Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ tại VNPT Bạc Liêu Nguyễn Hoàng Linh Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản l
Trang 1Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ tại VNPT Bạc
Liêu Nguyễn Hoàng Linh
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ; Mã số: 60.34.04.12
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Thu
Năm bảo vệ: 2014
Keywords: Khoa học công nghệ; Nguồn nhân lực; Quản lý nhân sự; Tiêu chí đánh giá
Content
PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tên đề tài
XÂY DỰNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ TẠI VNPT BẠC LIÊU
2 Lý do nghiên cứu
Lý thuyết và thực tiễn phát triển ở tất cả các nước trên thế giới cho thấy, nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng đối với quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế Trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, mô hình tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa vào tích lũy vốn vật chất Tuy nhiên quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế trong giai đoạn sau sẽ chủ yếu dựa trên cải tiến công nghệ và phát triển vốn con người hay vốn nhân lực, đặc biệt là nhân lực cho phát triển khoa học và công nghệ
Không chỉ có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, nguồn nhân lực cho phát triển khoa học và công nghệ có chất lượng cao còn có ý nghĩa, khi mà sự cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt, nguồn nhân lực đóng vai trò ngày càng quan trọng Đặc biệt, trong bối cảnh khả năng phát triển kinh tế theo chiều rộng đã tới mức trần, sáng tạo ra lợi thế cạnh tranh chủ yếu dựa trên phát huy nguồn lực con người, nguồn nhân sự chất lượng cao, nắm vững khoa học và công nghệ
Trang 2Nguồn nhân lực là một trong những nguồn lực quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của tổ chức Tất cả các nước trên thế giới nếu phát triển bền vững đều quan tâm đầu tư phát triển nguồn nhân lực Nhất là trong thời kỳ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp viễn thông trên địa bàn tỉnh như Viettel, G mobile, FPT Telecom … cần phải đổi mới công nghệ một cách liên tục, để đáp ứng nhu cầu về mặt công nghệ mà khi đổi mới công nghệ thì ta cần nguồn nhân lực khoa học và công nghệ (KH&CN) phù hợp và với việc quản lý nguồn nhân lực này như thế nào cho có hiệu quả Thực trạng nguồn nhân lực KH&CN của VNPT Bạc Liêu hiện nay còn tồn tại nhiều những mặt hạn chế chính vì thế chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển
Cơ chế quản lý, sử dụng, chính sách đào tạo, đãi ngộ đối với nguồn nhân lực KH&CN còn nhiều bất hợp lý, chưa thực sự tạo động lực để đội ngũ này có đóng góp hiệu quả cho phát triển của đơn vị
Tầm quan trọng đánh giá chất lượng nguồn nhân lực là cơ sở để đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt, thăng tiến cho cá nhân và cũng là cơ sở để thù lao khen thưởng nếu đánh giá đúng sẽ giúp lãnh đạo đặt cấp dưới vào đúng vị trí, giao việc đúng với khả năng Ngược lại, khi cấp dưới được cấp trên đánh giá đúng năng lực, đó là cách động viên, kích thích họ làm việc tốt hơn và phát triển những khả năng tiềm tàng của mỗi nhân viên Nhưng ở VNPT Bạc Liêu chưa đánh giá tốt được chất lượng nguồn nhân lực KH&CN do chưa có tiêu chí đánh giá cụ thể
Tiêu chí đánh giá là các tiêu chuẩn dùng để kiểm định hay để đánh giá một đối tượng, mà bao gồm các yêu cầu về chất lượng, mức độ, hiệu quả, khả năng, tuân thủ các qui tắc và qui định, kết quả cuối cùng và tính bền vững của các kết quả đó.Việc xây dựng các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN là một trong những công việc quan trọng và là cơ sở cho việc đánh giá và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hiện nay mà doanh nghiệp mong muốn tiêu chí đánh giá phải gắn liền với nhiệm vụ được giao thực hiện và mục tiêu mà tổ chức mong muốn đạt tới Các tiêu chí phải được đưa ra từ đầu kỳ đánh giá để nhân viên hiểu các yêu cầu và sự mong đợi của người quản lý đối với mình Các tiêu chí quan trọng được trình bày trong đề tài này bao
gồm các tiêu chí trong: Đánh giá hiệu suất làm việc, Đánh giá năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, Đánh giá tiềm năng, Đánh giá động cơ làm việc Với ý nghĩa trên, tác giả chọn đề tài “Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ tại VNPT Bạc Liêu” góp
phần nâng cao quản lý chất lượng nguồn nhân lực KH&CN tại VNPT Bạc Liêu
Trang 33 Tóm tắt lịch sử nghiên cứu
Con người là nguồn lực cốt lõi của mọi tổ chức, chính vì vậy, nguồn nhân lực là một khái niệm được nhiều tổ chức nước ngoài và trong nước quan tâm, nghiên cứu
Bàn về vấn đề nhân lực khoa học và công nghệ ở Việt Nam đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đề cập đến, cụ thể:
Nguyễn Giao Long (2006), Đổi mới quản lý nhân lực KH&CN - Nghiên cứu trường hợp Viên Khoa học và Công nghệ Việt Nam Đề tài đã đi vào phân tích, khảo sát thực trạng quản lý nhân lực ở Viện KH&CN Việt Nam, những yếu tố tích cực, đạt được trong quá trình phát triển
và những hạn chế còn tồn tại
Nguyễn Thị Hoàng (2006), Giải pháp phát triển nhân lực KH & CN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Đề tài đã làm cụ thể hóa một số giải pháp phát triển nhân lực trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, từ các giải pháp này, nhân rộng và làm hình mẫu về phát triển nhân lực KH&CN cho một số vùng lân cận
Chu Chí Thắng, (2002), Hợp tác quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực Khoa học & Công nghệ sau đại học - Nghiên cứu trường hợp Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ quốc gia Đề tài đã đi sâu vào phân tích những yếu tố đã đạt được trong quá trình hợp tác với các trường liên kết đào tạo, làm rõ những yếu điểm, phân tích quá trình hợp tác và định hướng phát triển cho trung tâm trong những giai đoạn tiếp theo
Trong những năm gần đây vấn đề nguồn nhân lực đã thu hút không ít sự quan tâm các nhà quản lý, các nhà khoa học, đặc biệt các nhà nghiên cứu, các viện, các trường đại học… Đã
có rất nhiều công trình khoa học được công bố trên các sách báo, tạp chí
Mô ̣t số đề tài nghiên cứu về chỉ số đánh giá hiê ̣u quả quản tri ̣ nguồn nhân lực như sau:
Tài liệu của Tạ Ngọc Hải “ Một số nội dung về nguồn nhân lực và đánh giá chất lượng
nguồn nhân lực” viện khoa học tổ chức nhà nước bài viết này đưa ra phương pháp đánh giá chất
lượng nguồn nhân lực một cách khoa học được các nhà nghiên cứu đã đúc kết lại
Luận văn Nguyễn Văn Thủy “Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cán bộ giảng dạy trong
trường đại học” Đề tài đã đi vào phân tích, khảo sát thực trạng cán bộ giảng dạy ở trường Đại
Học và xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ giảng dạy, tác động của nó với việc nâng cao chất
lượng cán bộ của trường
Trang 4 Nguyễn Đức Chính &Nguyễn Phương Nga “Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá
chất lượng đào tạo dùng cho các trường đại học tại Việt Nam” đề tài cấp nhà nước Đề tài này
cũng nhằm mục đích xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo của trường đại học tác động của nó với việc nâng cao và đảm bảo chất lượng đào tạo
TS Nguyễn Văn Thành (2010) “Xây dựng hệ thống tiêu chí và phương pháp đánh giá
chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam từ kinh nghiệm các nước công nghiệp mới Châu Á”
Các đề tài trên đã nêu lên những thực trạng chung xây dựng tiêu chí đánh giá nguồn nhân lực KH&CN trong môi trường khác nhau, song chưa đáp ứng cụ thể trong quá trình xây dựng, hình thành phát triển nguồn nhân lực của một đơn vị cụ thể, hình thành và một số giải pháp tối
ưu trong thời điểm hiện nay
Bên ca ̣nh đó, các nghiên cứu về tiêu chí đánh giá các đối tượng khác cũng đang được quan tâm nghiên cứu, như Bô ̣ KH &CN đang có nghiên cứu về tiêu chí đánh giá tr ình độ công nghệ ;
Bộ GDĐT có nghiên cứ u và đã ban hành tiêu chí đánh giá chất lượng trường đa ̣i ho ̣c , Các tiêu chí này có điểm chung là điều được xác định một cách chi tiết và cụ thể cho từng khía cạnh đánh giá Cách xây dựng tiêu chí có thể ho ̣c tâ ̣p để áp du ̣ng trong xây dựng tiêu chí đánh giá chất lươ ̣ng nguồn nhân lực KH&CN
Hiện nay, trong ngành VNPT chưa có nghiên cứu khoa học nào về tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của ngành viễn thông và cũng như chưa có đề tài xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN cụ thể cho VNPT Bạc Liêu Vì vậy, viê ̣c đề xuất bô ̣ tiêu chí đánh giá sẽ có ý nghĩa thiết thực cho công tác quản lý và phát triển nguồn nhân
lực của VNPT Ba ̣c Liêu nói chung và nhân lực KH&CN nói riêng
4 Mục tiêu nghiên cứu
Xây dựng các bộ tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN tại VNPT Bạc Liêu
để làm cơ sở xây dựng quy hoạch, bố trí sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, bổ nhiệm, khen thưởng, góp phần tạo động lực và phát triển nguồn nhân lực KH&CN có chất lượng cho VNPT Bạc Liêu
5 Phạm vi nghiên cứu
Các tiêu chí định tính và định lượng đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN tại VNPT Bạc Liêu, phục vụ cho công tác qui hoạch và đánh giá kết qủa công tác thực hiện trong khuôn khổ nghiên cứu luận văn thạc sĩ này không đề cập tiêu chí đánh giá sức khỏe nguồn nhân lực
Trang 56 Mẫu khảo sát
Lựa chọn nhân lực KH&CN trong ngành VNPT Bạc Liêu những người có trình độ từ cao đẳng trở lên làm trong lĩnh vực kỹ thuật, quản lý, nghiên cứu, dịch vụ Tổng mẫu 50 người
7 Câu hỏi nghiên cứu
Những hạn chế nào trong công tác đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của VNPT Bạc Liêu?
Xây dựng tiêu chí để đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của VNPT Bạc Liêu dựa trên cơ sở nào?
8 Giả thuyết nghiên cứu
Hiện nay việc đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN trong VNPT Bạc Liêu còn mang tính không rõ ràng, không công bằng do chưa có tiêu chí cụ thể trong việc đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của VNPT Bạc Liêu về qui hoạch phát triển và kết quả thực hiện công việc của nguồn nhân lực KH&CN
Xây dựng các bộ tiêu chí mang tính định tính và định lượng đánh giá về năng lực chuyên môn và kết quả thực hiện công việc của nguồn nhân lực KH&CN, tiêu chí đánh giá được xây dựng theo nhóm đối tượng nhân lực
9 Phương pháp chứng minh giả thuyết
Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nghiên cứu, sử dụng các báo cáo, tài liệu liên quan đến quản lý chất lượng nguồn nhân lực
Nghiên cứu thực tiễn: điều tra, phỏng vấn, khảo sát thực tế:
+ Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi tại VNPT Bạc Liêu
+ Phỏng vấn sâu các chuyên gia, cán bộ quản lý trong lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực về nội dung đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN trong VNPT Bạc Liêu với các tiêu chí hiện áp dụng và các tiêu chí mới xây dựng
Phương pháp thống kê: thống kê, phân tích những dữ liệu thu được
Phương pháp phân tích SWOT phân tích điểm mạnh và điểm yếu, cơ hội và thách thức của các tiêu chí và áp dụng các tiêu chí vào đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của VNPT Bạc Liêu từ đó đề xuất giải pháp khắc phục thách thức đó
Trang 610 Nội dung nghiên cứu
- Luận cứ lý thuyết
+ Lý thuyết đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN;
+ Lý thuyết về tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN;
+ Lý thuyết phương pháp phản hồi 360o
- Luận cứ thực tế
+ Hiện trạng công tác đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN ở VNPT Bạc Liêu + Hệ quả của những bất cập trong công tác đánh giá
+ Kinh nghiệm đánh giá các đơn vị khác
11 Kết cấu luận văn
Ngoài mục lục, phần mở đầu, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn còn có phần nội dung bao gồm các chương sau:
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NGUỒN
NHÂN LỰC KH&CN
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN
TẠI VNPT BẠC LIÊU
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN TẠI VNPT BẠC LIÊU
References
1 Vũ Cao Đàm (2009) ,Giáo trình Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Giáo Dục 2.Tạ Ngọc Hải, Một số nội dung về nhân lực và phương pháp đánh giá nguồn nhân lực, Tạp chí
viện khoa học tổ chức nhà nước
3 Lê Quang Hùng (2008), “Một số giải pháp xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao ở thành phố Đà Nẵng”, Tạp chí Kinh tế và dự báo
Trang 74 Lê Quang Hùng (2010), Chủ nhiệm đề tài khoa học cấp Bộ, Thực trạng và giải pháp phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao vùng kinh tế trọng điểm miền Trung
5 Lê Quang Hùng (2011), “Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với phát triển kinh tế
- xã hội”, Tạp chí Kinh tế và dự báo
6 Lê Quang Hùng (2011), “Phát triển nhân lực chất lượng cao trong quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước”, Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam
7 Hồ Ngọc Luật (2012), Giáo trình Thống Kê Khoa học và Công Nghệ, Hà Nội
8 Nguyễn Thị Thu (2013), Chính sách phát triển các nguồn lực Khoa học và Công nghệ, Tài liệu phục vụ giảng dạy Thạc sĩ Quản lý Khoa học và Công nghệ
9 Phạm Huy Tiến (2009), Bàn về Thu hút nhân lực, tạp chí Hoạt động khoa học số 5-2009
10 Phạm Huy Tiến, Tổ chức khoa học và công nghệ, Đề cương bài giảng lớp cao học Quản lý
KH&CN
11 Peter F Drucker (Vũ tiến phúc dịch), Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI