Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn

Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn Nguyễn Công Thanh Dung Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS.. Chuyên ngành: Văn học Việt Nam; Mã số: 60 22 34 Người hướng dẫn: PGS.TS

Trang 1

Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của

Quách Tấn

Nguyễn Công Thanh Dung

Trường Đại học KHXH&NV Luận văn ThS Chuyên ngành: Văn học Việt Nam; Mã số: 60 22 34

Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Nho Thìn

Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật nói chung, thơ Đường luật của

Quách Tấn nói riêng, trên cơ sở đối chiếu so sánh với thơ Đường luật trong văn học Việt Nam hồi nửa đầu thế kỷ XX trong bối cảnh hiện đại hoá văn học nước nhà Tìm hiểu mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn từ phương diện nội dung cảm hứng Tìm hiểu mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn

từ phương diện nghệ thuật biểu hiện

Keywords: Nghiên cứu văn học; Văn học Việt Nam; Thơ; Thơ Đường luật; Quách

Tấn, 1910-1992

Content

Trang 2

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

Chương 1 THƠ ĐƯỜNG LUẬT CỦA QUÁCH TẤN VÀ XÁC LẬP MÃ

1.1 Quách Tấn: nhà thơ xuất sắc của dòng thơ Đường luật Việt Nam nửa

1.1.3 Quách Tấn với nhóm Bàn Thành tứ hữu 30 1.1.4 Quách Tấn: nhà thơ thuỷ chung với thơ cách luật 31 1.1.5 Ảnh hưởng của thơ Đường đối với thơ Quách Tấn 33

1.2.1 Khái niệm: Thơ Đường, Thơ Đường luật, Thơ Đường luật Việt Nam 1.2.2 Những tiêu chí xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật 38

1.3 Thơ Đường luật nửa đầu thế kỷ XX và nhu cầu kế thừa tinh hoa thơ truyền thống 50

1.3.1 Nhu cầu hiện đại hoá thơ Việt trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ

1.3.2 Thơ Đường luật nửa đầu thế kỷ XX vẫn tiếp tục tồn tại trên báo chí và

1.3.3 Dấu ấn tượng trưng của thơ Đường luật trong Thơ Mới 62 1.3.4 Ảnh hưởng của thơ Đường đối với một vài thơ lãng mạn Việt Nam

Trang 3

2.2.1 Hình ảnh thiên nhiên trong hiện thực cuộc sống 78

2.2.2 Tái hiện một số hình ảnh thiên nhiên: hoa cúc, chim én, ánh trăng 83

2.3.2 Quê hương: nơi gia đình sinh sống và đoàn tụ 95

Chương 3 MÃ NGHỆ THUẬT THƠ ĐƯỜNG LUẬT CỦA QUÁCH

3.1.1 Quan niệm của nhà thơ về việc dụng điển, luyện chữ 112 3.1.2 Quan niệm của nhà thơ về việc chọn thể thơ để sáng tác 114 3.1.3 Những thể thơ được Quách Tấn sử dụng trong các tập thơ 115

3.2.1 Những nét mới trong nghệ thuật dụng điển 117 3.2.2 Những cách tân về ngôn ngữ - hình ảnh thơ 117

Trang 4

3.3 Những nét mới trong việc tổ chức nhịp điệu và hệ thống giọng điệu

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN

Trang 5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quách Tấn (1910-1992) quê ở Binh Định, từ năm 1935 cho

đến cuối đời, gia đình ông chọn Nha Trang làm quê hương thứ

hai Ông là nhà thơ khá nổi tiếng trong phong trào Thơ Mới giai

đoa ̣n 1932-1945 Thơ ông được vinh dự lo ̣t vào con mắt xanh

của nhà phê bình Hoài Thanh , đươ ̣c tuyển vào Thi nhân Viê ̣t

Nam (1941) Từ khi xuất hiê ̣n trên thi đàn cho đến cuối đời ,

Quách Tấn bình tĩnh , lă ̣ng lẽ chuyên sáng tác theo thể thơ luâ ̣t

Đường, mô ̣t thể thơ cũ mà đương thời có cuô ̣ c tranh luâ ̣n gay

gắt, ấy thế mà thơ ông vẫn được công chúng mến mộ , còn các

nhà thơ Mới lãng mạn thì mở cửa đón ông vào làng thơ Đề tài

này góp phần lý giải vì sao có hiê ̣n tượng trên

2 Lịch sử vấn đề

2.1 Nhƣ̃ng ý kiến đánh giá về thơ Quách Tấn

Có thể điểm lại tình hình nghiên cứu về thơ Quách Tấn qua

ba chă ̣ng đường như sau:

2.1.1 Trước năm 1945:

Giữa lúc thơ Mới lãng ma ̣n và thơ cũ đang tran h luâ ̣n ồn ào

trên báo chí thì thơ Quách Tấn xuất hiê ̣n Những bài thơ đầu tay

đươ ̣c đăng trên An Nam tạp chí của Tản Đà vào năm

1932-1933 Những thi phẩm đó sau này được tâ ̣p hợp trong “Một tấm

lòng” (1939), Tản Đà viết lời tựa, Hàn Mặc Tử viết lời bạt, đều

đánh giá cao thơ Quách Tấn Tiếp theo, các tác giả: J.M Thích,

Vân Sơn viết bài giới thiê ̣u tâ ̣p thơ này Hai năm sau, “Mùa cổ

điển” ra đời, Chế Lan Viên trong lời tựa đã khen ngợi tài thơ ,

chỉ ra những nét mới trong tâm hồn của nhà thơ cũ Quách Tấn

Rồi Bích Khê , Yến Lan , Nam Xuyên đã viết nhữntg bài phê

bình về tập thơ Từ đó , thơ Quách Tấn được Hoài Thanh và

Hoài Chân giới thiệu trang trọng trong “Thi nhân Viê ̣ t Nam”

Trang 6

(1941); Vũ Ngọc Phan đã dành một vị trí cho Quách Tấn trong

công trình bề thế “Nhà văn hiê ̣n đại” (1943) Như vậy, trước

Cách mạng tháng Tám, các nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình đều khẳng định nét đẹp, cái mới trong thơ Đường luật của Quách Tấn Các bài viết đều trân trọng những đóng góp của thơ Quách Tấn đối với nền văn học hiện đại

2.1.2 Từ năm 1945 đến năm 1975:

Từ năm 1946, cả nước ta tập trung chống Pháp , có lẽ vì thế

mà không có bài viết nào về thơ Quách Tấn đăng trên báo Sang chă ̣ng đường 1955 – 1975, trong Nam ngoài Bắc đều có nhắc đến Quách Tấn trong các công trình nghiên cứu, các bộ văn học sử, trên các báo và tạp chí Chương sách viết về giai đoa ̣n văn

học 1930 –1945 trong các bô ̣ văn ho ̣c sử ở ngoài Bắc như: Lược thảo lịch sử văn học Việt Nam của nhóm Lê Quý Đôn ; Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam của nhóm Văn Sử Địa ; Lịch sử văn học Việt Nam tâ ̣p 5 (1930 – 1945) của ĐHSP Hà Nội ; Văn học Viê ̣t Nam 1900 – 1945 của ĐH Tổng hợp Hà Nội , khi viết về

văn ho ̣c lãng ma ̣n , các nhà nghiên cứu đều có nhắc đến Quách

Tấn với hai tâ ̣p thơ “Một tấm lòng” và “Mùa cổ điển” Trong công trình Thơ ca Viê ̣t Nam : hình thức và thể loại , Bùi Văn

Nguyên và Hà Minh Đức có chỉ ra sự đổi mới , sáng tạo của Quách Tấn qua hình thức thơ cũ Các tiểu luận viết về thơ Mới

đăng trên Tạp chí Văn học cũng có nhắc đến thơ Quách Tấn Ở

trong Nam, sách báo viết về Quách T ấn có vẻ sôi nổi hơn Các

công trình như : Viê ̣t Nam văn học sử giản ước tân biên của

Phạm Thế Ngũ ; Viê ̣t Nam thi nhân tiền chiến của Nguyễn Tấn Long và Nguyễn Hữu Tro ̣ng; Hồn thơ nước Viê ̣t của Lam Giang

đều đã có nhận định về thơ Quách Tấn Nhiều nhà nghiên cứu viết nhiều bài về thơ Quách Tấn , nhất là các tâ ̣p xuất bản sau

này như “Đọng bóng chiều” , Mộng Ngân Sơn” , “Giọt trăng”

Trang 7

trên tuần báo Mùa lúa mới, Nguyê ̣t san Thông tin, Tạp chí Thời tập v.v và nhất là trên Tạp chí Văn (số đă ̣c biê ̣t biê ̣t về Quách

Tấn)

Qua những bài viết về Quách Tấn từ năm 1945 - 1975 vừa trình bày, có thể nhận thấy rõ một điều hầu hết các nhà phê bình đều đánh giá cao quan điểm tích cực của nhà thơ trong giai đoạn này là tư tưởng Thiền thấm đẫm trong từng ngôn từ thơ, phong vị thơ mang âm hưởng Đường thi như sợi chỉ xanh xuyên suốt các sáng tác của ông Thơ Quách Tấn vẫn tuân thủ tính quy phạm của thể loại nhưng mới ở chỗ dùng chữ đặt câu, hàm súc, đa nghĩa, có chiều sâu tâm linh Ông đã biết gắn chặt cái cựu vào cái tân với một ý tứ tân kỳ đầy mãnh lực Cái mốc thời gian trước năm 1975 giữa hai miền Nam - Bắc có nhiều biến động, có nhiều khác biệt trong cùng một đất nước, nhưng

đa phần bạn đọc điều mở lòng mình để chào đón một hồn thơ dung dị mà sâu sắc này, đã chứng tỏ rằng nhà thơ cũ trong thời đại Thơ Mới vẫn có sức lay động lòng người

2.1.3 Từ năm 1975 đến nay:

Tên tuổi và thơ Quách Tấn đã được ghi nhâ ̣n trong Từ điển

văn học bô ̣ cũ cũng nh ư bô ̣ mới Trên các báo và ta ̣p chí như

Tạp chí Văn , tuần báo Văn nghê ̣ thành phố Hồ Chí Minh , báo Khánh Hòa, Tạp chí Văn nghệ Nha Trang, Thanh niên, Tuổi trẻ, Văn Nghê ̣ (Hô ̣i Nhà văn Viê ̣t Nam), Tạp chí Hán Nôm, Tạp chí Khoa học Xã hội vùng Nam bộ v.v rải rác cũng có đăng nhiều

bài viết về ông Đặc biệt, năm 1992, lúc nhà thơ từ giã cõi đời , đã có hơn hai mươi bài viết về ông, về thơ văn và các công trình biên khảo của ông, về những kỷ niê ̣m vớ i ông của nhiều tác giả thuô ̣c nhiều thế hê ̣ khác nhau đăng trên cá c báo ở trung ương cũng như ở địa phương Tất cả đều đánh giá cao tài thơ , vị trí

Trang 8

cuả ông trong văn học hiện đại Những ý kiến đó giúp cho tôi có cái nhìn tổng quan khi thực hiện đề tài luận văn

Tóm lại, từ 1975 đến nay, nhất là sau đổi mới, các nhà nghiên cứu phê bình lại một lần nữa khẳng định đóng góp về nội dung, về nghệ thuật của thơ Đường luật Quách Tấn trong

thơ Việt hiện đại Những đóng góp của ông đã được Tự điển văn học xác nhận Ông là người chuyên tâm và có công lớn đối

với thể thơ cách luật, đã sáng tác và dịch thuật trên ngàn bài

Thơ ông, nếu ban đầu ở Một tấm lòng mang cái trong trẻo hồn nhiên của nhà thơ trước thiên nhiên thì đến Mùa cổ điển lại

mang cái buồn ưu tư xa vắng, nỗi “buồn mà đẹp” này cũng là nét chung của Thơ Mới bấy giờ Ông chuyên sáng tác thơ luật nhưng lại mang cảm xúc mới, ý lạ mà nồng nàn, làm cho người đọc rung động, bồi hồi theo tiếng lòng của tác giả Để rồi càng về sau, thơ ông dường như đã nhập vào Thiền, với những vần thơ thấm đẫm Thiền vị Thơ đường luật Việt Nam qua mấy trăm năm phát triển, đến Quách Tấn, nó trở nên thâm trầm, hàm súc,

đi sâu vào nghệ thuật thể loại, mỗi từ mỗi ý đều hàm nghĩa Thơ ông chứa nhiều ý tưởng và ám thị cô đúc hơn là miêu tả, giãi bày

2.2 Những ý kiến về thơ Đường luật nửa đầu thế kỷ XX

Thơ Đường luật ở Việt Nam có lịch sử lâu đời, gắn liền với văn hoá Hán khi nền văn hoá này du nhập vào nước ta Riêng ở nửa đầu thế kỷ XX, trong giai đoạn hiện đại hoá văn học, trước thời điểm Thơ Mới xuất hiện thì đã có vài ý kiến công kích thơ cũ của Phạm Quỳnh, Phan Khôi, Trịnh Đình Rư Tuy vậy, trên văn đàn vẫn có xuất bản các tập thơ cách luật của Tản Đà, Trần Tuấn Khải… Điều đó có nghĩa rong 30 năm đầu thế kỷ XX, thơ

Đường luật vẫn còn được dùng để sáng tác Từ sau bài Tình già

của Phan Khôi thì nổ ra cuộc tranh luận giữa thơ Cũ và Thơ

Trang 9

Mới trên báo chí trong Nam ngoài Bắc tại thời điểm này, thơ

Đường luật vẫn xuất hiện trên các báo và tạp chí Nhiều ý kiến

khen chê thơ cũ, nhưng chê nhiều hơn khen, bởi lúc này có

nhiều bài thơ Đường luật đăng trên báo nó trở nên cũ kỹ, nhạt

nhẽo, sáo mòn Phải đợi đến khi Quách Tấn cho xuất bản tập

Một tấm lòng (1939) rồi Mùa cổ điển (1941) thì độc giả và các

nhà Thơ Mới buộc phải công nhận giọng thơ nhẹ nhàng, có sức

cuốn hút này, và Thi nhân Việt Nam ghi tên ông vào hội Tao

đàn

Bàn về thể thơ Đường luật, trước 1945 có các công trình

của Phan Kế Bính, Bùi Kỷ, Dương Quảng Hàm; từ năm 1945

về sau có công trình của Hoàng Xuân Hãn, nhóm Lê Quý Đôn,

Văn Sử Địa, Trương Tửu, hai bộ giáo trình của Đại học Sư

phạm Hà Nội và Đại học Tổng Hợp Hà Nội, công trình của Bùi

Văn Nguyên và Hà Minh Đức, các công trình của Phạm Huy

Toại, Quách Tấn, Lê Đức Niệm, Lê Sĩ Đại, Ngô Văn Phú, trần

Đình Sử; đặc biệt là các luận án Tiến sĩ đặt vấn đề nghiên cứu

về thơ Đường luật của Lã Nhâm Thìn, Trần Thị Lệ Thanh

Riêng về thơ Đường luật của Quách Tấn, các nhà nghiên cứu

đếu thống nhất nhận định, coi đây là một hiện tượng độc đáo

của văn học Việt Nam, bởi ông biết làm tươi mới một thể thơ đã

cũ, thổi vào đó tư tưởng thời đại, mang dấu ấn cái tôi cá nhân rõ

nét

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài luâ ̣n văn nghiên cứu là “Xác lập mã nghệ thuật thơ

Đường luật của Quách Tấn” tức nghiên cứu toàn bô ̣ sáng tác

thơ của Quách Tấn, nhưng thơ của ông thì có nhiều , nên ở đây

luâ ̣n văn chỉ tự giới ha ̣n tìm hiểu tâ ̣p trung 02 tâ ̣p thơ xuất bản

trước 1945 là “Một tấm lòng” , “Mùa cổ điển” và ít nhiều có

Trang 10

tìm hiểu qu a mô ̣t số thi phẩm sáng tác ở giai đoa ̣n sau như

“Đọng bóng chiều”, “Mộng Ngân Sơn”, “Giọt trăng” v.v

4 Phương pháp nghiên cứu

Đây là đề tài nghiên cứu về một thể loại thơ của một tác giả

trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX, cho nên luận văn

sử du ̣ng phương pháp loại hình để nghiên cứu về loại hình thể

loại thơ Đường luật của Quách Tấn, bên cạnh sử dụng một số

phương pháp bổ trợ khác, cụ thể là: Phương pháp nghiên cứu

tác giả, Phương pháp nghiên cứu tác phẩm ; phương pháp phân

tích - tổng hơ ̣p; phương pháp so sánh; phương pháp nghiên cứu

lịch sử, phương pháp thống kê phân loại…

Tất cả những phương pháp trên được vận dụng đan xen khi

nghiên cứu nhằm xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của

Quách Tấn về nội dung cảm hứng, về nghệ thuật biểu hiện , để

chỉ ra nét riêng trong thơ Quách Tấn, lý giải vì sao giữa lúc Thơ

Mới đô ̣c chiếm thi đàn và thơ cũ bị công kích , vâ ̣y mà thơ

Quách Tấn vẫn được ái mộ và được nhà phê bình Hoài Thanh

xếp cho mô ̣t chỗ ngồi trong Thi nhân Viê ̣t Nam

5 Đóng góp mới của đề tài

Dù từ trước đã có không ít bài viết về Quách Tấn và thơ

của ông cũng như có nhiều công trình nghiên cứu về thơ Đường

luật nửa đầu thế kỷ XX, nhưng có thể nói chưa có công trình

nào nghiên cứu chuyên sâu về thơ Quách Tấn, đặc biệt đặt vấn

đề “Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn”

để nghiên cứu như đề tài luận văn này Do vậy, đây là một đề

tài tương đối mới và khó Đề tài này có vài đóng góp mới:

Một là, xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật nói chung,

thơ Đường luật của Quách Tấn nói riêng, trên cơ sở đối chiếu so

sánh với thơ Đường luật trong văn học Việt Nam hồi nửa đầu

thế kỷ XX trong bối cảnh hiện đại hoá văn học nước nhà

Trang 11

Hai là, tìm hiểu mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn từ phương diện nội dung cảm hứng

Ba là, tìm hiểu mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn từ phương diện nghệ thuật biểu hiện

Ở đây khi xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn ở các phương diện, luận văn ít nhiều có cái nhìn so sánh đồng đại, nhằm chỉ ra nét đặc sắc rất riêng thể hiện rõ cá tính sáng tạo, bộc lộ phong cách nghệ thuật của Quách Tấn khi sử dụng thể thơ này để sáng tác

6 Giới thiệu cấu trúc đề tài

Luâ ̣n văn được viết 158 trang chính văn Ngoài phần Mở đầu 22 trang (tr.1-tr.22) trình bày những vấn đề chung , trọng

tâm của luâ ̣n văn được triển khai trong ba chương như sau : Chương 1: Thơ Đường luật của Quách Tấn và xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật, 51 trang (tr.23-tr.73) Chương 2: Mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn từ nội dung cảm hứng, 38 trang (tr.74-tr.111) Chương 3 Mã nghệ thuật thơ Đường luật của Quách Tấn nhìn từ nghệ thuật biểu hiện, 41 trang (tr.112-tr.151) Cuối cùng là Kết luận, 04 trang (tr.152-tr.155), Tài liệu tham khảo với 94 danh mục Danh mục những công trình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận văn: 05 bài viết đăng trên các tạp chí

Trang 12

Chương 1

THƠ ĐƯỜNG LUẬT CỦA QUÁCH TẤN

VÀ XÁC LẬP MÃ NGHỆ THUẬT THƠ ĐƯỜNG LUẬT

1.1 Quách Tấn: nhà thơ xuất sắc của dòng thơ Đường

luật Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX và trong phong trào Thơ

Mới

Ở mục này luận văn trình bày 5 tiểu mục: 1.1.1 Cuộc đời;

1.1.2 Sự nghiệp văn chương; 1.1.3 Quách Tấn với nhóm Bàn

Thành tứ hữu; 1.1.4 Quách Tấn: nhà thơ thuỷ chung với thơ

cách luật; 1.1.5 Ảnh hưởng của thơ Đường đối với thơ Quách

Tấn Có thể tóm lược như sau:

Quách Tấn xuất hiện trên thi đàn văn học lãng mạn bằng

những vần thơ cũ, giữa lúc thơ Mới công kích thơ cũ, nhưng thơ

ông vẫn đươ ̣c các nhà thơ Mới đón nhâ ̣n vào làng thơ Ông sinh

ra trong mô ̣t gia đình có truyền thống Nho ho ̣c, lại sớm tiếp xúc

Tây ho ̣c Ông làm thơ từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường , kết

giao với các ba ̣n thơ ở Bình Đi ̣nh , lâ ̣p ra nhóm Bàn Thành tứ

hữu: Hàn Mặc Tử, Yến Lan, Chế Lan Viên và ông Nhờ Tản Đà

dìu dắt mà ông bước vào làng thơ thật vững vàng Gần 60 năm

cầm bút, Quách Tấn để lại cho đời một sự nghiệp đồ sộ cả văn

lẫn thơ Về thơ, từ năm 1939 đến khi ra đi, ông cho xuất bản 05

tâ ̣p thơ và di ̣ch 02 tâ ̣p thơ chữ Hán của Nguyễn Du , của Thái

Thuâ ̣n Hiê ̣n còn bản thảo 13 tâ ̣p thơ và 01 tâ ̣p thơ di ̣ch thơ chữ

Hán chưa xuất bản Về văn, ông đã cho xuất bản 10 cuốn gồm:

khảo cứu văn hóa, phóng tác truyện truyền kỳ, dịch truyện cổ Ả

Râ ̣p, truyê ̣n ký Hiê ̣n còn 24 cuốn bản thảo gồm các thể loa ̣i: thi

thoại, ghi chép, cổ tích li ̣ch sử, dịch thuật, hồi ký, truyê ̣n truyền

kỳ v.v Những bản thảo các tác phẩ m trên hiê ̣n người con trai

lớn của nhà thơ đang tâ ̣p hợp và tìm cách công bố Có thể nói,

Quách Tấn có một vị trí trên thi đàn hiện đại , mô ̣t nhà thơ Mới

Trang 13

hiê ̣n đa ̣i nhưng văn phong thấm nhuần Đường thi , từ lúc xuất

hiện trên văn đàn cho đến cuối đời ông vẫn thuỷ chung với thể

thơ Đường luật với những đặc trưng rất riêng, nhờ thế đã góp

cho vườn thơ Viê ̣t Nam thêm phong phú sắc màu,

1.2 Xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật

Mục này luận văn trình bày hai vấn đề: Một là xác định các

khái niệm: Thơ Đường, Thơ Đường luật, Thơ Đường luật Việt

Nam Luận văn xác định lại khái niệm là bã có không ít người,

trong đó có nhà nghiên cứu nhầm lẫn khi đồng nhất „Thơ

Đường‟ với „Thơ Đường luật‟; Hai là nêu lên những tiêu chí

xác lập mã nghệ thuật thơ Đường luật Thiết nghĩ, mã nghệ

thuật (art code) có thể hiểu là những tín hiệu của nghệ thuật

ngôn từ Mã nghệ thuật về hình thức thơ Đường luật là thể thơ,

là niêm, luật, vần, đối, kết cấu bài thơ với những quy định mang

tính quy phạm Nghiên cứu mã nghệ thuật còn phải xét xem

những tiêu chí về tư duy nghệ thuật của thơ Đường luật như

tính cụ thể, tính trừu tượng, tính tượng trưng, tư duy quan hệ,

cấu tứ nghệ thuật, đề tài và cảm hứng chủ đạo, tài năng sử dụng

ngôn ngữ thơ,… Tất cả những tiêu chí đó đã góp phần làm nên

cá tính sáng tạo, phong cách thơ của nhà thơ

1.3 Thơ Đường luật nửa đầu thế kỷ XX và nhu cầu kế

thừa tinh hoa thơ truyền thống

Mục này, luận văn triển khai bốn tiểu mục: Nhu cầu hiện

đại hoá thơ Việt trong văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX;

