Vấn đề vi phạm luật báo chí trên báo in hiện nay

Cùng với các lĩnh vực khác thì văn hoá mà cụ thể là báo chí đã vượt lên và phát triển trong bối cảnh đất nước và quốc tế có nhiều biến động, những thời cơ và thách thức đan xen, cùng vớ

Vấn đề vi phạm luật báo chí trên báo in hiện nay

Lê Thùy Dương

Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Luận văn ThS ngành: Báo chí; Mã số: 60 32 01 Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Văn Hường

Keywords: Báo chí học; Luật Báo chí; Báo in

Content

1 TÍNH CẤP THIẾT VÀ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Thực tiễn hoa ̣t đô ̣ng báo chí trong những năm qua cho thấy, kể từ khi tiến hành công cuô ̣c đổi mới , báo chí nước ta không ngừng phát triển , từng bước đáp ứng mo ̣i yêu cầu của thời đa ̣i Cùng với các lĩnh vực khác thì văn hoá mà cụ thể là báo chí đã vượt lên và phát triển trong bối cảnh đất nước và quốc tế có nhiều biến động, những thời cơ và thách thức đan xen, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ thì nhu cầu thông tin của công chúng tăng lên không ngừng và ngày càng đa dạng Cho dù s ự tác động của cơ chế thị trường đặt ra nhiều thử thách khắc nghiệt, nhưng nhìn chung, báo chí đặc biệt là hệ thống báo in Việt Nam những năm qua vẫn đi theo chi ều hướng tích cực – phát triển về nội dung và hình thức, vẫn giữ vững định hướng của Đảng và Nhà nước, góp phần vào thành tựu chung của sự nghiệp đổi mới đất nước

Nối tiếp truyền thống của báo chí cách mạng, báo chí cách mạng Việt Nam nói chung và báo in nói riêng trong thời đại mới luôn nhận thức sâu sắc tính tất yếu của sự

nghiệp đổi mới, quyết tâm tiến lên chủ nghĩa xã hội bằng việc tích c ực đấu tranh chống tham nhũng và các hành vi tiêu cực, các biểu hiện vi phạm dân chủ, các tệ nạn xã hội, góp phần làm trong sạch Đảng và bộ máy công quyền, khôi phục, nâng cao lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa…

Bên ca ̣nh những thành tựu đã đa ̣t được, trong những năm qua, hoạt động báo in Việt Nam đã bộc lộ không ít những mặt yếu kém cần khắc phục, đặc biệt là biểu hiê ̣n vi phạm Luật Báo chí xuất hiện ngày càng nhiều như : thông tin sai sự thật làm ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân; thông tin không đúng tôn chỉ, mục đích của tờ báo; thông tin giật gân, câu khách; thông tin qua ̉ng cáo… Hiê ̣n tra ̣ng này đã hạn chế rất lớn đến thành tựu đã có,

trở thành vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội dẫn tới những phản ứng gay gắt của dư luận, thậm chí đưa đến phủ nhận những mặt tích cực, làm giảm uy tín và hiệu quả tác động cũng như danh dự của báo in Việt Nam

Từ thực tế đó, tác giả nhận thấy việc khảo sát và phân tích các lỗi vi phạm Luật Báo chí trên báo in hiện nay nhằm tìm ra các phương hướng khắc phục hữu hiệu là rất có ý nghĩa đối với hoạt đô ̣ng báo chí trong thời đại mới

2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Nghiên cứu về vấn đề vi pha ̣m Luâ ̣t Báo chí trên báo in cho đến nay không còn là vấn đề mới mẻ nhưng trong mo ̣i thời điểm nó vẫn còn nguyên tính thời sự luôn được quan tâm đối với hoa ̣t đô ̣ng báo chí Viê ̣t Nam

Luật Báo chí đã ra đời tương đối sớm, có quá trình hình thành, phát triển rõ nét và gắn liền với hoạt động báo chí trong mấy chục năm qua Luật Báo chí là hành lang pháp

lý tạo điều kiện cho báo chí hoạt động và phát triển tích cực Tuy nhiên, cho đến nay , hiê ̣n tra ̣ng vi pha ̣m Luâ ̣t Báo chí nói chung và trong lĩnh vực báo in nói riêng đã và đang trở thành mô ̣t vấn đề nhức nhối đối với các nhà quản lý và chỉ đa ̣o báo chí Chính vì vậy, đã có nhiều nghiên cứu liên quan về vấn đề này Có thể điểm qua một số công trình như :

