Hoàn thiện công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất tại tổng công ty cổ phần Sông Đà 11

Công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở Công ty Cổ phần Sông Đà 11 chưa được hoàn thiện về hệ thống sổ sách theo dõi chi tiết các nghiệp vụ phát sinh liên quan đến giao dịch nội bộ giữ

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

DƯƠNG THỊ THE

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SÔNG ĐÀ 11

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 60.34.30

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2014

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Công Phương

Phản biện 1: TS Phạm Hoài Hương

Phản biện 2: TS Trần Thượng Bích La

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 26 tháng 03 năm 2014

Có thể tìm hiểu Luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tập đoàn kinh tế, tổng công ty là loại hình liên công ty xuất hiện từ lâu ở các nước có nền kinh tế phát triển, được hiểu là tổ hợp các công ty có tư cách pháp nhân, có mối liên kết với nhau về tài chính, công nghệ, thị trường và các mối liên kết khác xuất phát từ lợi ích của chính các công ty thành viên đó Việc hình thành các tổng công ty, các tập đoàn kinh tế lớn ở Việt Nam hoạt động theo

mô hình công ty mẹ - công ty con là một hệ quả tất yếu cần có Xuất phát từ yêu cầu quản lý và cung cấp thông tin kinh tế tài chính cũng như có cái nhìn toàn diện về tình hình tài chính của tập đoàn hoặc tổng công ty, đòi hỏi phải có công cụ kế toán phản ánh tình hình này Đó chính là Báo cáo tài chính hợp nhất

Công ty Cổ phần Sông Đà 11 hoạt động theo mô hình công ty

mẹ - công ty con, vì vậy cuối năm Công ty phải lập Báo cáo tài chính hợp nhất Công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất ở Công ty Cổ phần Sông Đà 11 chưa được hoàn thiện về hệ thống sổ sách theo dõi chi tiết các nghiệp vụ phát sinh liên quan đến giao dịch nội bộ giữa các công ty trong tổng công ty Hiện nay chưa có nghiên cứu nào về chủ

đề Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11 Với những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Hoàn thiện công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11” để làm luận văn tốt nghiệp cho mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài nhằm làm rõ những tồn tại về công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11; qua đó, đề xuất ý kiến góp phần hoàn chỉnh việc lập Báo cáo tài chính hợp nhất ở Công ty Cổ phần Sông Đà 11

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Về đối tượng nghiên cứu của luận văn là các nội dung liên quan đến lập Báo cáo tài chính hợp nhất ở doanh nghiệp

Về phạm vi nghiên cứu, luận văn nghiên cứu trường hợp Công

ty Cổ phần Sông Đà 11 Số liệu minh họa lấy từ Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2012 và các thông tin có liên quan của Công ty

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khảo sát thực tế,

mô tả, giải thích và lập luận Khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11 về công tác lập báo cáo tài chính hợp nhất Luận văn vận dụng phương pháp mô tả và giải thích để trình bày tổng hợp những đặc điểm cơ bản về công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất ở Công

ty Tiếp theo, phương pháp lập luận logic được vận dụng để đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất ở Công ty

5 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn gồm có 3 chương Chương 1 trình bày cơ sở lý thuyết về lập Báo cáo tài chính hợp nhất Chương 2 liên quan đến công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11 Hoàn thiện công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11 được trình bày ở chương 3

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Hầu hết trong các nghiên cứu đều tập trung trong ba nội dung bao gồm: cơ sở lý thuyết về hợp nhất kinh doanh và Báo cáo tài chính hợp nhất, khái quát chung về tổng công ty (tập đoàn) cần nghiên cứu và thực trạng về công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại tổng công ty, giải pháp hoàn thiện lập công tác lập Báo cáo tài

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH

HỢP NHẤT 1.1 TỔNG QUAN VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT 1.1.1 Khái niệm

Báo cáo tài chính hợp nhất là báo cáo tài chính của một tập đoàn được trình bày như báo cáo tài chính của một doanh nghiệp Báo cáo này được lập trên cơ sở hợp nhất báo cáo của công ty mẹ

và các công ty con

1.1.2 Phạm vi hợp nhất Báo cáo tài chính

Các doanh nghiệp nằm trong phạm vi hợp nhất bao gồm công

ty mẹ và các doanh nghiệp trong nước hay ở nước ngoài:

- Chịu sự kiểm soát độc quyền;

- Chịu sự đồng kiểm soát;

