Giáo trình MD 04 trồng và chăm sóc đào cảnh

LỜI GIỚI THIỆU Cuốn giáo trình “Trồng và chăm sóc cây đào cảnh” cùng với bộ giáo trình nghề Trồng đào, quất cảnh được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 04

LỜI GIỚI THIỆU

Cuốn giáo trình “Trồng và chăm sóc cây đào cảnh” cùng với bộ giáo trình

nghề Trồng đào, quất cảnh được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, đã cập nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực

tế sản xuất cây đào, quất cảnh tại các địa phương trong cả nước, do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và sẽ trồng

Cuốn giáo trình gồm 3 bài:

1) Bài 01: Trồng và chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản 2) Bài 02: Chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn ra hoa

3) Bài 03: Phòng trừ dịch hại

Tài liệu dùng trong cuốn giáo trình này chúng tôi sử dụng các tài liệu từ Viện rau quả, bộ môn hoa, cây cảnh trường Đại học nông nghiệp Hà Nội Đồng thời chúng tôi cũng nhận được các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, cán

bộ kỹ thuật của các Viện, Trường, cơ sở sản xuất, Ban Giám Hiệu và các thầy

cô giáo Trường Cao đẳng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bắc Bộ Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT, Ban lãnh đạo các Viện, Trường, các cơ sở sản xuất, các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bộ giáo trình này

Giáo trình “Trồng và chăm sóc cây đào cảnh” giới thiệu khái quát về kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý dịch hại, cách tạo dáng thế cho cây đào cảnh Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tham gia biên soạn

1 Trần Văn Dư:

2 Lê Trung Hưng

3 Trần Ngọc Trường

MỤC LỤC

Đề mục Trang

Bài 1: Trồng và chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản 8

A Nội dung 8

1 Đặc điểm thực vật học cây đào cảnh 8

1.1 Rễ 8

1.2 Thân, cành 8

Cần tạo hình cành trong tán không nên quá dày, cành mang hoa không nên vượt quá xa thân chính, cành chính 9

1.3 Lá 9

1.4 Hoa đào 9

1.5 Quả đào 10

1.6 Hạt 10

2 Yêu cầu ngoại cảnh 10

2.1 Nhiệt độ 10

2.2 Lượng mưa 10

2.3 Ánh sáng 10

2.4 Yêu cầu về đất đai 11

3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc 11

3.1 Khoảng cách trồng 11

3.2 Thời vụ trồng 12

3.2 Các giống hoa đào 12

4 Trồng cây đào cảnh 14

4.1 Các bước trong quy trình kỹ thuật trồng đào cảnh 14

4.2 Tưới, tiêu nước cho cây đào cảnh 16

5 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản 17

5.1 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn sau khi trồng 17

5.2 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn phát triển thân lá 18

6 Kỹ thuật tạo dáng, thế cho cây đào cảnh 19

6.1 Tạo dáng cho cây đào cảnh ngay sau trồng 19

6.2 Các dáng cơ bản 20

6.2.1 Dáng trực 20

6.2.2 Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà 21

6.2.3 Dáng hoành 21

6.2.4 Dáng huyền 21

6.3 Thế cây 22

7 Kỹ thuật tạo dựng dáng, thế cho cây đào cảnh 23

7.1 Cấu trúc cây cảnh/Nguyên tắc tạo hình: 23

7.2 Kỹ thuật uốn nắn 24

B Câu hỏi và bài tập thực hành 27

1 Câu hỏi trắc nghiệm 27

2 Bài thực hành 29

C Ghi nhớ: 29

Bài 2: Chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn ra hoa 30

A Nội dung 30

1 Ý nghĩa của việc chơi cây đào cảnh trong ngày Tết nguyên đán Việt Nam 30

1.1 Sự tích hoa đào ngày Tết 30

1.2 Ý nghĩa hoa đào cho ngày Tết: 31

1.3 Cách chọn cây đào cảnh chơi trong ngày Tết 32

2 Quy trình kỹ thuật chăm sóc 34

2.1 Tưới nước 34

2.2 Bón phân 34

3 Điều khiển quá trình ra hoa 37

3.1 Dừng bón phân, tưới nước 37

3.2 Tuốt lá: 37

3.3 Khoanh vỏ 39

3.4 Thắp điện sưởi ấm 39

3.5 Thúc và hãm thời gian ra hoa 40

4 Kỹ thuật trồng chăm sóc lại cây đào sau khi chơi Tết 40

4.1 Thu gom cây đào sau Tết 40

4.2 Trồng lại 41

4.3 Cắt sửa cành 42

4.4 Tưới bón, bón phân 42

5 Kỹ thuật tạo dáng, thế cho cây đào cảnh 43

5.1 Tạo thế 43

5.2 Cắt tỉa, tạo tán 45

5.3 Một số cây đào thế 48

B Câu hỏi và bài tập thực hành 51

1 Câu hỏi trắc nghiệm 51

2 Bài thực hành 52

C Ghi nhớ: 52

Bài 3: Phòng trừ dịch hại 53

A Nội dung 53

1 Phương pháp điều tra sâu bệnh hại trên cây đào cảnh 53

2 Sâu hại cây đào 55

2.1 Rệp muội hại cây đào 55

2.2 Sâu đục ngọn đào 56

2.3 Nhện đỏ 57

2.4 Sâu đục thân, cành 58

3 Bệnh hại 60

3.1 Bệnh xoăn lá 60

3.2 Bệnh thủng lá 60

3.3 Bệnh chảy gôm 61

B Câu hỏi và bài tập thực hành 62

1 Câu hỏi trắc nghiệm 62

2 Các bài thực hành: 63

C Ghi nhớ: 63

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN/MÔN HỌC 64

I Vị trí, tính chất của mô đun/môn học: 64

II Mục tiêu: 64

III Nội dung chính của mô đun: 65

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập thực hành 65

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 65

VI Tài liệu tham khảo 71

MÔ ĐUN: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY ĐÀO CẢNH

Mã mô đun: MĐ04 Giới thiệu mô đun:

- Mô đun này trang bị cho học viên về đặc điểm thực vật học, các giống

đào cảnh đang được trồng phổ biến hiện nay và kỹ thuật trồng, chăm sóc, kỹ thuật điều khiển quá trình ra hoa và cách tạo dáng thế, phòng chống sâu bệnh hại cho cây đào cảnh

- Mô đun 04: “Trồng và chăm sóc cây đào cảnh” có thời gian học tập là 90 giờ,trong đó có 16 giờ lý thuyết, 66 giờ thực hành và 08 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc như: kỹ thuật trồng, bón phân, tưới nước, cắt tỉa tạo dáng và phòng trừ sâu bệnh cho cây đào cảnh

Bài 1: Trồng và chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản

Thời gian: 30 giờ

Mục tiêu:

- Trình bày được đặc điểm thực vật học của cây đào cảnh;

- Trình bày được các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đào cảnh;

