giáo trình thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá chim vây vàng

Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc xác định thời điểm thu hoạch, thu hoạch cá, vận chuyển cá sống, cá đông lạnh, tiêu thụ cá và đá

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ TIÊU THỤ CÁ CHIM VÂY VÀNG

MÃ SỐ: MĐ 06

NGHỀ: NUÔI CÁ CHIM VÂY VÀNG TRONG AO

Trình độ: Sơ cấp nghề

1

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: 06

2

LỜI GIỚI THIỆU

Giáo trình “Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá chim vây vàng” giới thiệu

về việc chuẩn bị, thu hoạch cá, bảo quản cá sống, cá đông lạnh, vận chuyển và đánh giá kết quả; nội dung được phân bổ giảng dạy trong thời gian 76 giờ, gồm

6 bài

Nội dung giảng dạy gồm các bài:

Bài 1 Xác định thời điểm thu hoạch

Bài 2 Thu hoạch cá

Bài 3 Bảo quản cá sau thu hoạch

Bài 4: Vận chuyển cá đi tiêu thụ

Bài 5: Tiêu thụ cá

Bài 6: Đánh giá kết quả nuôi

Trong quá trình biên soạn, chúng tôi có sử dụng, tham khảo nhiều tư liệu, hình ảnh của các tác giả trong và ngoài nước, cập nhật những tiến bộ khoa học

kỹ thuật, sự góp ý của các chuyên gia, đồng nghiệp, đặc biệt là những vấn đề về thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá thực tế tại các địa phương như Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình… Chúng tôi xin chân thành cảm ơn

Nhóm biên soạn xin được cảm ơn Vụ Tổ chức cán bộ - Bộ NN&PTNT, lãnh đạo và giảng viên trường Cao đẳng Thủy sản, các chuyên gia và các nhà quản lý tại địa phương như Chi cục Nuôi trồng thủy sản các tỉnh Quảng Ninh, Nam Định, Thái Bình…đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu và tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi hoàn thành cuốn giáo trình này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng không thể tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đọc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn

Tham gia biên soạn:

1 TS Thái Thanh Bình (Chủ biên)

2 ThS Nguyễn Mạnh Hà

3 ThS Trần Thanh

4 ThS Nguyễn Văn Quyền

5 Ks Nguyễn Văn Sơn

3

MỤC LỤC

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN 0

LỜI GIỚI THIỆU 2

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, CHỮ VIẾT TẮT 6

MÔ ĐUN THU HOẠCH, BẢO QUẢN VÀ TIÊU THỤ CÁ CHIM VÂY VÀNG 7

Bài 1: Xác định thời điểm thu hoạch 9

1 Tìm hiểu nhu cầu thị trường 9

1.1 Tìm hiểu nơi tiêu thụ 9

1.2 Dự báo khối lượng cá tiêu thụ 12

1.3 Tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ cá tiêu thụ 12

2 Kiểm tra kích cỡ cá 13

2.1 Thời điểm kiểm tra 13

2.2 Xác định kích cỡ cá trong ao 13

3 Tính khối lượng cá trong ao 17

3.1 Dự tính số lượng cá trong ao 17

3.2 Xác định khối lượng cá trung bình 18

3.3 Tính khối lượng cá trong ao 20

4 Quyết định thời điểm thu hoạch 21

Bài 2: Thu hoạch cá 23

1 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nhân lực 23

1.1 Chuẩn bị dụng cụ 23

1.2 Chuẩn bị thiết bị 25

1.3 Chuẩn bị nhân lực 26

2 Thu hoạch cá 27

2.1 Thu tỉa 27

2.2 Thu toàn bộ 29

3 Phân loại cá 31

Bài 3: Bảo quản cá sau thu hoạch 33

1 Xác định mật độ cá lưu giữ cá sống 34

1.1 Xác định thể tích của dụng cụ lưu giữ 34

1.2 Xác định khối lượng cá lưu giữ 34

2 Chuẩn bị dụng cụ lưu giữ cá sống 34

2.1 Chuẩn bị bể xi măng, bể bạt, composite 34

2.2 Chuẩn bị giai cắm trong ao 36

2.3 Chuẩn bị hệ thống sục khí 36

3 Đưa cá sống vào dụng cụ lưu giữ 37

3.1 Chuẩn bị dụng cụ 37

4

3.2 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển cá sống 37

3.3 Vận chuyển cá sống 37

4 Quản lý môi trường lưu giữ cá sống 38

5 Chuẩn bị dụng cụ đông lạnh cá 38

6 Phân loại kích cỡ cá để đông lạnh 39

7 Xử lý cá trước khi đông lạnh 40

8 Cho cá vào túi 40

9 Hút chân không túi cá 41

10 Đưa cá vào hệ thống làm lạnh sâu 41

Bài 4: Vận chuyển cá đi tiêu thụ 43

1 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện 44

1.1 Chuẩn bị dụng cụ 44

1.2 Chuẩn bị phương tiện: 47

1.3 Chuẩn bị nhân lực: 48

2 Xác định mật độ vận chuyển 49

2.1 Yếu tố ảnh hưởng đến mật độ vận chuyển 49

2.2 Chọn mật độ vận chuyển: 49

2.3 Xác định thể tích nước 49

2.4 Xác định khối lượng cá 50

3 Đưa cá vào dụng cụ vận chuyển 50

3.1 Giảm nhiệt độ nước vận chuyển 50

3.2 Cố định dụng cụ 51

3.3 Lắp hệ thống sục khí 51

3.4 Đưa cá vào thùng 51

4 Xử lý trong quá trình vận chuyển 51

4.1 Thời điểm xử lý 51

4.2 Xử lý dụng cụ vận chuyển 51

4.3 Xử lý cá 52

5 Đánh giá kết quả vận chuyển 52

5.1 Xác định tỷ lệ cá chết 52

5.2 Tính khối lượng cá sau vận chuyển 52

5.3 Tính toán chi phí vận chuyển 53

6 Xác định thời gian vận chuyển cá đông lạnh 53

7 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện 54

7.1 Chuẩn bị dụng cụ 54

7.2 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển 54

8 Đưa cá vào dụng cụ vận chuyển 55

9 Kiểm tra trước khi vận chuyển 55

Bài 5: Tiêu thụ cá 57

1 Tìm kiếm thị trường 57

1.1 Tìm thị trường gần 57

1.2 Tìm thị trường xa 58

1.3 Xác định nhu cầu và giá cả thị trường 58

5

2 Chọn hình thức tiêu thụ cá 59

2.1 Bán lẻ sản phẩm 59

2.2 Bán buôn sản phẩm 59

3 Ký hợp đồng tiêu thụ 59

4 Bàn giao cá 61

5 Thanh lý hợp đồng 62

Bài 6: Đánh giá kết quả nuôi 65

1 Xác định tỷ lệ sống 65

1.1 Tỷ lệ sống theo giai đoạn 65

1.2 Tỷ lệ sống theo chu kỳ nuôi 66

2 Xác định năng suất 66

2.1 Năng suất thô 66

2.2 Năng suất tinh 67

3 Tính hệ số thức ăn 67

4 Đánh giá hiệu quả kinh tế 68

4.1 Lập bảng thống kê các khoản thu, chi 68

4.2 Xác định hiệu quả 68

5 Dự kiến kế hoạch nuôi vụ tiếp theo 69

5.1 Xác định chỉ tiêu kế hoạch 69

5.2 Hình thức và phương pháp nuôi 69

5.3 Chu kỳ nuôi 70

5.4 Dự toán kinh phí đầu tư 70

5.5 Dự kiến sản phẩm thu được 70

5.6 Tiến độ thực hiện kế hoạch 70

I Vị trí, tính chất của mô đun 72

II Mục tiêu Error! Bookmark not defined. III Nội dung chính của mô đun 72

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành 73

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 85

VI Tài liệu tham khảo Error! Bookmark not defined.

6

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, CHỮ VIẾT TẮT

đông lạnh, có nhiệt độ từ - 20 đến 0o

C

được dùng để vận chuyển thủy hải sản đông lạnh

7

MÔ ĐUN THU HOẠCH, BẢO QUẢN

VÀ TIÊU THỤ CÁ CHIM VÂY VÀNG

Mã mô đun: MĐ 06

Giới thiệu

Mô đun 06 “Thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ cá chim vây vàng” có thời gian học tập là 76 giờ, trong đó có 16 giờ lý thuyết, 52 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc xác định thời điểm thu hoạch, thu hoạch cá, vận chuyển cá sống,

cá đông lạnh, tiêu thụ cá và đánh giá kết quả nuôi

Mô đun này giúp cho người học:

- Mô tả được phương pháp xác định thời điểm thu, thu hoạch cá;

- Nêu được biện pháp kỹ thuật vận chuyển, tiêu thụ cá và đánh giá được kết quả nuôi;

- Thực hiện xác định được thời điểm thu, thu hoạch cá;

- Thực hiện vận chuyển, tiêu thụ cá và đánh giá được kết quả nuôi;

- Tuân thủ quy trình kỹ thuật thu hoạch và vận chuyển cá

Nội dung mô đun gồm:

- Xác định thời điểm thu hoạch

- Thu hoạch cá

- Bảo quản cá sau thu hoạch

- Vận chuyển cá đi tiêu thụ

- Tiêu thụ cá

- Đánh giá kết quả nuôi

Để hoàn thành mô đun này, học viên phải đảm bảo một số yêu cầu sau:

- Học lý thuyết trên lớp và ngoài thực địa

- Tự nghiên cứu tài liệu ở nhà

- Thực hành kỹ năng cơ bản: tất cả các bài tập thực hành được thực

hiện ở ao nuôi cá chim vây vàng của các hộ gia đình tại địa phương mở lớp

Trong quá trình thực hiện mô đun: kiểm tra đánh giá mức độ thành thạo các thao tác

Kết thúc mô đun: Kiểm tra mức độ hiểu biết kiến thức và khả năng

thực hiện các kỹ năng

Để được cấp chứng chỉ cuối mô đun, học viên phải:

9

Bài 1: Xác định thời điểm thu hoạch

Mã bài: MĐ 06-01 Mục tiêu

- Biết tìm hiểu nhu cầu thị trường, dự tính khối lượng cá trong ao và quyết định thời điểm thu hoạch;

- Dự tính được khối lượng cá trong ao;

- Quyết định được thời điểm thu hoạch hợp lý

A Nội dung

1 Tìm hiểu nhu cầu thị trường

1.1 Tìm hiểu nơi tiêu thụ

- Nơi tiêu thụ là những địa điểm mà có thể bán được cá chim vây vàng thương phẩm với giá thành và sản lượng hợp lý

Nơi tiêu thụ có thể là nơi bán trực tiếp đến người sử dụng hoặc là nơi chợ đầu mối, tập trung sản phẩm cá chim vây vàng thương phẩm trước khi vận chuyển đến nơi người tiêu thụ trực tiếp

Nơi tiêu thụ có thể là ngay tại vùng nuôi cá, hay những vùng lân cận hoặc những vùng xa nơi nuôi

Nơi tiêu thụ chủ yếu ở 2 thị trường chính:

+ Thị trường nội địa

+ Thị trường xuất khẩu

- Thị trường nội địa là thị trường trong nước, người tiêu thụ cá chim vây vàng là tất cả các vùng miền trong cả nước

Tìm hiểu nhu cầu thị

Nhược điểm của thị trường này thường không ổn định về mặt giá cả, mang tính mùa vụ cao Ngoài ra có tính cạnh tranh lớn trong thời gian ngắn, vì nếu tiêu thụ tốt, vùng nuôi để cung cấp sản phẩm tăng nhanh và không quản lý được do không có ràng buộc

- Thực hiện tìm hiểu nhu cầu thị trường nội địa:

+ Bước 1: Khảo sát các

chợ đầu mối ở các vùng miền về

khả năng mua, bán sử dụng cá

chim vây vàng của người dân

Hình 6.1.1: Cá chim vây vàng bày bán ở chợ + Bước 2: Tìm hiểu về sản lượng tiêu thụ hàng ngày, tháng, năm và thời điểm nào tiêu thụ nhiều nhất

+ Bước 3: Tìm hiểu về giá thành mua, bán buôn, bán lẻ ở các chợ đầu mối

về sản phẩm cá chim vây vàng

+ Bước 4: Tìm hiểu về kích cỡ

sản phẩm cá chim vây vàng mà

người tiêu thụ mua bán giá thành cao

hoặc sản lượng bán nhiều

Hình 6.1.2: Kiểm tra kích cỡ cá

- Thực hiện tìm hiểu nhu cầu thị trường xuất khẩu:

+ Bước 1: Tìm hiểu thông tin

thị trường các nước châu Á, châu

Âu… có thể tiêu thụ sản phẩm cá

chim vây vàng Thông tin này được

lấy qua hệ thống Internet, báo chí…

hoặc liên hệ trực tiếp

Hình 6.1.4: Khảo sát trên mạng

internet

Hình 6.1.3: Khảo sát bằng liên hệ trực

tiếp

Hình 6.1.5: Khảo sát qua báo chí

+ Bước 2: Chào hàng sản phẩm cá chim vây vàng thông hệ thống Internet, báo chí, poter… hoặc liên hệ trực tiếp một số cơ sở có kinh nghiệm về xuất khẩu

để chào hàng trực tiếp ra các thị trường nước ngoài

+ Bước 3: Trao đổi trực tiếp với những công ty đại diện trong nước và ngoài nước để biết về khả năng xuất khẩu cá chim vây vàng thương phẩm

+ Bước 4: Tiến hành làm hợp đồng ghi nhớ giữa các công ty để có thể xuất khẩu cá chim vây vàng Như khả năng đưa sản phẩm ra nước ngoài, kích cỡ

1.2 Dự báo khối lượng cá tiêu thụ

- Dự báo khối lượng cá tiêu thụ là thực hiện căn cứ vào sản lượng nuôi, thị trường tiêu thụ, giá thành tiêu thụ để dự kiến khối lượng cá cần tiêu thu đạt hiểu quả cao nhất cho người nuôi

- Dự báo khối lượng cá tiêu thụ còn phải căn cứ vào mùa vụ, thời gian nuôi của cá chim vây vàng trong ao

1.3 Tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ cá tiêu thụ

- Việc tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ cá tiêu thụ là yêu cầu hết sức quan trọng Nếu tìm hiểu chính xác kích cỡ thị trường cần cung cấp sẽ giúp cho người nuôi cá biết được chính xác cỡ cá thả, thu hoạch để tiêu thụ dễ dàng nhất

Ngoài ra nếu không tìm hiểu được kích cỡ cá tiêu thụ sẽ ảnh hưởng đến thời gian nuôi cá, thời gian thu hoạch và đặc biệt là hiệu quả của người nuôi

Thông thường kích cỡ phù hợp với thị trường tiêu thụ sẽ tiêu thụ được dễ dàng, sản lượng tiêu thụ lớn, giá thành cao

- Tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ cá tiêu thụ cần tìm hiểu rõ 2 dạng kích cỡ

Thông thường kích cỡ cá

chim vây vàng được thị trường

tiêu thụ phổ biến và người nuôi

thường cung cấp ra thị trường từ

thường được bán ở các chợ cá

Hình 6.1.6: Cá chim vây vàng thương phẩm

- Các bước tiến hành tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ cá tiêu thụ:

+ Bước 1: Tìm hiểu cỡ cá chim vây vàng thường được bán ở các nơi tiêu thụ phổ biến như chợ đầu mối, chợ bán lẻ ở các địa phương

+ Bước 2: Tìm hiểu giá thành của các cỡ cá chim vây vàng tiêu thụ ngoài thị trường

+ Bước 3: Phân loại thị trường tương ứng với cỡ cá và giá thành sản phẩm

2 Kiểm tra kích cỡ cá

2.1 Thời điểm kiểm tra

- Thời điểm kiểm tra để thu hoạch đối các tỉnh phía Bắc vì thường có rét đậm nên tập trung thu vào trước tháng 11 và kết thúc vào 30/12 dương lịch hàng năm Đối với miền Nam không có mùa đông nên thời điểm kiểm tra để thu hoạch có thể quanh năm

Kiểm tra kích cỡ để thu hoạch, khi thu hoạch cá chim vây vàng có thể thu tỉa hoặc thu toàn bộ trong ao sau đó có kế hoạch tát cạn vét bùn khử trùng ao nuôi tiếp vụ khác

- Thời điểm kiểm tra có thể sớm hay muộn tùy thuộc vào kích cỡ cá giống thả, mật độ thả, phương thức cho ăn Ví dụ thả với mật độ thưa thì cá lớn nhanh hơn mật độ cao, cho cá ăn thức ăn đầy đủ lượng và chất thì cá cũng lớn nhanh hơn so với hình thức nuôi cho ăn không đầy đủ

- Thông thường đối với hình thức nuôi bằng thức ăn công nghiệp, cỡ cá giống loại lớn (12 – 15 cm/con) thì thời điểm kiểm tra được thực hiện sau 4 - 5 tháng nuôi

Đối với hình thức sử dụng thức ăn công nghiệp, cỡ cá giống loại nhỏ (8 –

10 cm) thì thời điểm kiểm tra được thực hiện sau 8 - 9 tháng nuôi

- Ngoài ra thời điểm có thể muộn hơn khi kích cỡ thương phẩm chưa đạt yêu cầu hoặc giá thành sản phẩm thấp

2.2 Xác định kích cỡ cá trong ao

- Xác định kích cỡ trong ao nhằm đưa ra kế hoạch để thu hoạch cá và tiêu thụ sản phẩm kịp thời, đảm bảo đúng lứa cá và đạt hiệu quả trong một vụ nuôi

14

Hiện nay, nghề nuôi thủy sản nói chung và nghề nuôi cá chim vây vàng nói riêng Việc rút ngắn thời gian nuôi là một trong những chỉ tiêu chính để đạt hiệu quả nuôi

Ưu điểm của việc rút ngắn thời gian nuôi đó là giảm thời gian nuôi dài trong ao, tránh các thời gian chuyển mùa và dịch bệnh

Tăng chu kỳ nuôi, nhiều vụ trong 1 năm, nhanh thu hồi vốn và đặc biệt nó khẳng định khả năng chăm sóc quản lý đúng kỹ thuật, đạt yêu cầu trong nghề nuôi cá chim vây vàng

- Xác định kích cỡ cá trong ao phụ thuộc chính vào nhật ký nuôi, như thời gian nuôi, khả năng tăng trưởng cá, khả năng cung cấp và tiêu thụ thức ăn của cá trong ao