Luâ ̣n văn Tha ̣c sĩ “Thực trạng và giải pháp khắc phục những sai phạm trên báo in hiê ̣n nay” của Bùi Duy Quang (2004); Luâ ̣n văn Tha ̣c sĩ “Thực trạng thông tin giật g ân câu khách” trên báo in hiê ̣n nay của tác giả Nguyễn Hải Hồng (2008); Luận văn Tha ̣c sĩ

“Nhận diê ̣n sai phạm về nội dung thông tin” của Bùi Thị Thu Thanh (2008)… Với sự

thống kê sơ bô ̣ trên đây , chúng ta nhận thấy đó là những th ành quả, là sự sáng tạo đáng trân tro ̣ng của nhiều tác giả nghiên cứu trong lĩnh vực này Tuy phần lớn các công trình chỉ dừng lại ở mức độ hạn chế, ở phạm vi cá thể, chưa mang tính quy mô và tính hệ thống

nhưng chúng đã giúp cho tác giả của luận văn này có được những tư duy cần thiết để thiết

lâ ̣p nên quan điểm khoa ho ̣c của bản thân trong quá trình thực hiê ̣n đề tài “Vấn đề vi phạm Luật Báo chí trên báo in hiện nay”

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN VĂN

Mục đích: Đánh giá thực trạng thi hành Luật Báo chí trên báo in , đề xuất các phương hướng cơ bản đ ể khắc phục những sai phạm Luâ ̣t B áo chí trên báo in hi ện nay nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả của báo chí trướ c yêu cầu và nhiê ̣m vu ̣ mới

Nhiệm vụ:

● Đánh giá thực tra ̣ng thi hành Luâ ̣t Báo chí c ủa nước ta trong những năm vừa qua Nêu bật những ưu điểm mà báo chí nước ta đã đạt được và đ ồng thời, chỉ ra những mặt hạn chế của báo chí Ngoài ra , luận văn cũng nêu lên các quan điểm đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đối với công tác báo chí

● Khảo sát , phát hiện, phân loại và phân tích , đánh giá nh ững biểu hiện vi phạm Luật Báo chí trên báo in hiện nay Từ đó, tìm ra những nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến những sai phạm

● Đề xuất, kiến nghi ̣ những phương hướng có tính khả thi nhằm khắc phục những vi phạm Luật Báo chí nhằm nâng cao hi ệu quả của báo chí trong giai đoạn hiê ̣n nay và những năm tiếp theo

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Vi pha ̣m Luâ ̣t Báo chí đối với báo in có pha ̣m vi khá rô ̣ng , có nhiều vấn đề hay nhưng do ha ̣n chế các yếu tố chủ quan và khách quan , tác giả chỉ xác định các vấn đề chủ

yếu cần đưa ra xem xét, nghiên cứu trong luâ ̣n văn, bao gồm: Mối quan hê ̣ hai chiều giữa báo chí và pháp luật ; Thực trạng vi phạm Luật Báo chí qua phản ánh của báo in hiê ̣n nay; Nguyên nhân va ̀ giải pháp khắc phục vi phạm Luật Báo chí trên báo in hiê ̣n nay và

trong thời gian tới

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Khảo sát và nghiên cứu những tác phẩm báo chí được đăng tải trên 10 ấn phẩm báo

in (Tuổi tre ̉ , Tiền Phong , Thanh Niên , Đại đoàn kết , Nông nghiê ̣p Viê ̣t Nam , Đất Việt , Pháp luật Việt Nam, Bảo vệ pháp luật, Phụ nữ Việt Nam, Lao động) của Việt Nam từ năm

2006 đến 2009

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Cơ sở lý luận của luận văn dựa trên: vận dụng phương pháp luâ ̣n chung nhất của chủ nghĩa Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm các quan điểm duy vâ ̣t b iê ̣n chứng, duy vâ ̣t li ̣ch sử, vâ ̣n du ̣ng đường lối lãnh đạo của Đảng và pháp luật của Nhà nước

ta

“Vấn đề vi pha ̣m Luâ ̣t Báo chí trên báo in hiê ̣n nay” sử du ̣ng những kiến t hức của chuyên ngành Báo chí, cụ thể là trong hai môn Báo in và Luật báo chí để phục vụ cho quá trình thực hiện đề tài Ngoài ra, luâ ̣n văn này còn được tiến hành nghiên cứu bằng các phương pháp khác như:

