học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên

báo cáo về học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

MỤC LỤC

PHẦN THỨ NHẤT: Những vấn đề chung

I Tính cấp thiết của đề tài

IV Phương pháp nghiên cứu

V Khả năng, triển vọng của đề tài

Chương I Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

I Lịch sử vấn đề nghiên cứu

II Khái niệm học sinh chưa ngoan

III Đặc điểm tâm , sinh lý của học sinh THCS

IV Đặc điểm tâm lý học sinh chưa ngoan

Chương II Kết quả nghiên cứu

I Một số đặc điểm chủ yếu về tự nhiên và xã hội của thành phố Long

Xuyên

II Tình hình học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn thành

phố Long Xuyên

III Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa ngoan

IV Những biện pháp giáo dục đối với loại học sinh chưa ngoan

PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN ĐỀ XUẤT

Tài kiệu tham khảo

PHẦN PHỤ LỤC

là một thành viên của xã hội

Tuy vậy, trong bất cứ xã hội nào cũng có tỷ lệ nhất định những con người, trong hoạt động của họ đôi lúc hoặc thường xuyên vượt ra khỏi các quy tắc, các chuẩn mực mà xã hội mong đợi

Vì thế bất cứ xã hội nào cũng có cơ chế kiểm soát, điều chỉnh nhằm duy trì sự cân bằng cần thiết của đời sống xã hội, điều tiết các hành vi lệch lạc đã xuất hiện hoặc có nguy cơ sẽ xuất hiện trong cộng đồng Trong nhà trường cũng vậy, lúc nào, thời gian nào cũng có thể có loại học sinh chưa ngoan Trong xã hội, trong nhà trường, đại đa số đều phát triển, di động, biến chuyển hợp quy luật theo các khuôn mẫu, các chuẩn mực về văn hoá xã hội, nhưng vẫn có một số ít phát triển không bình thường, dẫn đến hiện tượng khó giáo dục mà chúng ta có thể gọi đó là những học sinh chưa ngoan Do đó, chúng tôi muốn nắm được hiện trạng học sinh chưa ngoan ở Long Xuyên, từ đó có thể có những biện pháp giáo dục phù hợp./

PHẦN THỨ NHẤT NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

I Tính cấp thiết của đề tài

1 Trong thực tiễn hoạt động giáo dục, học sinh luôn luôn có sự phân hoá phức tạp về mức độ phát triển trí tuệ, phẩm chất đạo đức, thể chất khác nhau của quá trình tiếp thu giáo dục và quá trình tự giáo dục của mỗi người Trong sự phân hoá đó có một tỷ lệ rơi vào tình trạng trì trệ , chậm phát triển, thậm chí có một số học sinh quậy phá bướng bỉnh… nếu không được quan tâm giúp đỡ kịp thời, rất dễ rơi vào tình trạng suy thoái nhân cách, thậm chí có thể dẫn đến tình trạng có thể trượt dài vào vòng tội lỗi Chính nghị quyết trung ương II khoá VIII của Đảng cộng sản Việt Nam, đã đề cập: “Đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bảo lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và của đất nước” Qua tiếp xúc với một số đ/c hiệu trưởng và một số giáo viên ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên, chúng tôi được biết ở các trường THCS trên địa bàn Long Xuyên, đều có loại học sinh chưa ngoan Từ trước tới nay ở nước ta, vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan được nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học và các nhà giáo ở các trường phổ thông rất quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu để tìm ra biện pháp giáo dục thích hợp, nhằm đưa các em học sinh thuộc dạng chưa ngoan thành học sinh tốt Vì vậy, điều tra, nghiên cứu, để nắm được số lượng và nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn Long Xuyên, từ đó chỉ ra được biện pháp giáo dục đặc thù đối với đối tượng học sinh chưa ngoan là một sự cần thiết

2 Vấn đề giáo dục học sinh “ chưa ngoan”, từ trước đến nay là một công việc vô cùng khó khăn và phức tạp Tuy số lượng loại học sinh này không nhiều, nhưng nó lại làm mất nhiều thời gian và sức lực, làm đau đầu các nhà giáo dục, quản lý cũng như phụ huynh học sinh Nhiều trường vì sợ ảnh hưởng đến thành tích chung nên tìm cách đuổi các em cho rảnh nợ trong thực tế, có ông chủ tịch công đoàn ngành giáo dục Hà Nội, ông đã mạnh dạn mở trường

tư nhằm thu nhận tất cả những học sinh bị nhà trường đuổi hoặc sắp đuổi học vào trường của ông, thật bất ngờ những học sinh này lại trở thành học sinh ngoan, học giỏi thậm chí tỷ lệ thi đậu vào trường Đại học khá cao Vì vậy, nghiên cứu đề tài này, nhằm tìm ra phương pháp tác động tích cực có hiệu quả sẽ góp phần thiết thực cho việc giáo dục loại học sinh này Làm sao

có thể chứng minh được câu nói của Macarencô: “ Không có trẻ em hư theo đúng nghĩa của nó”

II, Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Nắm được thực trạng và nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên Trên cơ sở đó đề ra một số biện pháp giáo dục đối với loại học sinh này

III.Nội dung nghiên cứu của đề tài

1 nghiên cứu vấn đề lý luận về giáo dục học sinh chưa ngoan

2 Điều tra để nắm tình hình học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên

3 Tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất một số biện pháp giáo dục học sinh chưa ngoan

IV Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp đọc sách Nhằm thu thập những tài liệu phục vụ cho đề tài nghiên cứu

2 Phương pháp điều tra Dùng những phiếu điều tra để thu thập số liệu, nắm được nguyên nhân của loại học sinh chưa ngoan Mẫu 1 nhằm thống kê nắm số liệu học sinh chưa ngoan ở các trường THCS trên địa bàn Long Xuyên Mẫu 2 nhằm nắm được hoàn cảnh gia đình học sinh chưa ngoan,như: nghề nghiệp của cha, mẹ, trình độ văn hoá của cha, mẹ, số con trong gia

đình, kinh tế gia đình, gia đình hoàn thiện hay thiếu, quan hệ giữa cha,mẹ với nhau và quan hệ giữa cha, mẹ với con cái., mẫu 3 nhằm nắm được mối quan hệ của học sinh chưa ngoan, như :quan hệ của các em với lớp, với trường, với giáo viên chủ nhiệm và với bạn bè cũng như môn học mà em ưa thích mẫu 4,5 nhằm tìm hiểu mức độ quan tâm của phụ huynh đối với các em học sinh thuộc dạng chưa ngoan

3 Phương pháp trò chuyện Thông qua trò chuyện trực tiếp với ban giám hiệu các trường THCS, giáo viên, học sinh và một số bậc phụ huynh để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng “ chưa ngoan” của học sinh

V.Khả năng, triển vọng ứng dụng kết quả nghiên cứu của đề tài

- Phục vụ cho công tác giảng dạy môn giáo dục học và môn PPNCKHGD ở hệ đào tạo giáo viên THCS

- Góp phần vào công tác giáo dục “ học sinh chưa ngoan” ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Long Xuyên

PHẦN THỨ HAI : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Chương I Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

vỡ hoặc bị hư hỏng dẫn đến tác hại không sao sửa chữa được nữa!” [ 1]

Dựa vào thực trạng của học sinh đương thời, để phân loại trẻ trên những đặc điểm cá tính khác nhau của các em biểu hiện ra các hành vi trong học tập, sinh hoạt, phản ánh các khía cạch khác nhau trong nhân cách của chúng Chẳng hạn: Chất lượng trí tuệ : Thông minh hay ngu đần

Nhịp điệu hoạt động trí tuệ: Nhanh, chậm hoặc uể oải

Thái độ học tập: Có khát vọng hiểu biết hoặc nhu nhược trong học tập; hiếu học hoặc thờ ơ với tri thức

Biểu hiện các đặc điểm, tính cách trong học tập: Vâng lời hay bướng bỉnh; trẻ bình tỉnh hay không tự kiềm chế được, nhân hậu hay độc ác…

Trên cơ sở tạm phân loai như vậy, thì đối với mỗi loại cần phải dùng phương pháp giáo dục thích hợp, đặc biệt Chẳng hạn, đối với học sinh thông minh, có khát vọng hiểu biết, có khả năng học tập thì cần bồi dưỡng bằng tri thức khoa học và phải đối xử thận trọng đối với chúng; không tham lam nhồi nhét kiến thức làm cho chúng kiệt sức trước lứa tuổi Trẻ thông minh nhưng chậm chạp thì phải gợi mở và “thục dục” chúng Còn đói với trẻ thông minh nhưng bướng bỉnh, không tự kiềm chế thì phaỉ nhẩn nại, bền bỉ kiên trì uốn nắn giáo dục… Với đối tượng chậm chạp, uể oải cần phải tính đến các đặc điểm, nhược điểm của chúng, không vội vã và nêu lên các yêu cầu quá khắt khe; trái lại phải khoan dung, độ lượng, khuyến khích chúng, nâng đỡ từng tiến bộ nhỏ của chúng

Theo Cômenxki, để giúp mỗi học sinh đạt được mục đích giáo dục dự kiến, phải có thái độ giáo dục phù hợp với đặc điểm từng học sinh Bằng thái độ thận trọng, kiên nhẫn, hoàn toàn

có thể xoá bỏ ở học sinh những thói xấu, những mặc cảm và khơi gợi những tiềm năng của các em

Mặc dù có những hạn chế có tính lịch sử, nhưng công lao và đóng góp của ông là ở chỗ đã nêu được những đặc điểm của trẻ được biểu hiện qua sự tri giác, lĩnh hội, ghi nhớ các tài liệu học tập và trong cách thực hiện các yêu cầu giáo dục

Tiếp theo đó là JJ Rutxô, qua kinh nghiệm của mình, ông nêu lên các nhận xét rằng: Sự phát triển nhân cách phải dựa trên đặc điểm và trình độ phát triển lứa tuổi của các em Trong thái

độ của mình, Rutxô căm ghét lối giáo dục kinh viện đã làm tê liệt mọi khả năng phát triển của con người Ông chủ trương giáo dục phải tôn trọng tính tự nhiên trong sự phát triển, bản tính

tự nhiên rất đa dạng, đó là những yếu tố hấp dẫn và có giá trị nhất

Rutxô quan niệm rằng không nên xem xét trẻ như là người lớn chưa hoàn thiện, mà phải khẳng định rằng: ngay từ nhỏ, trẻ đã thể hiện chính mình, chúng biết nhận thức thế giới, có mối quan hệ mật thiết với tự nhiên và thế giới bên ngoài

Theo ông, trẻ em là một thực thể đang phát triển và sự phát triển ấy diễn ra theo các giai đoạn nhất định:

[1] Iamôt Cômenxki Tuyển tập sư phạm ( Phần II), trang 32 Matxcơva ( bản tiếng nga)

Thời kỳ đầu tiên: đặc trưng bằng sự phát triển thể lực và sự phát triển các cơ quan vận động; Thời kỳ thứ hai : phát triểncơ quan cảm giác

Thời kỳ thứ ba: phát triển trí tuệ

Thời kỳ thứ tư : hình thành các tình cảm xã hội

Trong quá trình phát triển của con người, thiên nhiên và sự vật ( mà con người tiếp xúc hàng ngày) giữ một vai trò rất lớn nhưng vấn đề là phải xuất phát từ bản tính tự nhiên của trẻ để phát triển đúng hướng

So với các bậc tiền bối, nguyên tắc đối xử cá biệt mà Rutxô đề ra được xem như là một thành phần hữu cơ của quá trình giáo dục Theo ông, nhiệm vụ giáo dục là nhằm phát triển những khả năng về tiềm năng học tập sẵn có của con người Phải đối xử cá biệt để khai thác và phát huy những đặc điểm riêng của mỗi đứa trẻ So với Cômenxki, Rutxô đi xa hơn trong việc dựa vào sự khác biệt về cá tính để phân loại trẻ và tiến hành giáo dục thích hợp trong các lứa tuổi nhất định

Ông chủ trương nghiên cứu tỷ mĩ, sâu sắc, những đặc điểm tự nhiên của trẻ, đấu tranh chống rập khuôn, máy móc trong công tác giáo dục, tìm ra nét độc đáo trong thế giới nội tâm của trẻ,

để có cách giáo dục thích hợp

Một nhà giáo dục khác là Petxtalôgi cũng rất coi trọng vấn đề giáo dục “cá biệt”, nhưng ông còn đi sâu hơn Rutxô, đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng của giáo dục, như sự kết hợp giữa việc đảm bảo tự do và sự vâng lời của trẻ, việc chuẩn bị cho trẻ tâm lý sẳn sàng tiếp thu các yêu cầu giáo dục của thầy giáo, ý nghĩa và vai trò của lòng tin trong quan hệ qua lại với học sinh…, ông cho rằng, nghiên cứu học sinh là nghiên cứu “ một cá nhân riêng lẻ không trùng lập”, bằng cách quan sát chúng – đó là điều kiện quan trọng nhất để đạt tới kết quả thật sự của quá trình giáo dục dựa trên cứ liệu rút ra được từ quan sát trên

Đixtecvec, là người rất chú trọng đến việc giáo dục “cá biệt” trong “ bất cứ giai đoạn dạy học nào” và ông cũng nhấn mạnh rằng học sinh chỉ thấy hạnh phúc khi được thầy giáo không bỏ qua những điểm mạnh và yếu của mình”

Trãi qua một quá trình lịch sử lâu dài vấn đề giáo dục “cá biệt” vẫn được nhiều nhà giáo dục tìm tòi cách giải quyết Đặc biệt sau Cách mạng Tháng Mười Nga, các nhà giáo dục XôViết

đã kế thừa và phát triển những cơ sở phương pháp luận và phương pháp giáo dục mới trong

Về phương pháp và tổ chức giáo dục: phải hết sức mềm dẻo, linh hoạt trên cở sở bảo đảm mục đích định hướng chung của giáo dục, chống mọi áp đặt cứng nhắc, giáo dục theo kiểu máy móc, với “ hình thức đồng loạt”

Giáo dục chỉ có thể thực hiện các mục tiêu, các yêu cầu thông qua hoạt động Nhưng thái độ của từng đứa trẻ đối với từng hình thức hoạt động là khác nhau Vì vậy muốn thu hút trẻ tích cực hoạt động cần khêu gợi, kích thích hứng thú của chúng đối với hoạt động, trên cơ sở hiểu biết đặc điểm tâm sinh lý cá tính và điều kiện sống của trẻ và phải tìm hiểu, nghiên cứu chúng trong các hoạt động, trong quá trình hoạt động ( học tập, vui chơi, giao lưu, giao tiếp)

Nhà giáo dục cần hoà nhập vào đời sống của trẻ và đối thoại với chúng; qua các cứ liệu thu được mà tim ra nguyên nhân của hành vi, thiết lập được mối quan hệ mật thiết và được chúng tin tưởng

Những đóng góp của Krupxkaia, Macarencô, Xukhômlinxki… về lĩnh vực giáo dục trẻ em

“hư” rất to lớn Đặc biệt là Macarencô, với luận điểm: Xem sự phụ thuộc trực tiếp của tâm lý

và hành vi của nhân cách vào điều kiện sống là cơ sở của phương pháp giáo dục lại Luận

điểm này không chỉ là quan điểm lý luận mà đã được Macarencô kiểm chứng trong thực tế giáo dục trẻ hư của chính ông trong nhiều năm

Thực tế giáo dục ở trại Gorki của Macarencô đã làm sáng tỏ con đường và các nhân tố quyết định đến sự hình thành nhân cách xã hội của trẻ, đó là cuộc sống xã hội, hoạt động lao động sản xuất và hoạt động thực tiễn nói chung Ông đã chứng minh rằng: yếu tố tư tưởng trong sự hình thành nhân cách chịu nhiều ảnh hưởng của các yêu cầu xã hội, tuy nó có ý nghĩa sâu xa nhưng phải gắn với các nhân tố vật chất

Hệ thống này luôn luôn phát triển và phụ thuộc vào sự thay đổi các nhiệm vụ, các yêu cầu xã hội trong từng thời kỳ phát triển của xã hội

Điều cần ghi nhớ là sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ luôn luôn được xác định bởi các nhu cầu phát triển về vật chất và tinh thần của thời đại, biểu lộ ra ở hệ thống các yêu cầu trong giáo dục; con người ta dù ở lứa tuổi nào cũng tiếp thu các yêu cầu của xã hội một cách chủ động, tích cực trên cơ sở kết hợp hài hoà, thích ứng với lợi ích riêng và yêu cầu riêng của mình, nghĩa là có sắc thái riêng

Thực tế cho thấy không chỉ xã hội đặt ra yêu cầu đối với nhân cách mỗi người mà mỗi cá nhân cũng đặt ra cho xã hội( một cách có ý thức) các nhu cầu của mình, và do đó, con người phải luôn luôn tự điều chỉnh, tự hoàn thiện

Cả Crupxkaia và Macarencô đều xuất phát từ tác động tương hỗ và sự thống nhất giữa cá nhân và xã hội trong quá trình hình thành nhân cách Con đường hình thành nhân cách thông qua tính tích cực của cá nhân, qua kinh nghiệm và hoạt động độc đáo, riêng của từng người

Vì vậy, nhiệm vụ chính của cách thức đối xử cá biệt là phải chuẩn bị cho mỗi cá nhân thực hiện các yêu cầu của tập thể, của cộng đồng, của xã hội nói chung mà tất nhiên phải thông qua các hoạt động, qua đó chúng sẽ tự sáng tạo, đúc rút được kinh nghiệm, hình thành vốn sống

có tính riêng, độc đáo của mỗi cá nhân

Những nét mới của nhân cách sẽ hình thành và phát triển khi con người thật sự sống và hoạt động trong thực tiễn với tất cả tính tích cự xã hội, tính sáng tạo, năng động trong quá trình tự giáo dục, tự hoàn thiện và từ đó bên cạnh những phẩm chất, tính cách chung nhất sẽ hình thành những nét độc đáo, riêng biệt của cá nhân và kể cả các phẩm chất mới mẻ của con người

Ở Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận công tác giáo dục học sinh cá biệt của giáo sư Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Sinh Huy…, theo quan điểm của các nhà giáo dục học Việt Nam, trong quá trình nghiên cứu về vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan, chúng ta cần lưu ý:

- Giáo dục lại và giáo dục học sinh chưa ngoan là hai lĩnh vực giáo dục gần nhau, phải dựa vào nhau để phát triển nhưng không hoàn toàn giống nhau ( về tính chất, phạm vi, mức độ)

- Giáo dục học sinh chưa ngoan cung cấp cho giáo dục lại những quan điểm có tính chất cơ sở chung, có tính phương pháp luận mà thiếu chúng, chúng ta sẽ không thể phát triển sâu sắc, đầy đủ các vấn đề đặt ra

- Với mức độ biểu hiện có khác nhau, vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan, giáo dục lại tuy không bao trùm lên tất cả các hoạt động giáo dục nhưng nếu thiếu chúng, lý luận giáo dục sẽ không hoàn chỉnh, không đạt tới sự cân đối trong lý luận cũng như trong thực tế hoạt động giáo dục

Ở An Giang, đã có đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh : “ Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở An Giang- thực trạng nguyên nhân và giải pháp” của Uỷ ban bảo vệ và chăm sóc trẻ

em, do bà Lê Thị Hiền làm chủ nhiệm Ở đề tài này, tác giả nghiên cứu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, như : trẻ lang thang, trẻ lao động sớm, trẻ nghiện hút, phạm pháp…

Mỗi thời đại, mỗi giai đoạn Cách mạng đều có những yêu cầu giáo dục, có những đặc điểm riêng Tuy vậy, trước khi nghiên cứu và giải quyết các vấn đề giáo dục hiện nay, cũng như

vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan trong phạm vi một thành phố như đề tài này, chúng ta đều phải kế thừa và phát triển những quan điểm lý luận giáo dục tiến bộ, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đặt ra

Đề tài của chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên đối tượng học sinh THCS thuộc dạng chưa ngoan trên địa bàn thành phố Long Xuyên

II Khái niệm về học sinh “chưa ngoan”

1 Về lý luận, trong phạm vi nhà trường các học sinh có “trục trặc” trong sự phát triển thường được gọi với những tên khác nhau Tuỳ theo mức độ, quan điểm nhận thức của các nhà giáo dục, từng cơ sở giáo dục Có nơi gọi đối tượng này là học sinh chậm tiến, có nơi gọi là học sinh “khó giáo dục” hay học sinh “chưa ngoan” Thậm chí có nơi gọi là học sinh “ cá biệt” Tuy cách gọi khác nhau nhưng nội dung và tích chất của các biểu hiện loại học sinh này thường giống nhau Có lúc, có nơi người ta gọi thẳng đối tượng này là “học sinh hư” và xếp vào loại phải giáo dục lại, nghĩa là phải được giáo dục theo yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục có tính đặc thù Do đó trong đề tài này, đôi khi chúng tôi cũng dùng những thuật ngữ như : “học sinh cá biệt”, “ học sinh hư”, ‘ học sinh chậm tiến”… đều ám chỉ loại học sinh chưa ngoan, rất mong quý vị và bạn đọc thông cảm Những điều dễ nhận thấy ở loại đối tượng này là:

Né tránh việc thực hiện các nghĩa vụ, trách nhiệm theo khuôn mẫu chung ( về đạo đức, lối sống, nội quy, quy chế…) nghiêm trọng hơn các em có những biểu hiện gây rối trật tự xã hội, làm mất an ninh cho những người xung quanh và của toàn xã hội, như các em có những tác phong và hành vi thấp kém: trộm cắp, phá phách, sa vào các tệ nạn xã hội, sống cẩu thả, thậm chí chà đạp lên mọi giá trị đạo đức văn hoá… có học sinh đánh thầy, cô giáo

2.Theo thông tư số 29/TTGD, ngày 16/10/90 của bộ giáo dục và đào tạo, thì: Xếp loại hạnh kiểm yếu là những học sinh không đạt tới mức trung bình theo tiêu chuẩn; có những biểu hiện yếu, kém, chậm tiến bộ…những biểu hiện của loại học sinh yếu về hạnh kiểm là :

- Có hành vi vô lễ, xúc phạm tương đối nghiêm trọng đến uy tín, danh dự của thầy cô giáo trong và ngoài trường

- Quá lười học, được nhắc nhở nhiều lần nhiều lần nhưng không tiến bộ, nhiều lần quay cóp hoặc có hành động thô bạo để được quay cóp trong tiết kiểm tra

- Nhiều lần trốn lao động và hoạt động tập thể, tự tiện bỏ nhiều tiết học, nhiều buổi học

- Lấy cắp trong lớp, trong trường hoặc tham gia lấy cắp tài sản XHCN, tài sản riêng của công dân

- Tham gia gây rối, đánh nhau làm mất trật tự trị an một cách tương đối nghiêm trọng

- Có hành động xấu, thiếu văn hoá đối với phụ nữ, người gìa, người tàn tật, các em nhỏ và người nước ngoài, được phê bình góp ý nhiều lần nhưng tiếp thu và sửa chữa rất chậm

- Học sinh có những biểu hiện sai trái nghiêm trọng và bị kỹ luật ở mức đuổi học một năm đều xếp loại hạnh kiểm kém

Như vậy, để xác định rõ đối tượng thực nghiệm của đề tài, chúng tôi dựa vào cách phân loại hạnh kiểm trên để điều tra, nghiên cứu loại học sinh này

III Đặc điểm tâm, sinh lý học sinh THCS

1 Sự phát triển thể chất của thiếu niên có những biến đổi căn bản trong đó điều đáng lưu ý nhất đó là sự phát dục vì vậy, tuổi thiếu niên , người ta còn gọi là tuổi dậy thì đây là một chức năng sinh lý hoàn toàn mới bắt đầu xuất hiên Tuyến sinh dục bắt đầu hoạt động và được thể hiện ra bên ngoài bằng những đặc trưng phụ khiến chúng ta và bản thân các em cũng có thể nhậ thấy được, như các em gái tự nhiên thấy đau xương, nhức đầu rồi có lần đầu ngực bắt đầu phát triển, tóc mọc nhanh và mượt, các mô mỡ phát triển mạnh hơn., các em nam, lông mọc nhanh, có râu, mặt có nhiều mụn cá, giọng nói òm òm ( Vỡ giọng) Tuổi dậy thì đem lại cho các em thiếu niên nhiều xúc cảm, nhiều ý nghĩ, hứng thú, tính cách mớI mẻ mà bản thân các

em cũng không ý thức được

Sự phát triển thể chất của thiếu niên chưa cân đối dẫn đến mất cân bằng tam thời giữa các bộ phận của cơ thể cũng như toàn bộ cơ thể với ngoại cảnh :

- Do xương phát triển nhan hơn cơ, nên thiếu niên thường có thân hình cao, ốm, không cân đối, khiến cho thiếu niên khi hoạt động có nhiều động tác thừa, chân tay lóng ngóng vụng về

- Dung tích của tim tăng gấp đôi mà dung tích của hệ huyết quản chỉ tăng gấp 1,5 lần,

hệ tuần hoàn tạm thời bị rối loạn gây ra hiện tượng thiếu máu từng bộ phận trên vỏ não Do đó thiếu niên dễ có cảm giác mệt mỏi, dễ bị kích động và có tâm trạng thất thường

- Hai quá trình thần kinh cơ bản không cân bằng nhau thường hưng phấn mạnh hơn ức chế, nên các em thiếu niên dễ có phản ứng mạnh mà không biết tự kiềm chế, khiến các

em không làm chủ được bản thân

Chính vì vậy, tuổi thiếu niên có một vị trí đặc biệt trong chu kỳ phát triển tâm lý của trẻ được phản ánh trong các tên gọi

khác nhau như : “thời kỳ quá độ”, “ tuổi khó khăn”, “thời kỳ khủng hoảng”, những tên gọi đó đã nói lên tính phức tạp và quan trọng của quá trình phát triển diễn ra ở lứa tuổi này

- Tuổi thiếu niên được gọi là tuổi “ Quá độ” vì ở tuổi này có sự tồn tại song song vừa

“tính trẻ con” , vừa “tính người lớn” các em rất muốn mọi người coi mình là người lớn nhưng lại lòi cái đuôi trẻ con của mình khi thích chơi trò chơi

của trẻ con

- Thời kỳ thiếu niên được coi là thời kỳ khó khăn và khủng hoảng vì:

+ Thời kỳ này diễn ra vô số những biến đổi về chất, những biến đôi khi những đặc điểm những hứng thú và quan hệ đã có trước đó ở trẻ

+ Những biến đổi thường kèm theo một mặt là sự xuất hiện ở bản thân thiếu niên những khó khăn chủ quan đáng kể, mặt khác là những khó khăn trong việc giáo dục thiếu niên, cá em không chịu sự tác động của người lớn, tỏ ra bướng bỉnh chống đối và phản kháng (ương bướng, thô bạo, phủ nhận, ngang ngược kín đáo, lầm lì.)

2 Sự thay đổi trong hoàn cảnh sống và hoạt động

2.1 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ

Chúng ta thấy rằng ở trường THCS, học tập vẫn là hoạt động chủ đạo, song tính chất của hoạt động có những thay đổi so với tuổi học sinh tiểu học, cụ thể :

- Ở bậc học này các em được học nhiều môn hơn, các môn học có nội dung trừu tượng, đòi hỏi các em phải có phương thức lĩnh hội mới Nếu không thay đổi kịp, các em sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp thu tri thức mới

-Các em được học với nhiều thầy cô hơn( ở tiểu học các em chỉ học với một giáo viên) do

đó các em tiếp thu được nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau, cách đánh giá khác nhau dẫn đến các em có sự so sánh các giáo viên với nhau và không còn tuyệt đối tin tưởng giáo viên như hồi còn ở tiểu học Từ đó xuất hiện những đặc điểm nhân cách, những động cơ và quan hệ mới đối với hiện thực

2.2 Hoạt động lao động và hoạt động khác

-Do hệ xương và cơ phát triển cho nên các em đã lao động nặng được, vì vậy nhất là các

em nam, rất thích lao động nặng mà nhất là được lao động chung với người lớn để có dịp đọ sức với người lớn

-Các em rất thích được hoạt động được sinh hoạt trong tập thể, đặc biệt là những hoạt động văn nghệ thể dục thể thao

Vì vậy, để lôi cuốn các em vào tập thể, để giáo dục tốt cho các em , chúng ta phải biết tổ chức hoạt động cho các em Chúng ta phải hướng dẫn các em tham gia vào đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh và hướng chúng vào hoạt động có ích cho xã hội

3 Hoạt động giao tiếp của học sinh THCS

Do có sự cải tổ về gải phẩu sinh lý làm thay đổi vị trí của học sinh trong mối quan hệ với những người xung quanh, cụ thể:

3.1 Quan hệ với người lớn:

thường không muốn được hưởng sự chăm sóc quá tỉ mỉ, thậm chí còn ngại đi chơi chung với

ba mẹ, sợ người khác coi mình là trẻ con theo đuôi người khác Trong gia đình các em muốn được cha, mẹ tôn trọng hơn là chiều chuộng