- Lựa chọn đúng dụng cụ, vật tư, trang thiết bị và thực hiện chăm sóc cây đúng kỹ thuật;

- Thực hiện được các bước trong quy trình trồng và chăm sóc cây đào cảnh;

- Có ý thức tiết kiệm vật tư, vệ sinh an toàn lao động và bảo vệ môi trường

A Nội dung

1 Đặc điểm thực vật học cây đào cảnh

1.1 Rễ

- Là bộ phận nằm dưới mặt đất,

cung cấp nước và dinh dưỡng cho cây

Cây đào có bộ rễ cọc, ăn sâu và phân

nhánh Vì vậy đào có khả năng chịu

hạn tốt, chịu úng kém

Hình 4.1.1: Rễ cây đào cảnh 1.2 Thân, cành

Thân đào: Thuộc loại thân gỗ nhỏ,

thân có màu xanh hoặc màu đỏ tía

Thân chính của cây đào ghép được

tính từ chỗ giới hạn giữa gốc ghép và

thân ghép đến chỗ phân cành đầu tiên,

còn cây con mọc từ hạt thân chính

được tính từ cổ rễ tới chỗ phân cành

Lá là cơ quan quang hợp chính

của cây Hiệu suất quang hợp của lá

có ý nghĩa rất lớn đến màu sắc, chất

lượng hoa, mỗi lá nằm ở cạnh hoa sẽ

ảnh hưởng trực tiếp đến hoa đó

Phiến lá có hình mũi mác, hình

ô van hay elip, mặt dưới của phiến lá

có gân nổi rõ Đào là loại cây có

nguồn gốc ôn đới, á nhiệt đới nên bộ

lá phát triển theo 4 mùa rõ rệt, mùa

xuân ra lộc, mùa hè lá phát triển, mùa

thu lá vàng và mùa đông lá rụng Cần

phải giữ cho lá xanh tốt nhằm tạo

điều kiện để lá chuyển lục, tăng

cường khả năng đồng hoá, cung cấp

dinh dưỡng nuôi cành và tạo mầm

hoa Mùa lá rụng là báo hiệu của

lưỡng tính, có đầy đủ nhị đực, nhị cái Đào

ra hoa vào cuối đông, đầu xuân, ưa thụ

Hoa thường có nhiều hình dạng như

hoa cánh đơn, hoa cánh mai, hoa cánh

hồng, hoa cánh cúc, hoa cánh mẫu đơn

Nụ hoa có hình trứng, hình elip, hình

cầu, bầu dục, tròn…

Hình 4.1.4: Hoa cây đào cảnh

1.5 Quả đào

Quả đào thuộc loại quả hạch,

cùi thịt màu vàng hay màu trắng, có

mùi vị thơm ngon, lớp vỏ có lông

mềm như nhung

Hình 4.1.5: Quả đào cảnh 1.6 Hạt

Hạt đào được bọc một lớp gỗ

cứng Vì vậy muốn hạt nảy mầm

cần phải xử lý trước khi gieo

5oC – 10oC hoặc chồi hoa nở chậm hoặc không nở

2.2 Lượng mưa

Để đào phát triển bình thuờng, hàng ngày cần cung cấp từ 1.250mm – 1.500mm, độ ẩm không khí 80 - 85%, độ ẩm đất 60 -70%

2.3 Ánh sáng

Ánh sáng cung cấp năng lượng cho phản ứng quang hợp tạo ra chất hữu

cơ nuôi cây Ánh sáng đầy đủ làm tăng bề dày của mô, tăng hàm lượng chất

diệp lục thúc đẩy quá trình quang hợp, ngược lại trong điều kiện ánh sáng yếu, cây sinh trưởng kém, cây bị vống, ra hoa chậm, hay bị rụng nụ, rụng hoa, màu sắc nhợt nhạt Đào là cây ưa sáng, thời gian chiếu sáng từ 6 - 8h/ngày

2.4 Yêu cầu về đất đai

- Lân (P): Có vai trò quan trọng trọng quá trình hô hấp và quang hợp, tăng cường quá trình hút đạm Lân có tác dụng kích thích rễ phát triển Nếu thiếu lân lá đào trở nên già, lá màu xanh tím, hoa nhỏ, chóng tàn, màu sắc nhợt nhạt

- Kali (K): Tham gia quá trình tổng hợp nhiều chất như diệp lục, sắc tố, protein…tham gia vào quá trình vận chuyển các chất trong cây, thúc đẩy quá trình quang hợp Kali còn tăng khả năng chống chịu rét, hạn và sâu bệnh hại Thiếu kali sắc hoa nhợt nhạt, cánh mềm, hoa chóng tàn, dùng kali có thể kích thích cho hoa nở sớm

- Phân hữu cơ: Chứa hầu hết các nguyên tố đa lượng và vi lượng mà cây đào cần Nó tạo ra sự cân đối về dinh dưỡng, cải tạo đất, tăng độ mùn và tơi xốp của đất Phân hữu cơ dùng để bón lót, ngâm ủ với nước để tưới

- Phân vi lượng: Là những yếu tố cây cần rất ít, nhưng nó chiếm một ví trí rất quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây Nếu thiếu sẽ làm thay đổi hoạt động sống của cây, cây phát triển không bình thường, dễ bị nhiễm một số bệnh và ảnh hưởng tới chất lượng hoa

Ví dụ: Thiếu Mg: lá giòn, cong queo, thậm chí biến đỏ, lá ra ít, cuống lá dài, nhỏ gân lá gồ lên Sự hình thành hoa bị ức chế, hoa nhỏ…

Thiếu Fe: Phiến lá màu vàng nhạt, gân lá trắng, cây chậm sinh trưởng Thiếu Mn: Cây bị bệnh vàng, úa lá do cây hút nitơ gặp trở ngại

3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc

3.1 Khoảng cách trồng

Hàng x hàng: 200 cm x 200 cm

Cây x cây: 200 cm x 200 cm

Tuỳ theo quy mô diện tích và địa hình đất mà có thiết kế vườn trồng quất một cách phù hợp Đối với những đất bằng hoặc có độ dốc dưới 50

bố trí theo kiểu hình vuông, hình chữ nhật hoặc hình tam giác (kiểu hình nanh sấu)

Trồng cây theo kiểu hình vuông hoặc hình chữ nhật dễ thiết kế, song mật

độ cây trên đơn vị diện tích ít hơn trồng kiểu nanh sấu, mặc dù khoảng cách hàng, khoảng cách cây đều giống nhau

Công thức tính mật độ trồng như sau:

Diện tích (m2

)

Số lượng cây (n) =

Khoảng cách hàng x khoảng cách cây

Trồng theo kiểu tam giác (nanh sấu)

Ví dụ: Nên bố trí hàng cách hàng 2 m, cây cách cây 2 m thì:

1ha trồng theo kiểu chữ nhật sẽ được

10.000

n = = 2.500 cây

2 x 2 1ha trồng theo kiểu tam giác (nanh sấu) sẽ được:

3.2 Các giống hoa đào

Các nhà khoa học Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Mỹ đã nghiên cứu có 51 giống đào cảnh, các giống này phân biệt với nhau bởi màu sắc, kiểu hoa, màu sắc lá, kích cỡ lá và dáng cây

Màu sắc: Trắng - Hồng nhạt – Hồng – Đỏ - Đỏ thẫm

Kiểu hoa: Kiểu hoa đơn – Kiểu hoa Mai – Kiểu hoa Cúc – Kiểu hoa Hồng- Kiểu hoa Mẫu đơn

Màu sắc lá: Màu xanh nhạt - xanh đậm - đỏ

- Đào Bích: hoa đơn hoặc hoa kép, hoa nhỏ, hoa nở không kết thành quả, hoa nhiều tràng trùng lặp, cánh dày, màu rất đẹp, lâu tàn

Hình 4.1.10: Bích đào

Bích đào có nhiều loại như bích đào hoa hồng, bích đào hoa đỏ, bích đào hoa trắng, bích đào ánh kim, bích đào lá tím, bích đào cành rủ Đào bích là loại đào đẹp nổi tiếng, được nhiều người ưa thích nhất

Bích đào ưa sáng, chịu rét, sợ úng, ưa nơi thoáng gió, đất có khả năng thoát nước Bộ rễ cây bích đào ít không nên trồng sâu Loài này ưa phân không nhiều, mỗi hố chỉ bỏ ít phân bón lót, bón nhiều không có lợi cho bích đào ra hoa Mùa xuân chỉ cần bón ít phân là đủ, tưới nước vừa phải, không để đọng nước

4 Trồng cây đào cảnh

4.1 Các bước trong quy trình kỹ thuật trồng đào cảnh

Bước 1: Lựa chọn giống trồng

- Căn cứ vào nhu cầu thị trường, phong tục tập quán của từng địa phương từng vùng mà chọn giống đào cho phù hợp

Bước 2: Đào một hố nhỏ chính giữa

- Hố được đào với kích thước:

rộng 15 – 20 cm, sâu 20 – 30 cm

để đặt cây đào giống xuống chính

giữa hố

Hình 4.1.11: Đào hố trồng cây

Bước 2: Bóc túi bầu nylon

- Đặt cây đào giống nằm dọc trên

tay thuận của người trồng, sau đó

dùng tay còn lại bóc bỏ túi bầu, đặt

cây vào chính giữa hố

Hình 4.1.12: Bóc bỏ túi bầu nylon

Bước 3: Đặt cây đào giống vào giữa hố

- Cây đào giống được đặt

ngay ngắn vào giữa hố trồng

Hình 4.1.13: Cây đào giống được đặt vào

xung quanh gốc cây, dùng tay ấn

nhẹ đất phía xung quanh bầu cây

làm cho cây không bị đổ khi tưới

nước Lấp đất cao đến phần cổ rễ

của cây đào giống

Hình 4.1.14: Lấp đất cho cây mới trồng

Bước 5: Cắm cọc chống đổ

- Đối với cây đào cảnh, sau khi

trồng xong chúng ta phải tiến hành

chống cọc cho cây khỏi bị đổ Việc

chống cọc phải được tiến hành ngay

sau khi trồng

Hình 4.1.15: Cắm cọc chống đổ cho cây

đào cảnh

Bước 6: Tủ gốc cho cây đào cảnh

- Sau khi trồng nên tiến hành tủ gốc

để giữ ẩm cho cây

- Vật liệu giữ ẩm gồm: Rơm, rạ, cỏ

mục

Hình 4.1.16: Tủ gốc cho cây đào cảnh

4.2 Tưới, tiêu nước cho cây đào cảnh

- Cây đào cảnh ngay sau khi trồng

phải được tiến hành tưới nước ngay,

nhằm cho cây nhanh chóng phục hồi

và phát triển

Chú ý: Phải thường xuyên giữ ẩm

cho vườn đào trong khoảng 60 – 70%

trong thời gian 3 – 4 tháng sau khi

trồng

- Đối với một số vườn bị ngập úng

chúng ta phải đào rãnh thoát nước

trong những ngày mưa, tránh hiện

tượng để nước ngập úng 24 tiếng sẽ

Hình 4.1.17: Tưới nước cho cây đào

cảnh ngay sau trồng

làm rễ đào bị thối gây ảnh hưởng đến

quá trình phát triển, thậm trí sẽ làm

cây bị chết do rễ ngập nước quá lâu

5 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản

5.1 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn sau khi trồng

- Sau khi trồng cây đào 30 ngày tiến hành tưới phân bổ sung để kích thích quá trình hình thành rễ mới phát triển

Cách bón: Dùng phân đạm ure hòa

tan vào trong nước để tưới vào gốc

cho cây đào Tưới 1 lần/ tháng, tưới

trong vòng 3 – 4 tháng Lượng đạm

dùng cho 10 lít nước là 10g đạm ure

(tương đương 1 thìa cà phê/1 bình ô

Hình 4.1.19: Phân bón qua lá Nimag xanh

5.2 Bón phân cho cây đào cảnh giai đoạn phát triển thân lá

- Sau 5 tháng trồng, vườn đào cảnh đã đi vào một quá trình phát triển ổn định lúc này cây chủ yếu phát triển về thân, cành, tạo tán Vì vậy, người trồng đào cảnh phải bổ sung dinh dưỡng cho cây để cây phát triển tốt tạo tiền đề cho giai đoạn sau

Bảng 1: Lượng bón cho cây đào cảnh giai đoạn kiến thiết cơ bản

- Bón lót : toàn bộ phân Ước mơ nhà nông dạng rắn

- Bón thúc vào các tháng 2-3-4-5-6-7-8-9, khoảng 20 ngày/lần kết hợp với tưới đủ ẩm

- Phun phân Ước mơ nhà nông “M” với tần suất 7-15 ngày/lần (tùy tình hình sinh trưởng của cây)

Hình 4.1.20: Phân bón lá Ước mơ nhà nông

6 Kỹ thuật tạo dáng, thế cho cây đào cảnh

6.1 Tạo dáng cho cây đào cảnh ngay sau trồng

Người trồng đào có thể tạo dáng cho cây đào cảnh ngay sau khi trồng, củng cố tán cây cũ hoặc phát triển tạo thế cây mới đẹp hơn trên cơ sở hiểu biết được hình dáng các loại thế cây cơ bản qua học hỏi ở tài liệu, kinh nghiệm của người khác và thực tế sản xuất của bản thân

Ví dụ: Thế long giáng hình con rồng sà xuống mặt đất; thế phu thê: hai cành cấp 1 quấn quít lấy nhau; thế quần tụ: tán cao (biểu tượng của cha) tạo bởi thân chính, cao, các tán phụ (biểu tượng của con, cháu) bao xung quanh tạo bằng những cành thấp nhỏ hơn Việc tạo thế phải tiến hành liên tục 5 - 7 ngày/lần, kết hợp uốn, buộc các cành non vào với nhau hoặc vào một khung bằng nhôm hay tre đã định hình, cắt tỉa bỏ những cành ngoài ý muốn Thế càng phức tạp, tốn nhiều thời gian và công phu sẽ có giá trị càng cao khi bán ra thị trường

