Xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An

Xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An Lê Thị Thanh Hương Trường Đại học Khoa học Xã hội &

Xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long

An

Lê Thị Thanh Hương Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Luận văn ThS ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ; Mã số: 60 34 72

Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Huy Tiến

Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Chương 1: Trình bày cơ sở lý luận về xây d ựng mô hình tổ liên kết sản

xuất Chương 2: Nghiên cứu thực trạng tình hình ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong nuôi thủy sản ở vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An từ năm

2000 - đến nay Chương 3: Giải pháp hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất trong

nuôi thủy sản

Keywords: Liên kết sản xuất; Thủy sản; Nông dân; Long An

Content

1 Lý do chọn đề tài

Vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An bao gồm các huyện: Thạnh Hóa, Tân Thạnh, Mộc Hóa, Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Đức Huệ là những huyện thuộc vùng sâu, vùng xa, hàng năm có một mùa ngập lũ Trong những năm gần đây, sản xuất thủy sản có bước phát triển, có những mô hình sản xuất, khai thác hiệu quả, nuôi thủy sản đạt giá trị và lợi nhuận cao hơn nhiều lần so với sản xuất lúa và một số cây trồng, vật nuôi khác Tuy nhiên, diện tích thả nuôi còn thấp so với tiềm năng Nhiều mô hình sản xuất cho kết quả

có giá trị cao nhưng chưa được tập trung nhân rộng, công nghệ còn phổ biến quãng canh nên năng suất bình quân thấp, ứng dụng khoa học và công nghệ còn hạn chế, tổ chức sản xuất còn nhỏ lẻ, việc quản lý ao nuôi chưa chặt chẽ đưa đến dịch bệnh dễ phát sinh, các dịch vụ hậu cần, thu mua tiêu thụ còn hạn chế Do vậy mà việc phát triển thủy sản trong vùng chưa ổn định, bền vững và hiệu quả chưa cao Mặc khác nông dân ở đây chỉ chú

trọng sản xuất nông nghiệp trồng lúa là chính Với lợi thế về tiềm năng diện tích mặt nước hữu ích cho hoạt động của nghề nuôi thủy sản phát triển tại địa phương, việc thúc đẩy và nâng cao hiệu quả ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào trong nuôi thủy sản là rất cần thiết

Xuất phát từ sự cần thiết trên, cùng với những kiến thức đã học được từ khóa học về

Quản lý Khoa học và Công nghệ, tác giả chọn đề tài “Xây dựng mô hình tổ liên kết sản

xuất để chuuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An” Đề tài đưa ra những giải pháp nhân nhanh kết quả nghiên

cứu khoa học và công nghệ trong nuôi thủy sản thông qua việc thành lập các nhóm liên kết sản xuất, tổ hợp tác, nhằm nâng cao kiến thức cho người dân tiếp cận nhanh với thành quả của khoa học và công nghệ trong nuôi trồng thủy sản, góp phần hình thành vùng chuyên canh nuôi thủy sản có giá trị kinh tế cao

Kết quả đề tài đồng thời sẽ là cơ sở để Sở Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn qui hoạch chương trình phát triền thủy sản, Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng kế hoạch chuyển giao ứng dụng tiến bộ KH&CN trong nuôi thủy sản trên địa bàn Tỉnh

2 Lịch sử nghiên cứu

Tổ hợp tác, hợp tác xã đã có và tồn tại rất lâu Có nhiều nghiên cứu về xây dựng phát triển mô hình tổ hợp tác, Hợp tác xã Riêng trên địa bàn tỉnh Long An có một dự án xây dựng mô hình tổ hợp tác như : "Xây dựng tổ hợp tác nuôi công nghiệp cá rô đồng thương phẩm (Anabas testudineus) tại xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa tỉnh Long An "

KS Lê Thị Thanh Hương, Trung Tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN Long An [2009] Dự

án tập trung vào việc thành lập tổ hợp tác kinh tế nhằm mở rộng sản xuất, tăng năng suất

và thu nhập, chưa nêu được những bất cập về công tác quản lý, tổ chức mô hình liên kết trong sản xuất Vì vậy, việc nghiên cứu xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất để tiếp nhận chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong nuôi thủy sản nhằm nhân rộng mô hình là một yêu cầu cấp thiết

3 Mục tiêu nghiên cứu

Hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu trong nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung : hệ thống các văn bản pháp luật qui định việc thành lập tổ liên kết, tổ hợp tác, Hợp tác xã; nghiên cứu những yếu tố tác động đến những hoạt động của các thành phần trên ….; thực trạng và giải pháp phát triển thủy sản ở địa phương

Đối tượng khảo sát: Các huyện vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An (huyện Tân Thạnh, Thạnh Hóa, Vĩnh Hưng, Mộc hóa, Tân Hưng)

Thời gian khảo sát: Từ năm 2000 đến nay

5 Vấn đề nghiên cứu

Phát triển thủy sản ở vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An hiện nay chưa phát huy hết tiềm năng sẵn có, mặc dù diện tích mặt nước để nuôi thủy sản rất lớn nhưng năng suất, sản lượng còn thấp Một trong những nguyên nhân là người dân chưa tiếp cận nhiều

về KH&CN, chỉ chú trọng đến phát triển trồng lúa nước là chính vì đây là truyền thống lâu đời của người dân địa phương Nhiệm vụ đặt ra cho chúng ta là phải đưa nhanh tiến

bộ KH&CN trong nuôi thủy sàn đến với người dân địa phương vùng nhiễm phèn ĐTM Vấn đề đặt ra cho chúng ta là :

Vì sao phải thành lập mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An?

Làm thế nào để hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất?

6 Giả thuyết nghiên cứu

Xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất sẽ nhân nhanh được kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An

Để hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất cần kiện toàn Tổ hợp tác, Hợp tác xã Nông nghiệp hiện có theo tư duy mới, xây dựng mạng lưới cộng tác viên , mạng lưới gắn kết các khâu từ nghiên cứu – sản xuất đến tiêu thu sản phẩm

7 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được những mục tiêu đề ra, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau :

a Phương pháp thu thập thông tin :

- Nghiên cứu tài liệu :

+ Thu thập tài liệu tại các cơ quan, trung tâm có liên quan

+ Phân tích tài liệu

+ Tổng hợp tài liệu

- Thực nghiệm:

Trên cơ sở thực hiện dự án: “Xây dựng tổ hợp tác nuôi công nghiệp cá rô đồng

thương phẩm (Anabas testudineus) tại xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa tỉnh Long An” do

chính tác giả làm chủ nhiệm dự án

+ Thành lập tổ kinh tế hợp tác

Trên cơ sở phối hợp với phòng Kinh tế huyện Mộc Hoá, Liên minh Hợp tác xã, UBND, Hội nông dân xã Bình Hiệp, tiến hành chọn những hộ dân tự nguyện và đủ điều kiện tham gia vào tổ kinh tế hợp tác Sau đó tiến hành các thủ tục để thành lập tổ kinh tế hợp tác:

- Xác định địa điểm giao dịch tổ hợp tác

- Viết đơn xin thành lập tổ hợp tác

- Danh sách tổ viên góp vốn

- Hợp đồng hợp tác của tổ viên

- Lập phương án sản xuất

- Bầu tổ trưởng tổ hợp tác (ban điều hành)

- Họp hội nghị thành lập

Dự án đã chọn được 10 hộ tham gia và thành lập tổ hợp tác sản xuất đúng theo quy định của nhà nước

+ Xây dựng phương án sản xuất:

Dựa vào tình hình thực tế của từng hộ về diện tích nuôi, vốn, lao động, trang thiết

bị, để có kế hoạch thực hiện tốt

+ Tập huấn kỹ thuật và tổ chức hội thảo đầu bờ cho nông dân trong và ngoài mô hình để họ tiếp cận nhanh các thành tựu khoa học và công nghệ mới

b Phương pháp xử lý thông tin :

Sắp xếp, phân loại, tổng hợp và phân tích theo các đề mục đã định trước bằng cách dùng chương trình Microsoft Excel

c Luận cứ:

* Luận cứ lý thuyết:

Hiện nay, vùng ĐTM Long An cũng có thành lập nhiều mô hình hoạt động có hiệu quả như: Câu lạc bộ nuôi cá lóc Bình Hòa Tây, tổ hợp tác kinh tế nuôi cá rô đồng Bình Hiệp, tổ hợp tác nuôi cá Bình Phong Thạnh, … Tuy nhiên các tổ chức nầy chưa tiếp cận

nhiều từ chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản để áp dụng vào thực tế, chưa xây dựng được mối liên kết trong sản xuất

Mô hình xây dựng tổ liên kết sản xuất để tiếp nhận kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản, người nông dân được học tập nâng cao trình độ, áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất và có cơ hội được hổ trợ một phần kinh phí, được tiếp cận các nguồn vốn vay nhờ

sự cam kết của chính quyền địa phương, các tổ chức ngân hàng

* Luận cứ thực tế:

- Phân tích, tổng hợp tài liệu có liên quan

-Kết quả thực nghiệm xây dựng mô hình tổ hợp tác kinh tế nuôi cá rô đồng

-Thực trạng ứng dụng tiến bộ KH&CN ở vùng ĐTM Long An

8 Kết cấu luận văn

Kết cấu của luận văn gồm 3 phần : mở đầu, nội dung và kết luận

Mở đầu

Nội dung

Chương I Cơ sở lý luận về xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất

Chương II Thực trạng tình hình ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong nuôi thủy sản ở vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An từ năm 2000 - đến nay

Chương III Giải pháp hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất trong nuôi thủy sản

Kết luận và khuyến nghị

References

1 Nguyễn Văn Bình, Khoa học tổ chức và quản lý – Một số vấn đề lý luận và thực

tiễn NXB Văn hóa Thông tin, 1999

2 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà

Nội, 1999

3 Lê Thị Thanh Hương, Báo cáo tổng kết dự án Xây dựng tổ hợp tác nuôi công nghiệp

cá rô đồng thương phẩm (Anabas testudineus) tại xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa tỉnh Long An, Long An, 2009

4 Phạm Huy Tiến, Tổ chức học đại cương (Tập bài giảng Trường ĐHKHXH&NV),

Hà Nội,2006

5 Bộ Khoa học và Công nghệ, Thông tư số 05/2008/TTLT-BKHCN-BNV ngày

18/06/2008 về Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của

cơ quan chuyên môn về khoa học và công nghệ thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, 1991

6 Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam , Nghị quyết Hội nghị 26, Bô ̣ Chính tri ̣ khóa VI , NXB Sự

thâ ̣t, Hà Nội, 1991

7 Đảng Cô ̣ng sản Việt Nam, Văn kiê ̣n Hội nghi ̣ lần thứ 7, BCH Trung ương khoá VII ,

NXB Chính tri ̣ Quốc gia, Hà Nội, 1994

8 Sở Khoa học và Công nghệ Long An, Báo cáo tổng kết Hoạt độngKhoa học và

Công nghệ giai đoạn 2001-2005, Phương hướng nhiệm vụ kế hoạch giai đoạn

2006-2010, Long An,2005

9 Thông tin truy cập qua các trang Web của:

- Cổng Thông tin điện tử Long An: www.longn.gov.vn

- Bộ Khoa học và Công nghệ: www.most.gov.vn

- Liên Minh Hợp tác xã Việt Nam: www.vca.gov.vn

- Tạp chí Thủy sản Việt Nam: www.thuysanvietnam.com