Phương pháp khảo sát thực tiễn báo in

Phương pháp phân loại

Phương pháp phân tích tổng hợp

Phương pháp phỏng vấn sâu

Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

6 Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

“Vấn đề vi ph ạm Luật Báo chí trên báo in hiện nay” là một đề tài mang ý nghĩa

khoa học sâu sắc vì đã phần nào giải quyết về mặt lý thuyết và nhận định thực tiễn một số

vi phạm Luật Báo chí của một số nhà báo, tổ chức, cơ quan báo chí đang tham gia trong lĩnh vực báo chí hiện nay

Luâ ̣n văn đồng thời làm rõ hơn v ị trí, vai trò, chức năng của báo chí trong giai đoạn mới, giai đoạn cơ chế thị trường theo định hướng XHCN, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng các sản phẩm báo chí để đây thực sự là tiếng nói của Đảng, diễn đàn của nhân dân, phục vụ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, giúp ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế xã hội của đất nước Mặt khác, luận văn góp phần củng cố cho người làm báo và những ai tham gia vào hoạt đô ̣ng báo chí vững vàng hơn về quan điểm, tư tưởng của mình trong quá trình hành nghề Luâ ̣n văn còn là tài liệu tham khảo tốt cho cá c cơ sở nghiên cứu , đào ta ̣o, các cơ quan báo chí và những ai quan tâm

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu , kết luâ ̣n, danh mu ̣c tài liê ̣u tham khảo , nô ̣i dung của luâ ̣n văn đươ ̣c cấu trúc thành 3 chương, 108 trang

● Chương 1: Mối quan hê ̣ giữa báo chí và pháp luâ ̣t

● Chương 2: Thực tra ̣ng vi pha ̣m Luâ ̣t Báo chí trên báo in hiện nay

● Chương 3: Nguyên nhân và giải pháp khắc phu ̣c vi phạm Luật Báo chí trên báo in

hiện tại và thờ i gian tới

PHẦN NỘI DUNG Chương 1 MỐI QUAN HỆ GIỮA BÁO CHÍ VÀ PHÁP LUẬT 1.1 VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

1.1.1 Vai tro ̀ và chức năng của báo chí trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Trong nội dung này, luận văn tập trung đề cập đến vai trò và chức năng của báo chí trong sự nghiệp đổi mới đất nước Trong đó, phải kể đến là chức năng thông tin và chức năng điều khiển, điều chỉnh các hiện tượng xã hội trên cơ sở hướng dẫn dư luận xã hội Phát huy những vai trò và chức năng của báo chí sẽ góp phần thúc đẩy và phát triển xã hội

1.1.2 Vai tro ̀ lãnh đa ̣o của Đảng và Nhà nước đối với hoa ̣t đô ̣ng báo chí

1.1.2.1 Nội dung lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với báo chí

● Đảng định hướng chính trị đối với báo chí Đường lối chính trị của báo chí chính

là đường lối của Đảng Đường lối đúng đắn của Đảng chứa đựng nội dung thông tin có sức sống và cách mạng cho báo chí Nó giúp cho báo chí thuận lợi trong hoạt động nghiệp vụ, phát huy được vai trò của mình, là cơ sở để báo chí đổi mới nội dung, hình thức thông tin, đáp ứng được nhu cầu thông tin của xã hội

● Đảng cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời về đường lối, chính sách và tình hình thực tiễn cho cơ quan báo chí Đảng coi thông tin cho báo chí cũng là thông tin

cho Đảng và cho xã hội Được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời là cơ sở để báo chí đảm bảo tính đảng và tính chân thật, làm tốt chức năng thông tin đại chúng của mình, giúp quần chúng cập nhật thông tin

● Tổ chức sự phối hợp giữa các phương tiện thông tin Sự phối hợp giữa các cơ

quan thông tin nhằm làm cho thông tin thêm đa dạng, nhiều chiều, nhiều cấp độ, đảm bảo

sự nhất quán về độ chính xác của thông tin phát ra, tránh tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”, hoặc nhiễu thông tin