Hình 4.1.21: Tạo dáng cho cây đào con bằng cách buộc, chằng bằng dây

- Thường xuyên cắt tỉa cho cây đào để cây đào phân cành nhánh, tạo bộ khung tán sau này, cây càng nhiều cành nhánh thì số lượng hoa càng nhiều Thông thường 1 tháng nên tiến hành cắt tỉa nhánh 1 lần Dùng kéo cắt cành cắt 1/3 chiều dài của lộc, làm cho cành bị ức chế và phát triển các nhánh bên Việc cắt tỉa thường xuyên còn là một biện pháp hạn chế sự gây hại của sâu đục ngọn đào

Hình 4.1.22: Dùng kéo cắt tỉa ngọn nhánh đào 6.2 Các dáng cơ bản

Để phân loại dáng thế, trước hết chúng ta cùng nhau phân biệt và làm rõ dáng, thế là gì ?

- Dáng cây: là phương của cây (chiều dọc của thân cây) so với mặt phẳng

nằm ngang hay so với mặt chậu

VD : Dáng thẳng, dáng nghiêng

- Thế/kiểu: Thế cây là nghệ thuật biểu đạt sự ẩn dụ ý nghĩa, tinh thần, tư

tưởng theo truyền thống văn hoá và được thể hiện qua một tên nào đó hay thế

mà tác giả muốn gửi gắm tâm tư, tình cảm của mình vào tác phẩm

nghệ thuật cây cảnh nó được nghệ

thuật hoá để ẩn dụ thế hiên ngang, bất

khuất

Hình 4.1.23: Cây đào dáng trực

6.2.2 Dáng xiên (xiêu)/ nghiêng hay dáng tà

- Là dáng mà trục của thân cây hơi

nghiêng so với phương nằm ngang khoảng

α = 200

– 70o

* Ý nghĩa : Ngoài thiên nhiên những

cây này gặp trắc trở, thiên tai làm đổ

nghiêng nhưng cây vẫn sống và vươn lên

Về mặt thẩm mỹ các cây có dáng

xiêu thường trông rất mềm mại, duyên

dáng nhã nhặn, thường thể hiện hình tượng

của người phụ nữ

Hình 4.1.24: Cây đào dáng xiêu 6.2.3 Dáng hoành

- Là dáng cây mà trục của thân

cây nằm ngang so với mặt chậu

Dáng hoành ở ngoài tự nhiên thường

là những cây có điều kiện sống khó

khăn nhưng cây vẫn sống và nảy lộc

đâm chồi (cây nằm ngang trên mặt

đất α = 70 ≤ 900

* Về thẩm mỹ : Dáng cây này

khá khác thường, ngoạn mục biểu

hiện sự mềm mại dịu dáng, duyên

dáng

Hình 4.1.25: Cây đào dáng hoành

6.2.4 Dáng huyền

- Cây có gốc trong chậu nhưng

thân cây trườn qua mép chậu đổ

xuống phía dưới như dòng thác đổ

Ngọn cây dài hơn đáy chậu và có xu

hướng ngóc lên Cây mọc vách đá α >

900

* Ý nghĩa : Ngoài thiên nhiên

những cây này thường sống trong điều

kiện khí hậu nghiệt ngã nhất (cây ở

sườn núi, vách đá ) nhưng cây vẫn

có thể sống, gốc cây bám chắc vào đá,

treo leo giữa trời mây, ngọn cây vươn

lên tạo hình ảnh của sự kiên trì nhẫn

nại vượt qua phong ba bão táp hướng Hình 4.1.26: Cây đào dáng huyền

tới tương lai phát triển

- Chơi cây đào cảnh là một nếp văn hoá truyền thống của dân tộc ta Ban

đầu thú chơi này chỉ có những gia đình quyền quý Ngày nay, thú chơi cây cảnh

đã phổ biến đến nhiều tầng lớp, đặc biệt lớp người lớn tuổi Các cụ thường nói:

yêu cảnh, yêu hoa hoá ra yêu đời

Bonsai là thú chơi cây cảnh của người Nhật được du truyền từ Trung Quốc từ thế kỉ XII-XIII Cây cảnh trồng trong chậu được các nhà truyền bá triết

lý của mình khắp châu Á, trong đó có Việt Nam

Mỗi người có cách cảm nhận khác nhau và vì thế bồn cảnh cũng có những kiếu dáng khác nhau

Người lớn tuổi, tính tình mô phạm, thích kiếu dáng chịu ảnh hưởng của nho giáo, thể hiện những thế cây: Phúc - Lộc – Thọ, ngũ phúc, phu tử, mẫu tử, huynh đệ, bằng hữu

Người trẻ tuổi thích phóng khoáng, lãng mạn thì tạo thế cây hoành, thế cây nằm ngang hoặc trễ đổ xuống như dòng thác

Có rất nhiều thế cây áp dụng trong làm cây đào thế: thế phượng vũ, thế

long giáng, thế phượng vũ long đàn, thế bạt phong hồi đầu, thế trực liên chi, thế tam đa, thế tứ quý, thế thất hiền, thế nhất trụ kình thiên, thế trực liên chi, thế trực quân tử v.v

Chơi cây đào cảnh, các cụ ngày xưa chú ý 4 yếu tố: nhất hình, nhì thế,

tam chi, tứ diệp

Chính vì vậy, ta thấy: Cây đào cảnh uốn lượn thành 3 tầng, 4 đoạn thân, 5 chùm nhánh là để tượng trưng cho tam cương (quần thần, phu tử, phu phụ), ngũ thường (nhân, lễ, nghĩa, trí, tín), tam tòng (tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử ) và tứ đức (công, dung, ngôn, hạnh )

Chơi cây đào cảnh kết hợp với các loại hoa khác tạo lên sự hoàn thiện khi các cụ lấy 10 cây hoa cảnh dáng thế (thập toàn) tạo thành 3 bộ chính làm cốt lõi cho nghệ thuật bonsai Đó là tứ linh, tứ quý và tam đa

Tứ linh gồm 4 loại cây: đa, sung, sanh, si ứng với tứ hình trong động vật: long, lân, quy, phụng

Bộ tứ quý gồm: tùng, trúc, cúc, mai ứng với tứ bình, hợp với tứ thời (xuân tùng, hạ trúc, thu cúc, đông mai/đào) thể hiện ước vọng hạnh phúc vĩnh cửu của con người