+Các em rất phấn khởi, sung sướng khi được người lớn, anh chị phụ trách, thầy, cô giáo, các bác lãnh đạo địa phương đánh giá đúng thành tích và vai trò của các em

+ Gần gủi với người lớn xung quanh, các em có khuynh hướng học tập người lớn về vốn hiểu biết và cách cư xử Nhưng do còn hạn chế về mặt nhận thức, nên đôi khi các em bắt chước những tính xấu như hút thuốc lá, uống rượu đua đòi các kiểu ăn mặc càn quấy… các em lại nhầm tưởng đó chính là dấu hiệu, những đặc tính của người lớn

+ Thiếu niên rất tò mò muốn tìm hiểu cuộc sống của người lớn đặc biệt là quan hệ nam nữ, đây không phải là biểu hiện xấu của trẻ Tuy nhiên, đối với các em, ta cần tránh những kích thích phát triển giới tính, mặt khác,có thể giải thích cho các em hiểu đến một chừng mực nào

đó trong quan hệ nam nữ

Tóm lại, trong quan hệ với người lớn, thiếu niên không còn an phận coi mình là trẻ con nữa

mà có xu hướng muốn vươn lên thành người lớn Vì vậy, những quan hệ củ giữa trẻ em và người lớn được hình thành trước đây đến nay dường như không còn phù hợp nữa Nó đòi hỏi phải được cải tổ, trước hết đòi hỏi người lớn phải công nhận khả năng và tôn trọng nhân cách của các em, nếu không các em sẽ có thái độ bất mãn, đôi khi có những phản ứng kịch liệt 3.2 Giao tiếp của thiếu niên với tập thể và bạn bè

- Đối với tập thể

+Thiếu niên rất thích hoạt động trong tập thể, sống với tập thể Bạn Lan Anh 13 tuổi, kể: “ Nơi nào đông vui nhất, thì em sẽ đến nơi đó Em cùng các bạn và các bạn cùng với em Bạn sẽ có cảm giác rất rất thú vị, khi mọi người cùng chơi chung với nhau, cùng sinh hoạt với nhau trong không khí “ tập thể”

+ Ở lứa tuổi này, tinh thần tập thể, tinh thần đồng đội được phát triển mạnh Các em rất quý trọng danh dự tập thể, tự hào về tập thể, các em biết và luôn luôn có ý thức bảo vệ uy tín cho lớp, cho trường

+ Các em rất hăng say hoạt động trong tập thể, nếu một tập thể có tổ chức hợp lý, có những hoạt động hợp lý và lành mạnh sẽ thu hút được các em Ngược lại, một tập thể rời rạc hoạt động nghèo nàn kém sinh khí, sẽ làm các em chán ghét muốn từ bỏ để cùng nhau

tự động lập nên nhóm hoạt động riêng, nhiều khi còn bị lôi kéo vào bè đảng, các nhóm lưu manh mà các em cho là ở đó có nhiều hoạt động hấp dẫn hơn

+ Những em xa rời tập thể, thường là những em, bị tập thể thành kiến, thầy cô giáo anh chị phụ trách ghét bỏ

-Đối với bạn bè

+ Thiếu niên khát khao tình bạn Bạn Xuân Quyên 12 tuổi, kể: “Cha mẹ, Anh chị em trong gia đình chưa đủ để mình cảm thấy mình không cô đơn, không có bạn thì em không thể sống được”

+ Các em có nhu cầu tình bạn theo đúng nghĩa, tình bạn là để giúp đỡ nhau và cùng nhau tâm sự Chúng ta thấy có hiện tượng: “ Hai đứa học sinh gái nói chuyện huyên thuyên suốt dọc đường, về nhà, lại còn ba hoa thêm nửa giờ nữa trước cửa nhà rồi mới chia tay với nhau Thế mà vừa vào nhà chúng đã vội gọi giây nói cho nhau để thổ lộ những điều thầm kín”

+ Các em đã có một số yêu cầu đối với bạn bè, vì vậy các em có sự lựa chọn bạn, cho nên tình bạn của thiếu niên tương đối bền vững, có khi các em chơi thân với nhau đến già + Quan hệ tình bạn của thiếu niên, cởi mở tin tưởng hiểu nhau và sẳn sàng giúp đỡ lẫn nhau

+ Quan hệ tình bạn của thiếu niên rất bình đẳng

+Tình bạn của các em được xây dựng trên cở sở cùng hứng thú, cùng sở thích, cùng hoạt động Tình cảm của các em có nội dung phong phú

3.3 Quan hệ với các em nhỏ tuổi hơn

+Bước vào tuổi thiếu niên, các em thấy mình không còn trẻ con nữa Trong quan hệ với trẻ nhỏ hơn, thiếu niên thấy mình lớn hơn hẳn Cho nên khi chơi với trẻ nhỏ hơn, thiếu niên thường tỏ ra “ bề trên” và hơn hẳn chúng về mọi mặt

+ Thiếu niên rất sợ người khác xem mình lẩn vào đám trẻ con, nên cố tình tìm cách tách mình ra khỏi đám trẻ

Chẳng hạn, Nhiều đội viên lớn tuổi không chịu đeo khăn quàng đỏ, chỉ vì sợ giống các đội viên nhi đồng Hoặc tại một khu phố nọ,người ta đã tổ chức khám bệnh cho trẻ em dưới 15 tuổi, nhưng chỉ sau không đầy một tiếng đồng hồ các em thiếu niên đã lần lượt rút sổ y bạ của mình ra, trong phòng khám chỉ còn trẻ nhỏ

+Thường trong các trò chơi, thiếu niên giữ vai trò tổ chức, chỉ huy, thậm chí các em còn cậy lớn để bắt nạt trẻ nhỏ

Tóm lại, mối quan hệ giữa thiếu niên với những người xung quanh đã trở nên phong phú, đa dạng và phức tạp Chính trong những mối quan hệ muôn màu, muôn vẻ ấy đã làm cho tâm lý của thiếu niên được phát triển mạnh mẽ và mang sức thái riêng, độc đáo của nó

4 Đặc điểm tâm lý của học sinh THCS

4.1 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ của học sinh THCS

Sự phát triển trí tuệ của tuổi thiếu niên thể hiện rất rõ sự chuyển tiếp từ tính chất không chủ định sang tính chất có chủ định… ở thiếu niên, tính chất không chủ định không giảm đi, tính chất chủ định đang phát triển mạnh nhưng vẫn chưa chiếm ưu thế Tính chất chuyển tiếp được thể hiện ở tất cả các quá trình nhận thức

-Tri giác: tri giác của thiếu niên có trình tự, có kế hoạch và hoàn thiện hơn Các em có khả năng phân tích tổng hợp phức tạp hơn khi tri giác sự vật hiện tượng

Khả năng quan sát của các em rất tinh tế, như trường hợp có em học sinh ở Phú thọ hỏi: tại sao ở quê em, em chỉ thấy các bà già còng mà không thấy có ông già còng? GS Nguyễn

Lân Dũng khen em có óc quan sát rất tốt, đúng như vậy do cấu tạo xương của phụ nữ và do sanh nở nên nữ thiếu can xi dẫn đến hiện tượng trên

- Đặc điểm trí nhớ của học sinh THCS

So với học sinh tiểu học, trí nhớ của học sinh THCS có những biến đổi căn bản:

+Năng lực ghi nhớ có chủ định được tăng lên rõ rệt, cách thức ghi nhớ được cải tiến, hiệu suất ghi nhớ được nâng cao.Vd: đối với học sinh THCS, khi học bài các em không cần phải

có tranh vẽ như học sinh tiểu học

+Để ghi nhớ một tài liệu phức tạp, các em đã biết chia bài thành nhiều đoạn và xây dựng được mối liên hệ giữa các phần của bài

+Cách ghi nhớ của các em cũng phong phú, các em đã biết chọn lựa cách ghi nhớ thích hợp

+Ghi nhớ trừu tượng của học sinh THCS hơn hẳn học sinh tiểu học Khi cùng ghi nhớ một tài liệu cụ thể, học sinh lớp 8 hơn học sinh lớp 5 là 1,6 lần, nhưng đối với tài liệu trừu tượng thì hơn 2,8 lần

+Những tiến bộ đáng kể của thiếu niên là khả năng các em có khả năng ghi nhớ có ý nghĩa Tuỳ theo yêu cầu, nhiệm vụ của bài học, các em biết chọn cách ghi nhớ thích hợp… do vậy các em nhớ lâu hơn, đúng hơn so với học sinh tiểu học

+Mặt khác, ghi nhớ của các em cũng thể hiện tính mâu thuẫn Mặc dù có khả năng ghi nhớ

có ý nghĩa, nhưng các em vẫn rất tuỳ tiện trong việc ghi nhớ: khi gặp khó khăn là các em từ

bỏ việc ghi nhớ có ý nghĩa Đồng thời các em chưa hiểu đúng về ghi nhớ máy móc, coi đó là học vẹt, coi thường việc ghi nhớ chính xác…do vậy, không phải lúc nào các em cũng nhớ đúng những tài liệu cần nhớ chính xác Vì thế, giáo viên cần chú ý giúp các em kết hợp cả hai cách ghi nhớ trong mỗi môn học

-Đặc điểm về tư duy

Trên cơ sở của vai trò hệ thống tín hiệu thứ hai được nâng cao và do tính chất trừu tượng của hệ thống kiến thức ở bậc THCS làm cho tư duy của thiếu niên được phát triển

+Khả năng tư duy trừu tượng của thiếu niên được phát triển nhanh Trong quá trình học tập nhiều khái niệm trừu tượng được hình thành

