1. Tên đề tài : MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC HỌC SINH CHẬM TIẾN THEO HƯỚNG TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG THCS PHÙ ĐỔNG. 2. Đặt vấn đề : 2.1. Tầm quan trọng của vấn đề: Trong những năm học gần đây, Bộ GD và ĐT đã xác định mục tiêu giáo dục của bậc THCS là “ … Tiếp tục phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ , thể chất , thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản của nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa có trình độ học vấn THCS và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, THCN, học nghề hoặc đi vào cuộc sống ”. Vì thế giáo dục thế nào để các em có thể trở thành những con người có đủ những phẩm chất, những tố chất cần thiết đáp ứng được những yêu cầu của xã hội trong một giai đoạn mới là điều vô cùng quan trọng. Vấn đề đặt ra là trường THCS có nhiệm vụ giáo dục học sinh phát triển trở thành con người hữu ích cho xã hội. Và trước tiên là phát triển về mặt nhân cách hay nói cụ thể hơn là đạo đức, hạnh kiểm học sinh phải được hình thành trên cơ sở tự rèn luyện của bản thân học sinh ngay trên ghế nhà trường THCS. Đó là ý thức học tập nghiêm túc, chấp hành đúng nội qui lớp học, trường học, chấp hành đúng pháp luật 2.2. Thực trạng: Hiện nay trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình đã lên tiếng khá nhiều về hiện tượng học sinh cá biệt chậm tiến, bỏ học tụ tập băng nhóm, gây gỗ đánh nhau,.... Vấn đề này đã trở thành một mối quan ngại của dư luận, nhất là đối với gia đình và nhà trường. Giáo dục là một khoa học và là một nghệ thuật. Trong đó việc giáo dục, quản lý HS chậm tiến và ngăn chặn nguy cơ bỏ học của HS là một vấn đề khá nan giải, phức tạp và hết sức nhạy cảm. Công việc này đã và đang trở thành một thách thức lớn không chỉ riêng ngành giáo dục, mà còn ảnh hưởng toàn xã hôi. Hội nhập kinh tế quốc tế ngoài mặt tích cực, nó còn làm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: Bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế đưa vào nước ta những sản phẩm phản nhân văn, gieo rắc lối sống tự do, làm xói mòn những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc. Hiện nay một số bộ phận thanh thiếu niên có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc, kém ý thức trong quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống, ý chí kém phát triển, không có tính tự chủ dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu.
Trang 11 Tên đề tài :
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC HỌC SINH CHẬM TIẾN THEO HƯỚNG TÍCH CỰC TẠI TRƯỜNG THCS PHÙ ĐỔNG.
2 Đặt vấn đề :
2.1 Tầm quan trọng của vấn đề:
Trong những năm học gần đây, Bộ GD và ĐT đã xác định mục tiêu giáo dục của bậc THCS là “ … Tiếp tục phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ , thể chất , thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản của nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa có trình độ học vấn THCS và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, THCN, học nghề hoặc đi vào cuộc sống ”
Vì thế giáo dục thế nào để các em có thể trở thành những con người có đủ những phẩm chất, những tố chất cần thiết đáp ứng được những yêu cầu của xã hội trong một giai đoạn mới là điều vô cùng quan trọng
Vấn đề đặt ra là trường THCS có nhiệm vụ giáo dục học sinh phát triển trở thành con người hữu ích cho xã hội Và trước tiên là phát triển về mặt nhân cách hay nói cụ thể hơn là đạo đức, hạnh kiểm học sinh phải được hình thành trên cơ
sở tự rèn luyện của bản thân học sinh ngay trên ghế nhà trường THCS Đó là ý thức học tập nghiêm túc, chấp hành đúng nội qui lớp học, trường học, chấp hành đúng pháp luật
2.2 Thực trạng:
Hiện nay trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình đã lên tiếng khá nhiều về hiện tượng học sinh cá biệt chậm tiến, bỏ học tụ tập băng nhóm, gây gỗ đánh nhau, Vấn đề này đã trở thành một mối quan ngại của dư luận, nhất là đối với gia đình và nhà trường
Giáo dục là một khoa học và là một nghệ thuật Trong đó việc giáo dục, quản lý HS chậm tiến và ngăn chặn nguy cơ bỏ học của HS là một vấn đề khá nan giải, phức tạp và hết sức nhạy cảm Công việc này đã và đang trở thành một thách thức lớn không chỉ riêng ngành giáo dục, mà còn ảnh hưởng toàn xã hôi Hội nhập kinh tế quốc tế ngoài mặt tích cực, nó còn làm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: Bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế đưa vào nước ta những sản phẩm phản nhân văn, gieo rắc lối sống tự do, làm xói mòn những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc Hiện nay một số bộ phận thanh thiếu niên có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc, kém ý thức trong quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống, ý chí kém phát triển, không có tính tự chủ
dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu
Trang 2Với những thực trạng chung của xã hội đã nêu, hiện nay ở trường THCS xã Đại Hồng điều ấy cũng đã tác động đến một bộ phận học sinh nhà trường, xuất hiện một bộ phận HS không chấp hành tốt nội qui nhà trường, học tập không nghiêm túc: như vi phạm về hạnh kiểm, gây gỗ đánh nhau, bỏ học, la cà hàng quán, chơi các trò chơi ăn tiền,…vô lễ với người lớn tuổi, không vâng lời cha
mẹ, thầy cô giáo Làm ảnh hưởng không nhỏ đến nề nếp chung của nhà trường
và chất lượng học tập giảm sút Số HS nầy thường được gọi là học sinh cá biệt chậm tiến có xu hướng gia tăng Nhà trường, giáo viên cũng đã có nhiều biện pháp uốn nắn, giáo dục nhưng chưa có hiệu quả
2.3 Lí do chọn đề tài:
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên, qua thực tế công tác quản lý và giảng dạy cho học sinh ở trường THCS, tôi nhận thấy việc nắm rõ thực trạng và
đề ra các giải pháp hỗ trợ cho GVCN về công tác giáo giáo dục đạo đức cho học sinh chậm tiến ở trường THCS Phù Đổng là một nhiệm vụ hết sức cần thiết của người cán bộ QLGD Đó là lý do tôi chọn đề tài này
2.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả của các giải pháp hỗ trợ GVCN trong công tác giáo dục học sinh chậm tiến đã thực hiện tại trường THCS Phù Đổng - huyện Đại Lộc- tỉnh Quảng Nam, trong năm học 2011-2012
3 Cơ sở lý luận :
3.1 Khái niệm học sinh chậm tiến
a Những biểu hiện chung nhất ở HS chậm tiến và những tác hại
- Học sinh chậm tiến là thuật ngữ thường dùng của nhà trường, thầy cô giáo chỉ những học sinh hoang nghịch: thường gây gỗ đánh nhau, bỏ giờ, trốn học… không chấp hành nội qui nhà trường, qua giáo dục rèn luyện nhưng không tiến
bộ … thêm vào đó là sự lôi kéo của bạn bè về phía mình nhằm thỏa mản cá tính hoặc thỏa mản nhu cầu giải tỏa tâm lý bị ức chế về hoàn cảnh của bản thân mình
- HS chậm tiến là hiện tượng tâm lý ở lứa tuổi thanh thiếu niên, nó dễ bị lôi cuốn làm cho HS dễ bị tiêm nhiễm những thói hư tật xấu dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng và có nguy cơ phạm tội là nỗi day dứt của nhà trường, gia đình
và xã hội
Những học sinh chậm tiến thường học yếu có thói quen lười biếng, quay cóp trong học tập, lừa dối cha mẹ, thầy cô, dọa nạt bạn bè, hay trốn học và lảng tránh các hoạt động tập thể như: lao động, sinh hoạt Đội, tập thể lớp, sinh hoạt ngoại khóa, là bạn mà không để cho các em quay cóp hoặc báo cho thầy cô biết thì các
em sẽ dọa đánh, không trực tiếp đánh thì nhờ người khác đánh
Những học sinh chậm tiến có tính giảm sút phổ biến trong tất cả các lĩnh vực, trừ những lĩnh vực gắn liền với những nhu cầu trái với xã hội, trái với đạo đức Một học sinh hay ngủ gật, lười chép bài, học bài nhưng lại tỏ ra rất khéo léo,
Trang 3nhanh trí trong việc giở những trò tinh nghịch với thầy cô, bè bạn Những học sinh này hay xem thường, trêu ngươi, khiêu khích trước các thầy cô giáo, cha
mẹ, bạn bè để nhằm thỏa mãn những nhu cầu tinh nghịch được xếp sẵn trong đầu
óc Chúng thường đánh mất lòng tự trọng, xấu hổ và trở nên chai lì khác thường Tùy theo đối tượng tiếp xúc mà chúng có những thái độ, phản ứng một cách gay gắt, thô bạo
Có thể nói, những tác hại do các em HS chậm tiến, những học sinh bỏ học gây ra là không nhỏ và thậm chí là khá nghiêm trọng Nó làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục chung, phong trào thi đua của nhà trường, trật tự trị an xã hội, hạnh phúc gia đình và nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai, cuộc sống của các em sau này Tuy nhiên, là giáo viên trực tiếp giảng dạy ở các cấp học phổ thông đều được trang bị đầy đủ các văn bản chỉ đạo đối với công tác giáo dục đạo đức học sinh, trong đó quan tâm giáo dục HS chậm tiến theo hướng tích cực:
+ Tài liệu về công tác GVCN ở trường phổ thông – Nhà xuất bản giáo dục-1998
+ Nghiệp vụ quản lý trường THCS – tập 4- trường cán bộ quản lý giáo dục TP
Hồ Chí Minh Năm 2003
+ Tài liệu BDTX cho giáo viên THCS chu kỳ 3( 2004-2007) môn GDCD- vụ giáo dục trung học
+ Quyết định số 40/2006/QĐ- BGDĐT về việc ban hành quy chế đánh giá xếp loại học sinh THCS và học sinh THPT.Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT về việc ban hành điều lệ trường THCS, trường THPT và trường PT có nhiều cấp học
+ Thông tư số: 58/2011/TT-BGDĐT, ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo về quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở
và học sinh trung học phổ thông
+ Tài liệu bồi dưỡng CBQL, GV về công tác chủ nhiệm trong trường THCS, THPT của BGD&ĐT, ban hành thực hiện từ tháng 6/2011
b Những nguyên tắc giáo dục đạo đức cho học sinh chậm tiến:
+ Phải đảm bảo sự thống nhất cao về yêu cầu giáo dục đạo đức đối với HS chậm tiến của những thành viên trong nội bộ nhà trường
+ Sự thống nhất phối hợp giáo dục học sinh cá biệt giữa nhà trường, gia đình
và xã hội
c.Vận dụng các phương pháp nghiên cứu vào đề tài
- Phương pháp tiếp cận lý luận khoa học
Trên cơ sở tiếp cận những kiến thức về tâm lý, giáo dục học và những quan điểm đường lối của Đảng, các văn bản của Bộ giáo dục và Đào tạo về đánh giá xếp loại, khen thưởng và kỷ luật học sinh để làm cơ sở khoa học cho việc triển khai nội dung của đề tài
Trang 4- Phương pháp quan sát thực tế
Khảo sát thực tế công tác giáo dục giáo dục đạo đức học sinh chậm tiến của học sinh ở trường THCS Phù Đổng trong các năm học liền kề Để có số liệu, chất lượng thực tế nhằm đưa ra các giải pháp về việc thực hiện công tác giáo dục học sinh cá biệt chậm tiến của học sinh THCS trong giai đoạn hiện nay
3.2.Các phương pháp giáo dục học sinh chậm tiến ở trường THCS:
a Phương pháp thuyết phục:
Là phương pháp tác động vào lý trí tình cảm của học sinh để xây dựng những niềm tin đạo đức
b Phương pháp rèn luyện
Là phương pháp tổ chức cho học sinh hoạt động để rèn luyện cho các em những thói quen đạo đức, thể hiện được nhận thức và tình cảm đạo đức của các
em thành hành động thực tế
c Phương pháp thúc đẩy:
Là phương pháp dùng những tác động có tính chất “ cưỡng bách đạo đức bên ngoài ” để điều chỉnh, khuyến khích những “ động cơ kích thích bên trong” của học sinh nhằm xây dựng đạo đức cho học sinh
4 Cơ sở thực tiễn :
Qua theo dõi đã phát hiện những năm gần đây, hiện tượng HS chậm tiến có phần gia tăng và ở nhiều cấp độ khác nhau tác động trực tiếp đến học sinh đang học trong nhà trường
- HS chậm tiến tăng theo cấp lớp: Ở lớp 6,7 chưa bộc phát chỉ ham chơi, nhưng đến lớp 8,9 học sinh có biểu hiện rõ rệt những thái độ thiếu nghiêm túc trong học tập, sinh hoạt nếu không kịp thời giáo dục sẽ sớm trở thành HS hư hỏng
- HS chậm tiến tăng theo xu thế phát triển của xã hội theo “ cơ chế thị trường”
ở khía cạnh tiêu cực
- Học sinh cá biệt chậm tiến biểu hiện ở nhiều khía cạnh, trạng thái khác nhau, tạm chia làm 4 nhóm :
+ Gây gổ đánh nhau, kết bè thành băng nhóm theo sở thích
+ Bỏ giờ trốn học dẫn đến học tập sa sút hơn
+ Quậy phá, thiếu nghiêm túc trong học tập
+Ương ngạnh, học đòi, không nghe lời thầy cô giáo, ý thức tổ chức kỷ luật kém
* Ở nhóm thứ 1 : Học sinh thường phát triển tâm sinh lí, phát sinh tâm lý đua
đòi, làm “anh hùng” ở tuổi mới lớn, thường xuất hiện ở lớp 8,9; tuổi dễ bị kích động, lôi kéo thành băng nhóm, thích gây gỗ đánh nhau … giữa HS trong lớp, trong trường và ngoài nhà trường
Trang 5* Ở nhóm thứ 2 : Một bộ phận HS vì điều kiện học tập thiếu, tiếp thu chậm dẫn
đến năng lực học tập hạn chế, thường không thuộc bài, sợ bị kiểm tra ở những môn học khó, hoặc thầy cô nhiêm túc, nên bỏ giờ dần dần thành thói quen hay bỏ giờ trốn học và từ đó lực học sa sút và có khả năng bỏ học giữa chừng hoặc do bạn bè lôi cuốn vào những trò chơi vô bổ mà bỏ giờ trốn học
* Ở nhóm thứ 3: Như ở nhóm 2, HS do đặc điểm tâm sinh lý phát triển không
bình thường, không tập trung nghe giảng, tiếp thu hạn chế, không hiểu bài dẫn đến ý thức học tập kém, thường xuyên quậy phá, không tập trung cho việc học tập, biểu hiện : xé sách vở của bạn, “phá” bạn và những trò chơi ngớ ngẩn khác trong giờ học Những HS nầy dần dần lực học giảm sút, dẫn đến bỏ giờ trốn học
và bỏ học
* Ở nhóm thứ 4 : Một số ít HS biểu hiện tính ương ngạnh, bướng bỉnh, không
chấp hành những qui định của lớp, khi được lưu ý nhắc nhở, có vẻ ăn năn sửa sai nhưng rồi vẫn “chứng nào tật ấy ” thường xuyên vi phạm bất chấp sự góp ý của bạn bè, sự giáo dục của thầy cô giáo, kể cả những hình phạt cho những vi phạm vẫn không chấp hành: chẳng hạn như tác phong không nghiêm túc: áo không bỏ vào trong quần, tay áo xắn lên, ống quần gấp cao, in hình quái dị, tóc nhuộm màu, để đuôi sau, bấm lỗ tai , mặt dán kim tuyến, nói tục với bạn bè, không tham gia sinh hoạt lớp, tách rời tập thể
Ở tất cả các nhóm HS trên đều ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách và năng lực học tập của học sinh
Dù ở nhóm HS cá biệt chậm tiến nào nếu chúng ta không kịp thời uốn nắn, giáo dục các em thì dễ dẫn đến các em từ những vi phạm nhỏ đến việc làm không có ý thức khác, rồi bỏ học và có nguy cơ trở thành học sinh có hành vi không mong đợi
Tất cả những HS bình thường trở thành những HS cá biệt chậm tiến đều có nguyên nhân của nó, ở đây chỉ nêu lên một số nguyên nhân làm ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến HS làm cho các em trở thành HS cá biệt chậm tiến
Nguyên nhân của thực trạng trên:
Rất nhiều yếu tố làm cho HS trở thành HS chậm tiến, nhưng ở đây chỉ nêu một
số nguyên nhân tác động trực tiếp đến HS làm nảy sinh những tư tưởng, tình cảm không lành mạnh làm ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách và làm hạn chế đến năng lực học tập của các em
+ Đại Hồng là một xã miền núi của huyện Đại Lộc, đời sống nhân dân chủ yếu canh tác nông nghiệp và làm nương rẫy, có nhiều gia đình cha mẹ thường đi làm
ăn xa hằng tuần, con cái tự sinh hoạt hoặc gởi ông bà quản lý, không có thời gian quan tâm đến việc học của con em Từ đó môi trường giáo dục gia đình bỏ ngỏ, nhiều cha mẹ tỏ ra bó tay trong việc giáo dục con em mình Thường các em rơi vào diện học sinh cá biệt chậm tiến ở các nhóm 2, 3, 4 như đã nêu trên
Trang 6+ Công tác phối kết hợp giữa ba môi trường giáo dục xã hội, gia đình, nhà trường chưa có hiệu quả cao
+ Thực trạng về GVCN trong năm học 2011-2012 tại trường: Tỷ lệ giáo viên đứng lớp 1,65 còn thiếu so với yêu cầu 6 giáo viên để đạt chuẩn 1,9/ lớp, trong
đó phân công 20 giáo viên phụ trách công tác chủ nhiệm của 20 lớp, Còn một số giáo viên chủ nhiệm chưa có tâm huyết với công tác này, giáo dục HS cá biệt chậm tiến nặng về hình thức xử phạt, chưa mạnh dạn vận dụng kỷ luật tích cực vào giáo dục đối tượng học sinh chậm tiến ở lớp mình, do vậy hiệu quả công tác giáo dục chưa mang lại hiệu quả cao
+ Có một số học sinh rất ngoan, lễ phép với thầy cô, học giỏi nhưng lại vi phạm bị các học sinh khác lôi kéo vi phạm nội quy của nhà trường
+ Một bộ phận GVBM chưa phát huy hết vai trò trách nhiệm phối hợp với GVCN trong công tác giáo dục học sinh chậm tiến, đôi lúc việc giáo dục lại mang tính những chiều trái ngược như “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” Như đối tượng HS cá biệt chậm tiến có nguy cơ bỏ học, GVCN cùng với CMHS vận động các em ra lớp học, nhưng GVBM lại yêu cầu chất lượng, không tạo điều kiện giúp đỡ đối với diện HS này, từ đó làm các em trở nên chán nản, tiếp tục lại
bỏ tiết, trốn học
+GVCN chưa thiết lập được mối quan hệ chặt chẽ, thường xuyên với Cha mẹ học sinh
5 Nội dung nghiên cứu :
Trên cơ sở dựa vào thực trạng, số liệu thu thập được từ công tác giáo dục đạo đức cho học sinh cá biệt chậm tiến của trường THCS Phù Đổng, qua tiếp cận phương pháp nghiên cứu lý luận, tổng hợp kinh nghiệm thực tiễn của bản thân xin trình bày môt số giải pháp hỗ trợ GVCN trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh chậm tiến THCS trong giai đoạn hiện nay
5.1 Những nguyên nhân trở thành học sinh cá biệt chậm tiến:
Độ tuổi học sinh bậc THCS, Các em ở lứa tuổi này vốn có tính hiếu động, thích khám phá, dễ bị kích động, lôi kéo, thích được tự khẳng định Một số em
do bị ảnh hưởng bởi các phim ảnh bạo lực, thích được làm “người hùng”, do vậy gia đình thường xuyên tăng cường giáo dục, định hướng những hành vi chuẩn mực trong quan hệ cư xử, trong nhận thức cho các em nhưng không quá máy móc, áp đặt, thô bạo Nhiều năm làm công tác quản lý, giảng dạy đã cho chúng tôi thấy rằng đối tượng HS cá biệt chậm tiến, nguyên nhân chủ yếu có tính quyết định là do gia đình Nếu gia đình nào tạo ra một bầu không khí phi đạo đức, thiếu lành mạnh như cha mẹ li hôn, vợ chồng mâu thuẫn nhau, gia đình có người nghiện ngập ma túy, rượu chè, cờ bạc, thường đối xử thô bạo đối với các em thì tỉ lệ học sinh vi phạm nội quy, vi phạm đạo đức là rất cao Một số gia đình phụ huynh chỉ biết nuông chìu, thỏa mãn những tính hiếu kỳ, những ước muốn
Trang 7kỳ quặc của trẻ Điều này dễ dàng làm nảy sinh ở trẻ tính cách e ngại lao động, ngại tự phục vụ, gặp những khó khăn, trở ngại đơn giản là chúng than vãn, thoái thác Có thể điều này sẽ làm cho các em trở thành những kẻ thụ động, hoặc trở thành một con người sống ích kỷ đến lạnh lùng Hãy tập cho các em có tính tự lập ngay từ nhỏ và biết chịu đựng, biết khắc phục những khó khăn thiếu thốn trong cuộc sống đời thường Phải để cho các em thấy được sự lao động, vất vả khó nhọc khi làm ra đồng tiền và sử dụng đồng tiền như thế nào cho có hiệu quả Một nguyên nhân cơ bản là gia đình thiếu quan tâm, kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở, động viên các em trong học tập, vui chơi Có gia đình phó thác hẳn việc giáo dục con cái cho thầy cô giáo, cho nhà trường Có gia đình thiếu biện pháp giáo dục, thiếu kết hợp với nhà trường, với các lực lượng giáo dục khác Không
ít gia đình chỉ biết làm ăn, đầu tư kinh tế, xem nhẹ việc giáo dục con cái Nếu có nắm thông tin về con cái thì cũng chung chung, một chiều rất phiến diện
Thực tế cho thấy, nếu nơi nào có sự phối kết hợp chặt chẽ, thường xuyên có hiệu quả giữa ba lực lượng giáo dục là gia đình – nhà trường – xã hội thì hiện tượng HS cá biệt chậm tiến sẽ giảm đi rất nhiều
Về phía nhà trường, một lực lượng giáo dục rất quan trọng góp phần hình thành nhân cách của học sinh là GVCN, song hiện tại thì việc phối hợp chặt chẽ với hai lực lượng giáo dục gia đình và xã hội chưa cao, chưa tạo được sự đồng
bộ, đồng thuận trong việc giáo dục các em, còn coi nhẹ kỷ cương – tình thương – trách nhiệm
Người giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm phải nắm thông tin một cách đầy đủ, chính xác, kịp thời về học sinh của mình đặc biệt là những HS cá biệt chậm tiến để đề ra những biện pháp giáo dục thích hợp Có quá ít thời gian tiếp cận với học sinh của lớp mình cũng là một hạn chế trong việc giáo dục học sinh
cá biệt, ngăn chặn học sinh bỏ học
Thực tế trong nhà trường phổ thông hiện nay việc giáo dục HS chậm tiến chủ yếu là do giáo viên chủ nhiệm phụ trách Có giáo viên tiếp xúc với lớp chủ nhiệm khoảng 7 tiết/tuần nhưng cũng có giáo viên chỉ có tiếp xúc với lớp không quá 3 tiết/tuần Trong khi công việc của giáo viên chủ nhiệm đâu chỉ có giáo dục
HS chậm tiến
Thực tế hiện nay các hoạt động, phong trào trong nhà trường (trừ hoạt động giảng dạy) nhìn chung còn nghèo nàn, chưa phong phú, mang tính hình thức Các phong trào chưa lôi cuốn, hấp dẫn, chưa huy động đông đảo lực lượng học sinh tham gia Chính vì vậy nhà trường cần thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục khác bên cạnh hoạt động dạy và học như: đố vui để học, hái hoa kiến thức, các hoạt động văn thể, cắm trại, ngoại khóa chuyên đề, tham quan dã ngoại, chính các hoạt động này có tác dụng bổ trợ rất lớn đến hoạt động dạy và học, góp phần thu hút học sinh la cà các hàng quán, các nơi giải trí bi-a, điện tử thực tế những nơi này đang tiềm ẩn khá nhiều tiêu cực ảnh hưởng đến việc học
Trang 8tập, sinh hoạt của các em Điều này đã được các phương tiện thông tin, báo chí, truyền hình đưa tin không ít
5.2 Một vài biện pháp nhằm hỗ trợ GVCN trong công tác giáo dục học sinh chậm tiến:
5.2.1 Hiệu trưởng xác định vai trò, trách nhiệm của GVCN khi thực thi trách nhiệm với học sinh lớp:
- GVCN là người quản lý giáo dục toàn diện học sinh một lớp, phải có tri thức
cơ bản về tâm lý học, giáo dục học, có các kỹ năng nhạy cảm của nhà sư phạm
để có dự đoán chính xác về sự phát triển nhân cách của học sinh, định hướng giúp các em lường trước những khó khăn, thuận lợi, vạch ra những dự định để tự hoàn thiện về mọi mặt
- Tổ chức tập thể học sinh hoạt động tự quản, GVCN chỉ đóng vai trò cố vấn cho tập thể lớp, do vậy cần phải bồi dưỡng năng lực tự quản cho cán bộ lớp, học sinh, để nhiều học sinh cùng tham gia vào đội ngũ tự quản, chứ không làm thay cho học sinh
- GVCN là cầu nối giữa tập thể học sinh lớp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường
- GVCN là người đại diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh trong lớp, bảo
vệ học sinh về mọi mặt một cách hợp lý, phản ảnh với Hiệu trưởng, các GVBM, với gia đình, đoàn thể trong và ngoài nhà trường về nguyện vọng chính đáng của học sinh để có giải pháp giải quyết phù hợp, kịp thời có tác dụng giáo dục
- Trong hoản cảnh hiện nay do tác động của sự phát triển xã hội, học sinh sống trong quan hệ xã hội rất phong phú và vô cùng phức tạp, học sinh luôn nhạy cảm với cái mới, cái lạ trong đó có cái tốt và cái xấu GVCN cần có ý thức sâu sắc trong việc giúp các em thiết lập quan hệ đúng đắn, lành mạnh, thuận lợi là nhiệm
vụ không đơn giản và rất cần thiết đối với công tác chủ nhiệm lớp
- Người GVCN phải tự hoàn thiện phẩm chất nhân cách của người thầy giáo giúp đỡ các em rèn luyện ý thức, thái độ, hình thành những phẩm chất tình cảm trong sáng đúng đắn Xây dựng cho các em lý tưởng, sống cao thượng, có bản lĩnh “đề kháng” với những cám dỗ, những ảnh hưởng tiêu cực diễn ra xung quanh
Từ những yêu cầu về vai trò trách nhiệm của GVCN lớp trên, trong công tác giáo dục học sinh cá biệt chậm tiến, nhà trường chỉ đạo cho GVCN thực hiện các giải pháp sau:
- Điều tra, tìm hiểu và nắm bắt được hoàn cảnh của đối tượng học sinh cá biệt chậm tiến của lớp thông qua GVCN của năm học trước đối với các lớp 7,8,9 Lập danh sách HS cá biệt chậm tiến theo dõi vào sổ chủ nhiệm, báo cáo danh sách cho nhà trường theo dõi Trong quá trình giáo dục rèn luyện HS, GVCN cần vận dụng kỷ luật tích cực đối với các em “là động viên, khuyến khích, hỗ trợ, nuôi dưỡng lòng ham học dẫn đến ý thức kỷ luật một cách tự giác, nâng cao
Trang 9năng lực và lòng tin của HS vào GV Giáo dục không hề mang tính bạo lực mà thể hiện sự tôn trọng HS nên các em sẽ tiếp thu hiệu quả hơn”
+ Phải biết lắng nghe học sinh nói
+ Phải có cái nhìn của một nhà sư phạm, tôn trọng và không nên áp đặt học sinh, phải có thái độ thiện cảm với học sinh
- Trong thực tế giáo dục HS cá biệt chậm tiến, đôi lúc GVCN quá nóng vội và bức xúc trước các vi phạm của học sinh đã có những biện pháp không phù hợp, không thể hiện được tính kiên trì, khoa học, sư phạm như: ứng xử của GV đôi lúc còn làm tổn thương đến tâm lí lứa tuổi, làm mâu thuẫn giữa thầy và trò! thậm chí còn mạt sát học sinh Hoặc trong công tác giáo dục học sinh, còn có tư tưởng đuổi một vài học sinh để nêu gương- như thế là chưa hữu hiệu
Nếu như cha mẹ học sinh bó tay trước việc giáo dục con cái thì vai trò của nhà giáo là không bó tay trước học sinh
Ngoài ra GVCN cần có những biện pháp hành chính xử lý học sinh vi phạm:
- Mở chuyên mục theo dõi học sinh cá biệt chậm tiến
- Khiển trách học sinh trước lớp, mời phụ huynh học sinh trao đổi và có biện pháp phối hợp giáo dục
- Phối hợp với các đoàn thể trong nhà trường để giáo dục
Bên cạnh đó, công tác quản lí nề nếp, giáo dục học sinh trong nhà trường thì vai trò của Đoàn đội có trách nhiệm lớn, phải xây dựng tiêu chí xếp loại học sinh
cá biệt chậm tiến Tổng phụ trách mở sổ theo dõi học sinh cá biệt chậm tiến, lưu các biên bản vi phạm để quản lí học sinh, đúc rút kinh nghiệm việc giáo dục học sinh cá biệt trong toàn hội đồng sư phạm nhà trường
Ngoài các giải pháp nêu trên GVCN còn phải tập trung thực hiện:
+ Trao đổi với học sinh cá biệt để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng xu hướng sở thích của học sinh
+ Trao đổi với giáo viên bộ môn, về tình hình của lớp để có sự đồng thuận trong nhiệm vụ giáo dục học sinh, tránh trường hợp “Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”
+ Trao đổi với ban giám hiệu, tổng phụ trách đội, Cha mẹ học sinh để có thêm những thông tin về đối tượng học sinh cá biệt chậm tiến mà GVCN cần tìm hiểu + Thực hiện đầy đủ các loại sổ sách theo quy định, báo cáo trung thực, kịp thời cho ban giám hiệu về tình hình đạo đức của học sinh cá biệt
+ Một năm học GVCN đến nhà học sinh cá biệt ít nhất hai lần để nắm thông tin, thuyết phục cha mẹ học sinh tham gia họp đầy đủ
+ Từng học kỳ chuyển sổ liên lạc đến gia đình học sinh cá biệt chậm tiến đúng thời gian quy định, xử lý thông tin phản hồi kịp thời, có hiệu quả
+ Khi có tình huống đột xuất xảy ra, phải xử lý khéo léo, liên hệ với Cha mẹ học sinh vi phạm để giải quyết mau lẹ, có hiệu quả
Trang 10+ GVCN phải thường xuyên học tập nâng cao trình độ, trau dồi đạo đức nhà giáo để xứng đáng là tấm gương tốt cho học sinh noi theo
5.2.2 Hiệu trưởng chỉ đạo cho GVCN tổ chức cho HS lớp học tập quy chế đánh giá xếp loại HS, nội quy của nhà trường:
- Để cho HS nắm bắt được việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm (HK) tức là những
chuẩn mực các em đạt được trong quá trình rèn luyện hạnh kiểm của mình Ngay
từ đầu năm học nhà trường đã chỉ đạo cho GVCN tổ chức cho tất cả học sinh học tập quy chế đánh giá xếp loại HS, cho các em biết được các mức độ xếp loại HK ( tốt, khá, trung bình, yếu ) theo Thông tư 40, Điều lệ trường PT, Thông tư số: 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về quy chế đánh giá xếp loại HS THCS áp dụng từ HKII, năm học
2011-2012 Hiểu được thì các em sẽ tránh được vi phạm mà các em mắc phải, để rồi các em khỏi phải bị xếp loại HK yếu, khỏi phải liệt vào danh sách HS cá biệt chậm tiến
- Tổ chức cho HS thảo luận nội qui nhà trường và hướng dẫn cho các em thực hiện nội qui, có chế độ khen chê công bằng, khách quan
- Triển khai các văn bản về đánh giá xếp loại HS THCS, nội quy nhà trường trong các lần họp CMHS ở đầu năm học và sơ kết HKI của năm học Bên cạnh
đó còn tổ chức học riêng đối với diện học sinh cá biệt chậm tiến của lớp, từng bước phân tích kỹ các nội dung liên quan đến giáo dục đạo đức học sinh, yêu cầu các em cam kết không vi phạm với nội dung đã cam kết
5.2.3 Định hướng cho GVCN tổ chức tiết sinh hoạt lớp:
Ngoài việc giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt trường, giờ sinh hoạt lớp cũng rất quan trọng trong vấn đề này Bởi vì thông qua giờ SHL, GVCN, CB lớp kịp thời uốn nắn những sai trái khuyết điểm của HS khi bị vi phạm, lấy tình cảm bạn bè, lấy nghĩa thầy trò làm cho các em thấy được khuyết điểm của mình Đồng thời với sự chân thành của GVCN, HS trong lớp, HS khi vi phạm sẽ sớm nhận ra lỗi lầm của mình mà sửa chữa
Trong khi giáo dục các em, GVCN không nên nặng về kiểm điểm, phê bình,
mà phải tìm ra và xác định đúng nguyên nhân đã tác động đến các em làm cho các em mắc sai lầm, vi phạm, vận dụng những điều khoản trong nội qui, trong qui định xếp loại của quy chế 40, thông tư 58, làm cho các em thấy được phạm
vi vi phạm ở mức độ nào và nêu ra hướng cho các em khắc phục GVCN nêu những việc làm tốt, những cố gắng nổ lực của các thành viên trong lớp để xây dựng tập thể lớp thành lớp tiên tiến … với thành tích như vậy thì không được bất
cứ thành viên nào trong lớp phá vỡ Trong năm học 2011-2012 một điểm thuận lợi tất cả GVCN (20/20) đã được tập huấn công tác chủ nhiệm ở đầu năm học, trong đó tập trung đổi mới tiết sinh hoạt tập thể lớp và đã đầu tư tổ chức tại lớp học hằng tuần GVCN từng bước thực hiện giáo dục kỷ luật tích cực cho HS lớp:
“là động viên, khuyến khích, hỗ trợ, nuôi dưỡng lòng ham học dẫn đến ý thức kỷ