A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Công nghiệp hóa ở nước ta đã được nêu ra từ lâu, đó là quá trình tự nhiên và không thể lẩn tránh trên con đường phát triển của Việt Nam cũng như của các nước khác trên thế giới. Tại Đại hội III của Đảng (9 1960) đã nhấn mạnh: muốn cải tiến tình trạng kinh tế lạc hậu của nước ta, không có con đường nào khác, ngoài con đường công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Tức là nêu lên tính tất yếu của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Quan điểm đúng đắn này được khẳng định nhiều lần trong các đại hội tiếp theo. Từ đó đến nay quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn với những bước thăng trầm khác nhau. Trước đổi mới chúng ta tiến hành công nghiệp hóa trong điều kiện đất nước gặp nhiều khó khăn. Lại theo mô hình kinh tế khép kín, hướng nội và thiên về phát triển công nghiệp nặng nên còn nhiều hạn chế và kết quả chưa cao.Tuy vậy đây là giai đoạn tạo cơ sở ban đầu để nước ta phát triển nhanh hơn trong chặng đường tiếp theo. Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (121986) với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”19; 126 đã nghiêm khắc chỉ ra những sai lầm trong nhận thức và chủ trương công nghiệp hóa của thời kỳ trước đó và mở đầu cho quá trình đổi mới về tư duy công nghiệp hóa. Với những bước đi thận trọng, thích hợp và cần thiết công nghiệp hóa ở nước ta đã đưa lại những kết quả tốt đẹp làm thay đổi mọi mặt nền kinh tế xã hội của đất nước. Tuy nhiên khi tổ chức thực hiện, vẫn thiếu một cái nhìn bao quát về các khía cạnh liên quan đến nhau trong đường lối công nghiệp hóa. Mặc dù trong chủ trương có nêu, các điều kiện tiền đề của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước ta còn chưa hội đủ. Vì vậy phải vừa tiến hành công nghiệp hóa, vừa tiếp tục tạo các tiền đề cần thiết tương ứng với từng giai đoạn phát triển, song trong thực tế không có biện pháp cụ thể. Những mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và hiện đại hóa, giữa kinh tế và công nghệ, giữa kinh tế, công nghệ và các mặt văn hoá, xã hội khác, giữa công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế... chưa được tổ chức nghiên cứu và có chính sách tích cực để hoàn chỉnh và thực hiện. Vì vậy em chọn đề tài “Đường lối công nghiệp hóa của Đảng trong chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam hiện nay” để thực hiện khóa luận tốt nghiệp này. Với mục đích nêu lên được tổng quát thực trạng công nghiệp hóa ở Viêt Nam mà trọng tâm là từ 1986 đến nay và qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa ở nước ta trong giai đoạn tới. Đây là một đề tài mang tính lý luận, mặc dù đã rất cố gắng nhưng với khả năng và tầm hiểu biết của bản thân có hạn nên bài viết không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong thầy, cô giáo và các bạn đóng góp ý kiến để khóa luận đạt chất lượng tốt hơn. 2. Lịch sử nghiên cứu Về nội dung công nghiệp hóa đã có nhiều nhà nghiên cứu, cụ thể là : TS Nguyễn Minh Tú và Th.S Vũ Xuân Hồng “Chính sách công nghiệp và công cụ chính sách công nghiệp, kinh nghiệm của Nhật Bản và bài học rút ra cho Việt Nam” NXB Lao động, 2001; GS.TS Lê Hữu Tầng và GS Lưu Hàm Nhạc “Nghiên cứu so sánh đổi mới kinh tế ở Việt Nam và cải cách kinh tế ở Trung Quốc” NXB Chính trị quốc gia, 2002; TS Võ Đại Lược “Chính sách phát triển công nghiệp của Việt Nam” NXB Khoa học xã hội 1994. Trần Đình Thiên “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam: phác thảo lộ trình” NXB Chính trị quốc gia , 2002;.v.v.. Ngoài ra còn có nhiều bài đăng trên các báo và tạp chí: “Định hướng phát triển một số ngành công nghiệp chủ chốt năm 2003”, Tạp chí thông tin kinh tế và xã hội số 192001; “Đổi mới công nghiệp trong ngành công nghiệp, thực trạng và những vấn đề cần giải quyết”– Tạp chí công nghiệp Việt Nam số 192001; “Những giải pháp dự kiến đẩy mạnh phát triển công nghiệp trong giai đoạn 2001 – 2005” – Tạp chí kinh tế xã hội số 372001; “Phương hướng phát triển các ngành công nghiệp đến năm 2010” – Tạp chí kinh tế xã hội số 341999. “Phát huy lợi thế của công nghiệp, thương mại quốc tế và hướng đầu tư ở Việt Nam” – Tạp chí kinh tế và phát triển số 502001 – Tạp chí kinh tế và phát triển số 502001. Nội dung công nghiệp hóa được các nhà nghiên cứu đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng chung quy lại đều xoay quanh phản ánh, đánh giá thực trạng nêu lên các điều kiện, tiền đề cần thiết cho công nghiệp hóa và từ đó đưa ra các giải pháp, phương hướng, mô hình cũng như chiến lược cho quá trình công nghiệp hóa ở Việt Nam. Những nghiên cứu này có đóng góp hết sức quan trọng cho việc hoạch định đường lối cũng như chính sách phát triển công nghiệp của Đảng và Chính phủ trong giai đoạn tới. Khóa luận này là sự kế thừa có chọn lọc những thành tựu của những người đi trước nhưng với cánh khai thác và đặt vấn đề mới chỉ mong được góp phần nhỏ trong nghiên cứu khoa học. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Khái quát thực trạng công nghiệp hóa ở nước ta đặc biệt từ 1986 đến nay, làm rõ đường lối công nghiệp hóa của Đảng qua từng giai đoạn cụ thể. Trên cơ sở đó để đánh giá đường lối công nghiệp hóa và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa của Việt Nam trong giai đoạn tới. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khoá luận chỉ giới hạn ở việc nghiên cứu đường lối và một số chính sách công nghiệp Việt Nam của Đảng chủ yếu từ năm 1986 đến nay.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Công nghiệp hóa ở nước ta đã được nêu ra từ lâu, đó là quá trình tự nhiên và không thể lẩn tránh trên con đường phát triển của Việt Nam cũng như của các nước khác trên thế giới Tại Đại hội III của Đảng (9 -1960) đã nhấn mạnh: muốn cải tiến tình trạng kinh tế lạc hậu của nước ta, không có con đường nào khác, ngoài con đường công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Tức là nêu lên tính tất yếu của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Quan điểm đúng đắn này được khẳng định nhiều lần trong các đại hội tiếp theo
Từ đó đến nay quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn với những bước thăng trầm khác nhau
Trước đổi mới chúng ta tiến hành công nghiệp hóa trong điều kiện đất nước gặp nhiều khó khăn Lại theo mô hình kinh tế khép kín, hướng nội và thiên về phát triển công nghiệp nặng nên còn nhiều hạn chế và kết quả chưa cao.Tuy vậy đây là giai đoạn tạo cơ sở ban đầu để nước ta phát triển nhanh hơn trong chặng đường tiếp theo
Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (12-1986) với tinh thần
“nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”[19; 126] đã nghiêm khắc chỉ ra những sai lầm trong nhận thức và chủ trương công nghiệp hóa của thời kỳ trước đó và mở đầu cho quá trình đổi mới về tư duy công nghiệp hóa Với những bước đi thận trọng, thích hợp và cần thiết công nghiệp hóa ở nước ta đã đưa lại những kết quả tốt đẹp làm thay đổi mọi mặt nền kinh tế xã hội của đất nước
Tuy nhiên khi tổ chức thực hiện, vẫn thiếu một cái nhìn bao quát về các khía cạnh liên quan đến nhau trong đường lối công nghiệp hóa Mặc dù trong chủ trương có nêu, các điều kiện tiền đề của công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước ta còn chưa hội đủ Vì vậy phải vừa tiến hành công nghiệp hóa, vừa tiếp tục tạo các tiền đề cần thiết tương ứng với từng giai đoạn phát triển, song trong thực tế không có biện pháp cụ thể Những mối quan hệ giữa công nghiệp hóa và hiện đại hóa, giữa kinh tế và công nghệ, giữa kinh
Trang 2tế, công nghệ và các mặt văn hoá, xã hội khác, giữa công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế chưa được tổ chức nghiên cứu và có chính
sách tích cực để hoàn chỉnh và thực hiện Vì vậy em chọn đề tài “Đường lối công nghiệp hóa của Đảng trong chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam hiện nay” để thực hiện khóa luận tốt nghiệp này Với mục đích nêu lên
được tổng quát thực trạng công nghiệp hóa ở Viêt Nam mà trọng tâm là từ
1986 đến nay và qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa ở nước ta trong giai đoạn tới
Đây là một đề tài mang tính lý luận, mặc dù đã rất cố gắng nhưng với khả năng và tầm hiểu biết của bản thân có hạn nên bài viết không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong thầy, cô giáo và các bạn đóng góp ý kiến để khóa luận đạt chất lượng tốt hơn
2 Lịch sử nghiên cứu
Về nội dung công nghiệp hóa đã có nhiều nhà nghiên cứu, cụ thể là :
TS Nguyễn Minh Tú và Th.S Vũ Xuân Hồng “Chính sách công nghiệp và công cụ chính sách công nghiệp, kinh nghiệm của Nhật Bản và bài học rút ra cho Việt Nam”- NXB Lao động, 2001; GS.TS Lê Hữu Tầng
và GS Lưu Hàm Nhạc “Nghiên cứu so sánh đổi mới kinh tế ở Việt Nam và cải cách kinh tế ở Trung Quốc” NXB Chính trị quốc gia, 2002; TS Võ Đại Lược “Chính sách phát triển công nghiệp của Việt Nam”- NXB Khoa học
xã hội 1994 Trần Đình Thiên “Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam: phác thảo lộ trình”- NXB Chính trị quốc gia , 2002;.v.v
Ngoài ra còn có nhiều bài đăng trên các báo và tạp chí: “Định hướng phát triển một số ngành công nghiệp chủ chốt năm 2003”, Tạp chí thông tin kinh tế và xã hội số 19/2001; “Đổi mới công nghiệp trong ngành công nghiệp, thực trạng và những vấn đề cần giải quyết”– Tạp chí công nghiệp Việt Nam số 19/2001; “Những giải pháp dự kiến đẩy mạnh phát triển công nghiệp trong giai đoạn 2001 – 2005” – Tạp chí kinh tế xã hội số 37/2001;
“Phương hướng phát triển các ngành công nghiệp đến năm 2010” – Tạp
Trang 3mại quốc tế và hướng đầu tư ở Việt Nam” – Tạp chí kinh tế và phát triển số
50/2001 – Tạp chí kinh tế và phát triển số 50/2001
Nội dung công nghiệp hóa được các nhà nghiên cứu đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng chung quy lại đều xoay quanh phản ánh, đánh giá thực trạng nêu lên các điều kiện, tiền đề cần thiết cho công nghiệp hóa và
từ đó đưa ra các giải pháp, phương hướng, mô hình cũng như chiến lược cho quá trình công nghiệp hóa ở Việt Nam Những nghiên cứu này có đóng góp hết sức quan trọng cho việc hoạch định đường lối cũng như chính sách phát triển công nghiệp của Đảng và Chính phủ trong giai đoạn tới
Khóa luận này là sự kế thừa có chọn lọc những thành tựu của những người đi trước nhưng với cánh khai thác và đặt vấn đề mới chỉ mong được góp phần nhỏ trong nghiên cứu khoa học
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Khái quát thực trạng công nghiệp hóa ở nước ta đặc biệt từ 1986 đến nay, làm rõ đường lối công nghiệp hóa của Đảng qua từng giai đoạn cụ thể Trên cơ sở đó để đánh giá đường lối công nghiệp hóa và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa của Việt Nam trong giai đoạn tới
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khoá luận chỉ giới hạn ở việc nghiên cứu đường lối và một số chính sách công nghiệp Việt Nam của Đảng chủ yếu từ năm 1986 đến nay
5 Phương pháp nghiên cứu
Quán triệt phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử Để tài này sử dụng các phương pháp cơ bản sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp lịch sử và logic
- Phương pháp quy nạp, diễn dịch
Trang 46 Đóng góp đề tài
- Làm rõ hơn về các giai đoạn phát triển của công nghiệp Việt Nam và qua đó đưa ra được các đánh giá về đường lối công nghiệp hóa cho từng giai đoạn ấy
- Đưa ra được các giải pháp để góp phần vào hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa cho giai đoạn tới Đồng thời qua đề tài này cung cấp thêm những kiến thức mới và bổ ích cho những bạn nghiên cứu về sau
7 Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo khóa luận này gồm
2 chương
- Chương 1: Những vấn đề lý luận và thực trạng công nghiệp hóa ở nước ta
- Chương 2: Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện đường lối công nghiệp hóa ở Việt Nam hiện nay
Trang 5B PHẦN NỘI DUNG
Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG
CÔNG NGHIỆP HÓA Ở NƯỚC TA
1.1 Những vấn đề lý luận
1.1.1 Khái niệm công nghiệp hoá
1.1.2 Công nghiệp hóa là xu hướng mang tính quy luật của các nước đi từ sản xuất nhỏ đến sản xuất lớn
Công nghiệp hóa chính là con đường và bước đi tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất hiện đại Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại cũng là một quy luật chung, phổ biến đối với tất cả các nước, tuy nhiên tùy từng nước khác nhau, do điểm xuất phát khác nhau, mục tiêu phát triển không giống nhau nên cách thức tiến hành xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại cũng không giống nhau Đối với những nước có nền kinh tế kém phát triển như nước ta hiện nay (sản xuất nhỏ, kinh tế thủ công là chủ yếu…) thì công nghiệp hóa là quá trình mang tính quy luật, tất yếu để tồn tại và phát triển nhằm tạo ra tiền đề vật chất cần thiết cho nền sản xuất hiện đại
1.1.3 Công nghiệp hóa trên thế giới và việc lựa chọn mô hình công nghiệp hóa ở Việt Nam hiện nay
1.1.3.1 Công nghiệp hóa trên thế giới
Trước đây, giai cấp tư sản là những người đầu tiên tiến hành công nghiệp hóa Quá trình này được mở đầu bằng một cuộc cách mạng công nghiệp ở nước Anh vào 30 năm cuối thế kỷ XVIII và 25 năm đầu thế kỷ XIX, sau đó lan sang các nước khác trong suốt thế kỷ XIX dần dần trở thành mô hình công nghiệp hóa
Đến nay, công nghiệp hóa đã được thực hiện dưới nhiều hình thức và
mô hình khác nhau, nhưng nhìn chung có thể chia thành hai loại hình lớn: loại hình thứ nhất là công nghiệp hóa kiểu truyền thống bao gồm công nghiệp hoá cổ điển diễn ra ở các nước phương Tây và công nghiệp hóa dựa trên cơ chế kế hoạch hóa tập trung của các nước xã hội chủ nghĩa thế kỷ
Trang 6XX; loại hình thứ hai là công nghiệp hóa kiểu mới đang tiến hành từ những năm 60 của thế kỷ trước đến nay còn đang tiếp diễn
Mỗi mô hình công nghiệp hóa được hình thành đều xuất phát từ điều kiện cụ thể của mỗi nước trong bối cảnh quốc tế mà nước đó tiến hành công nghiệp hóa Nghiên cứu các mô hình công ngiệp hóa của các nước khác cả về kinh nghiệm lẫn thành công đều có ý nghĩa phương pháp luận
và rất bổ ích đối với nước ta
1.1.3.2 Việc lựa chọn mô hình công nghiêp hóa ở Việt Nam hiện nay
Văn kiện Đại hội VIII của Đảng nêu ra công thức “công nghiệp hóa, hiện đại hóa” và Văn kiện Đại hội IX đặt vấn đề “công nghiệp hóa theo hướng hiện đại” là thể hiện sự lựa chọn công nghiệp hóa kiểu mới Quan điểm của Đảng phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh hoàn toàn tương thích đặc trưng của mô hình công nghiệp hóa hướng vào xuất khẩu Đặc trưng rõ rệt nhất của mô hình này là phát huy lợi thế so sánh của tiềm năng quốc gia trong phân công lao động và hợp tác quốc tế
Việc lựa chọn mô hình công nghiệp hóa theo kiểu mới hướng ngoại -dựa vào xuất khẩu hiện nay ở Việt Nam là hoàn toàn đúng và phù hợp với
xu thế phát triển của thế giới cũng như điều kiện, hoàn cảnh của nước ta
1.1.4 Mục tiêu, quan điểm công nghiêp hóa của Đảng
* Mục tiêu
Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã xác định: “ Mục tiêu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan
hệ sản xuất tiến bộ, phù với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hôi công bằng, dân chủ, văn minh
Từ nay đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp”
Trang 7* quan điểm
Bước vào thời kỳ đổi mới, trên cơ sở phân tích khoa học các điều kiện trong nước và quốc tế, Đảng ta đã nêu ra các quan điểm mới chỉ đạo quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện mới Những quan điểm này được hội nghị lần thứ bảy, Ban chấp hành Trung ương khóa VII nêu ra với 6 quan điểm và được phát triển, bổ sung qua các Đại hội VIII, IX, X của Đảng Dưới đây khái quát lại những quan điểm cơ bản của Đảng về công nghiệp hóa trong thời kỳ mới
Một là, công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa và công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức
Hai là, công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế
Ba là, lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững
Bốn là, khoa học công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hóa Năm là, phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững; tăng trưởng kinh tế đi đôi với với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học
1.2 Thực trạng công nghiệp hoá ở nước ta
1.2.1 Thời kỳ trước đổi mới
Đường lối công nghiệp hóa của Đảng thời kỳ này được đề ra ở Đại hội III sau đó được bổ sung ở hội nghị Trung ương 7 (khóa III) tập trung vào các nhiệm vụ Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý; kết hợp phát triển công nghiệp với nông nghiệp; ra sức phát triển công nghiệp nhẹ song song với việc ưu tiên phát triển công nghiệp nặng; Ra sức phát triển công nghiệp trung ương đồng thời phát triển công nghiệp địa phương Với các biến động khách quan của lịch sử đường lối công nghiệp hóa đã có một số điều chỉnh ở các kỳ Đại hội tiếp theo nhưng không mang lại hiệu quả nhiều
1.2.2 Đường lối công nghiệp hoá trong thời kỳ đổi mới
Trang 8Đường lối công nghiệp hóa thời kỳ này đã được hoạch định khá rõ ràng và có những thay đổi hợp lý hơn so với đường lối công nghiệp hóa của thời kỳ trước đổi mới Song nội dung của công nghiệp hóa vẫn được hoạch định theo 2 nội dung cơ bản:
- Xác định và lựa chọn ngành công nghiệp ưu tiên
- Xây dựng những chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp
Qua phân tích thực trạng chính sách công nghiệp của Việt Nam chúng
ta đều thấy rằng:
Việt Nam có một xuất phát điểm kinh tế và công nghiệp thấp nhưng chính sách công nghiệp của Việt Nam thời kỳ trước đổi mới đã không dựa trên điều kiện đó Các ngành công nghiệp ưu tiên phát triển được lựa chọn chủ yếu là các ngành công nghiệp nặng đòi hỏi có vốn, trình độ kỹ thuật – công nghệ cao – những điều kiện mà Việt Nam rất khó có thể đáp ứng.Cơ chế kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp đã hạn chế tác dụng của các chính sách khuyến khích hỗ trợ cho sự phát triển các ngành công nghiệp
Chính sách công nghiệp trong thời kỳ đổi mới được dựa trên cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên phù hợp với bối cảnh trong nước và quốc tế trong từng thời kỳ nhất định, từ đó đã mang lại nhiều thành tựu cho công nghiệp cũng như nền kinh tế Việt Nam Mặc dù chính sách công nghiệp đã được đổi mới, cải thiện rất nhiều nhưng nhìn chung chính sách công nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước và sự thay đổi nhanh chóng của bối cảnh quốc tế Vì vậy, việc đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa chính sách công nghiệp là một việc làm rất cần thiết
Trang 9Chương 2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN HOÀN THIỆN ĐƯỜNG LỐI CÔNG NGHIỆP HÓA
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1 Bối cảnh mới và sự tác động tới đường lối công nghiệp hoá
2.1.1 Các nhân tố bên ngoài
2.1.1.1 Xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá
Toàn cầu hoá và khu vực hóa là xu thế khách quan ngày càng tác động mạnh, thậm chí chi phối sự phát triển kinh tế của nhà nước Xu thế này được thể hiện rõ thông qua việc quốc tế hoá thương mại, vốn và sản xuất
2.1.1.2 Tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ trên thế giới
Cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI, cách mạng khoa học công nghệ có những bước nhảy vọt khó lường Trong những điều kiện đó, việc phát triển kinh tế – xã hội của đất nước cần phải được triển khai theo tư duy mới, phù hợp với giai đoạn mới
2.1.1.3 Những biến đổi môi trường và yêu cầu phát triển bền vững toàn cầu
Môi trường đã và đang ngày càng biến đổi theo chiều hướng tiêu cực, đòi hỏi các quốc gia trong đó có Việt Nam không thể chỉ đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, phát triển công nghiệp mà không tính đến các yêu cầu bảo
vệ môi trường Nói một cách khác, hiện nay chiến lược phát triển kinh tế nói chung và đường lối phát triển công nghiệp hóa nói riêng cần phải chú trọng đến phát triển bền vững hơn nữa
2.1.2 Các nhân tố trong nước
Hiện nay, quá trình phát triển nền kinh tế của Việt Nam vẫn thể hiện hai đặc trưng cơ bản là “chuyển đổi” và “đang phát triển”, tuy nhiên quá trình này đã có những sự thay đổi mạnh mẽ cả về chất và lượng tạo ra bối cảnh mới cho sự phát triển
Trang 10Trước bối cảnh kinh tế mới, để có thể phát triển được nền kinh tế - xã hội, Việt Nam cần phải đẩy mạnh hơn nữa công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đẩy mạnh cải cách, phát triển thị trường và hội nhập nền kinh
tế thế giới Đường lối công nghiệp của Việt Nam cần phải được điều chỉnh
để góp phần thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ nói trên
2.2 Phương hướng mới của đường lối công nghiệp hoá Việt Nam
2.2.1 Quan điểm phát triển đường lối công nghiệp hoá
2.2.2 Các giải pháp nhằm hoàn thiện đường lối công nghiệp hoá
2.2.2.1 Xác định các ngành công nghiệp ưu tiên trong giai đoạn mới 2.2.2.2 Hoàn thiện các chính sách khuyến khích và hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp
2.2.2.3 Đẩy mạnh thu hút và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư phát triển các ngành công nghiệp
2.2.2.4 Xúc tiến xuất khẩu và bảo vệ thị trường cho các ngành công nghiệp
2.2.2.5 Hỗ trợ tài chính và cải cách hệ thống thuế
2.2.2.6 Hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ trong các ngành công nghiệp
2.2.2.7 Phát triển nguồn nhân lực
2.2.2.8 Nâng cao năng lực hoạt động quản lý của Nhà nước
Bối cảnh quốc tế mới với các xu hướng phát triển đã đặt ra những cơ hội và thách thức mới đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung và nền công nghiệp nói riêng Việt Nam cần phải thực hiện đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đẩy mạnh cải cách, phát triển kinh tế thị trường, tăng cường hội nhập quốc tế Vì thế, đường lối công nghiệp cần phải có những sự điều chỉnh phù hợp trong giai đoạn mới nhằm đạt được các mục tiêu về kinh tế
-xã hội Và để làm được điều này thì sự đổi mới các chính sách công nghiệp
là một việc làm tiên quyết, không thể thiếu