Bộ tam đa gồm 3 loại cây: sung, lộc vừng, đào, ứng với Phúc- Lộc- Thọ

Hình 4.1.27: Bộ tam đa gồm: Sung – Lộc vừng - Đào

7 Kỹ thuật tạo dựng dáng, thế cho cây đào cảnh

Cây cảnh nói chung hay cây đào nói riêng là nghệ thuật mô phỏng thiên nhiên hay "thiên nhiên được nghệ thuật sắp xếp lại" Nghệ nhân tạo cây cảnh cũng đồng thời tạo dựng cuộc đời, tâm hồn, trí tuệ, ước muốn của mình Vì vậy, cây cảnh là mảnh tâm hồn của con người, giúp cho con người hướng về cái đẹp, cái thiện, sống đẹp đẽ và tốt lành hơn

Cây đào cảnh phải được nghệ nhân uốn nắn, chỉnh sửa thành một thế cây hay dáng đứng để cây có một bố cục hài hòa, đẹp đẽ Như thế cây cảnh mới có được một sức sống, một ý nghĩa mà nghệ nhân muốn sáng tạo

7.1 Cấu trúc cây cảnh/Nguyên tắc tạo hình:

Một cây đào cảnh đẹp cần có sự cân bằng toàn diện, từ sự tạo hình, uốn nắn kiểu dáng đến sự kết hợp giữa cây và chậu Có ba nhân tố chính:

tại và đứng vững, làm tròn bổn phận của mình là chiếm lĩnh không gian cao rộng của trời đất để phát triển phồn thịnh

- Cành cây

Cành là xương cốt để tạo hình, thành khung hình dáng của cây thế, nó giúp cho người tạo thế cây điều chỉnh khắc phục những khiếm khuyết của thân không đạt tới, bởi ưu điểm của cành là dễ uốn, dễ níu kéo và đầu cành là tán lá,

là y phục của cây Sửa cành lá là công việc cuối cùng tạo dáng thế cho cây thế

Cành cây tạo nên cấu trúc căn bản của hình bóng cây Phải điều chỉnh

nó bằng phương pháp cắt tỉa và buộc uốn Hãy ngắm kỹ sự sắp đặt của cành mọc lên và lan ra quanh cây như một cầu thang xoắn ốc, hình dung sự hài hòa cân đối quanh thân cây

Những điều cần tránh: Những cành tăng trưởng quá lớn không làm đẹp cho yếu tố thiết kế, hãy cắt bỏ chúng đi Tránh để những cành mọc đâm ngang

và lan từ cùng một chỗ trên thân, hay mọc đối diện với cành khác ở cùng một

độ cao trên thân

Có thể nói: Cây đào cảnh là gieo trồng, chăm sóc và tạo dáng một số loài thực vật để làm vật trang trí trong sân, trong nhà, hoặc bày trí theo phong thuỷ Cây cảnh được tạo dáng theo sự sáng tạo của nghệ nhân mà vẫn giữ được vẻ tự nhiên của hoa lá

7.2 Kỹ thuật uốn nắn

Với kỹ thuật uốn dây có thể tạo cây cảnh bằng cách thay đổi hướng của thân và nhánh cây Những cành mọc chĩa lên có thể uốn ngang hay vuốt xuống

để tạo ấn tượng già dặn, trưởng thành

Thực tế, chúng ta nên dựa vào dạng cây để chọn những cành mềm, dẻo,

dễ uốn và không bị tách nhánh

Hình 4.1.28: Kỹ thuật uốn nắn

- Cách quấn

+ Quấn thân cây: Cắt một sợi dây có chiều dài gấp 3 lần nhánh hay thân

cần quấn Có thể quấn dây lượn quanh thân một góc 45 o , đó là cách quấn hiệu quả nhất

Cách quấn: Cắm một đầu kẽm xuống đất, đầu tiên quấn quanh gốc cây, sau đó quấn lên thân cây Nếu muốn quấn thêm một lần nữa, bạn nên quấn sát với sợi dây trước và nhất thiết không quấn chồng lên nhau

+ Quấn nhánh: Bắt đầu quấn từ dưới Đồng thời quấn dây xen kẽ theo

chiều dài của nhánh đến khi làm xong nguyên cây (trở lại quấn trên những cành non thật tỉ mỉ)

Hoặc chúng ta quấn cùng một lúc cả nhánh chính và nhánh phụ trước khi quấn tiếp Sử dụng dây mảnh hơn cho bề dày của nhánh thon

Thông thường, hãy quấn hai nhánh cùng một lúc với cùng một sợi dây quấn, quấn quanh để tạo thế dựa thân Ở những nơi có nhánh đơn, thì nên quấn liên kết với nhánh khác, buộc chắc đầu dây bằng cách gài nó dưới vài vòng đầu tiên

Tùy thuộc độ dày của thân, cành, loại cây, chất lượng và tuổi cây Nên thường xuyên kiểm tra dây quấn để đảm bảo dây quấn không hằn vào vỏ khi cây phát triển Tháo dây quấn trong khoảng ba đến sáu tháng với những cây rụng lá theo mùa, sáu đến mười hai tháng với cây xanh quanh năm Phải cẩn thận khi chọn cỡ dây phù hợp với độ lớn và sự phát triển của cây Nên thay đổi

cỡ dây quấn theo độ dày của thân nhánh thì cỡ dây phải nhỏ dần, cỡ dây tương ứng bằng 1/6 đến 1/3 đường kính của cành hoặc thân chọn quấn Để tháo dây quấn, tốt hơn hết bạn nên cắt dây thành những đoạn nhỏ, nhằm giảm bớt sự rủi

ro, hư hại cho cây

Hình 4.1.29: Cuốn dây đơn Hình 4.1.30: Cuốn dây kép

Hình 4.1.31: Gò, ghì, kéo thân cành Hình4.1.32: Nêm, chống Hình 4.1 33: Cảo, thanh kim loại, xoắn kéo

- Uốn khắc

Nếu một thân cây cần được uốn cong, trước hết ta quấn nó bằng dây gai dầu, hoặc đặt một sợi dây gai dầu bên ngoài nơi ta định uốn trước khi nó cốt để nâng đỡ cây không gãy khi bị uốn

Nếu thân cây hơi lớn, ta sẽ rất khó uốn Hãy dùng dao khắc để mở một đường khe nơi ta định uốn, sau đó quấn thân cây bằng dây gai dầu Vết cắt phải xiên theo chiều uốn nếu không thì vết thương sẽ toác ra khi bị uốn Buộc chặt cây lại bằng dây điện sau khi uốn Vết thương sẽ lành trong vòng hai tháng

Uốn cành là giai đoạn sau của việc uốn thân chính, rồi đến cành chính, sau là những cành quanh thân cây đi từ gốc lên ngọn, cành lớn trước, cành nhỏ sau

Sau khi quấn xong, ta uốn cành bằng cách xoắn thật nhẹ nhàng theo hướng quấn dây kẽm để dây kẽm luôn luôn được giữ chặt vào vỏ cây Những loại cây sớm rụng lá thì thường mau tăng trưởng, do đó, có thể tháo dây kẽm sau ba, bốn tháng