Ngoài ra việc xác định này có thể quan sát hoạt động sống, bắt mồi của cá trong ao hoặc trực tiếp kiểm tra

- Thực hiện xác định kích cỡ trong ao:

+ Xác định kích cỡ cá trong ao bằng cách quan sát trực tiếp cá trong ao Tiến hành quan sát cá hoạt động sống, bơi lội cá trong ao khi cá di chuyển gần bờ để kiếm mồi Từ đó ước lượng kích cỡ cá trong ao, việc này thường dựa vào kinh nghiệm nuôi hàng năm để xác định độ chính xác

Tiến hành xác định cỡ cá

trong ao thông qua quá trình cá

bơi lội, bắt mồi trên mặt nước Từ

đó ước lượng kích cỡ cá trong ao,

đây là phương pháp ước lượng

tương đối chính xác

Hình 6.1.7: Quan sát cá bắt mồi để ước

lượng kích cỡ cá trong ao

15

+ Xác định kích cỡ cá

trong ao bằng vó

Hình 6.1.8: Vó bắt cá Bước 1: Kiểm tra lưới vó

Vó được kiểm tra trước khi mắc vào khung vó Vó đảm bảo chắc chắn, không bị rách

Kích thước của vó từ 9 - 12m2

Bước 2: Kiểm tra khung vó và lắp khung vó

Khung vó sau mỗi lần kiểm tra được xếp lại cẩn thận, cất vào kho để tránh mục nát Nên trước khí mang sử dụng cần được kiểm tra chắc chắn, đồng thời dùng dây cố định khung

Lắp khung vó vào cần vó để thuận tiện cho việc cất vó Cần vó có chiều dài từ 3 - 4m tùy thuộc vào diện tích của vó

Bước 3: Lắp lưới vào khung vó

Lắp vó theo 4 góc của khung vó để tạo vó hình vuông hoặc hình chữ nhật

Vó sau khi lắp xong đảm bảo chắc chắn, lưới căng đều theo 4 góc của khung vó

Bước 5: Thả mồi nhử vào vó

Mục đích của việc thả mồi nhử để cá tập trung vào vó nhiều hơn, để việc kiểm tra kích cỡ cá được chính xác hơn

Mồi nhử của cá có thể là những thức ăn hằng ngày của cá chim vây vàng hoặc có thể chế biến dạng thức ăn khác

Bước 2: Xếp chài xuống thuyền hoặc cuộn vào tay

Bước 3: Quăng chài xuống ao

Bước 4: Kéo chài lên bờ

Bước 5: Bắt cá từ chài

Bước 6: Cân mẫu cá để xác định khối lượng từng cá thể cá

+ Xác định kích cỡ cá trong ao bằng lưới rê đơn

Bước 1: Kiểm lưới rê đơn, thuyền

Bước 2: Xếp lưới rê xuống thuyền

Bước 3: Thả lưới xuống ao

Bước 4: Để lưới trong ao từ 30 - 60 phút để cá mắc lưới

Bước 5: Thu lưới bắt cá

- Dự tính số lượng cá trong ao dựa vào các thông tin sau:

+ Nhật ký số lượng cá thả ban đầu

+ Nhật ký theo dõi tỷ lệ chết qua các tuần nuôi

+ Ước lượng tỷ lệ hao hụt do nhiều yếu tố khác

+ Tính số lượng cá còn lại trong ao bằng công thức sau:

Số lượng cá trong ao = Số cá thả ban đầu – Số lượng cá hao hụt

- Ngoài ra những người nuôi có thể xác định số lượng cá trong ao bằng phương pháp thu mẫu một số điểm bằng chài như sau:

Bước 1: Chuẩn bị gồm

Chài 1 chiếc đảm bảo chài không bị rách, chắc chắn

Xô, chậu 1- 3 chiếc

Máy tính tay 1 chiếc

Bút, sổ ghi chép

Nhân lực gồm 2 người khỏe mạnh

Bước 2: Xác định diện tích chài khi sử dụng để thu cá

Bước 3: Xác định điểm thu cá trong ao, thường sử dụng thu cá ở 5 điểm Bước 4: Tiến hành thả chài để thu cá

18

Bước 5: Đếm số lượng cá/ đơn vị diện tích chài

Mỗi điểm thu mẫu cá được đưa lên xô, chậu để điếm số lượng cá và ghi lại Sau đó tiến hành tính trung bình 1 điểm thu được bao nhiêu cá, từ đó tính được số lượng cá trung bình/ 1 đơn vị diện tích chài

Bước 6: Tính tổng số lượng cá trong ao

Ví dụ: số lượng cá/chài tương ứng là 3 con/1 chài diện tích 1m2

, ao có diện tích 3.000m2

Số lượng cá trong ao = 3 x 3000 = 9.000 con

3.2 Xác định khối lượng cá trung bình

- Xác định khối lượng cá trung bình nhằm mục đích biết được kích cỡ cá trong ao có đạt biểu mẫu thu hoạch chưa

- Xác định khối lượng cá trung bình trong ao là xác đinh khối lượng từng

cơ thể cá, từ đó xác định chính xác khối lượng cá cần thu hoạch cũng như trữ lượng cá trong ao cần tiêu thụ

- Xác định khối lượng cá trung bình muốn chính xác cần thu mẫu cá nhiều điểm trong ao

- Trình tự tính khối lượng cá trung bình được tính như sau:

+ Bước 1: Xác định điểm cần thu mẫu, ít nhất là 3 điểm

+ Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ gồm

Chài 1 chiếc đảm bảo chài không bị rách, chắc chắn

Xô, chậu, vợt 1- 3 chiếc

Máy tính tay 1 chiếc

Bút, sổ ghi chép

Cân đồng hồ loại 2 - 5kg

Nhân lực gồm 2 người khỏe mạnh

Vệ sinh, dọn chướng ngại vật vùng nước cần thả chài

+ Bước 3: Tiến hành quăng chài bao vây đàn cá cần thu mẫu

+ Bước 4: Thu chài và tiến hành bắt cá

+ Bước 5: Xác định khối lượng cá trung bình

Thu ngẫu nhiên số cá thu được từ chài cho vào vợt hoặc chậu và cân đủ 1

kg (lưu ý trừ bì- khối lượng chậu, vó)

Tính khối lượng cá trung bình bằng công thức sau:

Ví dụ: cho cá vào túi lưới và đặt lên bàn cân được 3kg, đếm được 6 con

Vậy khối lượng cá trung bình sẽ là:

3000g

6

- Ngoài ra việc xác định khối lượng cá trung bình có thể cân trực tiếp mẫu

cá Để mang tính chính xác cần cân nhiều mẫu với nhiều kích cỡ khác nhau, thường thì cân 30 mẫu cá khác nhau, sau đó tính trung bình

Ví dụ: Cân thử 30 mẫu để tính trọng lượng cá trung bình

Bảng 6.1.1: Khối lượng của 30 mẫu cá

3.3 Tính khối lượng cá trong ao

- Tính khối lượng cá trong ao nhằm xác định chính xác khối lượng cá cần thu hoạch và tiêu thụ, từ đó có kế hoạch thu hoạch và tiêu thụ hợp lý

21

- Việc tính toán chính xác khối lượng cá trong ao sẽ phần nào tính toán khả năng đạt hiệu quả cho 1 vụ nuôi Ngoài ra tính toán chính xác sẽ giúp cho quá trình tiêu thụ gặp thuận lợi

Nếu tính toán khối lượng cá trong ao không chính xác sẽ gặp khó khăn khi làm hợp đồng tiêu thụ, cụ thể:

+ Nếu khối lượng thực tế sau khi thu hoạch vượt quá nhiều cá so với dự tính khối lượng cá ban đầu sẽ ảnh hưởng đến tiến trình tiêu thụ Có thể gây lên

cá bị chết, không có chỗ lưu giữ hoặc bán với giá thành thấp do bị ép giá

+ Nếu khối lượng thực tế sau khi thu hoạch không đạt được khối quá nhiều cá so với dự tính khối lượng cá ban đầu sẽ ảnh hưởng đến hợp đồng tiêu thụ Có thể phải bồi thường hợp đồng vì thiếu sản lượng cung cấp cho bên mua, mất uy tín tiêu thụ sản phẩm

- Cách tính khố lượng cá trong ao phải có căn cứ sau:

+ Căn cứ vào số lượng cá có trong ao

+ Căn cứ vào khối lượng cá trung bình trong ao

- Khối lượng cá trong ao được tính theo công thức sau:

Tổng khối lượng cá trong ao (kg) = Tổng số lượng cá trong ao (con) x Khối lượng cá trung bình (g/con)

Ví dụ: trong ao nuôi cá chim vây vàng có diện tích là 3.000m2, số cá dự tính trong ao là 6.000 con, khối lượng cá trung bình trong ao là 500 g (tương ứng là 0,5 kg) Tính tổng khối lượng cá trong ao?

Khối lượng cá trong ao được tính theo công thức: W = N x I

 W = 6.000 x 0,5 = 3000 kg

4 Quyết định thời điểm thu hoạch

- Quyết định thời điểm thu hoạch là một trong những yêu cầu hết sức quan trọng

- Quyết định thời điểm thu hoạch chính xác sẽ đem lại hiệu quả cho người nuôi

- Đây là một công việc đòi hỏi người nuôi cá chim vây vàng ngoài kỹ thuật nuôi tốt ra cần phải có khả năng nắm bắt thị trường, giá cả

- Việc quyết định thời điểm thu hoạch cần căn cứ vào một số điểm sau: + Căn cứ vào kích cỡ cá nuôi trong ao, đạt hay chưa đạt kích cỡ cá thương phẩm

+ Căn cứ vào khối lượng cá trong ao, đạt hay chưa đạt năng suất của một

vụ nuôi

+ Căn cứ vào giá thành sản phẩm, đạt hay chưa đạt giá thành để đem lại

lợ nhuận cao nhất có thể

22

+ Căn cứ vào sức mua của thị trường

+ Căn cứ vào thời tiết khí hậu, ví dụ ở miền Bắc thường rét đậm vào tháng 12 thì nên thu cá trước thời điểm đó

+ Căn cứ vào khả năng đầu tư, nếu thu cá muộn thì phải cần tiền đầu tư thêm cho thức ăn, hóa chất

+ Ngoài ra phải căn cứ vào tình hình dịch bệnh có thể xảy ra khi thu quá muộn

B Câu hỏi và bài tập thực hành

- Dự tính khối lượng cá trong ao không được sự sai khác quá nhiều trong

thực tế thu hoạch; vì có thể không đủ cá theo hợp đồng ký kết với khách hàng

23

Bài 2: Thu hoạch cá

Mã bài: MĐ 06-02 Mục tiêu

- Mô tả phương pháp chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nhân lực, chọn hình thức thu cá, phân cỡ cá, làm cạn nước và bắt cá;

- Thực hiện chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nhân lực, chọn hình thức thu cá, phân cỡ cá, làm cạn nước và bắt cá;

- Tuân thủ đúng trình tự qui trình kỹ thuật

- Yêu cầu về số lượng và chất lượng dụng cụ:

+ Số lượng dụng cụ phải đảm bảo đầy đủ số lượng cần thiết để thực hiện thu hoạch

Số lượng dụng cụ này tùy thuộc vào phương thức thu hoạch cũng như trữ lượng cá cần thu hoạch để có kế hoạch tính toán đầy đủ

+ Chất lượng dụng cụ phải đảm bảo chất lượng tốt, để quá trình thu hoạch được an toàn và hiệu quả

Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, nhân lực

Thu hoạch cá

Phân loại cá

24

Dụng cụ cần được kiểm tra trước từ 1- 2 ngày khi đưa vào thu hoạch cá trong ao

- Chuẩn bị một số loại dụng cụ thu hoạch cá thông thường sau:

+ Lưới vét thu cá thương phẩm:

Hình 6.2.1: Lưới thu cá thịt Lưới vét thu cá thịt phổ biến hiện nay phải đảm bảo một số thông số kỹ thuật chính sau:

Chiều dài lưới ≥ 50m

Chiều cao của lưới từ 3 - 6m

lượng cá Thông thường

giai có chiều dài 8 - 10m,

chiều rộng 5 m, chiều cao

- Chuẩn bị máy móc phục vụ thu hoạch cá:

+ Máy bơm nước: Đối với

những ao nuôi thiết kế có hệ

thống cống thoát phù hợp thì

việc tháo cạn một phần nguồn

nước trong ao là có thể thực hiện

được, tuy nhiên việc này thường

chỉ giúp một phần công việc,

lượng nước còn lại trong ao sẽ

phải sử dụng máy bơm

Hình 6.2.4: Máy bơm nước chạy bằng xăng

26

+ Máy bơm có nhiều

dạng: máy bơm dùng bằng điện,

máy dùng bằng nhiên liệu xăng,

dầu Tùy thuộc vào điều kiện

thực tế mà sử dụng lọa máy bơm

phù hơp Ngòai ra khi sử dụng

máy bơm cần có những phụ kiện

kèm theo như ống dẫn, dây

điện

Hình 6.2.5: Máy bơm nước chạy bằng điện

+ Máy sục khí dùng để cung cấp ôxy cho cá trong quá trình lưu giữ sau khi thu hoạch hoặc vận chuyển

Máy sục khí có loại lớn và loại nhỏ tùy theo vào mục đích sử dụng riêng biệt

- Thu tỉa được tiến hành sau khi nuôi cá được 5 - 6 tháng nuôi

- Thu tỉa cá bằng chài:

+ Lựa chọn kích thước mắt lưới phù hợp với kích cỡ cá và đối tượng cá cần thu hoạch

+ Lựa chọn số lượng chài và thiết bị kèm theo như thuyền bơi, vợt, dụng

+ Bước 3: Chèo thuyền ra

vùng nước cần thả lưới thu cá

+ Bước 4: Tiến hành quăng

chài bao vây đàn cá cần thu hoạch

+ Bước 5: Thu chài và tiến hành bắt

cá

Hình 6.2.8: Chài bắt cá

- Thu tỉa cá bằng lưới vét: đây là hình thước thu phổ biến vì nó thu được

số lượng và trữ lượng cá nhiều

+ Lựa chọn kích cỡ lưới theo diện tích ao và trữ lượng cá cần thu hoạch + Lựa chọn kích thước mắt lưới phù hợp với kích cỡ cá và đối tượng cá cần thu hoạch

+ Lựa chọn số lượng lưới và thiết bị kèm theo như thuyền bơi, vợt, dụng

cụ chứa cá, cân…

28

- Tiến hành thu tỉa bằng

lưới vét:

+ Bước 1: Vệ sinh, dọn

chướng ngại vật trong ao

+ Bước 2: Kiểm tra độ an

toàn của lưới

+ Bước 3: Tiến hành thả

lưới, khi thả lưới cần lưu ý là lưới

được thả hoàn toàn xuống nước,

lưới an toàn không bị rối, thả lưới

để bao vây đàn cá

+ Bước 4: Kéo lưới, khi

kéo lưới phải đều 2 bên và lưới

cong tự nhiên Để hiệu quả trong

kéo lưới phải luôn duy trì giềng

phao nổi trên mặt nước và giềng

chì chìm sát đáy

+ Bước 5: Thu lưới và bắt

cá, khi thực hiện bước này cần

xác định vị trí thu lưới phù hợp

như thuận tiện vận chuyển cá, bờ

chắc chắn Khi bắt cá kết hợp với

lọc đối tượng cá chưa đạt kích cỡ

thương phẩm thả lại ao

+ Bước 6: Chuyển cá lên

bờ

Hình 6.2.9: Kéo cá bằng lưới vét

Hình 6.2.10: Thu lưới bắt cá

Hình 6.2.11: Chuyển cá lên bờ cho vào chậu

Cá sau khi được bắt từ lưới lên sẽ được chuyển lên bờ để phân loại, cân hoặc chuyển đi lưu giữ trong giai, bể

Ngoài ra cá chuyển lên bờ để tiêu thụ trực tiếp cho người thu gom hoặc

vận chuyển đến nơi tiêu thụ cá

+ Bước 2: Tiến hành thả lưới (ra lưới) bao vây một phần đàn cá

Thực hiện ra lưới từ từ bao vây một phần đàn cá cần đánh bắt

Thả lưới ở một đầu ao, hồ thích hợp (có độ sâu mực nước thấp, hướng kéo lưới thuận theo chiều gió)

Kiểm tra lại độ an toàn của lưới sau khi lưới xuống hết mặt nước, đảm bảo giềng phao, giềng chì không bị chéo, lộn nhau

Khi thả xong giềng chì chìm sát đáy và hệ thống phao nổi hoàn toàn + Bước 3: Kéo lưới thu đàn cá lại

Khi kéo lưới phải kéo đều 2 đầu của lưới để đảm bảo lưới cong tự nhiên Khi lưới được kéo trong nước giềng phao luôn nổi trên mặt nước và giềng chì chìm sát đáy

+ Bước 4: Thu lưới bắt cá

Khi kéo tới bờ đối diện, lựa chọn vị trí thích hợp (mái bờ ao thoải, lượng bùn đáy ít, bờ ao rộng, chắc chắn…) để thu lưới bắt cá

Khi thu lưới: kéo giềng chì, rồi thu phần thịt lưới, sau cùng là kéo giềng phao

Thu đều hai đầu lưới

Khi giềng chì được đưa lên khỏi mặt nước thì tiến hành dùng vợt vớt cá vận chuyển lên vị trí lưu giữ hoặc dụng cụ vận chuyển

Đây là giai đoạn quan trọng nhất bởi vì với lượng nước còn trong ao Cá sau khi được thu hoạch lên khỏi ao vẫn đảm bảo cá còn sống hoàn toàn

- Trình tự thu hoạch ở giai đoạn 1 được thực hiện như sau:

+ Bước 1: Làm cạn nước một phần trong ao nếu lượng nước quá nhiều, thu hoạch gặp khó khăn

+ Bước 2: Tiến hành thả lưới (ra lưới) bao vây đàn cá

+ Bước 3: Kéo lưới thu đàn cá lại

+ Bước 4: Thu lưới bắt cá

- Giai đoạn thứ hai:

Tiến hành thu trữ lượng cá sau khi nước được làm cạn hoàn toàn trong ao Đây là giai đoạn nhằm tiến hành thu toàn bộ lượng cá trong ao nuôi, giai đoạn này thường thu với trữ lượng ít hơn giai đoạn trước

- Trình tự thu hoạch ở giai đoạn 2 được thực hiện như sau:

+ Bước 1: Làm cạn ao

Làm cạn thủ công: điều chỉnh cao trình cống phù hợp với điều kiện thoát nước của ao nuôi, tùy theo vào đặc tính công trình cống mà khả năng tháo được nhiều nhanh hay chậm, thường thì việc tháo cạn khó có thể triệt để được và thời gian diễn ra chậm nên việc làm cạn cần kết hợp hình thức làm cạn bằng máy Làm cạn bằng máy bơm:

* Lắp đặt máy bơm tại vị trí

cống thoát nước của ao (rốn ao)

* Tiếp nhiên liệu

* Bơm nước: cử người trực

máy bơm liên tục để xử lý công

việc và sự cố xảy ra khi cần thiết

(khơi dòng nước, điều chỉnh đăng

lưới chắn )

Hình 6.2.12: Máy bơm được lắp đặt và làm

cạn nước ao

- Kích cỡ này chỉ mang tính tương đối, kích cỡ này có thể thay đổi tùy thuộc vào nhu cầu thị trường, cũng như đặc tính tiêu thụ từng vùng miền

- Tiến hành phân loại cá trực tiếp tại ao khi thu cá trong lưới

Đây là phương pháp phân loại phổ biến của người nuôi cá chim vây vàng Phương pháp phân loại này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm mà người thu hoạch chọn và tương đối chính xác

Phương pháp phân loại này chủ yếu phân loại thành 2 kích cỡ đó là cá loại

I và cỡ cá loại III

Cá loại I sẽ được chọn trước cho vào thau, chậu hoặc những dụng cụ khác Cá loại I là những cỡ cá lớn nhất trong lưới, phân loại thông qua quan sát trực tiếp và ước lượng khối lượng từng cơ thể cá chọn

Sau khi chọn hết cá loại I chuyển lên bờ hoặc chuyển vào dụng cụ lưu giữ riêng, số cá còn lại trong lưới sẽ thu toàn bộ và xếp vào loại III

- Cách bước tiến hành phân loại sau khi đưa cá lên bờ

+ Bước 1: cân điểm một số cơ thể cá loại I để riêng ra làm mẫu, đây là loại cá lớn nhất trong ao thông thường cá loại 1 chiếm khoảng 30% tổng số lượng cá trong ao

32

+ Bước 2: cân điểm một số cơ thể cá loại II để riêng ra làm mẫu, đây là loại cá phổ biến ở trong ao thông thường cá loại 1 chiếm khoảng 60% tổng số lượng cá trong ao

+ Bước 3: tiến hành chọn cá thủ công để phân loại bằng cách chọn hàng loạt và so sánh nếu kích cỡ cá tương đồng với cá loại I thì để riêng về phía cá loại I

Nếu cỡ cá tương đồng với cá loại II thì để riêng vào cá loại II

Kích cỡ cá nhỏ nhất còn lại thì xếp vào cá loại III

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Câu hỏi

Câu hỏi 1: Nêu các phương pháp thu hoạch cá chim vây vàng trong ao? Câu hỏi 2: Mô tả cách phân loại cá chim vây vàng thương phẩm?

2 Bài thực hành

2.1 Bài thực hành số 6.2.1: Thu hoạch cá thương phẩm trong ao

2.2 Bài thực hành số 6.2.2: Phân loại cá thương phẩm theo loại 3 kích cỡ

3 Kiểm tra

- Nội dung kiểm tra: Thu hoạch cá và phân loại cá theo 3 cỡ khác nhau

C Ghi nhớ

- Thu cá vào thời điểm râm mát, thời tiết thuận lợi Chú ý nếu kéo lưới

vào sáng sớm khi chưa có ánh nắng mặt trời, hàm lượng oxy hòa tan nước trong

- Thu hoạch cá trong ao nhanh tránh cá yếu mất nhớt hoặc chết

- Phân loại cá chính xác theo tiêu chuẩn của thị trường tiêu thụ

- Trình bày được phương pháp đông lạnh cá;

- Thực hiện được các bước chuẩn bị dụng cụ và đông lạnh cá đúng kỹ thuật;

- Thực hiện được các bước chuẩn bị, xác định được mật độ và quản lý được chất lượng nước trong quá trình lưu giữ cá sống;

- Tuân thủ đúng trình tự qui trình kỹ thuật;

- Đảm bảo an toàn lao động

A Nội dung

Xác định mật độ cá lưu giữ cá sống

Chuẩn bị dụng cụ lưu giữ cá sống

Cho cá vào túi

Hút chân không túi cá

Đưa cá vào hệ thống làm lạnh sâu Đông lạnh cá Bảo quản cá sau thu hoạch

34

1 Xác định mật độ cá lưu giữ cá sống

1.1 Xác định thể tích của dụng cụ lưu giữ

Quá trình lưu giữ cá sau khi thu hoạch là quá trình quan trọng đòi hỏi sự hiểu biết về những đặc điểm sống của cá Sau khi kéo lưới, cá thường yếu và có thể một số bị xây xát Nếu quãng đường vận chuyển dài thì sẽ làm ảnh hưởng tỉ

lệ sống của cá Chính vì vậy chúng ta phải lưu giữ cá sống một thời gian nhất định trước khi vận chuyển đến nơi tiêu thụ

Trước hết cần xác định được thể tích các dụng cụ lưu giữ cá để bố trí mật

độ cá thích hợp Các dụng cụ lưu giữ có thể là bể xi măng, giai lưới, bể bạt, bể composite có thể tích từ 4m3

trở lên Tùy vào số lượng cá mà chúng ta chuẩn bị thể tích bể lưu giữ hợp lý

- Xác định thể tích của dụng cụ lưu giữ cá bằng cách lấy chiều dài x chiều rộng x chiều cao

Ví dụ: Xác định thể tích bể xi măng để lưu giữ cá có chiều dài 4m, chiều rộng 3m và cao 1m

Thể tích = 4m x 3m x 1m = 12m3

1.2 Xác định khối lượng cá lưu giữ

Trước khi thu hoạch cá người nuôi phải ước lượng được khối lượng cá thương phẩm trong ao, căn cứ vào lượng cá thả, lượng thức ăn đã sử dụng, quá trình ghi chép Nếu thu tỉa thì cũng có thể xác định khối lượng cá định thu để chuẩn bị nhân lực, dụng cụ, trang thiết bị đầy đủ