- Chịu sự ảnh hưởng đáng kể của công ty mẹ

1.1.3 Mục đích của báo cáo tài chính hợp nhất

Báo cáo tài chính hợp nhất nhằm tổng hợp, trình bày cung cấp

và thông tin kinh tế một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài sản,

nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu tại thời điểm kết thúc năm tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và các dòng lưu chuyển tiền tệ trong năm tài chính (Theo Thông tư số 161/2007/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ tài chính)

1.1.4 Nội dung của hệ thống Báo cáo tài chính hợp nhất

Báo cáo tài chính hợp nhất gồm: i) Bảng cân đối kế toán hợp nhất; ii) Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất; iii) Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất; iii) Bản thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất

1.1.5 Chuẩn mực kế toán Việt Nam liên quan đến lập báo cáo tài chính hợp nhất

1.1.6 Trách nhiệm lập Báo cáo tài chính hợp nhất

Kết thúc kỳ kế toán, công ty mẹ có trách nhiệm lập Báo cáo tài chính hợp nhất để phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh và các dòng lưu chuyển tiền tệ của cả tập đoàn

1.1.7 Kỳ lập, nộp và công khai báo cáo tài chính hợp nhất

Công ty mẹ phải lập báo cáo tài chính hợp nhất hàng năm và báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ hàng quý (không bao gồm quý IV)

Báo cáo tài chính hợp nhất phải lập và nộp vào cuối kỳ kế toán năm cho các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền theo quy định chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm và phải được công khai trong thời hạn 120 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm

1.2 QUY TRÌNH LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT 1.2.1 Thu thập BCTC của các thực thể được hợp nhất và thông tin giao dịch nội bộ

Căn cứ số liệu để lập Báo cáo tài chính hợp nhất là các Báo cáo tài chính của các công ty con, kết hợp với các số liệu cho các nghiệp vụ

liên quan đến quyền kiểm soát của các công ty liên doanh, liên kết

1.2.2 Xử lý giao dịch nội bộ

Các tài liệu kế toán phục vụ cho lập Báo cáo tài chính hợp nhất sau khi được thu thập cần phải được kiểm tra tính hợp lý và trung thực Trong trường hợp nếu cần có sự điều chỉnh số liệu thì cần thiết phải xử lý trước khi tiến hành vận dụng kỹ thuật lập Báo cáo tài chính hợp nhất

1.2.3 Lập Báo cáo tài chính hợp nhất

Theo chuẩn mực kế toán số 25, các bước cơ bản khi áp dụng phương pháp hợp nhất như sau:

Bước 1: Hợp cộng các chỉ tiêu không cần điều chỉnh trong Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty

mẹ và các công ty con trong thực thể hợp nhất

Bước 2: Loại trừ toàn bộ giá trị ghi sổ khoản đầu tư của công

ty mẹ trong từng công ty con và phần vốn của công ty mẹ trong vốn chủ sở hữu của công ty con và ghi nhận lợi thế thương mại (nếu có)

Bước 3: Phân bổ lợi thế thương mại và chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị kế toán của tài sản, nợ phát sinh tại thời điểm đạt được quyền kiểm soát (nếu có)

Bước 4: Tách lợi ích của cổ đông thiểu số

Bước 5: Loại trừ toàn bộ các giao dịch nội bộ trong thực thể hợp nhất, cụ thể như sau:

Doanh thu, giá vốn của hàng hoá, dịch vụ cung cấp giữa các đơn vị trong nội bộ của thực thể hợp nhất, lãi đi vay và thu nhập từ cho vay giữa các đơn vị trong thực thể hợp nhất, cổ tức đã phân chia

và đã ghi nhận phải được loại trừ toàn bộ

Các khoản lãi chưa thực hiện phát sinh từ các giao dịch trong nội bộ tổng công ty đang nằm trong giá trị tài sản (như hàng tồn kho, tài sản cố định, ) phải được loại trừ hoàn toàn

Các khoản lỗ chưa thực hiện phát sinh từ các giao dịch nội bộ đang phản ánh trong giá trị tài sản như hàng tồn kho hoặc tài sản cố định phải được loại bỏ trừ khi chi phí tạo nên khoản lỗ đó không thể thu hồi được

Số dư các khoản mục phải thu, phải trả trên Bảng cân đối kế toán giữa các đơn vị trong cùng thực thể hợp nhất phải được loại trừ

hoàn toàn

Bước 6: Lập các Bảng tổng hợp các bút toán điều chỉnh và Bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất

Bước 7: Lập Báo cáo tài chính hợp nhất căn cứ vào Bảng tổng

hợp các chỉ tiêu hợp nhất sau khi đã được điều chỉnh và loại trừ 1.3 TỔ CHỨC THÔNG TIN PHỤC VỤ HỢP NHẤT BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1.3.1 Tổ chức sổ theo dõi giao dịch nội bộ, sổ kế toán hợp nhất

Sổ kế toán hợp nhất dùng để ghi chép và lưu trữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính đã thực hiện có liên quan đến quá trình lập Báo cáo tài chính hợp nhất của tổng công ty Các sổ kế toán này chỉ dùng cho mục đích lập Báo cáo tài chính hợp nhất mà không được dùng ghi sổ kế toán tổng hợp, chi tiết để lập Báo cáo tài chính riêng của các công ty trong tổng công ty

1.3.2 Các tài liệu bổ sung thông tin phục vụ công tác lập Báo cáo tài chính hợp nhất

Báo cáo chi tiết các khoản đầu tư tài chính nội bộ giữa các công ty trong tổng công ty (các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn và dài hạn khác); Báo cáo chi tiết danh sách các công ty góp vốn trong tổng vốn chủ sở hữu của công ty; Báo cáo chi tiết các khoản công

nợ, khoản vay nội bộ các công ty trong tổng công ty; Bảng chi tiết tài sản điều chuyển nội bộ; Báo cáo chi tiết các khoản chia cổ tức, chia lợi nhuận các đơn vị với nhau; Báo cáo chi tiết luồng tiền trong nội bộ tổng công ty…

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 CÔNG TÁC LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT

TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SÔNG ĐÀ 11

2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN SÔNG

ĐÀ 11

2.1.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh và tổ chức quản lý của Công ty Cổ phần Sông Đà 11

a Đặc điểm hoạt động kinh doanh

Công ty Cổ phần Sông Đà 11 tiền thân là doanh nghiệp Nhà nước được cổ phần hóa vào năm 2004 hiện đóng tại Tầng 7, tòa nhà hỗn hợp Sông Đà – Hà Đông, km 10 đường Trần Phú, phường Văn Quán, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội Ngành nghề kinh doanh chính của Công ty là xây dựng các công trình thủy điện, đường dây tải điện và quản lý điều hành cung cấp điện nước cho các công trình

Do địa bàn hoạt động của các công trình nằm rải rác nên công ty tổ chức bộ máy quản lý và điều hành sản xuất kinh doanh theo quy mô vừa tập trung vừa phân tán, cơ cấu tổ chức hoạt động gồm: Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Ban tổng giám đốc điều hành, các phòng ban chức năng, các công ty con, và các Chi nhánh thành viên hạch toán phụ thuộc

b Đặc điểm tổ chức quản lý

Đứng đầu bộ máy quản lý là Tổng giám đốc do Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty bổ nhiệm, chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh toàn công ty Dưới Tổng giám đốc là 3 Phó tổng giám đốc giúp việc cho Tổng giám đốc từng mặt của công

ty (kinh tế, kỹ thuật, thi công) Có 6 Chi nhánh thành viên hạch toán phụ thuộc Công ty, bộ máy quản lý của các Chi nhánh thành viên này tinh gọn hơn văn phòng Công ty và chịu sự quản lý của các

phòng ban chức năng cấp trên theo chiều dọc

Hình thức sổ kế toán áp dụng trong công ty là hình thức Nhật

ký chung, thực hiện trên máy vi tính Dữ liệu được nhập vào phần mềm kế toán UNESCO Acounting, ghi chép hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh tuân thủ đầy đủ yêu cầu của chuẩn mực kế toán và Chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính

2.1.3 Các khoản đầu tư tài chính của Công ty Cổ phần Sông Đà 11

a Đầu tư vào công ty con

Đến ngày 31/12/2012 Công ty Cổ phần Sông Đà 11 đầu tư vào

ba công ty con với số vốn là 36.431.773.480 đồng

b Đầu tư vào công ty liên kết

Tính đến thời điểm cuối năm 2012, Công ty Cổ phần Sông Đà 11 đầu tư vào hai công ty liên kết với tổng số vốn là 19.927.715.405 đồng

c Các khoản đầu tư tài chính khác

c1 Đầu tư tài chính ngắn hạn

Giá trị khoản đầu tư ngắn hạn tính đến ngày 31/12/2012 của Công ty Cổ phần Sông Đà 11 là 19.452.000.000 đồng

c2 Đầu tư tài chính dài hạn

Giá trị khoản đầu tư ngắn hạn tính đến ngày 31/12/2012 của Công ty Cổ phần Sông Đà 11 là 5.000.000.000 đồng

2.2 CÔNG TÁC LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SÔNG ĐÀ 11

2.2.1 Nội dung của hệ thống Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty

Hệ thống Báo cáo tài chính hợp nhất gồm 4 biểu mẫu báo cáo:

Bảng cân đối kế toán hợp nhất (Mẫu số B01-DN/HN);

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất (Mẫu số B02-DN/HN);

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ hợp nhất (Mẫu số B03-DN/HN); Bản thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất (Mẫu số B09-DN/HN)

2.2.2 Quy trình lập Báo cáo tài chính hợp nhất

Quy trình hợp nhất báo cáo tài chính được thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 2.3 Quy trình lập BCTC hợp nhất tại Công ty Cổ phần

ty Cổ phần Sông Đà 11

a Thu thập Báo cáo của các đơn vị cần hợp nhất

Theo thời gian quy định của Công ty (sau 60 ngày kể từ ngày kết thúc niên độ kế toán) các Công ty con phải hoàn tất Báo cáo tài chính nộp về Công ty mẹ

Đối với các công ty liên kết với Công ty Cổ phần Sông Đà 11, cần thu thập Báo cáo tài chính năm 2012 để thực hiện điều chỉnh khoản đầu tư vào công ty liên kết theo phương pháp vốn chủ sở hữu khi lập Báo cáo tài chính hợp nhất

b Trình tự kỹ thuật lập Báo cáo tài chính hợp nhất

Trình tự lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty Cổ phần Sông Đà 11 như sau:

1- Cộng từng chỉ tiêu trong các báo cáo tài chính của công ty mẹ với các công ty con để hình thành báo cáo tài chính hợp nhất sơ bộ; 2- Thực hiện điều chỉnh các chỉ tiêu cần điều chỉnh: loại trừ phải thu, phải trả nội bộ, loại trừ vốn của công ty mẹ ở các công ty con, xác định lợi ích của cổ đông thiểu số, loại trừ giao dịch nội bộ; 3- Hợp nhất khoản đầu tư vào công ty liên kết;

4- Lập bảng tổng hợp các bút toán điều chỉnh và bảng tổng hợp các chỉ tiêu hợp nhất;

5- Lập báo cáo tài chính hợp nhất

2.2.3 Tổ chức thông tin phục vụ lập Báo cáo tài chính hợp nhất

a Thiết kế, thu thập thông tin phục vụ hợp nhất báo cáo tài chính

b Theo dõi khoản đầu tư tài chính

(1) Theo dõi khoản đầu tư vào công ty con

Khi nhận được các Báo cáo tài chính riêng của các công ty con

thành lập “Tổ công tác hợp nhất” tiến hành phân công nhiệm vụ thực hiện quá trình kiểm tra thông tin, tổng hợp thông tin trước khi sử dụng các kỹ thuật hợp nhất Báo cáo tài chính

(2) Theo dõi khoản đầu tư vào công ty liên kết

c Theo dõi giao dịch nội bộ

Đối với giao dịch nội bộ phát sinh từ hoạt động đầu tư tài chính: Các giao dịch về vốn được phản ánh ở nhóm các tài khoản đầu

tư tài chính dài hạn, đó là các tài khoản 221 “Đầu tư vào công ty con”, tài khoản 222 “Vốn góp liên doanh”, tài khoản 223 “Đầu tư vào công ty liên kết” Đối với các giao dịch nội bộ về mua bán, thanh toán vật tư, hàng hóa, tài sản cố định; các giao dịch về đi vay và cho vay; các giao dịch về chi trả cổ tức… mang bản chất của mối quan hệ kinh

tế giữa các pháp nhân độc lập nên sử dụng các tài khoản 131 “Phải thu khách hàng” và tài khoản 331 “Phải trả người bán” trong quá trình thanh toán các giao dịch nội bộ này

Đối với giao dịch nội bộ phát sinh từ hoạt động đầu tư tài chính: Sổ kế toán chi tiết được mở chi tiết theo dõi khoản đầu tư theo từng đối tác đầu tư

2.2.4 Lập Báo cáo tài chính hợp nhất tại Công ty CP Sông

Đà 11

a Hợp nhất báo cáo tài chính với công ty con

Khi nhận báo cáo tài chính của 3 Công ty con, Tổ công tác hợp nhất thực hiện cộng ngang tương ứng số liệu của các chỉ tiêu trong Báo cáo tài chính tổng hợp của Công ty mẹ và số liệu trên Báo cáo tài chính của các Công ty con để hình thành báo cáo tài chính hợp nhất sơ bộ (chưa điều chỉnh các chỉ tiêu cần điều chỉnh) Tiếp theo, Tổ công tác hợp nhất thực hiện các bút toán loại trừ các chỉ tiêu

có liên quan để có báo cáo hợp nhất cuối cùng với Công ty con