* Dụng cụ uốn cành chuyên dụng:

- Tăng đơ hoặc nẹp

Ngoài phương pháp sử dụng dây chằng xoắn, hiện nay trên thị trường có

1 số dụng cụ uốn cành chuyên dụng, tùy trường hợp, bạn có thể sử dụng tăng đơ hoặc nẹp

- Sử dụng nẹp uốn:

Nguyên tắc uốn của dụng cụ này giống như phương pháp dùng dây chằng xoắn, chỉ khác ở chỗ thay vì kéo cành cây cần uốn và điểm neo lại với nhau bằng cách xoắn sợi dây chằng, thì bạn dùng 1 thanh kim loại để siết chặt 2 đầu của nẹp uốn lại Nẹp uốn có ưu điểm là (nếu đủ dài), nó có thể kéo được cành cây nhiều hơn so với khoảng cách giới hạn mà biện pháp dây chằng xoắn mang lại

- Khóa uốn cành

Khóa uốn cành là một loại dụng cụ bằng kim loại có hai răng giúp kẹp chặt cành cây, cho phép người dùng có thể tác động mạnh hơn đến cành, uốn chúng vào đúng vị trí mà mình mong muốn (sau đó chúng ta sẽ buộc dây chằng vào vị trí đó)

- Nẹp ba chân

Nẹp ba chân cũng là một dụng cụ để uốn các cành cứng Với hai chân bên ngoài được móc vào cành, chân chính giữa từ từ (bằng cách điều khiển mức ren) sẽ uốn cong cành cây Tuy nhiên dụng cụ uốn này ít được ưa chuộng vì nó rất dễ làm thương tổn đến thân cây, ngay cả khi đã dùng miếng lót cao su

Thêm nữa, những cành cây khả dĩ dùng “nẹp ba chân” được thì cũng có thể dùng dây quấn, dây chằng là những phương pháp thông dụng hơn

Tán hoa

Trong tạo dựng nghệ thuật: tạo cho cây cảnh có nhiều tán để trưng bày,

thưởng ngoạn là cách làm lâu đời của người Việt và truyền lại cho ngày hôm nay

Loại hình cây cảnh cổ của nước ta và loại hình cây Bon sai của thế giới

đã được cải biến không ngừng nhằm nâng cao giá trị cây cảnh nghệ thuật

- Kiểu hoa hình tròn:

Cành và nhánh uốn lượn uyển chuyển, tầng tán hình tròn bè rộng, lá nhỏ

và ít tạo nên chi tiết mềm mại dưới mắt người thưởng ngoạn Cách này thường dùng phương pháp quấn dây thép để uốn cành như hình dấu ngã trong thời gian dài rồi tháo dây, nẹp cành

- Kiểu tán hoa đa dạng:

Dạng cây tán này thường phá cách, không cần phải một cành nhánh hình tròn hay phân đều theo từng tầng một với tán lẻ từ 3, 5, 7 tán tròn theo tên gọi (Ông bà, Cha mẹ, Con cái )

Loại tán đa dạng chơi cành là chủ yếu, có cành tạo nhánh vươn dài, nhánh buông, nhánh vươn ngắn và không đỉnh ngọn Nét cấu tạo tán loại này cần sự tự do, ít dùng dây thép buộc hay nẹp sắt đường nét tán đa dạng có vẻ đẹp tự do, mang tính nghệ thuật hội họa phù hợp vườn cảnh tư gia

Có rất nhiều cách tạo tán cây cảnh mà mỗi nghệ nhân làm theo ý tưởng riêng mình, tuy vậy kiểu nào cũng đáng trân trọng và tùy theo nơi cần trưng bày, tùy theo ý thích của người chơi mà chọn hình thể phù hợp cho dù quy vào các kiểu tán trên Và chắc chắn rằng, mỗi vùng miền, mỗi nghệ nhân sẽ còn tiếp tục sáng tạo nên các hình tán trong nghệ thuật cây cảnh, nhằm phát huy không ngừng thú chơi sinh vật cảnh của mọi người

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Câu hỏi trắc nghiệm

Chọn ý trả lời đúng nhất trong các câu dưới đây:

Câu 1: Ở Việt Nam hiện nay có các giống đào nào sau đây?

A Đào phai

B Bích đào

C Đào thất thốn

D Có tất cả các loại đào trên

Câu 2: Nhiệt độ thích hợp nhất cho cây đào cảnh phát triển là bao nhiêu độ?

A Vì cây đào cần có 1 thời gian nhiệt độ thấp để phân hóa mầm hoa

B Vì ở phía Nam người trồng đào không tuốt lá

C Vì ở phía Nam có nhiệt độ cao quanh năm nên không thích hợp với cây hoa đào

A Có cần bốc túi bầu bỏ đi

B Không cần bóc túi bầu vì túi bầu sẽ tự phân hủy

Câu 7: Để tạo dáng, thế cho cây đào cảnh chúng ta nên làm khi nào?

A Thực hiện cắt tỉa ngay sau khi trồng

B Bắt đầu cắt tỉa khi cây được 3 năm tuổi

C Cắt tỉa tạo dáng khi gần đến Tết nguyên đán

Câu 8: Lượng phân NPK (5: 10: 3)bón cho 1000 m 2 cây đào cảnh ở giai đoạn kiến thiết có bản?

A 120 kg

B 200 kg

C 300 kg

2 Bài thực hành

Bài thực hành: Trồng cây đào cảnh ngoài vườn sản xuất

Bài thực hành: Tạo dáng, thế cho cây đào cảnh

C Ghi nhớ:

- Trồng cây, cắm cọc chống đổ, tủ gốc, tưới nước, bón phân

- Tạo dáng cho cây đào cảnh

Bài 2: Chăm sóc cây đào cảnh giai đoạn ra hoa

Thời gian: 32 giờ

- Thực hiện được việc cắt tỉa uốn nắn, tạo hình cho cây đào cảnh;

- Có ý thức tiết kiệm vật tư, vệ sinh an toàn lao động và bảo vệ môi trường

A Nội dung

1 Ý nghĩa của việc chơi cây đào cảnh trong ngày Tết nguyên đán Việt Nam

1.1 Sự tích hoa đào ngày Tết

Không biết tự bao giờ, loài hoa “dường như” có nguồn gốc ở vùng núi

cao có khí hậu gần gũi với miền ôn đới đã được người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ

thuần hóa để trở thành hoa có cái tên giản dị: hoa đào Và cũng không biết tự

bao giờ đối với người Việt, hoa đào đã trở thành một loài hoa mang theo biểu tượng của mùa xuân, nên ngày nọ thi nhân Vũ Đình Liên chỉ cần viết: “Mỗi năm hoa đào nở” là người đọc hiểu ngay rằng đó là câu thơ dành cho thời điểm

“Tết đến, Xuân về”

Hình 4.2.1: Người dân mua đào chơi trong ngày Tết Nguyên đán

Tục lệ chơi hoa đào ngày tết ở xứ Bắc đã có từ lâu đời, nó gắn liền với đời sống tâm linh và tinh thần của người dân Bắc Bộ Hoa đào xuất hiện trong

thơ ca, trong truyền thuyết xưa Tích xưa kể rằng, ở phía Đông núi Độ Sóc có một cây hoa đào mọc đã lâu đời Cành lá đào to lớn khác thường, bóng cây che phủ cả một vùng rộng có 2 vị thần tên là Trà và Uất Lũy trú ngụ ở trên cây hoa đào khổng lồ này Các vị diệt trừ ma quái, giúp cho người dân trong vùng

có được cuộc sống yên bình, hạnh phúc Khiếp sợ trước quyền năng to lớn của 2

vị thần, lũ yêu ma cũng sợ luôn cả cây đào Chỉ cần trông thấy cành hoa đào là chúng đã sợ hãi bỏ chạy Tuy nhiên, đến ngày cuối năm, cũng như các thần khác, 2 thần Trà và Uất Lũy phải lên thiên đình chầu Ngọc Hoàng Chính vì thế,

lũ yêu tinh được dịp hoành hành, tác oai tác quái Để ma quỷ khỏi quấy phá, dân chúng đã nghĩ ra một cách là đi bẻ cành hoa đào về cắm trong lọ Nếu ai không bẻ được cành đào thì lấy giấy hồng điều vẽ hình 2 vị thần linh dán ở cột trước nhà để xua đuổi ma quỷ Từ đó, hàng năm, cứ mỗi dịp Tết đến, mọi nhà đều cố gắng đi bẻ cành hoa đào về cắm trong nhà để trừ ma quỷ Tuy nhiên về sau, người ta quên mất ý nghĩa thần bí của tục lệ này vì không còn tin vào ma quỷ, thần linh như tổ tiên ngày xưa

- Ngày nay, cành đào tươi thắm vẫn xuất hiện trong mỗi ngôi nhà vào dịp Tết đến xuân về nhưng ý nghĩa của nó đã khác xa với tục lệ ngày xưa Vẻ đẹp của nó đã mang lại sự ấm cúng cho mỗi nhà, gieo vào lòng mỗi người niềm vui, niềm tin yêu, hy vọng vào năm mới tốt đẹp

1.2 Ý nghĩa hoa đào cho ngày Tết:

Theo Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới đào có những ý nghĩa biểu tượng sau:

Hoa đào là hình ảnh của sự đổi mới và sức sinh sản dồi dào ở Trung Quốc người ta lấy nó biểu tượng cho lễ cưới

Hoa đào nở trong mùa Xuân, là biểu trưng cho tình bạn thân thiết Ngày xưa ba vị Lưu - Quan - Trương đã kết nghĩa nguyện thề làm bạn thân trong một vườn đào rực rỡ

Hoa đào tượng trưng cho sự trong trắng và thủy chung theo quan niệm của người Nhật Bản

Hoa đào biểu tượng cho mùa xuân Từ lâu, hoa đã trở thành một phần không thể thiếu trong những ngày Tết Hoa đào đại diện cho miền Bắc còn hoa mai thì đặc trưng cho miền Nam Đối với người Việt ta, Tết mà thiếu những loài hoa đó thì coi như chưa được trọn vẹn lắm

Nhiều người chuộng chơi hoa đào trong ngày tết vì loài hoa này mang lại nét tươi đẹp, ấm áp, hoa có màu đỏ sẽ mang lại sự may mắn và hạnh phúc và đặc biệt có tác dụng trừ tà ma theo truyền thuyết dân gian, ngoài ra nó làm cho tình bạn ngày càng gắn kết, thân thiết trường tồn

1.3 Cách chọn cây đào cảnh chơi trong ngày Tết

- Hoa đào là loại hoa phổ biến nhất ở Miền Bắc, được nhiều người dân yêu thích và trưng bày trong dịp Tết Tuy nhiên,để chọn được một cành đào đẹp hay một gốc đào ưng ý hợp phong thủy là một điều không hề đơn giản

- Cây đào được xem là tinh hoa của Ngũ hành, theo phong thủy cây này

có thể trị bách quỷ nên khi đón năm mới ta thường thấy các gia đình hay trồng đào hoặc chưng bày một chậu đào trước cửa nhà Hoa đào còn là biểu tượng cho

sự đổi mới và sức sinh sôi phát triển mạnh mẽ

* Thế nào là một cành đào đẹp?

Hình 4.2.2: Cành đào đẹp đủ tiêu chuẩn

đẹp thì có hoa cánh kép, màu thắm, cành đều, gốc thẳng Thân đào có thể xù xì nhưng khoẻ, chắc Cành vừa phải, dăm (nhánh nhỏ nhất của cành đào) nhỏ, nhiều hoa

- Đào đẹp là đào có dăm vút thẳng ra ngoài tán, nụ trải đều từ đầu tới cuối dăm Những cành có dăm to thường ít hoặc thưa hoa Đào có nhiều giống: đào bích, đào phai, đào trắng (bạch đào, rất hiếm); có đào thế, đào cảnh trồng chậu, đào cắt cành cắm lọ…

- Tên của các thế đào chủ yếu lấy theo chữ Nho như ngũ phúc, cửu lộc, bạt phong, tam đa, long giáng…, còn hình dáng của các thế đào gợi lên ý nghĩa

về biểu tượng cha – con, gia đình, các con vật trong truyền thuyết như long, phụng

- Khi chọn cần chú ý đào thế phải có đủ bộ tứ quý: hoa, nụ, lộc, bởi đó là biểu tượng cho sự đề huề, ấm no của gia đình Còn khi chọn đào cây cũng gần giống với đào cành là nên mua các cây có dăm nhỏ và ngắn, các nhánh chính tạo nên dáng cây xuất phát từ một điểm trên thân, như vậy cây sẽ đẹp, cân đối

* Với loại đào cành

- Khi chọn mua đào, nên chọn cành to nhỏ tùy theo không gian trong nhà Điều quan trọng nhất là tán đào phải tròn, các nhánh phân bố đều Không nên chọn cành có tán lệch và các nhánh đâm lên không cùng bắt đầu từ một điểm

trên thân gốc Bạn nên tìm mua loại cành có dăm nhỏ Đào dăm nhỏ thường có

nụ rất nhiều và mập mạp, khi hoa nở có cánh dày trông rất đẹp

- Cách tết khoảng 3 - 5 ngày bạn mới nên mua đào để lúc đào nở hoa rộ

sẽ vào đúng mấy ngày Tết Khi đã mua được cành đào như ý muốn, bạn nên đốt gốc trước khi cắm vào lọ và nhớ rằng nước phải sạch đồng thời cho vào lọ vài viên thuốc vitamin B1, một chút kali để có dinh dưỡng nuôi hoa

- Nên mua các cây có dăm nhỏ và ngắn, các nhánh chính tạo nên dáng cây xuất phát từ một điểm trên thân Như vậy, cây sẽ đẹp, cân đối

- Đào cây nở chậm hơn đào cành nên bạn phải chọn cây nở nhiều hoa vào lúc cận Tết Nếu mua cây có ít hoa khi chỉ cách Tết vài ngày thì vào mấy ngày chính của năm, cây đào sẽ kém sắc hoa

- Để đào được bền, tươi lâu, với đào được trồng trong chậu, nên tưới thường xuyên, giữ cây sạch, mát Khi cho cây vào chậu, tuyệt đối không được tưới quá nhiều nước, bởi đào là loại ưa ít nước, độ ẩm vừa phải, nếu không nó

sẽ chết vì thối rễ

* Màu sắc hoa đào

- Tuỳ theo loại đèn, màu tường, cách trang trí nhà mà mua loại đào cho

phù hợp Những nhà nhỏ, tường đèn tuýp nên dùng đào phai để tạo cảm giác sáng sủa, nhẹ nhàng Ngược lại, nhà rộng, thoáng dùng bích đào sẽ tạo được những điểm nhấn, cảm giác ấm cúng hơn Người có tuổi thường thích đào phai, nhưng theo dân gian, chỉ những nhà trong năm có tang mới cắm loại đào này

* Bí quyết cho hoa nở nhanh hay chậm để đón đúng Tết

- Chọn được một cành, cây đào ưng ý rồi thì cách chăm sóc nó ra sao để

nở hoa đúng trong 3 ngày Tết cũng rất quan trọng Có thể điều khiển cành đào

nở nhanh hay chậm tùy theo ý muốn

- Đào cành mua về, phải đốt gốc, đốt cành hay nhúng ngay vào chậu nước nóng già 70 – 80oC để các chất dinh dưỡng dự trữ nuôi hoa trong cành không thẩm thấu được ra ngoài Nếu cành đào cắm trong nhà nở quá nhanh, có thể dùng dao sắc cứa một vòng quanh thân, cách gốc cành đào 1 gang tay, mục đích hạn chế chất dinh dưỡng lên thân nuôi hoa

- Một mẹo khác thường được người dân sử dụng là cho sỏi vào trong bình giữ lạnh, đào sẽ nở chậm Người chơi nên thay nước khoảng 2 - 3 ngày/lần để đào được bền Ngược lại, muốn kích đào nở nhanh, người chơi có thể dùng một nắm vôi đắp quanh gốc, đảm bảo sau một đêm đào sẽ nở tung để đón đúng vào ngày mùng 1 Tết, để cầu mong cho gia đạo một năm mới nhiều may mắn

Hình 4.2.3: Chọn cây hoa đào cho ngày Tết

2 Quy trình kỹ thuật chăm sóc

2.1 Tưới nước

- Dùng ô doa tưới đều trên xung quanh gốc đào

- Tưới phun mưa bằng hệ thống máy bơm

- Trời nắng nóng, độ ẩm thấp đất khô hanh

+ Tưới 2 lần/ngày + Tưới vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát

- Nếu phát hiện cây đào cảnh bị vàng nhạt, mọc chậm và yếu, lúc đó phải bón phân Bón đúng liều lượng là cần nắm vững bón bao nhiêu phân, nếu bón quá ít thì không có tác dụng, nhưng bón quá nhiều không những không đạt yêu cầu mà còn làm cho các cành hoa bị khô

- Chú ý bón phân trong kỳ cây con xúc tiến sinh trưởng, thời kỳ ra hoa nên bón phân lân để có lợi cho cây ra hoa, ngoài ra còn chú ý đến mùa bón phân, "mùa xuân hè cây sinh trưởng nhanh có thể bón nhiều phân, mùa thu cây sinh trưởng chậm nên bón ít sang mùa đông thì không cần bón phân Số lần bón phân cũng là một vấn đề quan trọng, nên bón nhiều lần, nhưng lượng bón mỗi lần không nên nhiều nhất thiết không được bón quá: nhiều, quá đặc

- Thời kỳ từ lập xuân đến lập thu nói chung 1 - 2 tuần bón 1 lần, sau lập thu cứ 2- 3 tuần bón 1 lần, đến lập đông không cần bón Thường bón phân vào lúc chiều tối, đặc biệt chú ý mùa nóng nực không nên bón vào buổi trưa, vì nhiệt độ cao phân dễ gây vết thương cho rễ Ngoài ra trước khi tưới nước phân, tốt nhất nên xới qua đất quanh gốc cây, như thế có lợi cho việc thấm sâu vào rễ Phân hóa học như (NH4)2SO4 (Phân đạm), (Ca)3PO4 (phân lân), K2SO4 (Phân kali) thích hợp với cây hoa đào

- Khi bón phân hữu cơ nhất thiết không bón phân chưa hoại, phải bón đúng lượng từ ít đến nhiều, từ loãng đến đặc nếu không rễ cây sẽ bị cháy, lá cây chết khô Một số nhà trồng hoa đào đã tổng kết kinh nghiệm bón phân như sau:

"4 nhiều, 4 ít, 4 không, 3 kỵ” + "4 nhiều' là bón nhiều phân khi (1) cây vàng, yếu, (2) trước khi nảy chồi, (3) kỳ ra nụ hoa, (4) sau mùa hoa nở + "4 ít' là bón

ít phân khi: (1) cây khoẻ, (2) nảy chồi, (3) hoa nở, (4) mùa mưa + "4 không' là không bón phân khi: (1) cây mọc cao vống, (2) khi mới trồng, (3) nắng nóng nhiều, (4) cây ngủ nghỉ + "3 kỵ" là (1) kỵ phân bón đặc, (2) kỵ phân nóng tránh bón vào buổi trưa mùa hè lúc nhiệt độ đất cao, (3) kỵ phân dính rễ cây

* Lượng phân bón cho cây hoa đào

Bón thúc bằng phân NPK 20-20-15+TE hoặc NPK 13-13-13+TE Đầu Trâu với lượng 50-100gam/cây, định kỳ 15 - 20 ngày/lần kết hợp xới đất và phun phân bón lá Đầu Trâu 501 hay 502 nhằm giúp cây để cây phát nhiều cành, tán sum xuê

Từ trung tuần tháng 10 đến tháng 11 âm lịch, tùy theo năm nhuận hay thường và tình hình sinh trưởng của cây để quyết định ngừng bón phân gốc, chỉ phun phân bón lá Đầu Trâu 701 nhằm hạn chế tăng trưởng thân lá, thúc đẩy phân hóa mầm hoa

Cây đào có yêu cầu cao về chất dinh dưỡng, nó cần nhiều K và P hơn các loại cây khác Phân P có tác dụng cành lá phát triển tốt, bền Phân K cho màu sắc hoa sặc sỡ và bền hơn

Phân bón NPK cần phải được sử dụng thường xuyên, và một lớp phân gia cầm bón vào đầu mùa thu ngay sau khi thu hoạch quả sẽ có ích cho cây