Ngoài ra cần nắm vững đặc điểm sinh học của loài cá chim vây vàng để biết được mật độ, nhiệt độ, độ mặn của nước để lưu giữ cho hợp lý Căn cứ vào khối lượng cá định thu, diện tích bể sẵn có, khả năng cung cấp nước, hệ thống sục khí để chuẩn bị dụng cụ lưu giữ Nếu điều kiện không có bể xi măng, bể composite chúng ta có thể nhốt cá trong giai cắm dưới ao

2 Chuẩn bị dụng cụ lưu giữ cá sống

2.1 Chuẩn bị bể xi măng, bể bạt, composite

- Chuẩn bị bể xi măng

+ Tiêu chuẩn: Sạch, không rò rỉ, thành bể không bị xói khi tiếp xúc với nước; có hệ thống cấp thoát nước dễ dàng

+ Kích thước: Kích thước từ 4 - 6 m3 trở lên

+ Ưu điểm: Vững chắc, độ an toàn cao, có thể xi phông đáy dễ dàng

+ Nhược điểm: Cần có hệ thống sục khí, cấp thoát nước đồng bộ, ít được trang bị tại các hộ nuôi cá

35

Hình 6.3.1: Bể xi măng lưu giữ cá

- Chuẩn bị bể bạt

+ Tiêu chuẩn: Bạt không được thủng, rách, không ngấm nước, có độ dày

và chịu được áp lực nước tốt

+ Kích thước: Kích thước từ 6 m3 trở lên

+ Ưu điểm: Tiện lợi, giá thành thấp

+ Nhược điểm: Không bền, dễ bị thủng

Hình 6.3.2: Bể bạt lưu giữ cá

- Chuẩn bị bể composite

+ Tiêu chuẩn: Không rò rỉ nước, thể tích vừa phải

+ Kích thước: Kích thước từ 1 m3 trở lên

+ Ưu điểm: Tiện lợi, giá thành thấp

+ Nhược điểm: Không bền, dễ bị thủng

+ Tiêu chuẩn: Máy sục khí chạy ổn định, đủ dây dẫn điện, dẫn khí, ắc quy

để chạy sục khí nạp đầy điện

+ Công suất: 500W/cái trở lên

Hệ thống dây dẫn khí không bị tắc, không bị thủng và có đá sủi cho mỗi dây dẫn

- Yêu cầu về số lượng và chất lượng dụng cụ:

+ Số lượng dụng cụ phải đảm bảo đầy đủ số lượng cần thiết để thực hiện thu hoạch

Số lượng dụng cụ này tùy thuộc vào phương thức thu hoạch cũng như trữ lượng cá cần thu hoạch để có kế hoạch tính toán đầy đủ

+ Chất lượng dụng cụ phải đảm bảo chất lượng tốt, để quá trình thu hoạch được an toàn và hiệu quả

+ Các dụng cụ khác: Cân, dây buộc

3.2 Chuẩn bị phương tiện vận chuyển cá sống

- Phương tiện giản đơn:

+ Phương tiện phục vụ vận chuyển đơn giản là phương tiện vận chuyển với khoảng cách và quãng đường ngắn, trong phạm vi trại nuôi cá Loại phương tiện này chủ yếu vận chuyển với số lượng ít làm nhiều đợt

+ Phương tiện vận chuyển thô sơ, khả năng chuyên chở ít thì số lượng phương tiện vận chuyển nhiều

+ Phương tiện đơn giản là: xe đạp, xe cải tiến, xe kéo, xe máy…

3.3 Vận chuyển cá sống

Vận chuyển cá vào dụng cụ lưu giữ như giai, bể xi măng

- Vận chuyển cá vào giai đặt ngay trong ao nuôi cá hoặc ao bên cạnh, quá trình vận chuyển không để xảy ra tình trạng cá bị xây xát, ngạt ôxy Các bước tiến hành:

+ Cho nước vào xô, chậu, túi PE chuyển cá, lượng nước tỉ lệ 1/1 so với khối lượng cá định chuyển

+ Dùng vợt bắt trực tiếp cá trong lưới thu, ước lượng khối lượng cá tỉ lệ với nước trong dụng cụ vận chuyển

+ Chuyển cá vào giai, đổ cá nhẹ nhàng vào giai, lần lượt đến khi đủ mật

độ đã chọn

- Vận chuyển cá vào bể xi măng

38

Bể xi măng để lưu giữ cá thường đặt khá xa với ao nuôi vì vậy quá trình chuyển cá phức tạp và tốn công sức hơn chuyển vào giai Các bước tiến hành:

+ Chuẩn bị nước trong bể xi măng theo thể tích đã chọn

+ Cho nước vào dụng cụ vận chuyển, có thể là túi PE loại dày 2 lớp; lượng nước/cá tỉ lệ 1/1

+ Dùng vợt bắt cá cho vào túi

+ Buộc túi cá bằng dây cao su và cho lên xe máy, xe đạp

+ Vận chuyển cá vào bể, đổ cá nhẹ nhàng, quan sát trạng thái cá để có thể điều chỉnh mật độ

- Cá sau khi đưa vào dụng cụ lưu giữ đảm bảo khỏe mạnh đúng mật độ và khối lượng cá đã xác định

4 Quản lý môi trường lưu giữ cá sống

- Quá trình lưu giữ cá cần thường xuyên kiểm tra môi trường cũng như dụng cụ chứa cá Kiểm tra nhiệt độ bằng nhiệt kế, nếu nhiệt độ cao trên 26 o

C có thể thêm đá lạnh, cho nước chảy tràn

- Quan sát cá có nổi đầu để bổ sung sục khí, bố trí các dây khí đều trong

bể, thay nước liên tục để tăng ôxy

- Quá trình vận chuyển có thể một số cá yếu bị chết, cần vớt bỏ ra khỏi bể, giai để giữ môi trường trong sạch

- Vớt nhớt cá ở trong bể

- Vớt cá bị yếu hoặc chết ra khỏi dụng cụ lưu giữ

- Che nắng, che mưa cho bể chứa cá

6 Phân loại kích cỡ cá để đông lạnh

Sau khi thu hoạch toàn bộ, cá thường có kích cỡ không đều vì vậy cần phân cỡ cá thương phẩm theo trọng lượng thành các cỡ: Loại 1: trên 700g/con,