màu hoa nhạt

Nếu trồng vào vụ Đông thời gian chiếu sáng ngắn, cường độ ánh sáng yếu, cần phải chiếu sáng bổ sung để cho mầm hoa phân hóa tốt, nhiều, hoa tự dài, đồng thời tăng được chất lượng hoa

trưởng mạnh nhất Do đó, cần phải bổ sung nước đầy đủ

Lay ơn là cây ưa ẩm, nhưng không chịu được úng Khi bị ngập úng bộ rễ cây bị chết nhanh chóng, củ bị thối, toàn thân bị vàng và chết

Ngược lại, nếu bị hạn hán (hạn đất và hạn không khí), cây sinh trưởng chậm, chất lượng hoa kém, tỷ lệ nghẽn đòng cao, dẫn đến năng suất giảm Độ

ẩm đất thích hợp cho cây hoa Lay ơn là 65 – 75%

Khi gặp nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, hoặc hạn không khí để giúp cây sinh trưởng bình thường cần phải tưới nước thường xuyên giữ độ ẩm cho đất ở

70 – 75%

Nếu độ ẩm thấp cây sinh trưởng chậm, năng suất thấp

Đất sét có tỷ lệ hạt sét cao, đất dính canh tác khó, độ xốp kém, chặt dính không thích hợp trồng hoa lay ơn

Đất thịt có tỷ lệ hạt sét và hạt cát cân đối nên có ưu điểm của cả hai loại đất, là đất trồng lay ơn thích hợp nhất

Không trồng hai vụ Lay ơn liên tục trên cùng một mảnh đất; để đạt năng suất cao, phẩm chất hoa tốt nhất là luân canh cây với lúa nước Nếu trồng 2 vụ hoa lay ơn liên tiếp nhau sẽ không cho thu hoạch

Hình 2.1.3 Chuẩn bị đất trồng hoa

3 Xác định thời điểm trồng

3.1 Nhu cầu thị trường tiêu thụ

Trong sản xuất hoa, thời điểm trồng không chỉ phụ thuộc vào yếu tố ngoại cảnh mà còn phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu tiêu thụ của thị trường Hoa huệ và lay ơn có đặc điểm chung là sử dụng chủ yếu để trưng bày vào dịp lễ,

tết, thờ cúng, ít dùng để tặng Do đó, vào những dịp lễ lớn như dịp tết, rằm tháng giêng, lễ Phật Đản, rằm tháng 7 nhu cầu tiêu thụ hoa huệ và lay ơn rất lớn Vào những ngày còn lại trong năm, nhu cầu tiêu thụ 2 loại hoa này thấp hơn rất nhiều

Vì vậy, để việc sản xuất hoa huệ và lay ơn đạt hiệu quả kinh tế cao, đáp ứng được với nhu cầu thị trường, cần bố trí thời điểm trồng thích hợp Tốt nhất nên bố trí thời vụ trồng sao cho cây ra hoa vào đúng dịp lễ tết và các ngày lễ lớn trong năm

3.2 Xác định thời điểm trồng hoa huệ

Hoa huệ không đòi hỏi quá khắt khe về yếu tố ngoại cảnh, vì vậy có thể trồng huệ quanh năm Nhưng đặc trưng của hoa huệ là sử dụng để thờ, cúng, chỉ có vào dịp lễ, tết nhu cầu tiêu thụ mới tăng cao Do đó, cần bố trí thời điểm trồng thích hợp để cây ra hoa nhiều vào các dịp lễ, tết nhằm đem lại lợi nhuận cao nhất trong sản xuất

Thời điểm trồng tốt nhất đối với cây hoa huệ là vào khoảng tháng 2 âm lịch Nếu trồng vào thời điểm này sẽ kịp có hoa bán vào dịp Tết Đoan Ngọ, rằm tháng 7, rằm tháng 10

3.3 Xác định thời điểm trồng hoa lay ơn

Thời điểm trồng hoa lay ơn phụ thuộc vào khí hậu từng vùng

Ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, hoa lay ơn được trồng vào 2 vụ chính

- Vụ 1: vụ thu – đông: trồng củ giống vào tháng 9 và thu hoạch hoa vào tháng 11

- Vụ 2: vụ đông – xuân: củ giống được trồng vào tháng 10, 11 và thu hoạch hoa vào dịp tết Nguyên đán, 8/3

- Vụ hè: Ở đồng bằng Bắc Bộ có trồng hoa, tuy nhiên diện tích trồng thấp, vì điều kiện ngoại cảnh không phù hợp cho sự ra bông và nhu cầu tiêu dùng thấp

Ở các vùng có khí hậu mát mẻ, phù hợp cho sự sinh trưởng, phát triển

và ra hoa của hoa lay ơn như: Đà Lạt, Tam Đảo, Sapa, Mộc Châu… thì hoa lay ơn được trồng quanh năm Nhưng vào đầu tháng 10 âm lịch hàng năm, hoa được trồng với diện tích nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu trưng hoa vào dịp tết Nguyên Đán

B Câu hỏi, bài tập thực hành

1 Câu hỏi

Chọn phương án trả lời đúng:

1.1 Nhiệt độ thích hợp đối với cây hoa huệ là:

a 15 – 200C

1.4 Nhiệt độ cao ảnh hưởng như thế nào đến sự sinh trưởng phát triển

của hoa lay ơn?

a Cây ngừng sinh trưởng

b Cây bị còi cọc, bệnh khô đầu lá phát triển mạnh

c Cành hoa dài, nhiều hoa

d Hoa không trổ khỏi bao lá

1.5 Dấu hiệu của hoa lay ơn thiếu ánh sáng:

a Hoa tự bị khô héo

b Xuất hiện hoa mù

1.9 Trồng hoa huệ vào thời điểm nào để đạt hiệu quả kinh tế cao?

1.10 Trồng hoa lay ơn vào thời điểm nào để đạt hiệu quả kinh tế cao?

2 Bài tập thực hành

2.1 Bài thực hành số 2.1.1 Xác định thành phần cơ giới đất

C Ghi nhớ

- Yêu cầu ngoại cảnh đối với cây hoa huệ

- Yêu cầu ngoại cảnh đối với cây hoa lay ơn

- Thời điểm trồng hoa huệ

- Thời điểm trồng hoa lay ơn

Bài 2: Trồng và chăm sóc hoa huệ

Mã bài: MĐ02-02

Mục tiêu

- Nêu được các bước trồng và chăm sóc hoa huệ;

- Thực hiện được các bước trồng và chăm sóc hoa huệ;

- Có ý thức an toàn lao động, bảo vệ môi trường

A Nội dung bài

1 Nhân giống và chọn giống

1.1 Nhân giống

Nhân giống là một biện pháp kỹ thuật quan trọng nhằm tạo ra các giống tốt, đồng đều về chất lượng và tạo ra được số lượng lớn cây giống để phụ vụ công tác sản xuất Trong sản xuất hoa, nhân giống có vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế

Mỗi loài hoa có những biện pháp nhân giống khác nhau, phù hợp với đặc điểm thực vật học của cây Đối với cây hoa huệ có 2 hình thức nhân giống phổ biến: nhân giống bằng củ và nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô

1.1.1 Nhân giống bằng củ

Nhân giống bằng củ là biện pháp nhân giống vô tính, được sử dụng phổ biến để tạo giống hoa huệ Biện pháp nhân giống này có những ưu và nhược điểm như sau:

- Ưu điểm:

+ Đơn giản, dễ thực hiện, người nông dân có thể tự sản xuất giống tại nhà

+ Cây nhanh ra hoa, chất lượng hoa tốt

+ Giữ được các đặc điểm tốt của cây mẹ

- Nhược điểm:

+ Cây không đồng đều, nên gây khó khăn trong quá trình chăm sóc + Hệ số nhân giống thấp, không dùng để sản xuất giống theo hướng công nghiệp được

+ Củ giống là nơi chứa nhiều nguồn bệnh, đặc biệt là nấm bệnh Do

đó, nhân giống bằng củ dễ bị lan truyền bệnh, ảnh hưởng đến chất lượng củ giống và cây giống

Hình 2.2.1 Củ giống hoa huệ

1.1.2 Nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô

Đây là biện pháp nhân giống bằng cách nuôi mô, tế bào trong môi trường dinh dưỡng nhân tạo, trong điều kiện vô trùng và tái sinh chúng thành cây con Biện pháp nuôi cấy mô có những ưu nhược điểm như sau:

+ Đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền và kỹ thuật cao

+ Giá thành cây giống cao, khó áp dụng

+ Cây giống dễ bị nhiễm bệnh đồng loạt

Nhân giống nuôi cấy mô trên cây hoa huệ được thực hiện qua các bước: Khử trùng mẫu cấy

- Giai đoạn nuôi cấy khởi động

- Giai đoạn nhân nhanh

- Tạo cây hoàn chỉnh

- Chuyển cây ra ruộng ươm

Các điều kiện cần thiết để thực hiện biện pháp nhân giống nuôi cấy mô trên cây hoa huệ:

- Môi trường nuôi cấy là môi trường MS có bổ sung chất điều hòa sinh trưởng và than hoạt tính

Bảng 2.1.1 Thành phần môi trường dinh dưỡng MS (Murashige-Skoog,1962)

37,0 1,69 0,86 0,0025

44,0 0,083 0,0025

17,0 0,620 0,025

2,784 3,724

- Giai đoạn nhân nhanh

- Tạo cây hoàn chỉnh

- Chuyển cây ra ruộng ươm

a Khử trùng mẫu cấy

Khử trùng mẫu cấy là biện pháp làm sạch mẫu, đưa mẫu vào môi trường

vô trùng Đây là giai đoạn quan trọng quan trọng, quyết định quá trình nuôi cấy

mô thành công hay thất bại Quá trình khử trùng mẫu cần đảm bảo tỉ lệ mẫu nhiễm thấp, tỉ lệ mẫu sống cao và mô nuôi cấy sinh trưởng tốt

Đối với cây hoa huệ, mẫu sử dụng là các mắt ngủ được lấy từ củ Biện pháp khử trùng được tiến hành như sau:

- Chọn mắt ngủ được lấy từ củ huệ làm mẫu cấy

- Rửa củ bằng nước sạch để loại bỏ đất cát bám vào củ

- Ngâm củ trong nước xà bông 30 phút

- Sau đó rửa lại dưới vòi nước chảy trong 5 phút

- Cắt củ thành lát mỏng

- Rửa lại củ bằng nước cất và đem vào buồng cấy khử trùng

- Khử trùng mẫu cấy trong buồng cấy bằng nước cất vô trùng 3 lần rồi rửa lại bằng cồn 70% trong 15 – 20 giây

- Tráng lại bằng nước cất vô trùng 1 lần nữa

- Cho mẫu vào dung dịch HgCl2 0,1% trong 15 phút kết hợp với Ca(OCl)2 15% trong 20 phút

- Rửa mẫu bằng nước cất rồi cấy mẫu vào môi trường MS có bổ sung

30 g/l saccaroza + 6,5 g/l agar+ 4mg/l BA + ,25mg/l α-NAA30 g/l

b Giai đoạn nhân nhanh

Nhân nhanh là giai đoạn tạo được số lượng lớn chồi, từ đó đạt số lượng cây giống lớn trong thời gian ngắn Giai đoạn này cần đảm bảo chồi tạo ra phải đồng nhất, khả năng sinh trưởng tốt

Hình 2.2.2 Chồi hoa huệ trong môi trường nuôi cấy

Giai đoạn nhân nhanh được thực hiện như sau:

- Chọn những chồi bất định có chiều cao khoảng 2 – 3 cm

- Cấy chồi vào môi trường nhân nhanh

- Môi trường nhân nhanh là môi trường MS có bổ sung 30 g/l saccaroza + 6,5 g/l agar+ 2mg/l BA + ,25mg/l α-NAA + 15 ml/l nước dừa

c Tạo cây con hoàn chỉnh

Mục đích của giai đoạn này là tạo bộ rễ khỏe, hoàn chỉnh cho cây Tạo cây con hoàn chỉnh bao gồm các bước:

- Chọn những chồi sau giai đoạn nhân nhanh có chất lượng tốt nhất, có chiều cao từ 4 – 5 cm

- Cấy chồi vào môi trườn ra rễ để tạo cây hoàn chỉnh

- Môi trường ra rễ là môi trường MS + 30 g/l saccaroza + 6,5 g/l agar+ 1mg/l α-NAA

Hình 2.2.3 Cây con hoàn chỉnh trong môi trường nuôi cấy

d Chuyển cây ra ruộng ươm

Chuyển cây con ra ruộng ươm là giai đoạn chuyển cây con từ trạng thái sống dị dưỡng sang sống tự dưỡng Để cây con đạt tỉ lệ sống cao trong ruộng ươm cần đảm bảo các điều kiện ngoại cảnh (nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, giá thể) phù hợp

Biện pháp chuyển cây ra ruộng ươm:

- Trước khi đem cây ra khỏi môi trường nuôi cấy cần huấn luyện cây con bằng cách đem bình cấy có cây hoàn chỉnh để môi trường bên ngoài từ 7 – 10 ngày

- Sau thời gian huấn luyện, tiến hành đưa cây ra khỏi bình cấy Thao tác lấy cây ra khỏi bình cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh làm cây bị hư, dập

- Rửa sạch agar

- Nhúng cây con vào dung dịch kích thích ra rễ (NAA và IBA)

- Trồng cây con vào giá thể bao gồm đất, xơ dừa, trấu với tỉ lệ 1:1:1

- Đặt các khay cây giống ở nơi mát, có cường độ chiếu sáng thấp, nhiệt

độ mát, ẩm độ cao

1.2 Chọn củ giống, cây giống

1.2.1 Chọn củ giống

a Chọn củ giống

Trước khi trồng cần chọn những củ đạt tiêu chuẩn để ruộng hoa cho năng

suất cao, chất lượng tốt và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình chăm sóc Tiêu chuẩn của củ giống đem trồng bao gồm:

Hình 2.2.4 Củ giống đạt tiêu chuẩn đem trồng

c Xử lý củ giống

Xử lý củ giống trước khi trồng nhằm mục đích:

- Tiêu diệt mầm bệnh tồn tại trong củ giống

- Ngăn cản vi sinh vật gây hại xâm nhập vào củ giống qua các vết thương cơ giới

- Tăng khả năng sống của cây

- Pha thuốc theo nồng độ hướng dẫn trên bao bì

- Ngâm củ giống ngập trong dung dịch xử lý từ 10 – 15 phút

- Cây con trong bình nuôi cấy đã qua huấn luyện

- Cây không bị nhiễm nấm, vi khuẩn

- Cây khỏe, lá xanh

- Cây phải đạt chiều cao từ 3 - 4 cm

- Cây giống đang sinh trưởng tốt trong bình, không mang mầm bệnh

- Tuổi cây giống từ 25 – 3 ngày (tính từ lúc cấy vào môi trường ra rễ)

- Số rễ: 3 – 4 rễ, dài từ 2 – 4 cm

Sau khi chọn được cây giống từ phòng thí nghiệm, trồng cây con con vào giá thể bao gồm đất, xơ dừa, trấu với tỉ lệ 1:1:1 Đặt cây con vào ruộng ươm có lưới che phủ Ruộng ươm đảm bảo phải có cường độ chiếu sáng thấp, nhiệt độ mát và ẩm độ cao

Từ ruộng ươm chọn những cây đạt tiêu chuẩn đem trồng Tiêu chuẩn cây con đem trồng sản xuất bao gồm:

- Cây khỏe mạnh, không dập nát

- Ngọn phát triển tốt

- Rễ không bị tổn thương

- Cây không bị nhiễm sâu bệnh

Hình 2.2.7 Cây huệ đạt tiêu chuẩn đem trồng

2 Xác định khoảng cách, mật độ

2.1 Cơ sở xác định

Khoảng cách, mật độ trồng có liên quan đến năng suất và chất lượng hoa

Để xác định khoảng cách, mật độ trồng hoa huệ cần dựa vào những cơ sở sau:

- Đặc điểm của từng giống hoa

- Đặc điểm khí hậu, thời tiết

- Khoảng cách trồng 20 cm x 20 cm cho số lượng củ giống nhiều nhưng khó chăm sóc, cây chậm ra bông

- Khoảng cách trồng 40 cm x 40 cm cho số lượng củ giống ít Tuy nhiên, nếu trồng với mật độ này sẽ cho bông lớn và dễ chăm sóc

3 Trồng củ giống, cây giống

3.1 Trồng củ giống

3.1.1 Rạch hàng hoặc tạo lỗ

Rạch hàng, tạo lỗ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đặt củ giống Để rạch hàng có thể dùng cuốc hoặc dụng cụ rạch hàng với khoảng cách đã xác định Đối với phương pháp tạo lỗ, có thể dùng bay hoặc dụng cụ nhọn

Các yêu cầu kỹ thuật khi rạch hàng, tạo lỗ:

- Hàng hoặc lỗ phải thẳng (để đảm bảo thẳng hàng có thể dùng dây căng trên luống trước khi rạch hàng, tạo lỗ)

- Trước khi trồng, cần lặt sạch rễ, các tàn dư thực vật trên củ Thao tác thực hiện nhẹ nhàng, tránh làm xây xát củ

- Đặt củ ngay ngắn vào giữa hàng hoặc hốc

Hình 2.2.9 Đặt củ giống

3.1.3 Lấp đất

Độ sâu lấp đất ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng phát triển của cây, đặc biệt là đặc điểm thẩm mỹ của cành hoa

Nếu lấp đất quá sâu, củ chậm lên mầm, cây lâu ra hoa

Nếu lấp đất nông, cây không chắc gốc, dễ đổ ngã, mọc nghiêng, cành hoa bị cong vẹo Những hoa bị cong vẹo sẽ bán không được giá, ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế

Vì vậy, khi lấp đất cần đảm bảo đúng độ sâu để cây sinh trưởng, phát triển tốt và cho ra hoa có chất lượng cao Độ sâu lấp đất thích hợp là 2 – 3 cm tính từ mũi củ giống lên mặt luống

Trong quá trình lấp đất cho củ giống chú ý không lấp cục đất to lên trên mầm, sẽ làm gãy mầm, tổn thương cây

Sau khi lấp đất xong, dùng tay ấn nhẹ để củ giống tiếp xúc tốt với đất

3.2 Trồng cây giống

Trồng cây giống được thực hiện trong trường hợp giống được lấy từ cây nuôi cấy mô Phương pháp trồng được thực hiện như sau:

- Chọn cây đủ tiêu chuẩn đem trồng

- Dùng cuốc rạch hàng àng được rạch phải thẳng, đảm bảo độ sâu 5 – 7

3.3 Chăm sóc sau trồng

3.3.1 Tưới nước sau trồng

Sau khi trồng cần tiến hành tưới nước ngay nhằm định vị củ giống và kích thích củ nảy mầm nhanh

Tưới nước sau trồng cần chú ý:

- Đảm bảo đủ độ ẩm

- Tưới đều trên mặt luống

- Tránh không làm chồi củ giống, cây giống lên

- Dùng nguồn nước sạch để tưới

Đối với cây hoa huệ, việc trồng dặm được tiến hành sau khi trồng mới 1- 2 tuần

4 Làm cỏ, vun xới

4.1 Tác dụng

Đất trồng huệ có nhiều phân, độ ẩm cao Đây là môi trường thuận lợi cho

cỏ dại sinh trưởng, phát triển Do đó, trong quá trình trồng huệ, cần tiến hành làm cỏ, xới xáo kịp thời

Hình 2.2.10 Vườn huệ trước khi làm cỏ

Làm cỏ, vun xới có tác dụng:

- Ở giai đoạn đầu, giúp cho cây mầm, sinh trưởng, phát triển nhanh, khỏe hơn

- Hạn chế sự cạnh tranh về dinh dưỡng của cỏ dại đối với cây, từ đó cây

sẽ sinh trưởng, phát triển tốt cho năng suất, chất lượng hoa cao hơn

- Xới xáo làm lớp đất mặt quanh bộ rễ tơi xốp, thông thoáng; chế độ nhiệt, ẩm độ được duy trì ổn định sẽ giúp cây hút dinh dưỡng tốt, sinh trưởng, phát triển nhanh

- Tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ phát triển và hút chất dinh dưỡng

- Khi bón thúc phân bón cho phải kết hợp với xới xáo đất, có tác dụng đảo trộn, vùi lấp kín phân bón; góp phần làm cho phân chuyển hóa nhanh cung cấp dinh dưỡng cho cây, đồng thời hạn chế được sự rửa trôi, xói mòn làm mất phân bón

4.2 Yêu cầu kỹ thuật làm cỏ, vun xới

Dụng cụ thực hiện làm cỏ, vun xới bao gồm: cuốc, cào, bay xới đất, bao, bảo hộ lao động

- Làm sạch cỏ trên bề mặt luống và trong gốc cây

- Không làm ảnh hưởng đến cây

- Tránh làm tổn thương rễ, đứt rễ

- Làm cỏ kết hợp vun xới

- Xới xáo đất phải tơi xốp

- Không gây đọng nước trên mặt luống

Hình 2.2.12 Vườn huệ sau khi làm sạch cỏ

Hiện nay, trong sản xuất hoa huệ, người dân đã sử dụng màng phủ nilong trải lên mặt luống để hạn chế cỏ dại Việc sử dụng màng phủ còn có tác dụng giữ ẩm cho đất, giảm được số lần tưới nước cho cây, từ đó giảm đáng kể chi phí sản xuất

Hình 2.2.13 Vườn huệ có sử dụng màng phủ nilông

5 Bón phân

5.1 Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng đối với cây hoa huệ

Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và sức chống chịu của cây trồng Mức tăng năng suất cây trồng có mối quan hệ rất chặt chẽ với số lượng, chủng loại và cách sử dụng các loại phân bón trong canh tác

Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng đối với cây hoa huệ:

- Đạm: Có vai trò thúc đẩy quá trình sinh trưởng của cây hoa

+ Thiếu đạm, cây sinh trưởng yếu ớt, là vàng, cây còi cọc, hoa bé, xấu + Thừa đạm cây sinh trưởng mạnh, cây yếu, thân mềm, dễ đổ, lốp, nhiều

sâu bệnh, hoa chất lượng kém, độ bền thấp

+ Để bổ sung đạm cho hoa huệ có thể sử dụng phân đơn (Ure) hoặc có thể sử dụng các phân đa lượng NPK 16 – 16 – 8

Hình 2.2.14 Các loại phân đạm sử dụng bón thúc

a Phân Ure; b Phân NPK 16-16-8

- Lân: Có vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và vận chuyển

các hợp chất hữu cơ trong cây hoa, lân kích thích bộ rễ của cây phát triển

+ Thiếu lân thì cành, lá, rễ sinh trưởng chậm, cây thấp bé, lá có màu tím

hoặc tím đỏ, hoa nở khó

+ Thừa lân quá ức chế sinh trưởng dẫn tới thừa sắc

+ Bón đủ lân cây ra nụ và ra hoa sớm hơn

+ Để bổ sung lân cho cây hoa huệ, có thể sử dụng phân đơn (supe lân) hoặc sử dụng phân đa lượng có chứa lân như NPK 16 – 16 – 8

Hình 2.2.15 Phân supe lân

- Kali: có tác dụng tăng cường sức chống chịu chua cây hoa, đặc biệt đối

với chống chịu rét và chống chịu sâu bệnh

+ Thiếu kali lá thường bị xoăn, có biểu hiện đốm nâu trên lá và cây sinh

trưởng chậm, mép lá thiếu màu xanh, ngọn lá khô héo sau đó lan ra toàn lá, nụ hoa nhỏ và thường biến thành hoa mù

+ Thiếu kali sinh trưởng kém, thiếu nhiều quá ảnh hưởng tới việc hút

Canxi và Magiê từ đó ảnh hưởng đến độ cứng của thân cành và chất lượng hoa + Để bổ sung kali cho cây có thể sử dụng phân kali đơn hoặc phân đa lượng NPK 16 – 16 – 8, KNO3

a b

Hình 2.2.16 Các loại phân kali sử dụng bón cho hoa huệ

a Phân Kali clorua; b Phân Kali nitrat

- Canxi: có tác dụng tăng cường sự nở hoa và tăng độ bền của hoa

+ Thiếu canxi còn ảnh hưởng đến quá trình hút nước của cây, cây còi

cọc, năng suất hoa giảm

+ Nếu thiếu nhiều thì lá non và điểm sinh trưởng bị chết, bị nát ở giữa,

nụ bị teo và rụng nên cuống lá, cuống hoa bị mềm không đứng lên được

- Magiê: tham gia vào thành phần của chất diệp lục

+ Thiếu Magiê ảnh hưởng tới quang hợp, mặt dưới và gân lá bị vàng,

thiếu nhiều quá gân lá thâm đen, lá bị rụng

+ Bổ sung magiê cho cây bằng cách phun phân có chứa magiê lên lá

- Lưu huỳnh: tham gia vào quá trình hình thành prôtêin

+ Thiếu lưu huỳnh biểu hiện ở phần non rõ hơn phần già, prôtêin tạo

thành ít, cây sinh trưởng chậm

+ Thừa lưu huỳnh sẽ gây độc cho cây

- Sắt: là thành phần của nhiều loại men có liên quan tới quang hợp Thiếu

sắt quang hợp giảm, lá non thiếu màu xanh

- Mangan: Khi thiếu Mn trên lá xuất hiện những vết vàng, hạn chế quang

hợp

- Brome: có tác dụng rất quan trọng tới sự phân hóa hoa, tới quá trình thụ

phấn, thụ tinh và sự phát dục của cơ quan sinh thực

+ Thiếu Br phần chóp ngọn cây ngừng sinh trưởng, lá và cành hoa cong,

đốt ngắn lại

+ Nhiều Br quá mép lá biến thành màu nâu, các phần khác biến vàng

- Kẽm: kích thích quang hơp Thiếu kẽm chất kích thích sinh trưởng khó

hình thành, ảnh hưởng tới sự sinh trưởng của cây, lá và gân lá thiếu màu xanh sau đó chuyển vàng, trắng và chết khô

- Đồng: có quan hệ tới hiệu suất quang hợp Thiếu đồng lá non bị gãy

cong, cây bắt đầu khô từ đỉnh ngọn, sau đó cả cây bị chết

5.2 Xác định lượng phân bón thúc

Bón phân là một trong những biện pháp kỹ thuật quan trọng tác động đến năng suất và chất lượng hoa Bón phân đúng kỹ thuật giúp cây hoa huệ đạt số bông cao, to, đẹp, có hương thơm đậm đà, bền lâu và trổ đúng dịp

Tùy từng loại đất, từng giống, điều kiện thời tiết khí hậu mà lượng phân bón thúc cho cây khác nhau Lượng phân bón cho 1 ha bình quân là: 200kg N +

200 kg P2O5 + 150 kg K2O/ha

5.3 Cách bón thúc

Bón thúc là cách bón phân cho cây trồng vào những giai đoạn sinh trưởng nhất định của cây Mục đích của việc bón thúc là cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho cây trồng trong các giai đoạn sinh trưởng, phát triển khác nhau, giúp cho cây không bị thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là loại nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho giai đoạn nào đó

Để việc bón phân đạt hiệu quả cao, cây hấp thu được hầu hết các chất dinh dưỡng có trong phân thì trước khi bón phân cần tiến hành làm sạch cỏ

Lượng phân bón cho mỗi lần bón thúc tùy thuộc vào tình hình sinh trưởng phát triển của cây Như vậy, trước khi bón phân, cần quan sát màu sắc của lá để tăng giảm lượng phân bón cho phù hợp, nhằm đáp ứng đủ và kịp thời dinh dưỡng cho cây

Khi bón phân cho cây hoa huệ cần chú ý: không nên bón nhiều phân N

mà phân lân là chính để đề phòng lá dài và tím lá, giảm giá trị thương phẩm của cành hoa

Bón thúc lần 1: sau khi trồng 10 – 12 ngày, cần tiến hành bón thúc lần 1

để kích thích sự sinh trưởng, phát triển của cây

- Liều lượng phân bón: 12 kg DAP + 6 kg Ure cho 1000 m2

- Cách thức bón: Pha loãng phân với nước, tưới vào gốc, tránh không nên tưới lên lá Sau khi tưới phân xong, tiến hành tưới nước sơ qua để tránh tình trạng phân bị dính lên lá, sẽ gây nên hiện tượng cháy lá

Hình 2.2.17 Các loại phân thường được sử dụng bón thúc cho hoa huệ

Bón thúc lần 2: sau khi trồng 30 ngày

- Liều lượng bón: 30 kg DAP + 30 kg Ure cho 1000 m2

- Cách thức bón: Bón giữa 2 hàng huệ Trong quá trình bón phân tránh không làm phân rơi lên lá, gây hiện tượng cháy lá Sau khi bón phân tưới nước để phân nhanh hòa tan

Hình 2.2.18 Bón phân cho hoa huệ

Bón thúc lần 3: Khi cây gần xây ngù

- Liều lượng bón: 15 kg Ure + phân KNO3

- Cách thức bón: Bón giữa 2 hàng huệ Sau khi bón phân tiến hành tưới nước ngay

Hình 2.2.19 Giai đoạn xây ngù

Bón thúc lần 4: sau khi thu bông

- Liều lượng bón: 15 kg DAP + 15 kg Ure cho 1000 m2

- Cách thức bón: Bón giữa 2 hàng huệ Sau khi bón phân tiến hành tưới nước ngay

Trong quá trình chăm sóc và bón phân cho cây, cần quan sát tình hình sinh trưởng của cây Nếu thấy cây huệ sinh trưởng phát triển quá xanh tốt thì giảm lượng phân Ure, nếu không cây sẽ cho ít bông, ảnh hưởng đến năng suất bông và gây lãng phí phân

5.4 Những điều cần chú ý khi sử dụng phân bón

5.4.1 Yêu cầu của việc bón phân cân đối, hợp lý

Các cây trồng khác nhau thì có yêu cầu khác nhau với lượng phân bón

mỗi loại Có cây trồng cần đạm nhiều hơn lân và kali, cũng có những loại cây trồng cần ít đạm, nhiều lân hoặc kali…

Trong ba nguyên tố dinh dưỡng trên, cây hút nhiều nguyên tố nào thì nguyên tố đó được gọi là nguyên tố dinh dưỡng đặc trưng Đối với cây hoa huệ, nugyeen tố dinh dưỡng ảnh hưởng đến chất lượng bông là Kali

Tỷ lệ N : P : K của mỗi loại cây được tính cho lượng phân trong suốt thời

kì sinh trưởng của cây Tùy từng loại phân, loại cây trồng mà ta có thể bón loại phân thích hợp

Bón phân cân đối cho cây không chỉ thu được năng suất cao, chất lượng nông sản tốt mà còn nâng cao được hiệu quả phân bón

5.4.2 Các yếu tố cần chú ý khi sử dụng phân bón

Hiệu quả của việc sử dụng phân bón phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố bên trong và bên ngoại khác nhau như: đất đai, thời tiết, khí hậu, cây trồng, loại phân bón, hiệu quả kinh tế…

a Đất đai

Bón phân cho cây nhằm bổ sung chất dinh dưỡng mà đất không có khả năng cung cấp đủ cho cây Mặt khác, giữa tính chất đất và phân bón có quan hệ rất mật thiết với nhau nên việc sử dụng phân bón trước hết phải căn cứ vào tính chất của đất đai

Nhìn chung, với đất tốt, giàu dinh dưỡng lượng phân cần bón giảm đi còn đất xấu, nghèo dinh dưỡng thì phải bón nhiều phân hơn Đất thiếu nhiều chất dinh dưỡng nào thì phải bón nhiều phân chứa chất dinh dưỡng đó

b Khí hậu và thời tiết

Thời tiết là yếu trực tiếp ảnh hưởng tới việc sử dụng phân bón vì các yếu

tố thời tiết như nhiệt độ, ẩm độ, lượng mưa, … đều có ảnh hưởng đến việc sử dụng phân

Với phân hóa học, không nên bón vào buổi trưa hoặc khi trời nắng, nóng

mà nên bón vào lúc râm mát như lúc sáng sớm hoặc chiều tối để hạn chế việc mất phân và giảm tác hại có thể có đối với cây trồng Không bón phân trước lúc mưa to vì sẽ gây hiện tượng rửa trôi làm mất phân

c Cây trồng

Mỗi loại cây trồng có thời gian sinh trưởng khác nhau, nhu cầu dinh dưỡng khác nhau nên việc sử dụng phân bón phải tuy vào từng loại cây cụ thể Các loại cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn cần tăng lượng bón lót và bón thúc sớm giúp cho cây phát triển tốt trong giai đoạn đầu, do các cây này có thời gian sinh trưởng ngắn nên chăm bón chậm sẽ ảnh hưởng nhiều đến năng suất Cây trồng có thời gian sinh trưởng dài thì bón lót vừa đủ và bón thúc nhiều lần hơn

Các cây khác nhau có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau nên việc bón phân phải căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng này Nhìn chung, cây trồng có năng suất cao thì nhu cầu dinh dưỡng càng lớn