Thơ Đường luật nửa đầu thế kỷ XX vẫn tiếp tục tồn tại trên báo

chí và trong phong trào Thơ Mới; Dấu ấn tượng trưng của thơ

Đường luật trong Thơ Mới; Ảnh hưởng của thơ Đường đối với

một vài thơ lãng mạn Việt Nam 1932-1945 qua thơ của Xuân

Diệu, Huy Cận, Thâm Tâm để thấy dấu ấn tượng trưng và ảnh

Trang 14

hưởng phong vị Đường thi trong thơ lãng mạn Việt Nam giai

đoạn 1932-1945

Tiểu kết

Quách Tấn sinh ra trong mô ̣t gia đình có truyền thống Nho

học, lại sớm tiếp xúc với Tây ho ̣c , nên ông đã chi ̣u nhiều ảnh

hưởng của gia đình Khi còn ngồi trên ghế nhà trường , ông đã

tâ ̣p làm thơ , thích viết theo thể Đường luật vì đây là sở trường

của ông Lớn lên mô ̣t chút , tài năng thơ đó được cụ Phan Sào

Nam nâng đỡ , rồi nhà thơ Tản Đà dìu dắt , nên Quách Tấn

chính thức bước lên thi đàn thật vững vàng

Gần tro ̣n 60 năm cầm bút, Quách Tấn đã để lại cho chúng ta

mô ̣t sự nghiê ̣p văn ho ̣c đồ sô ̣ và quý giá cả thơ lẫn văn và bi ên

khảo, đă ̣c biê ̣t là thơ Qua những gì trình bày, có thể khẳng định

Quách Tấn có một vị trí xứng đáng trên thi đàn văn học Việt

Nam, mô ̣t thi sĩ hiê ̣n đa ̣i nhưng văn phong mang phong vị

Đường thi Chính nhờ hương thơ của Quách Tấn mà vườn hoa

văn ho ̣c Viê ̣t Nam càng thêm phong phú, đa da ̣ng sắc màu

Trong quá trình hiện đại hoá văn học Việt Nam hồi nửa đầu

thế kỷ XX, trong đó có nhu cầu hiện đại hoá thơ Việt Trong

quá trình đó, do ảnh hưởng của phương Tây, đặc biệt là ảnh

hưởng thơ Pháp, phong trào Thơ Mới đã hình thành và phát

triển với một tốc độ “một năm bằng ba mươi năm của người”

[51] Cuộc đấu tranh giữa hai phái Cũ và Mới diễn ra, cuối cùng

phe Mới thắng thế Tuy vậy, dòng thơ Cũ, chủ yếu là thơ

Đường luật vẫn tiếp tục tồn tại chẳng khác nào như một mạch

ngầm xuyên suốt, không đứt đoạn Trong khi một số nhà thơ đã

ít nhiều có tiếng với những sáng tác theo thể Đường luật, nhưng

đứng trước sự tấn công của Thơ Mới, họ từ bỏ thơ cũ để sáng

tác theo thời đại, thì vẫn có người âm thầm kiên trì thuỷ chung

với thể thơ Đường luật Quách Tấn chính là con người ấy

Trang 15

Để xác lập mã nghệ thuật của thơ Đường luật của Quách Tấn, cần phải xem xét đặc trưng thi pháp của thể loại quy định như: số câu trong bài, số chữ trong câu, niêm, luật, vần, đối, đồng thời còn phải xét xem các yếu tố khác như cách cắt nhịp với sự phá vợ tính quy phạm của thể loại, cách hoà âm tạo nhạc tính cho thơ, nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ; sự cách tân cấu trúc câu thơ, nghệ thuật dụng điển của tác giả… Đồng thời còn xét xem các yếu tố khác như tư duy thơ, đề tài và cảm hứng sáng tạo Chính nhờ những mã nghệ thuật này mà người đọc có thể thấy được nét riêng, cái cá tính sáng tạo và phong cách của tác giả Đồng thời mới thấy được những đóng góp của Quách Tấn trong phong trào Thơ Mới dù được ông viết theo thể thơ cũ

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	1,33 MB