+Khả năng vận dụng các thao tác tư duy có những tiến bộ hơn so với nhi đồng Song sự tiến bộ diễn ra dần dần suốt quá trình học tập ở bậc THCS, càng lên lớp cao, các em càng đi sâu vào bản chất của khái niệm hơn Chẳng han, lúc đầu thiếu niên vẫn có xu hướng dựa vào hình ảnh cụ thể, những dấu hiệu dễ thấy nhưng không bản chất , như học sinh lớp 6 vẫn xếp cây rau muống là cây lương thực, hoặc góc đối đỉnh là góc kề nhau Dần dần đến cuối lứa tuổi này, những khái niệm trở nên chính xác hơn, phong phú hơn, các em đã biết áp dụng khoa học vào thực tiễn Biết lấy những điều quan sát được hoặc những kinh nghiệm riêng của mình để minh hoạ kiến thức

+Khi lập luận khi đưa ra nguyên lý mới các em đòi hỏi phải được chứng minh, phải có có căn cứ, các em không hoàn toàn dễ tin, dễ công nhận như học sinh tiểu học

+Các em có khả năng phân biệt cái đúng cái sai trong khoa học, các em biết đề ra những thắc mắc và muốn gải được giãi đáp đến cùng Vd : Mít là loại trái một hạt hay nhiều hạt?, Thân cây chuối ở đâu?, củ xu hào? Củ đậu phọng? Hạt luá? Hoặc có em hỏi chương trình KCT của đài truyền hình VN 18 Đời vua Hùng trị vì đất nước 2622 năm ( từ năm 2879 TCN đến 258 TCN ), như vậy, mỗi vua Hùng trị vì đất nước trên 100 năm?

+Tuy nhiên tư duy của thiếu niên không phải lúc nào cũng là sự suy nghĩ có phê phán Nếu suy nghĩ của các em chủ yếu là nghi ngờ, tranh cải không có căn cứ, bướng bỉnh…thì cần phải khắc phục Từ những đặc điểm trên giáo viên cần chú ý:

+Phát triển tư duy trừu tượng cho thiếu niên để làm cơ sở cho việc lĩnh hội khái niệm khoa học trong chương trình học tập

+Chỉ dẫn cho thiếu niên những biện pháp để rèn luyện kỹ năng suy nghĩ có phê phán và độc lập Vấn đề là biết sử dụng những thông tin, tri thức… để giải quyết những vấn đề mới trong những tình huống mới

- Đặc điểm về ngôn ngữ của học sinh THCS

+Do nội dung kiến thức được mở rộng, việc học tập có hệ thống, hình thái hoạt động muôn màu muôn vẻ ở nhà trường và xã hội làm cho ngôn ngữ của các em phong phú và chính xác hơn học sinh tiểu học

+Do được tiếp xúc với nhiều bộ môn khoa học làm cho vốn từ của các em được tăng lên

rõ rệt, đặc biệt là những thuật ngữ khoa học

+Tuy nhiên, ngôn ngữ của thiếu niên cũng còn nhiều thiếu sót, cần kịp thời uốn nắn Nhiều

em, viết và nói sai ngữ pháp và cẩu thả, nhất là những từ có âm đầu là; “ v” “d”,

“r”…chẳng hạn rõ ràng thì các em lại nói “gõ gàng” Vì vậy thì các em lại nói “ dzì dzậy”

…

- Sự phát triển chú ý của thiếu niên

+Sự phát triển chú ý của thiếu niên cũng có nhiều mâu thuẩn, một mặt,chú ý có chủ định của các em phát triển rõ nét; mặt khác, những ấn tượng và rung động mạnh mẽ, phong phú của thiếu niên khiến cho sự chú ý của các em không bền vững

+Một tiến bộ của thiếu niên là chú ý của các em có tính lựa chọn rất rõ Các em có khả năng tập trung làm việc nghiêm chỉnh nếu các em thấy vấn đề là cần thiết và hứng thú

+Khối lượng chú ý, khả năng di chuyển của chú ý của các em cũng tăng lên rõ rệtù

Do vậy, cần tổ chức giờ học sao cho có nội dung cụ thể rõ ràng, đòi hỏi học sinh phải hoạt động nhận thức tích cực

4.2 Sơ lược sự phát triển nhân cách ở lứa tuổi học sinh THCS

4.2.1 Sự hình thành tự ý thức của học sinh THCS

Cá tính của con người được hình thành và phát triển, biển đổi được xãy ra ở mọi lứa tuổi Ngay cả người trưởng thành cũng có những nét tính cách mới được hình thành,và từ bỏ những nét tính cách củ không phù hợp Song, ở mỗi lứa tuổi thì sự hình thành cá tính có những nét đặc thù.-

-Một trong những đặc điểm quan trọng của sự phát triển nhân cách ở tuổi thiếu niên là sự hình thành tự ý thức

Do mối quan hệ xã hội của thiếu niên ngày càng phong phú và phức tạp đã thúc đẩy quá trình hình thành tự ý thức khiến cho thiếu niên nhận thức được mình

+ Thiếu niên đánh giá về mình dựa vào ý kiến đánh giá của những người xung quanh

Do đó, đòi hỏi những người xung quanh khi nhận xét các em phải suy nghĩ chín chắn và thống nhất ý kiến Nếu không các em sẽ khó khăn trong việc tự đánh giá mình thậm chí có thể

bị lệch hướng

+ Các em rất nhạy cảm đối với người chung quanh đánh giá về mình

Do đó, đôi khi chỉ một thành công ngẩu nhiên mà được người ta quá chú ý cũng có thể đưa các em đến chổ đánh giá quá cao về mình sinh ra tự kiêu, tự mãn Trái lại, dù chỉ một lần thất bại tạm thời nhưng bị mọi người dè biểu cũng có thể gây cho cá em tính tự ty, rụt rè

+Sự phản ứng nhậy bén của thiếu niên đối với sự đánh giá của những người xung quanh là một điều kiện thuận lợi cho sự giáo dục chúng

Chúng ta có thể dùng dư luận tập thể để giáo dục các em Tuy nhiên cũng cần lưu ý là thiếu niên rất dễ tự ái nên nhiều khi có những phản ứng gay gắt đối với những nhận xét của người khác về mình Đó cũng là nguyên nhân gây ra xung đột giữa thiếu niên và người lớn Vì vậy, yêu cầu của người lớn cũng như thầy cô giáo phải có thái độ đối xử với thiếu niên hết sức tế nhị, khéo léo, cần phân tích có lý có tình những thiếu sót của các em, đừng nên dùng lời lẽ quá khích dễ chạm tự ái của các em

+ Thiếu niên còn nhận thức về mình thông qua việc đối chiếu , so sánh mình với người khác trong khi tìm hiểu đánh giá về họ

Khi đánh giá phẩm chất của người khác, thiếu niên thường hay xuất phát từ những hành vi riêng lẻ, những mặt hoạt động riêng lẻ mà chưa biết đặt nó trong mối quan hệ với những phẩm chất khác và các em có thái độ đánh giá rất cứng nhắc thường đem một phẩm chất gắn cho toàn bộ cá tính của người đó Vì vậy, chỉ cần một thiếu sót nhỏ của người lớn cũng đủ quy định một cách lâu dài thái độ của thiếu niên với người đó

+ Nhu cầu tự giáo dục được hình thành và phát triển, các em đã tự đặt mình nhiệm vụ tự rèn luyện tự giáo dục

+ Sự hình thành ý thức về bản thân còn biểu hiện ở sự phân tích “ thế giới nội tâm” của chính mình

Thỉnh thoảng chúng ta bắt gặp một số thiếu niên đứng ngẫm nghĩ một mình, hay viết nhật ký,

tự phân tích về ý nghĩ, tình cảm, hành vi của mình

Vì vậy, chúng ta cần cố gắng, tạo điều kiện cho các em tự giáo dục, tự tu dưỡng nhưng phải gắn liền với việc xây dựng tập thể lớn mạnh, với sự tiến bộ của bạn bè

-Tính độc lập được phát triển mạnh ở tuổi thiếu niên

Bước vào tuổi thiếu niên, các em nhận rõ những biến đổi về thể chất và đời sống tâm lý của mình Các em có khuynh hướng đánh giá cao những biến đổi đó và tự cho mình đã lớn để có thể sống độc lập

-Do có nhu cầu tự khẳng định mình và xu hướng muốn vươn lên làm người lớn, thiếu niên đòi hỏi mọi người xung quanh công nhận quyền làm người lớn của mình

-Trong thực tế,so với tiểu học, thiếu niên đã có nhiều khả năng để tự lập cuộc đời mình, tuy nhiên các em thường đánh giá mình quá cao, dẫn đến tình trạng bảo thủ, không chịu nghe người khác, nên các em dễ vi phạm những quy tắc ứnh xử và kỹ luật tập thể

-Trong công tác giáo dục thiếu niên, việc tôn trọng tính độc lập của thiếu niên không có nghĩa

là buông lỏng các em, mà phải thường xuyên kiểm tra để kịp thời uốn nắn những lệch lạc và

đề ra cho các em những yêu cầu ngày càng cao trong học tập, lao động, xử thế

4.2.2 Sự hình thành đạo đức, lý tưởng của học sinh THCS:

- Do sự phát triển mạnh mẽ của tự ý thức… mà đạo đức của các em được phát triển mạnh

mẽ Sự hình thành ý thức đạo đức nói chung, sự lỉnh hội tiêu chuẩn hành vi đạo đức nói riêng là đặc điểm tâm lý quan trọng trong lứa tuổi thiếu niên

- Cũng bước vào tuổi thiếu niên, sức lực và khả năng của các em được phát triển Nhiều em

đã có ý thức sáng tạo, năng khiếu được hình thành tương đối rõ nét Đó là cơ sở để các em đặt ra những ước mơ về tương lai

+ Tính chất ước mơ của các em nói chung là trong sáng chẳng hạn, có em mơ ước sau này trở thành nhà khoa học, nhà thơ, phi công…Song mơ ước của các em còn nặng tính viễn vông

xa thực tế Thường các em ít gắn những ước mơ của mình với việc học tập, rèn luyện hàng ngày

