Apoptosis hoặc sự chết của tế bào theo chương trình là một quá trình mà nhờ nó mà các tế bào già, hỏng, không bình thường sẽ bị loại trừ khỏi cơ thể.Khi một tế bào rơi vào trạng thái apoptosis thì nó sẽ có những sự thay đổi về mặt hình thái cũng như về mặt sinh hoá.quá trình apoptosis diễn ra theo 2 con đường chính đó là: thông qua ti thể và thông qua receptor chết (death receptor).
Trang 21 Apoptosis và quá trình lão hoá
2 Thuyết liên kết chéo
3 Kết luận
4 Tài liệu tham khảo
Trang 3 Apoptosis hoặc sự chết của tế bào theo chương trình là một quá trình mà nhờ nó mà các tế bào già, hỏng, không bình thường sẽ bị loại trừ khỏi
cơ thể.
Khi một tế bào rơi vào trạng thái apoptosis thì nó
sẽ có những sự thay đổi về mặt hình thái cũng như
về mặt sinh hoá.
quá trình apoptosis diễn ra theo 2 con đường chính đó là: thông qua ti thể và thông qua receptor chết (death receptor ).
Trang 7Receptor Ligands Adaptors Targets
Fas/CD95
Apo1
Fas-L Apo-IL
DCR1-3 TRAIL/APO2L None Decoy receptor Ligand sequestration
Trang 8 Cytochrome C
Các protein họ Bcl – 2
Một số các protein khác : Apaf1, Histone 1.2
Trang 9Cytochrome C trong apoptosis : Cytochrome C (màu đỏ sáng) giải phóng vào trong tế bào chất qua đáy Tại đây Cytochrome C kết hợp với Apaf-1 và tích tụ lại trong thể apoptosome Cuối cùng phức hợp này hoạt hoá protein – cutting caspases và khởi động sự chết của
tế bào theo chu trình
Trang 10 Anti - apoptotic: chúng có trình tự tương đồng tại các domain BH1, BH2, BH3 và BH4 (BH = Bcl-2 homology), ví dụ như các Bcl-2và các Bcl-xL.
Các pro – apoptotic: chúng có trình tự tương đồng tại các domain BH1, BH2 và BH3 Ví dụ như Bax và Bak(Bcl-2 homologous antagonist killer)
BH3 – only proteins: chúng là các pro –apoptotic nhưng chỉ có trình tự tương đồng ở domain BH3 Ví
dụ như Bid, Bik và Bim
Trang 14 Thuyết liên kết chéo trong lão hoá dựa trên cơ sở theo dõi với quá trình già hoá, các protein, DNA tham gia kết hợp hoặc trao đổi chéo với một phân tử khác
Các hình thức trao đổi chéo này là thường xuyên trong các chất hoá học (như glutaraldehyde, isocyanates,
sugars, carbondiimides, …), dưới tác động của các tác
nhân vật lý như nhiệt, hoặc các chất, tia phóng xạ như
UV, tia gama.
Sự ổn định của mô ECM được biết đến như là phương
pháp tăng cường tuổi thọ của một collagen cơ bản
Trang 22TYPE OF DAMAGE events/cell/day % of total daily damage
Trang 27rrr correlated with Maximum Life Span (MLS) ; rrr = rat-relative repair (rat
DNA−repair = = 1.0)
Trang 28mtDNA and nDNA Repair Enzymes/Proteins
Trang 291 Các tế bào trong cơ thể sau khi bị lão hoá sẽ chết theo hai dạng
khác nhau: chết hoại tử và chết theo chu trình
2 Chết theo chu trình tế bào diễn ra theo một cơ chế phức tạp, có sự tham gia của nhiều yếu tố, trong đó ty thể giữ vai trò đặc biệt quan trọng Ở đó, quá trình apoptosis có sự kiểm soát của một số con đường tín hiệu như các con đường thông qua Cytochrome C
Trong đó yếu tố p53 và các histon1.2 đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình kiểm soát cơ chế apoptosis ở cấp độ gene
Trang 303 Quá trình lão hoá tế bào chịu sự kiểm soát của nhiều yếu tố, trong
đó vai trò của telomere và các chất oxi hoá giữ vai trò chính yếu
4 Sự liên kết chéo của các hợp chất sinh học như các protein giúp cho tế bào có khả năng đáp ứng khác nhau với các hợp chất có
tính oxi hoá và phóng xạ, đặc biệt với các gốc tự do
5 Phân tử DNA có thể bị phân huỷ hay đột biến do các tác nhân
khác nhau Trong tế bào, sự sai hỏng DNA được sửa chữa theo nhiều cơ chế khác nhau như sửa chữa BNR, NER, DSB repair
6 Sự hay đổi trong cấu trúc các đại phân tử như DNA, protein là cho tuổi thọ của tế bào thay đổi, trong đó có tương tác của các liên kết chéo
Trang 31 P16 and ARF: activation of teenage proteins in old age - J Clin Invest., 2004.
The expanding role of mitochondria in apoptosis - Genes and Development, 2001.
BCL-2 family members and the mitochondria in apoptosis - Genes and
Trang 32 Ben Best, Mechanisms of Aging, The Oncologist
F G Ferguson, A Wikby, P Maxson, J Olsson & B Johansson: Immune parameters in a longitudinal study of a very old population of Swedish
people: A comparison between survivors and nonsurvivors J Gerontol Ser A-Biol Sci Med 1995; 50: B378-82
C Franceschi, D Monti, P Sansoni & A Cossarizza: The immunology of exceptional individuals: the lesson of centenarians Immunol Today1995 16, 12-6
Jeffery CJ Moonlighting proteins Trends Biochem Sci 1999;24:8–11.
Trang 34 Caspases, or cysteine-aspartic acid proteases, are a family of cysteine proteases
B-cell lymphoma 2
homology (BH) domains (named BH1, BH2, BH3 and BH4), and can form
hetero- or homodimers
Trang 35 Apoptotic peptidase activating factor 1, also known as APAF1, is a protein
which in humans is encoded by the APAF1 gene
The BH3 interacting domain death agonist, or BID, gene is a pro- apoptotic
member of the Bcl-2 protein family [1] Bcl-2 family members share one or more
of the four characteristic domains of homology entitled the Bcl-2 homology (BH) domains (named BH1, BH2, BH3 and BH4), and can form hetero- or
homodimers Bcl-2 proteins act as anti- or pro-apoptotic regulators that are
involved in a wide variety of cellular activiti
The p53 upregulated modulator of apoptosis, or PUMA, is a pro-apoptotic
member of the Bcl-2 protein family.