1.1.2.2 Phương thức lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với báo chí

● Đảng lãnh đạo bằng cách đề ra các nghị quyết, chỉ thị đối với báo chí Bằng các

nghị quyết, chỉ thị đối với báo chí, Đảng thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với báo chí ngày càng có hiệu quả Có nghị quyết, chỉ thị cho mình, báo chí tự tin hơn trong hoạt động nghề nghiệp, từ đó phát huy mạnh mẽ hơn vai trò của báo chí cách mạng

● Đảng lãnh đạo báo chí thông qua nhiều cơ quan đoàn thể Đảng lãnh đạo Nhà

nước thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng thành luật pháp, chính sách

và kiểm tra công việc quản lý của Nhà nước đối với báo chí Đảng lãnh đạo thông qua

các cơ quan nhà nước trực tiếp là tổ chức Đảng trong cơ quan nhà nước Đảng lãnh đạo thông qua các đoàn thể nhân dân, đặc biệt là Hội Nhà báo (HNB) Đảng lãnh đạo thông qua các tổ chức đảng trong các cơ quan báo chí, trong các cấp HNB Đảng lãnh đạo trực tiếp các cơ quan báo chí của Đảng Đảng trực tiếp lãnh đạo, quản lý các cơ quan báo chí của Đảng với tư cách là cơ quan chủ quản Đối với các loại hình báo chí khác, Đảng lãnh

đạo thông qua tổ chức đảng trong cơ quan nhà nước, qua Đảng đoàn trong các đoàn thể

và thông qua sự quản lý của các cơ quan nhà nước

● Đảng lãnh đạo thông qua việc bố trí, đào tạo, quản lý cán bộ lãnh đạo cơ quan báo chí và công tác cán bộ báo chí Từ vị trí, vai trò của người cán bộ trong cơ quan báo

chí, Đảng đặc biệt chú ý đến đào tạo, bố trí và quản lý cán bộ trong các báo và tập trung chăm lo cho đội ngũ Tổng biên tập, vì họ là người chịu trách nhiệm chính và toàn diện về mọi việc của cơ quan báo

● Đảng kiểm tra nội dung chính trị tư tưởng của báo chí và kiểm tra các cấp uỷ và

tổ chức Đảng thực hiện tốt việc lãnh đạo, quản lý báo chí thuộc quyền Với báo chí, sự

lãnh đạo của Đảng thông qua công tác kiểm tra, uốn nắn kịp thời các lệch lạc có tác dụng nhiều mặt Công tác đó bao gồm: kiểm tra nội dung chính trị - tư tưởng trong các báo; xử

lý nghiêm đối với những cán bộ cố tình vi phạm luật pháp hoặc lợi dụng báo chí để thực hiện mưu đồ xấu; kiểm tra công tác quản lý của nhà nước đối với báo chí qua việc ban hành các chính sách, quy chế, pháp luật, hướng dẫn thực hiện và xử lý các sai phạm; kiểm tra trách nhiệm chỉ đạo toàn diện báo chí của các cơ quan chủ quản báo chí Công tác kiểm tra của Đảng tiến hành đồng bộ với thanh tra của Nhà nước

1.2 MỐI QUAN HỆ GIỮA BÁO CHÍ VÀ PHÁP LUẬT

1.2.1 Khái niệm về Luật Báo chí

Luật Báo chí được hiểu là tổng hợp tất cả các quy phạm pháp luật do nhà nước ban

hành để nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội (tự do báo chí và tự do ngôn luận; tổ chức

và hoạt động của hệ thống báo chí Việt Nam; địa vị pháp lý của các chủ thể tham gia báo chí; quản lý báo chí) trong lĩnh vực báo chí

1.2.2 Sƣ ̣ ra đời của Luâ ̣t Báo chí

Luật Báo chí ra đời và phát triển để đảm bảo quá trình hoạt động báo chí ổn định và phát triển Cơ sở cho Luật Báo chí đầu tiên là sắc lệnh 41, ra đời vào 29/3/1946 Kế tiếp

là Luật Báo chí năm 1957 Luật số 100SL/L002 quy định chế độ báo chí do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh ban hành ngày 25/5/1957 Trước sự phát triển như vũ bão của báo chí thế giới trong “thời đại thông tin”, cùng với những biến đổi của xã hội – quá trình công nghệ hoá - hiện đại hoá, một số nhiệm vụ của báo chí được quy định trong Luật Báo chí 1957 không còn thích hợp với hoàn cảnh mới đó và yêu cầu thay thế Luật Báo chí