+ Chúng ta cần khuyến khích các em ước mơ, vì có ước mơ mới có sáng tạo, ước mơ còn là động lực cho việc học tập và lao động Ước mơ mới thức tỉnh sự say mê và ý chí con người vào hoạt động

+ Tuy nhiên, chúng ta cần giáo dục để các em thấy rằng, muốn thực hiện ước mơ phải cố gắng ngay từ bây giờ trong học tập và rèn luyện, tạo cho mình khả năng dồi dào, đặc biệt là tạo cho mình một ý chí mãnh liệt, một tình cảm say mê, để khắc phục khó khăn nhằm vươn tới ước mơ

- Đến tuổi thếu niên, các em đã hình thành con người lý tưởng Hình tượng trong lý tưởng của thiếu niên thường là con người cụ thể có những nét đạo đức và tài năng được các em khâm phục Càng về cuối tuổi thiếu niên, hình ảnh lý tưởng càng có tính chất tổng hợp & khái quát hơn

Việc hình thành lý tưởng cĩ ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của các em Nhờ hướng theo những tấm gương đĩ mà các em học tập rèn luyện cĩ kết quả Lúc đầu các em chỉ bắt chước những hành vi được biểu hiện bên ngồi,sau đĩ các em đã học tập nội dung bên trong của con người lý tưởng

4.2.3 Sự phát triển tình cảm của thiếu niên

-Do điều kiện và phạm vi tiếp xúc rộng hơn, được học nhiều mơn học và các mơn học cĩ nội dung trừu tượng hơn làm cho năng lực nhận thức phát triển do đĩ tình cảm của các em thiếu niên phong phú và sâu sắc hơn tuổi nhi đồng

Bạn bè trong gia đình cũng là mơi trường để các em tiếp xúc và chịu ảnh hưởng Do đĩ, gia đình cĩ quan hệ với những ai, đĩ là loại người thuộc loại nào? Đều cĩ ảnh hưởng đến các em

- Đặc điểm nổi bật trong biểu hiện tình cảm của tuổi thiếu niên là dễ xúc động, dễ bị kích động

Đặc điểm này do ảnh hưởng của sự phát dục và sự thay đổi một số cơ quan nội tạng gây nên, nhiều khi cịn do hoạt động thần kinh khơng cân bằng, thường hưng phấn mạnh hơn ức chế, khiến các em khơng kiềm chế được bản thân

- Thiếu niên dễ xúc cảm khi tham gia bất cứ hoạt động nào: học tập, lao động hay vui chơi giải trí, các em đều thể hiện tình cảm rất rõ rệt & mạnh mẽ

Đặc biệt, những lúc xem phim, xem kịch, các em cĩ những biểu hiện xúc cảm rất đa dạng, khi hồi hộp, cảm động, lúc thì phấn khởi vui tươi, khi lại la hét om xịm

- Thiếu niên cĩ tâm trạng thay đổi dể dàng và nhanh chĩng

Cĩ lúc đang vui nhưng chỉ vì một cớ gì đĩ lại sinh ra buồn ngay Do đĩ chúng ta thấy , các em thiếu niên lúc thì vui quá trớn, lúc lại buồn ủ rủ, khi thì quá hăng say, lúc lại chán nản u sầu

- Do sự thay đổi quá dễ dàng trong xúc cảm, nên thái độ của các em thiếu niên đối với những người xung quanh cũng cĩ nhiều mâu thuẩn Chẳng hạn, đối với các em nhỏ, cĩ lúc thiếu niên tỏ ra trìu mến, nhưng cĩ lúc lại vơ cớ bắt nạt, đe doạ, trêu trọc Đối với những người già yếu, tàn tật cũng vậy cĩ lúc các em giúp đỡ tận tình, cĩ lúc lại tỏ ra vơ lễ, thơ tục

Tĩm lại, những biểu hiện tình cảm của thiếu niên mang tính đợc đáo Đĩ là tính bồng bột, sơi nổi dễ bị kích động và dễ thay đổi do những biến đổi về sinh lý gây ra Tuy nhiên, tình cảm của thiếu niên đã bắt đầu biết phục tùng ý chí và đã trở nên chiều sâu và chiều rộng Tính bột phát trong tình cảm dần dần bị mất đi, nhường chỗ cho tình cảm cĩ ý thức phát triển Nhờ giáo dục và dạy học cũng như mối quan hệ xã hội của các em ngày càng phong phú và phức tạp hơn

IV Đặc điểm tâm lý học sinh chưa ngoan

1 Trẻ “chưa ngoan” cĩ nhiều biểu hiện lệch lạc trong sự phát triển nhân cách và về đời sống tâm lý Tồn bộ hành vi của trẻ khĩ giáo dục đều do các nhu cầu gây ấn tượng, nhu cầu tự khẳng định ( một cách bất bình thường) quyết định Những biểu hiện của tính khĩ giáo dục thường gắn với cách thức thỗ mãn rất khơng bình thường các nhu cầu về vật chất và tinh thần cĩ tính chất điển hình của loại trẻ này; mà sự thoả mãn nhu cầu này lại phản ánh sự phát triển lệch lạc về các nhu cầu đĩ Ví dụ: Vì muốn tự khẳng định mình nên chúng thường gây

gổ, hung hăng trước mọi người; càng hung hăng chúng càng bị xa lánh, ghét bỏ, dấn sâu vào các hành vi sai trái khác ( thật ra trong thâm tâm chúng vẫn ao ước khát khao được vỗ về, an

ủi, thậm chí muốn được che chở…, nhưng đĩ chỉ là cái ẩn tàng bên trong cịn hành vi bộc lộ

ra ngồi rõ ràng là sự phản ứng bất bình thường mà trừ các nhà chuyên mơn ra, khĩ cĩ thể làm cho người ta thương mến chúng được)

Các sai lệch trong sự hình thành và phát triển các nhu cầu thuộc về nội dung và phương thức biểu hiện Chúng rất muốn quan hệ giao tiếp bình thường, cởi mở với mọi người Nhưng do thĩi quen thích gây gổ, xung đột với mọi người một cách khơng bình thường, ngẫu nhiên, vơ

ý thức, nên nếu khơng dữ dằn, hung bạo, gây gổ hình như chúng khơng chịu nổi Như vậy, ở

trẻ hư nhu cầu giao tiếp bình thường biến dạng thành nhu cầu gây sự, cải lộn, va chạm với mọi người

Cách biểu lộ nhu cầu tự khẳng định ( như muốn tỏ ra thích tự lập, không phụ thuộc vào bất

cứ ai, “bất cần đời”, hoặc lì lợm chịu trận để tỏ ra can đảm, có “ bản lĩnh”) và học làm người lớn ( một cách bệnh hoạn), qua tác phong, nói lóng, hút thuốc lá, xài ma tuý…

Nhu cầu về ấn tượng mạnh luôn luôn ám ảnh chúng : Nỗi khao khát trở thành “ đại bàng”, “ Đại ca”, yêng hùng tứ chiếng…đã đưa chúng vào các trò chơi mạo hiểm (dại dột), phiêu liêu đầy ấn tượng li kỳ hấp dẫn ( thậm chí rất tinh quái) như kiểu phim trinh thám giật gân mà chúng biết đến

2 Theo thời gian, các hứng thú lệch lạc, các sai lầm tích tụ lại hình thành ở chúng tâm lý phản

xã hội, tâm lý chống đối mọi điều bình thường (về ăn ở, quan hệ, giao tiếp…) của xã hội Các suy nghĩ -hành vi này trở thành yếu tố thống trị mọi hành vi của chúng Chi phối tất cả các nhu cầu khác Tiến thêm một bước nữa, sự khó giáo dục trở thành đường hướng hướng phát triển tiêu cực chủ đạo tâm lý và trở thành yếu tố định hướng mọi hành vi, mọi suy nghĩ của trẻ

hư Trong phạm vi giáo dục lại trẻ chưa ngoan, khái niệm “ đường hướng phát triển tiêu cực chủ đạo của tâm lý”, bao gồm :

-Gồm một phức hợp các nhu cầu phản xã hội, giữ vai trò thống trị trong thế giới đạo đức, từ

đó quyết định mục đích, động cơ hành vi của trẻ, kết quả là hình thành ở chúng một kiểu hành vi ương bướng, trái với lẽ thông thường: trẻ hư làm tất cả mọi việc theo kiểu phản ứng, trêu ngươi, trái với những điều được giáo dục, trái với mong đợi của mọi người

-Là phức hợp những phẩm chất tiêu cực và những khuyết điểm ( so với các chuẩn mực đạo đức thông thường) nhưng đảm bảo đem lại sự thoả mãn nhanh chóng và đầy đủ các nhu cầu lệch lạc của chúng; chính do những nhu cầu sai trái đó, chúng cự tuyệt các phẩm chất tốt, ngày càng sa vào những thiếu sót và khuyết điểm

-Đôi lúc trong thâm tâm chúng vẫn lờ mờ cảm thấy sự không bình thường trong phẩm chất đạo đức, trong tính cách của mình nên mọi cách che đậy những khuyết điểm, những sai trái; biện hộ cho các hành vi phản xã hội của mình

- Ở trẻ chưa ngoan còn bộc lộ cách suy nghĩ và hành vi là sự thiếu tính xu hướng xã hội lành mạnh, sự không ổn định của tính cách Sự thiếu tính xu hướng xã hội cuối cùng dẫn tới tính

vô nguyên tắc và hình thành tính liều lĩnh, tuỳ tiện, nhưng lại nhát gan, nhu nhược trước những khó khăn thử thách; và do đó mà đạo đức phẩm hạnh của chúng, theo thời gian, dần thoái hoá suy đồi