1957 bằng một Luật Báo chí mới phù hợp hơn là một vấn đề hết sức cần thiết Theo đó, Luật Báo chí mới được quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VIII,

kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 28/12/1989 và được Hội đồng Nhà nước CHXHCN Việt Nam công bố ngày 2/1/1990, thay thế cho Luật năm 1957 Luật Báo chí 1990 bao gồm lời nói đầu, 7 chương và 31 điều khoản Sau những mặt tích cực thì qua thực tiễn Luật báo chí năm 1989 đã bộc lộ một số mặt chưa hoàn chỉnh, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu

do sự phát triển nhanh chóng của đất nước và tình hình mới trên thế giới đặt ra Do đó, Luật Báo chí bổ sung, sửa đổi một số điều luật, được Quốc hội thông qua tháng 5/1999 đã

ra đời

1.2.3 Mối quan hê ̣ giƣ̃a báo chí và pháp luâ ̣t

Trong tiểu mục này, luận văn tập trung đi sâu vào mối quan hệ giữa luật pháp và báo chí

Chức năng của pháp luật là điều chỉnh các quan hệ xã hội Báo chí cũng là một tổ chức xã hội Do đó , báo chí cũng nằm trong phạm vi tác động và điều chỉnh của pháp luật Luật Báo chí chính là hành lang pháp lý tạo điều kiê ̣n cho hoa ̣t đô ̣ng báo chí nói chung và báo in nói riêng phát triển tích cực Nói một cách cụ thể và khoa học hơn, Luật Báo chí ra đời nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội trong lĩnh vực báo chí Mối quan

hệ hai chiều gi ữa luật pháp và báo chí chính là m ối quan hệ gắn bó, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau

Trong đời sống xã hội, báo chí đóng vai trò là phương tiện thông tin đại chúng, là người tạo lập và hướng dẫn dư luận xã hội Báo chí có khả năng tác động mạnh mẽ đến hành vi và nhận thức của con người Với những thế mạnh sẵn có, báo chí vừa có khả

năng phổ biến pháp luật trong toàn xã hội, vừa tuyên truyền, cổ động nhân dân tuân thủ pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho pháp luật thực hiện các chức năng của mình Báo chí còn có khả năng tác động tích cực trong viê ̣c hoàn thiê ̣n hê ̣ thống pháp luâ ̣t

Chúng ta đã nhìn nhận b ản thân báo chí là một tổ chức xã hội, nó nằm trong phạm

vi điều chỉnh của pháp luật Sự can thiệp của luật pháp vào hoạt động của báo chí là điều tất yếu Một mặt, luật pháp kịp thời “bật đèn đỏ” trước các sai phạm của nhà báo và cơ quan báo chí Mặt khác, luật pháp bảo hộ và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiệp

vụ của giới báo chí Chính vì vậy, trong lĩnh vực báo chí , pháp luật tạo ra sự ổn định cho báo chí hoạt động đảm bảo tính tự do và sáng tạo , đồng thời bảo vê ̣ và kiểm soát được các hoạt động đó n hằm ngăn chă ̣n những hành vi xâm ha ̣i quyền lợi của nhân dân , quốc gia Hơn nữa, với pháp luâ ̣t trong tay , Đảng và Nhà nước mới có phương tiê ̣n để thực hiê ̣n những quyết sách nhằm giải quyết các vấn đề của báo chí đồng thời đưa ra các nhiê ̣m vu ̣ tương ứng cho các chủ thể tham gia hoa ̣t đô ̣ng báo chí Với hê ̣ thống các văn bản quy phạm pháp luật , Đảng và Nhà nước ta đã ta ̣o lâ ̣p mô ̣t môi trường pháp lý thuâ ̣n

lơ ̣i, tin câ ̣y và chính thức cho sự tự do sáng tạo, bình đẳng trong hoạt động báo chí , góp phần nâng cao hiê ̣u quả hoa ̣t đô ̣ng của báo chí trên mo ̣i lĩnh vực – kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội

Có thể khẳng định , pháp luật là hành lang pháp lý có tác động tích cực đối với hoạt

đô ̣ng báo chí; là phương thức quản lý có vị trí hàng đầu cho bộ máy quản lý báo chí hoạt

đô ̣ng; mở đường cho hoa ̣t đô ̣ng sáng ta ̣o ra các tác phẩm báo chí ; tạo điều kiện tốt cho báo chí phát triể n vừa hòa nhâ ̣p với báo chí quốc tế , đáp ứng yêu cầu của quá trình hô ̣i nhâ ̣p quốc tế hóa vừa giữ gìn bản sắc riêng

Ngoài ra, luật pháp giúp cho nhà báo có thể nhìn nhận, đánh giá sự việc, vấn đề một cách đúng đắn, công bằng và hợp lý Chính luật pháp đã góp phần giữ vững nhân cách và đạo đức nghề nghiệp cho mỗi nhà báo; góp phần giữ gìn chất lượng tờ báo, uy tín của cơ quan báo chí

1.2.4 Mô ̣t số điều luâ ̣t cơ bản của Luâ ̣t Báo chí hiê ̣n nay

● Luật báo chí (Luật báo chí năm 1999 bao gồm 7 chương và 30 điều khoản)

● Các văn bản dưới Luật về hoạt động báo chí

Ngày 26/4/2002 Chính phủ ra nghị định số 51/2002/NĐ-CP về quy định chi tiết thi hành Luật báo chí, luật sửa đổi bổ sung một số điều luật báo chí

Ngày 26/6/2001 Chính phủ ra nghị định số 31/2001/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hoá thông tin

Ngày 16/11/2001 Pháp lệnh quảng cáo đã được Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá X thông qua và có hiệu lực 1/5/2002

Tiểu kết chương I

Trong tiểu kết chương 1, tác giả luận văn đã khẳng đi ̣nh vai trò không thể thiếu của báo chí đến đời sống xã hội cũng như vai trò to lớn và ý nghĩa của Đảng , Nhà nước trong công tác lãnh đa ̣o, chỉ đạo và xây dựng các đường lối, chính sách góp phần nâng cao hiê ̣u quả của hoạt động báo chí Đồng thời, tác giả đề cập đến một số vấn đề cơ bản về Luâ ̣t Báo chí như khái niệm , nguồn gốc ra đời, mô ̣t số điều luâ ̣t cơ bản cũng như mối quan hệ hai chiều giữa báo chí và pháp luật Chương 1 là cơ sở lý luận cho luâ ̣n văn tiến hành giải quyết những nô ̣i dung trong những chương tiếp theo

Chương 2 THỰC TRẠNG VI PHẠM LUẬT BÁO CHÍ TRÊN BÁO IN HIỆN NAY 2.1 TÌNH HÌNH CHUNG VỀ THI HÀNH LUẬT BÁO CHÍ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

2.1.1 Công ta ́ c tuyên truyền, phổ biến Luật Báo chí

Trong tiểu mục này, luận văn tiến hành xem xét và đánh giá lại công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Báo chí của nước ta trong thời gian vừa qua Bằng nhiều hình thức khác nhau, công tác tuyên truyền phổ biến Luật Báo chí đã và đang được các cơ quan chức năng thực hiện thường xuyên, liên tục và ngày càng tích cực hơn Nhờ đó, sự hiểu biết về Luật Báo chí đã từng bước có những chuyển biến tích cực, từng bước thu hút được sự quan tâm của nhiều đối tượng Tuy nhiên, trong những năm qua, công tác này vẫn còn nhiều yếu kém, tồn tại Cụ thể, trong đội ngũ cán bộ hoạt động báo chí đặc biệt

cả lãnh đạo một số cơ quan báo chí v ẫn chưa nắm vững nội dung hoặc nhận thức chưa đầy đủ về Luật Báo chí; tôn chỉ mục đích, nguyên tắc chỉ đạo, đối tượng phục vụ, phương thức hoạt động và thể hiện báo chí Từ đó, dẫn đến những sai phạm về nội dung và hình thức báo chí dù đã được nhắc nhở, kiểm điểm xử lý rất nhiều lần

Tổng hơ ̣p về kết quả xử lý vi pha ̣m về báo chí (2006-2009)

Nô ̣i dung 2006 2007 2008 2009

Nguồn: Các báo cáo hàng năm của Bộ Thông tin và Truyền thông

2.1.2 Viê ̣c thƣ̣c thi Luật Báo chí trong thƣ̣c tiễn

Với nội dung này, luận văn nêu rõ những ưu điểm và hạn chế của việc thực thi Luật Báo chí trong thực tiễn Có thể khẳng định, đa phần các chủ thể tham gia vào hoạt động này đều có ý thức chấp hành pháp luật về báo chí Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được thì công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc, tồn tại và yếu kém Cụ thể: các cơ quan báo chí, các cơ quan chủ quản báo chí, các cơ quan quản lý báo chí, HNB cũng như bản thân người làm báo vấn thiếu sự chủ động tích cực trong việc tuân thủ, thi hành và sử

dụng pháp luật trong hoạt động của mình

2.2 THƢ̣C TRẠNG VI PHẠM LUẬT BÁO CHÍ QUA BÁO IN HIỆN NAY

2.2.1 Thuật ngữ vi pha ̣m

Vi pha ̣m trong hoa ̣t đô ̣ng báo chí có nghĩa là vi pha ̣m các quy đi ̣nh , làm không đúng những điều quy đi ̣nh mà thể chế chính tri ̣ đó đă ̣t ra Báo chí là tên gọi chung của các loại hình (báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử, ) với ý nghĩa là tiếng nói chung của giai cấp công nhân và nhân d ân lao đô ̣ng Hoạt động báo chí phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng , quản lý của Nhà nước Như vâ ̣y, vi pha ̣m trên báo in là những hành vi cố ý hoă ̣c vô ý mà nhà báo, cơ quan báo chí vi pha ̣m các nguyên tắc của Đảng và những quy tắc quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực báo in làm ảnh hưởng đến hiệu quả , lơ ̣i ích tuyên truyền của

Đảng, Nhà nước, và nhân dân

2.2.2 Nhƣ ̃ng biểu hiện vi phạm Luật Báo chí trên báo in hiện nay

Trong tiểu mục này, luận văn tiến hành thống kê, khảo sát, đánh giá và nhận xét những sai phạm Luật Báo chí trên 10 ấn phẩm báo in được lựa chọn từ năm 2006 đến

2009 Đó là báo Tuổi tre ̉ , Tiền Phong, Thanh Niên, Đại đoàn kết, Nông nghiê ̣p Viê ̣t Nam, Đất Việt, Pháp luật Việt Nam , Bảo vệ pháp luật , Phụ nữ Việt Nam , Lao động Qua quá

cho thấy, các lỗi sai trên báo in phần lớn rơi vào những loại sai phạm như: Báo chí thông tin không có lợi cho quốc gia , đối ngoại và đi ̣nh hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước (20,40%);Báo chí thông tin sai sự thật, xúc phạm uy tín cá nhân, tổ chức (36,73%); Báo chí thông tin mang tính giật gân , câu khách: (10,20%); Báo chí thông tin không đúng tôn chỉ , mục đích của cơ quan báo chí (12,24%); Báo chí thông tin quảng cá o (20,40%)

Tiểu kết chương 2 Chương 2 của luận văn đã đưa ra một cái nhìn bao quát về thực tra ̣ng thi hành luâ ̣t

của báo chí nước ta trong những năm trở lại đây Từ cái nhìn bao quát đó , luâ ̣n văn tiếp

tục lấy đối tươ ̣ng khảo sát và nghiên cứu là 10 ấn phẩm báo in để tiến hành khảo sát, phát

hiê ̣n, phân loại và phân tích cụ thể các lỗi vi phạm Luật Báo chí nhằm làm rõ hơn thực trạng của việc thi hành luật trong hoạt động báo in nói riêng Sau khi thực hiện, luận văn nhận thấy, phần lớ n các cơ quan báo chí đều mắc phải những lỗi vi pha ̣m cơ bản về nội

dung, đó là: báo chí thông tin sai sự thật làm ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân; báo chí thông tin không đúng tôn chỉ, mục đích của tờ báo; báo chí thông tin giật gân , câu khách; báo chí thông tin quảng cáo ; báo chí thông t in không co ́ lợi cho quốc gia , đối ngoại và định hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước

←

● Báo chí thông tin không có lợi cho quốc

gia, đối ngoại và đi ̣nh hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước

● Báo chí thông tin sai sự thật , xúc phạm

uy tín cá nhân , tổ chức

● Báo chí thông tin mang tính giật gân , câu khách

● Báo chí thông tin quảng cáo

mục đích