3 Một trong những nét tính cách đặc trưng của học sinh chưa ngoan là thái độ bất chấp tất cả mọi ảnh hưởng của giáo dục, coi thường hoặc phủ nhận các thầy cô giáo, các nhà giáo dục Lúc đầu trẻ có biểu hiện coi thường cha mẹ và người lớn xung quanh, khi chúng đến trường trong tình cảm và tâm tư như vậy mà lại gặp phải sự lạnh nhạt, bất công của thầy cô thì các “ đặc điểm” ấy liên tục bị khoét sâu “ vết thương lòng” của trẻ càng khó chữa trị và trẻ càng trở nên khó dạy

4 Tình trạng hay xung đột giữa trẻ khó giáo dục với tập thể trẻ và với các nhà giáo dục là nét nổi trội trong tính cách của trẻ khó giáo dục Tình trạng này nếu bị làm ngơ, nếu có điều kiện phát triển (âm ỉ hoặc công khai) giữa trẻ hư và tập thể lớp sẽ vô hiệu hoá ảnh hưởng giáo dục của tập thể với cá nhân, những trẻ này sẽ mất dần tính xấu hổ, mất đi sự tự kiểm tra bên trong

và chúng luôn luôn tìm cách vượt ra khỏi ảnh hưởng các tác động giáo dục lành mạnh Chúng thường xuyên “ cảnh giác”, phản ứng thô bạo với mọi người một cách xấc xược, một kiểu phản ứng tự vệ bất bình thường, ngăn chặn chúng tiếp thu các ảnh hưởng giáo dục khi phản ứng, chúng nhìn đời qua lăng kính chủ quan, mang tích chất tiêu cực: chúng cho là người lớn khéo giả vờ hoặc mọi người còn tệ hơn rất nhiều, có điều họ biết dấu điếm bao che cho nhau

mà thôi những kiểu suy luận như vậy “ an ủi” chúng gần như là động cơ phương thức để

chúng tự trấn an đối với sự sai phạm của mình Dần dần nếu không được khắc phục, chúng tiếp tục trượt dài, nhanh chóng và sẳn sàng làm những việc sai trái

5 Những nét tính cách của học sinh chưa ngoan xuất hiện gắn liền với việc phá vỡ những nguyên tắc cơ bản của sự phát triển nhân cách

Theo quy luật phát triển tâm lý trẻ em, thì tiến trình phát triển của trẻ diễn ra không đồng đều; nhưng đối với học sinh chưa ngoan, nhiều khi lại có những năng khiếu nào đó, nếu chúng ta biết khai thác, phát hiện được các ưu điểm thì quá trình phát triển rất nhanh

Chẳng hạn có em học sinh không thích học môn địa lý, trong tiết học em không chú ý nghe giảng mà còn quậy phá, cô giáo , sau khi về thăm nhà em mới phát hiện em này rất thích nuôi dạy chó Cô đã mở ngay một câu lạc bộ bàn về những con chó cần vụ của Công an và bàn về những con chó ở vùng digôn, miền tây Châu Úc Mỗi buổi như vậy cô đều mời em này lên bục để trình bày kinh nghiệm nuôi dạy chó của mình cho cả lớp nghe, những buổi như vậy,

em trình bày rất nhiệt tình và hứng thú cuối cùng em thốt lên : À hoá ra môn địa lý cũng không có gì đáng chán cả Từ đó em bắt đầu thích môn địa lý và tất nhiên em rất chú ý học tập Chính vì vậy, trong công tác tư tưởng nói chung, công tác giáo dục nói riêng, người lãnh đạo, người giáo viên cần biết phát huy những ưu điểm là chính trên cơ sở đó để khắc phục nhược điểm Bởi vì trong thực tế đời sống ai cũng có ưu điểm và khuyết điểm Đánh giá con người là ở chổ ưu trội hay nhược điểm trội hơn

CHƯƠNG II KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

I Một số đặc điểm chủ yếu về tự nhiên và xã hội của thành phố Long xuyên

Thành phố Long xuyên là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá và khoa học của tỉnh An Giang Long Xuyên có diện tích tự nhiên 106, 87 km, dân số 247.281 người, gồm 9 phường

và 3 xã Tây giáp huyện Châu Thành, đông bắc giáp huyện Chợ Mới, đông nam giáp huyện Lấp Vò ( Đồng Tháp), nam giáp huyện Thốt Nốt ( Cần Thơ), tây nam giáp huyện Thoại Sơn Long Xuyên là nơi tập trung nhiều lao động có tay nghề và trình độ tương đối cao, có điều kiện nâng cao dân trí và tiếp nhận các thành tựu khoa học, kỹ thuật.đồng thời, Long Xuyên là trung tâm chính trị trực tiếp chỉ đạo và khai thác vùng tứ giác Long Xuyên Long Xuyên là thành phố trẻ ( tháng 3/ 1999), là trung tâm phát triển công nghiệp, thương mại dịch vụ, với

cơ cấu kinh tế : thương mại dịch vụ, công nghiệp, xây dựng và nông nghiệp Long xuyên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch

Về giáo dục, hiện ở Long Xuyên có 9 trường THCS ( Nguyễn Trãi, Lý Thường Kiệt, Hùng Vương, Bùi Hữu Nghĩa, Nguyễn Huệ, Trần Hưng Đạo, Ngô Gia Tự., Mạc Đĩnh Chi, Phan Văn Trị) Ngoài ra còn trường THPT Mỹ Thới có đào tạo học sinh THCS , nhưng chúng tôi chỉ nghiên cứu ở các trường THCS mà thôi Long Xuyên là địa phương đứng đầu cả tỉnh về chất lượng giáo dục Theo báo cáo tổng kết việc thực hiện nhiệm vụ năm học 2002-2003 của phòng giáo dục thành phố Long Xuyên về chất lượng giáo dục và đào tạo

-Giáo dục đạo đức

Các đơn vị trên địa bàn đảm bảo tốt nề nếp dạy và học, thực hiện tốt quy chế chuyên môn Về mặt giáo dục đạo đức các trường đã thực hiện giảng dạy đầy đủ và đúng chương trình môn Giáo dục công dân Hoạt động đoàn đội được quan tâm củng cố và nâng chất, thường xuyên

tổ chức sinh hoạt chủ điểm theo nội dung, kế hoạch năm học đã góp phần hình thành thói quen hành vi lễ phép- văn minh, đại bộ phận học sinh có ý thức chấp hành tốt nội quy của nhà trường

Ngoài giảng dạy chương trình chính khoá, giáo viên chủ nhiệm đã phối hợp với các tổ chức Đoàn- Đội và các ngành chức năng thực hiện tốt nội dung giáo dục truyền thống, giáo dục pháp luật, ý thức phòng chống HIV- AIDS, ma tuý và các tệ nạn xã hội khác

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh chưa có ý thức tổ chức kỹ luật, như nghĩ học không xin phép, trốn học, chưa có thái độ đúng đắn trong học tập hpặc chưa tập trung trong giờ học, nói năng thô lỗ…

Kết quả xếp loại hạnh kiểm:

Giáo dục văn hoá

Giáo viên các trường đảm bảo kỷ cương, nề nếp giảng dạy, thực hiên đúng chương trình, chất lượng từng bước được nâng lên Trong qua trình thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, đại bộ phận giáo viên có chú ý cải tiến phương pháp “ phát huy tính tích cực của học sinh” Đầu tư nghiên cứu thực hiện khá tốt yêu cầu về phương pháp và nội dung đổi mới chương trình sách giáo khoa lớp 6, thực hiện chương trình giảm tải theo quy định

Hoạt động tổ chuyên môn có nhiều chuyển biến tích cực, nội dung sinh hoạt tổ- nhóm chuyên môn được nâng cao chất lượng Các chuyên đề của hội đồng bộ môn được triển khai và và vận dụng khá tốt vào giảng dạy Tập trung triển khai và vận dụng các chuyên đề do hội đồng

bộ môn hướng dẫn, chủ yếu là phương pháp giảng dạy chương trình thay sách giáo khoa lớp

6, phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh khối 7,8,9 và triển khai có hiệu quả 8 chuyên đề về cải tiến phương pháp giảng dạy các môn học thay sách lớp 6 do Sở Giáo dục hướng dẫn

Tham dự “ Học sinh giỏi 9” cấp tỉnh, phòng giáo dục Long Xuyên có 180 học sinh dự thi, đạt

171 HSG cấp tỉnh, tỷ lệ 95% Thi kỹ năng thực hành thí nghiệm có 45 học sinh dự thi đều đạt yêu cầu

Chất lượng học tập của học sinh từng bước được nâng lên, các đơn vị đã quan tâm củng cố và xây dựng nề nếp học tập cho học sinh, phối hợp tốt với các đoàn thể trong nhà trường- hội PHHS và địa phương nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh Kết quả chất lượng học sinh hàng năm được nâng lên, tỷ lệ học sinh yếu kém giảm dần đáng kể

Kết quả xếp loại chung về học lực

II TÌNH HÌNH HỌC SINH “CHƯA NGOAN’ Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ LONG XUYÊN

Chúng tôi đã về tất cả các trường THCS ở Long Xuyên, để nắm tình hình học sinh loại này

và kết quả thu được như sau:

Trường THCS Nguyễn Trãi có 316 em

Trường THCS Lý Thường Kiệt 204 em

Trường THCS Ngô Gia Tự 78 em

Trường THCS Trần Hưng Đạo70 em

Trường THCS Nguyễn Huệ 25 em

Trường THCS Phan Văn Trị 22em

Trường THCS Mạc Đĩnh Chi 20 em

Trường THCS Bùi Hữu Nghĩa 15em

Trường THCS Hùng Vương 14 em

Nhìn vào danh sách trên ta thấy tất cả các trường THCS trên địa bàn Thành Phố Long Xuyên đều có loại học sinh khó giáo dục Đúng như nhận định của phòng giáo dục Thành phố Long Xuyên: “ Vẫn còn một bộ phận học sinh chưa có ý thức tổ chức kỹ luật… trốn học, nói năng thô lỗ ” Tuy vậy con số có sự quá chênh lệch, mặc dù khi tiến hành lập danh sánh loại học sinh này chúng tôi đã đề nghị các trường lập danh sách theo nhưng biểu hiện của hành vi như sau:

- Lười biếng, trốn bỏ các tiết học, các hoạt động của tập thể.(1)

- Luôn mất trật tự trong giờ học và hoạt động tập thể.(2)

- Hay nói tục, chửi thề, thiếu văn hoá.(3)

- Hỗn láo, vô lễ Gây bè phái gây gỗ, đánh nhau.(4)

- Bè phái, gây gỗ, đánh nhau (5)

- Gian dối trong công việc cũng như quan hệ với mọi người.(6)

- Gây rối trật tự công cộng.(7)

- Hút thuốc uống rượu, bài bạc.(8)

- Sống cẩu thả, mất vệ sinh.(9)

Chúng tôi cũng đã giải thích rất rõ, đây chỉ là đề tài nghiên cứu khoa học, kết quả điều tra số lượng này không ảnh hưởng đến công tác thi đua cũng như các mặt hoạt động khác của trường Nhưng hình như một số trường vẫn ngại lập danh sánh đầy đủ những em học sinh có những biểu hiện mà chúng tôi đã đề xuất Khi trao đổi trực tiếp với đ/c hiệu trưởng trường Bùi Hữu Nghĩa, đ/c cho rằng nếu nhiều học sinh khó giáo dục như Nguyễn trãi là không đúng

vì theo chị học sinh khó giáo dục phải là học sinh sắp bị đuổi học mà loại học sinh này thường chị chỉ có ngần ấy Như vậy mặc dù đã nêu tiêu chí cụ thể về loai học sinh này

nhưng mỗi trường lại nhận thức một cách khác nhau và cũng không loại trừ trường hợp họ đã dấu bớt loại học sinh này Điều này, tôi rất mong hội đồng khoa học và bạn đọc quan tâm đến vấn đề này hết sức thông cảm, do cái khó của vấn đề này vì thực tế người ta cũng ngại nói về cái được coi là khuyết điểm riêng Tuy nhiên, số lượng học sinh thuộc loại này thường xuyên thay đổi, do đó, chúng tôi nghĩ vẫn có thể dựa vào danh sách ban đầu này để tìm hiểu nguyên nhân, tìm ra nguồn gốc và đề xuất biện pháp giáo dục loại học sinh này

Nhìn vào bảng 1 (Trang 22 ) Chúng ta thấy,hành vi chủ yếu của loại học sinh “chưa ngoan”, là sự lười học, trốn bỏ các tiết học, các hoạt động của tập thể 33,5% Điều đó nói lên rằng, trẻ loại này rất biếng học thích tụ tập chơi bời, khi sinh hoạt tập thể thì quậy phá , trong hứng thú của loại học sinh chưa ngoan, hầu hết các em không tìm thấy hứng thú trong học tập, những ham muốn của các em nặng về vật chất tầm thường, kỳ quặc các em thường thích tạo tìm cảm giác mạnh điều này giải thích bởi những nhu cầu tâm lý của các em đã không được thoả mãn hợp lý, nhất là nhu cầu tự khẳng định mình Hơn nữa với các em này, năng lượng cơ thể đã không được sử dụng vào các hoạt động bổ ích như học tập, lao động… nó chỉ được tiêu hao vào các hoạt động mạnh bạo của sự chơi bời quậy phá, tức là các em thích cảm giác mạnh Trong thực tế, ta đã thấy rất rõ là các em này thường xuyên mất trật tự trong giờ học và trong các hoạt động của tập thể 27,1% về đặc điểm tâm lý của loại học sinh loại này là

có đời sống tình cảm rất mạnh mẽ nhưng thiếu bền vững và dễ thay đổi các em rất bồng bột,

dễ bị kích động dễ bị lôi kéo bở những kích thích hấp dẫn bề ngoài, vì vậy để hướng sự chú ý

về mình các em thường có hành vi táo tợn, thô bạo ồn ào Tiếp theo, là nói tục, chửi thề, thiếu văn hoá 10,3%, loại học sinh này không chịu tiếp thu cái hay cái tốt mà thường bắt chước những thói hư tật xấu, nhất là trong thực tế xã hội hàng ngày việc nói tục chửi thề diễn

ra thường xuyên, thường trực trong những người lớn xung quanh, nhất là những người lao động chân tay, hiện tượng nói tục chửi thề còn phổ biến, mặc dù nhà trường ra sức hạn chế nhưng sự tác động xấu hàng ngày khó có thể không ảnh hưởng đến các em học sinh nhất là loại học sinh này Những em học sinh loại này cũng chính là những em thường hay hỗn láo với người lớn không chịu nghe theo người lớn, thầy cô giáo và những người xung quanh 7,5%, biểu hiện dễ thấy của đối tượng học sinh chưa ngoan là tính hung hăng, hỗn láo, có trường hợp trước đó trẻ rất ngoan, dễ dạy lúc còn học ở tiểu học, nhưng đột nhiên thay đổi tính nết và liên tục phản ứng mọi người một cách thô bạo, hung hăng ( có một giáo viên dạy tiểu học đã đặt ra một câu hỏi cho chúng tôi là tại sao các em học sinh lớp 5 rất hiền ngoan và

dễ dạy, nhưng cũng chính các em đó khi lên học THCS lại trở thành học sinh cá biệt), sở dĩ như vậy vì nhiều lý do:

Có thể do trẻ bị áp chế đè nén quá đáng trẻ càng ngoan ngoãn, phục tùng thì người lớn càng

dễ nêu thêm nhu cầu, áp đặt uy quyền đối với chúng; do vậy, dẫn đến việc trẻ thất vọng, chán nản và phản ứng quyết liệt có thể trẻ hung hăng là do bắt chước khuôn mẫu của người lớn, bạn bè.( vì chúng thấy nhiều khi hung hăng quậy lại được chiều chuộng, săn sóc, thậm chí lại được bao dung, khen thưởng! và càng gai góc lại càng “nổi tiếng” và được mọi người chú ý

và “ kính nể” cũng có thể trẻ hung hăng hỗn láo vì ghen tỵ do sống trong gia đình được nuông chiều qua đáng hoặc ngược lại bị rày la nhục mạ hết mức, chúng đã lỳ lợm chịu đựng

và khi quá mức thì xuất hiện thái độ hung hăng trẻ ý thức được sự bất công mà nó phải chịu

đựng để chống lại đối xử của mọi người với thái độ đối đầu, “nổi loạn”, để khẳng định rằng tư cách, vị thế của nó không thấp kém như người ta vẫn tưởng, vẫn áp đặt cho chúng Ngoài ra còn có trẻ hung hăng chỉ vì phải sống trong môi trường gia đình luôn lộn xộn, đổ vỡ và mọi người đối xử với nhau dữ dằn, thô bạo! chúng không được giáo dục, vì thế, chúng không biết đối xử như thế nào cho hợp lý Theo con mắt quan sát và trong nhận thức của chúng, thì hành động của chúng chẳng có gì là sai trái, hung hăng ( vì ai cũng làm như vậy!) khi đưa các em vào khuôn phép thì chúng phản ứng quyết liệt vì cho rằng chính các quy tắc, nề nếp của cuộc sống có văn hoá mới là điều gây trở ngại cho cuộc sống “lành mạnh” mà chúng vốn đã quen thuộc như vậy chính những nguyên nhân đó ở các trẻ hung hăng cuối cùng dẫn đến stees, liên tục làm giảm cơ chế hoạt động bình thường ở trẻ Sống trong tập thể, do bị tập thể, thầy cô giáo, anh chị phụ trách không thừa nhận những hành vi của các em, nên các em này thường gây chú ý về mình bằng việc gây gổ đánh nhau, gây bè phái 5,9%, các em thuộc loại học sinh chưa ngoan, có một số thường tỏ ra bất trị( La hét gây huyên náo ở trường, lớp, chọc ghẹo bạn

bè, thậm chí đánh chửi giáo viên ), trông dáng vẻ bề ngoài có vẻ là có “ bản lỉnh” anh chị Gian dối trong quan hệ với những người xung quanh, cũng như trong công việc 5,7%, như có trường hợp các em lừa cả giáo viên chủ nhiệm bằng việc mời “ phụ huynh rởm” do cuộc sống

đã trãi qua những hẩng hụt nhất định, lòng tin vào các giá trị đạo đức bị phá vỡ… đôi khi các

em tỏ ra bất cần đời, không có niềm tin, nên hay nói dối, cũng như gian dối trông công việc Ngoài ra, theo điều tra của chúng tôi các em học sinh loại này còn có những biểu hiện khác như gây rối trật tự công cộng 2,5%, như phân tích ở trên, loại trẻ này có những nét tâm lý rất đặc thù, thích cảm giác mạnh , muốn hướng sự chú ý về mình, nên các em hay có những hành động nổi loạn Hút thuốc, uống rượu, bài bạc 2,5%, do bắt chước, mà như đã phân tích ở trên, các em do năng lực nhận thức hạn chế,nên hay bắt chước những biểu hiện bên ngoài, mà các

em cho đó là đặc trưng của người lớn, đó là hút thuốc và uống rượu, chính loại học sinh này, nếu chúng ta không có biện pháp giáo dục kịp thời, không quan tâm đúng mức, các em dễ bị

sa ngã Sống cẩu thả mất vệ sinh 4,6%, do tính vô kỷ luật của các em, nên trong cuộc sống riêng của mình, các em học sinh thuộc loại này cũng bê tha, cẩu thả, mất vệ sinh

CHƯA NGOAN Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN