Nghiên cứu công tác quản lý Ngân sách xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

Công tác thu - chi tài chính thực hiện đúng theo luậtNSNN quy định Có báo cáo riêng bằng văn bản của kế toán tài chính về ướctính thực hiện thu - chi qua các năm và dự toán ngân sách của

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

= = = =  = = = =

NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ

TẠI TRUNG GIÃ, HUYỆN SÓC SƠN,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Tên sinh viên : ĐỖ THU THỦY

Chuyên ngành : QUẢN LÝ KINH TẾ

Niên khóa : 2011 – 2015

Giảng viên hướng dẫn : TS NGUYỄN HỮU KHÁNH

HÀ NỘI – 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu trong khóa luận của tôi với đề tài:

“Nghiên cứu công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội” là quá trình khảo sát thực tế tại điểm nghiên cứu là hoàn

toàn trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi cũng xin cam đoan mọi tài liệu, số liệu trích dẫn trong khóa luậnđược chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Sinh viên

Đỗ Thu Thủy

tư vấn và có những góp ý quý báu giúp tôi hoàn thành bài khóa luận này.

Tôi xin chân thành cảm ơn chủ tịch UBND xã Trung Giã, các cán bộcông tác tại xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn đã giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra

và thu thập số liệu phục vụ cho luận văn

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình và bạn bè, cácanh, chị khóa trên đã đã luôn cổ vũ, động viện và giúp đỡ tôi trong suốt quátrình học tập

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

Sinh viên

Đỗ Thu Thủy

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Ngân sách xã là một bô phận cấu thành của ngân sách Nhà nước, làcông cụ tài chính quan trọng đáp ứng nguồn tài lực cho chính quyền cấp xãtrong quá trình thực hiện chức năng và quyền hạn của mình Công tác quản lýngân sách xã có vai trò rất quan trọng Qua đây, chúng ta thấy rõ được thựctrang công tác quản lý ngân sách xã và kết quả đạt được những gì trong nhữngnăm vừa qua và xu hướng trong những năm tới Từ đó chính quyền xã có thểlập kế hoạch quản lý ngân sách xã một cách khoa học, hợp lý và phù hợp vớitình hình kinh tế - xã hội của địa phương

Xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội được chọn là điểm

nghiên cứu với ba lý do chính Thứ nhất, Trung Giã là một xã ngoại thành Hà

Nội, nằm ở phía Bắc của huyện Sóc Sơn và là nơi giáp ranh của 3 tỉnh TháiNguyên, Hà Nội, Bắc Giang nên vô cùng thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa,

giao lưu buôn bán giữa các vùng Thứ hai, trong những năm gần đây công tác

dồn điền đồi thửa hầu hết đã được thực hiện ở tất cả các thôn trong địa bàn và

đem lại kết quả cao, đã giao được 303,5 ha/ 316,4 ha đạt 95% Thứ ba, công

tác xây dựng nông thôn mới trong những năm gần đây về cơ bản đã đượctriển khai rộng rãi và thu được nhiều thành quả to lớn: Năm 2014 với sự vàocuộc của Ban chỉ đạo và Ban phát triển thôn nên 11/19 tiêu chí đã đạt đượcnăm 2013 tiếp tục được duy trì và hoàn thành thêm 2 tiêu chí là hộ nghèo vàhình thức sản xuất Công tác thu - chi tài chính thực hiện đúng theo luậtNSNN quy định (Có báo cáo riêng bằng văn bản của kế toán tài chính về ướctính thực hiện thu - chi qua các năm và dự toán ngân sách của những năm tới).Công tác quản lý ngân sách trên địa bàn xã đã đạt được nhiều kết quả gópphần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân Song bêncạnh đó, công tác quản lý NSX vẫn còn một số mặt tồn tại cần được khắc

phục và giải quyết kịp thời Do vậy tôi chọn nghiên cứu đề tài: “ Nghiên cứu

công tác quản lý Ngân sách xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội”

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý Ngân sách xãTrung Giã và tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện công tác quản

lý ngân sách trên địa bàn xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội Để phục

vụ cho việc nghiên cứu, tôi đã tiến hành thu thập các số liệu về tình hình cơ bảntrên địa bàn xã, số liệu thống kê phản ánh kết quả sản xuát kinh doanh, điều kiện

tự nhiên, kinh tế - xã hội và các báo cáo ngân sách tại các kỳ họp Hội đồng nhândân từ năm 2012 đến 2014 Tôi sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu trực tiếpcán bộ xã để kiểm chứng các thông tin thu thâp được, tiến hành lập bảng hỏi vớimục đích hiểu được mối quan hệ giữa cán bộ xã với ngân sách xã và thiết kếphiếu điều tra, phỏng vấn 11 cán bộ xã là những người trực tiếp tham gia côngtác quản lý ngân sách xã

Đi sâu vào phân tích và tìm hiểu công tác quản lý ngân sách xã Trung Giãcho thấy công tác thu ngân sách xã hàm chứ nhiều yếu tố bất định khiến cho việc

dự toán luôn có những sai lệch so với thực tế thực hiện Nói cách khác, chínhquyền địa phương trong giai đoạn hiện nay khó có thể dự đoán được những thayđổi do một số biến số ngân sách mang lại Nguyên nhân khiến cho việc dự toánthu sai lệch phụ thuộc vào hai yếu tố: (1) khả năng dự báo của bộ phận quản lýtài chính xã, công cụ để xã phân tích dự toán ngân sách và (2) những yếu tố kinh

tế - xã hội biến động làm ngân sách khó dự toán Hậu quả của việc dự toán sailệch này là nhiều kế hoạch bị đình trệ, không thực hiện được, kéo theo đó là trìnhtrạng thu ngân sách dây dưa nhiều năm

Với nhiệm vụ chi ngân sách, hầu như các năm Hội đồng nhân dân xã TrungGiã đặt ra kế hoạch không chênh lệch quá nhiều so với thực tế thực hiện nhiệm

vụ chi của xã Điều này cho thấy xã đã dự toán sát với tình hình thực tế của xã.Như năm 2012 xã dự toán chi ngân sách xã là 15.861 triệu đồng, xã thực hiện

chi là 15.664 triệu đồng đạt 98,76% so với kế hoạch Đến năm 2014 xã thực hiệnchi là 13.767 triệu đồng đạt 98,43% so với dự toán

Dự toán và quyết toán ngân sách xã luôn có sự chệnh lệch Tình hình bấtđịnh của xã xuất phát từ những điều chỉnh trong phân bổ từ ngân sách cấp trêntrong năm tài khóa cụ thể Do vậy, muốn giảm sự sai khác trong công tác dựtoán ngân sách cần có những hiểu biết đúng về phần ngoài dự toán này

Việc kiểm tra giám sát chưa được thường xuyên chặt chẽ, chỉ có tínhchất trọng điểm Dân chúng và các tổ chức Đoàn thể chưa thực sự vào cuộcvới vai trò giám sát, phát hiện những bất hợp lý, những sai phạm trong côngtác quản lý NSX

Qua nghiên cứu cho thấy có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tácquản lý ngân sách xã như: Chính sách của nhà nước, nhận thức trình độ củalãnh đạo xã, sự phát triển kinh tế - xã hội, Qua đây tôi xin đề xuất một sốgiải pháp cần thực hiện cho công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã trongthời gian tới: Hoàn thiện bộ máy quản lý ngân sách xã, nâng cao chất lượngtrong công tác quản lý, hoàn thiện chính sách nhà nước, tăng cường tập huấnnâng cao trình độ quản lý giám sát cho các cán bộ trong bộ máy quản lý ngânsách xã

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP iii

MỤC LỤC vi

DANH MỤC BẢNG ix

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH x

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT xi

PHẦN I MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Một số khái niệm cơ bản 4

2.1.2 Vai trò công tác quản lý ngân sách xã 14

2.1.3 Nội dung quản lý NSX 14

2.1.4 Yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã 25

2.2 Cơ sở thực tiễn 30

2.2.1 Kinh nghiệm công tác quản lý Ngân sách xã của một số nước trên thế giới 30

2.2.2 Kinh nghiệm công tác quản lý Ngân sách xã tại một số địa phương ở nước ta 31

2.3 Bài học kinh nghiệm 34

PHẦN III ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 36

3.1.1 Đặc điểm tự nhiên 36

3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 37

3.1.3 Kết quả phát triển sản xuất kinh doanh 43

3.2 Phương pháp nghiên cứu 45

3.2.1 Phương pháp tiếp cận 45

3.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 46

3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu 46

3.2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 48

3.2.5 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 48

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 50

4.1 Thực trạng công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn xã Trung Giã 50

4.1.1 Tổ chức bộ máy quản lý ngân sách xã 50

4.1.2 Phân cấp quản lý ngân sách xã 51

4.1.3 Lập dự toán ngân sách xã 54

4.1.4 Chấp hành ngân sách xã 58

4.1.5 Kế toán và quyết toán ngân sách xã 77

4.1.6 Kiểm tra, phân tích và đánh giá việc chấp hành NSX 82

4.2 Yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn xã Trung Giã 83

4.2.1 Chính sách của Nhà nước 83

4.2.2 Nhận thức của lãnh đạo xã 84

4.2.3 Sự phát triển kinh tế của xã Trung Giã 85

4.2.4 Số lượng nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách xã 85

4.2.5 Trình độ của cán bộ quản lý ngân sách xã 86

4.3 Giải pháp nâng cao công tác quản lý NSX Trung Giã trong thời gian tới 87

4.3.1 Hoàn thiện bộ máy quản lý ngân sách xã 87

4.3.2 Hoàn thiện phân cấp quản lý ngân sách xã 88

4.3.3 Nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách xã 89

4.3.4 Nâng cao việc chấp hành ngân sách xã 89

4.3.5 Nâng cao chất lượng kế toán và quyết toán ngân sách xã 92

4.3.6 Hoàn thiện chính sách của Nhà nước 93

4.3.7 Nâng cao nhận thức của lãnh đạo xã 93

4.3.8 Ổn định nguồn thu, tăng cường nhiệm vụ chi ngân sách xã 94

4.3.9 Nâng cao năng lực cán bộ quản lý, điều hành ngân sách xã 94

PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

5.1 Kết luận 96

5.2 Kiến nghị 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 101

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Tình hình phân bổ và sử dụng đất đai xã Trung Giã (2012 – 2014)

38

Bảng 3.2: Tình hình biến động nhân khẩu và lao động xã Trung Giã(2012 – 2014) 41

Bảng 3.3: Kết quả sản xuất kinh doanh xã trung Giã (2012 – 2014) 44

Bảng 3.4 Thông tin thứ cấp 47

Bảng 4.1: Dự toán thu ngân sách xãTrung Giã (2012 – 2014) 56

Bảng 4.2: Dự toán các khoản chi Ngân sách xã Trung Giã (2012 – 2014) 57

Bảng 4.3: Thu và cơ cấu các khoản thu ngân sách xã trên địa bàn xã Trung Giã (2012 – 2014) 62

Bảng 4.4: Tình hình hoàn thành dự toán các khoản thu ngân sách xã (2012 – 2014) 65

Bảng 4.5: Chi và cơ cấu khoản chi thường xuyên trên địa bàn xã trung Giã (2012 – 2014) 72

Bảng 4.6: Tình hình hoàn thành dự toán khoản chi thường xuyên (2012 – 2014) 74

Bảng 4.7: Tổng hợp kết quả điều tra thực hiện công tác quản lý NSX trên địa bàn xã Trung Giã 76

Bảng 4.8: Tổng hợp công tác kế toán, quyết toán NSX Trung Giã(2012 -2014) 77

Bảng 4.9: Tổng hợp kết quả điều tra công tác kế toán và quyết toán NSX trên địa bàn xã Trung Giã 79

Bảng 4.10: Tổng hợp kết quả điều tra chung về công tác quản lý NSX trên đại bàn xã Trung Giã 81

Ngân sách Nhà nước Ngân sách huyện Ngân sách tỉnh Ngân sách xãNông thôn mới Quản lý nhà nước Quản lý ngân sáchTrung ương

Uỷ ban nhân dân Xây dựng cơ bản

PHẦN I MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong công cuộc đổi mới nền kinh tế hiện nay, nhất là kể từ khi chúng

ta gia nhập tổ chức thương mại quốc tế WTO, nền kinh tế nước ta đã có bướcphát triển mạnh mẽ ngày càng ổn định, các thành tựu đạt được trong các lĩnhvực kinh tế, văn hoá, xã hội thể hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhànước ta, đó là sự cố gắng của các cấp các ngành từ trung ương đến địa

phương, của toàn thể nhân dân lao động trong việc thực hiện mục tiêu : “Dân

giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” mà Đảng đã đề ra

trong đó có sự đóng góp không nhỏ của ngân sách Nhà nước

Ngân sách Nhà nước là khâu chủ đạo, là điều kiện vật chất quan trọng

để thực hiện chức năng nhiệm vụ của Nhà nước, đồng thời ngân sách Nhànước là công cụ quan trọng để Nhà nước điều khiển vĩ mô nền kinh tế, giữ gìn

an ninh quốc phong, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Tổquốc Việt Nam

Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước,tương đương với ngân sách xã là ngân sách phường, thị trấn.Trong đó, xã làmột cấp chính quyền cơ sở trong các cấp chính quyền nhiệm vụ của chínhquyền xã là quản lý mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng pháttriển kinh tế thực hiện nhiệm vụ chính trị, văn hoá, giáo dục và các chức năngkhác mà chính quyền xã phải thực hiện trên địa bàn xã Khi thực hiện cácnhiệm vụ đó xã là nơi trực tiếp sử dụng kinh phí và thực hiện các nhiệm vụcủa một đơn vị dự toán nhằm duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền xã,các hoạt động đoàn thể, các sự nghiệp văn hoá giáo dục, y tế, an ninh quốcphòng thực hiện các chương trình mục tiêu phát triển kinh tế trên địa bàn xãnhằm bảo đảm cho chính quyền xã thực hiện các chức năng, nhiệm vụ củamình cần phải có nguồn lực tài chính nhất định hình thành các quỹ tiền tệ

phục vụ cho việc duy trì hoạt động của chính quyền xã và thực hiện cácnhiệm vụ của chính quyền xã thông qua các hoạt động thu, chi tài chính.Trong những năm qua xã Trung Giã luôn là xã ổn định về chính trị anninh xã hội được đảm bảo, kinh tế luôn có tốc độ tăng trưởng khá Đảng Bộ vàChính quyền xã luôn luôn được công nhận là trong sạch vững mạnh, nhân dântrong xã luôn tin tưởng vào đường lối chính sách của Đảng và pháp luật củanhà nước chấp hành tốt quy định của địa phương nhất là công tác giao nộpsản phẩm cho nhà nước và tập thể

Hoạt động tài chính ngân sách xã ngày càng trở lên đa dạng và phongphú, các khoản thu không chỉ phản ánh thu ngân sách Nhà nước mà nội dungcác khoản chi cũng ngày một đa dạng và phức tạp Vì vậy yêu cầu quản lý tàichính đòi hỏi phải cần có những thông tin kinh tế tài chính Mặc dù vậy trongquá trình thu, chi tài chính ngân sách UBND xã còn gặp nhiều khó khăn donguồn thu hạn chế chưa biết khai thác hết và nuôi dưỡng nguồn thu, cán bộtài chính năng lực còn hạn chế trong quá trình thực hiện và điều hành thu chicòn chưa linh hoạt do đó hiệu quả công việc thực hiện chưa cao

Vì vậy để góp phần nâng cao công tác lý tài chính ngân sách xã nhằmđảm bảo cho chính quyền xã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, tôi

đã lựa chọn và tập trung nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu công tác quản lý ngân sách xã tại Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội”.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Đánh giá một cách tổng quan công tác quản lý ngân sách xã tên địa bàn

xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội thời gian qua, từ đó đề xuất một sốgiải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý ngân sách địa phương trong thờigian tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lýngân sách của xã

- Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý Ngân sách xã Trung Giã

- Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện công tác quản lý ngânsách trên địa bàn xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách trênđịa bàn xã trong thời gian tới

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Công tác quản lý ngân sách xã trênđịa bàn xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội

PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Một số khái niệm cơ bản

2.1.1.1 Khái quát về Ngân sách nhà nước

a, Khái niệm Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế

và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính.Thuật ngữ

“Ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở

mọi quốc gia Song quan niệm về NSNN lại chưa thống nhất, người ta đưa ranhiều định nghĩa về NSNN tùy theo các trường phái và lĩnh vực nghiên cứu.Các nhà kinh tế Nga quan niệm: Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê cáckhoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của quốc gia

Theo Luật NSNN đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ hai thông qua ngày 16/12/2002 có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2004, cho rằng “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các

khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyếtđịnh và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Thứ ba, trên góc độ nội dung vật chất ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ

tập trung lớn nhất, được sử dụng để thực hiện các chức năng của Nhà nước

Thứ tư, nhìn trên góc độ quản lý ngân sách là kế hoạch tài chính cơ bản

của Nhà nước hay là bảng cân đối thu - chi chủ yếu của Nhà nước

Thứ năm, từ góc độ pháp lý NSNN là đạo luật tài chính cơ bản trong

năm tài chính

Từ cách tiếp cận đó, có thể rút ra về bản chất sâu xa của NSNN: Ngânsách nhà nước là hệ thống (tổng thể) các quan hệ kinh tế, gắn liền với quátrình phân phối các nguồn lực tài chính của xã hội để hình thành quỹ tiền tệtập trung nhằm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ kinh tế - xã hội của Nhànước trong từng thời kỳ nhất định

c, Vai trò Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước có vai trò vô cùng quan trọng trong toàn bộ hoạtđộng kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Cần hiểurằng, vai trò của NSNN luôn gắn liền với vai trò của đất nước theo từng giaiđoạn nhất định Đối với nền kinh tế thị trường, NSNN đảm nhận vai trò quản

lý vĩ mô đối với toàn bộ kinh tế, xã hội

Huy động các nguồn tài chính của NSNN để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

Vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước, đểđảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xãhội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định Những nguồn tài chínhnày được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế Đây

là vai trò lịch sử của Ngân sách nhà nước mà trong bất kỳ chế độ xã hội nào,

cơ chế kinh tế nào Ngân sách nhà nước đều phải thực hiện

Ngân sách Nhà nước là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và chống lạm phát

Đặc điểm nổi bật của nền kinh tế thị trường là sự cạnh tranh giữa cácnhà doanh nghiệp nhằm đạt được lợi nhuận tối đa, các yếu tố cơ bản của thịtrường là cung cầu và giá cả thường xuyên tác động lẫn nhau và chi phối hoạt

động của thị trường Sự mất cân đối giữa cung và cầu sẽ làm cho giá cả tănglên hoặc giảm đột biến và gây ra biến động trên thị trường, dẫn đến sự dịchchuyển vốn của các doanh nghiệp từ ngành này sang ngành khác, từ địaphương này sang địa phương khác Việc dịch chuyển vốn hàng loạt sẽ tácđộng tiêu cực đến cơ cấu kinh tế, nền kinh tế phát triển không cân đối Do đó,

để đảm bảo lợi ích cho nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng Nhà nước phải

sử dụng ngân sách để can thiệp vào thị trường nhằm bình ổn giá cả thông quacông cụ thuế và các khoản chi từ ngân sách nhà nước dưới các hình thức tàitrợ vốn, trợ giá và sử dụng các quỹ dự trữ hàng hoá và dự trữ tài chính Đồngthời, trong quá trình điều tiết thị trường ngân sách nhà nước còn tác động đếnthị trường tiền tệ và thị trường vốn thông qua việc sử dụng các công cụ tàichính như: phát hành trái phiếu chính phủ, thu hút viện trợ nước ngoài, thamgia mua bán chứng khoán trên thị trường vốn… qua đó góp phần kiểm soátlạm phát

Ngân sách Nhà nước là công cụ định huớng phát triển sản xuất

Để định hướng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhà nước sử dụng công

cụ thuế và chi ngân sách Bằng công cụ thuế một mặt tạo nguồn thu cho ngânsách, mặt khác nhà nước sử dụng thuế với các loại thuế, các mức thuế suấtkhác nhau sẽ góp phần kích thích sản xuất phát triển và hướng dẫn các nhàđầu tư bỏ vốn đầu tư vào những vùng những lĩnh vực cần thiết để hình thành

cơ cấu kinh tế theo hướng đã định Đồng thời, với các khoản chi phát triểnkinh tế, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, vào các ngành kinh tế mũi nhọn… nhà nước

có thể tạo điều kiện và hướng dẫn các nguồn vốn đầu tư của xã hội vào nhữngvùng, lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý

Ngân sách Nhà nước là công cụ điều chỉnh thu nhập giữa các tầng lớp dân cư

Nền kinh tế thị trường với những khuyết tật của nó sẽ dẫn đến sự phânhoá giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư, nhà nước phải có một chính sách

phân phối lại thu nhập hợp lý nhằm giảm bớt khoảng cách chênh lệch về thunhập trong dân cư Ngân sách nhà nước là công cụ tài chính hữu hiệu đượcnhà nước sử dụng để điều tiết thu nhập, với các sắc thuế như thuế thu nhậpluỹ tiến, thuế tiêu thụ đặc biệt… một mặt tạo nguồn thu cho ngân sách mặtkhác lại điều tiết một phần thu nhập của tầng lớp dân cư có thu nhập cao Bêncạnh công cụ thuế, với các khoản chi của ngân sách nhà nước như chi trợ cấp,chi phúc lợi cho các chương trình phát triển xã hội: phòng chống dịch bệnh,phổ cập giáo dục tiểu học, dân số và kế hoạch hoá gia đình… là nguồn bổsung thu nhập cho tầng lớp dân cư có thu nhập thấp.

Các vai trò trên của Ngân sách nhà nước cho thấy tính chất quan trọngcủa Ngân sách nhà nước, với các công cụ của nó có thể quản lý toàn diện và

có hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế

d, Phân cấp quản lý Ngân sách nhà nước

Hệ thống chính quyền nhà nước được tổ chức thành nhiều cấp và mỗicấp đều được phân giao những nhiệm vụ nhất định Để thực hiện nhữngnhiệm vụ đó, mỗi cấp lại được phân giao những quyền hạn cụ thể về nhân sự,kinh tế, hành chính và ngân sách.Việc hình thành hệ thống ngân sách nhànước gồm nhiều cấp thì việc phân cấp ngân sách nhà nước là một tất yếukhách quan Bởi vì mỗi cấp ngân sách nhà nước đều có nhiệm vụ thu, chimang tính độc lập Trong việc tổ chức quản lý tài chính nhà nước nếu cơ chếphân cấp quản lý ngân sách nhà nước được thiết lập phù hợp thì tình hìnhquản lý tài chính và ngân sách nhà nước sẽ được cải thiện góp phần thúc đẩy

sự phát triển ổn định của nền kinh tế – xã hội

Sự phân giao về ngân sách cho các cấp chính quyền làm nảy sinh kháiniệm về phân cấp quản lý ngân sách Có thể hiểu về phân cấp quản lý ngânsách nhà nước như sau:

Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước là việc phân định phạm vi tráchnhiệm, quyền hạn của các cấp chính quyền nhà nước từ Trung ương tới địa

phương trong quá trình tổ chức tạo lập và sử dụng ngân sách nhà nước phục

vụ cho việc thực thi chức năng nhiệm vụ của nhà nước

Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước chỉ xảy ra khi ở đó có nhiều cấpngân sách, phân cấp ngân sách thể hiện mối quan hệ giữa các cấp chính quyềnđịa phương

2.1.1.2 Khái quát về Ngân sách xã

a, Khái niệm Ngân sách xã

Để phù hợp với điều kiện thực tế của đất nước ta trong quá trình hộinhập và phát triển của giai đoạn hiện nay, năm 2005 nước ta đã ban hành LuậtNSX mới, theo điều I của Luật này đã đưa ra rằng “Ngân sách xã là một phầncác khoản thu, chi của Nhà nước được cơ quan Nhà nước có thẩm quyềnquyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chứcnăng nhiệm vụ của ngân sách xã, phường”

Các khoản thu NSX bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí, cáckhoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổchức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo quy định củapháp luật

Các khoản chi NSX bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội,quốc phòng, an ninh, bảo đảm các hoạt động của bộ máy xã, và các khoản chikhác theo quy định của pháp luật

b, Vị trí NSX, vai trò quản lý Ngân sách xã

NSX là một cấp ngân sách, là một bộ phận cấu thành của ngân sáchNhà nước, chính vì vậy mà NSX thể hiện đầy đủ vai trò của NSNN; NSXcũng là một bộ phận của bộ máy chính quyền cấp xã, vì vậy nó còn có nhữngvai trò riêng

Quản lý NSX đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì mọihoạt động trong quản lý nhà nước của cấp chính quyền xã Xét về mặt tổngthể hay xét như một quy trình, quản lý thì quản lý NSX có những vai trò sau:

Thứ nhất, quản lý NSX có vai trò định hướng cho sự phát triển kinh tế

-xã hội tại một cấp chính quyền, thông qua chức năng lập kế hoạch để xácđịnh mục tiêu, các phương pháp sử dụng nguồn lực ngân sách để đạt đượcmục tiêu trong phát triển kinh tế - xã hội đúng hướng tại địa phương

Thứ hai, thông qua quá trình quản lý NSX mà chính quyền địa phương

xây dựng bộ máy tổ chức hoạt động để đạt được mục tiêu đã đề ra

Thứ ba,vai trò duy trì và thúc đẩy được thể hiện qua chức năng lãnh

đạo của quy trình quản lý Nhờ có hệ thống nguyên tắc quản lý NSX (nộiquy, quy chế) mới có thể bắt buộc chủ thể quản lý là chính quyền địa phương

và các đối tượng quản lý NSX hoạt động đảm bảo quy định của pháp luật.Đây là nhân tố đặc biệt quan trọng góp phần tạo nên kỷ luật, kỷ cương tính

ổn định, bền vững trong mỗi tổ chức quản lý Thông qua hệ thống chính sách

về nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực phù hợp và phong cách quản lý hợp lý,hoạt động quản lý NSX là tác nhân tạo ra động cơ thúc đẩy sự phát triển kinh

tế - xã hội tại địa phương và tạo điều kiện sử dụng nguồn lực có hiệu quảnhất

Thứ tư, thông qua chức năng kiểm tra, giám sát mà hoạt động quản lý

NSX thể hiện vai trò điều chỉnh của nó Với hệ thống các tiêu chí được xâydựng để đo lường các kết quả hoạt động của quá trình quản lý NSX để đưa racác giải pháp nhằm điều chỉnh kịp thời những sai phạm khi thực hiện, từ đóđảm bảo cho bộ máy quản lý NSX thực hiện theo đúng mục tiêu đã đề ra

Thứ năm, thông qua các chức năng lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và

kiểm tra, giám sát mà hoạt động quản lý NSX biểu hiện vai trò phối hợp của

nó Bản chất của hoạt động quản lý NSX là nhằm phối hợp các nguồn lực(nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực ) để có được sức mạnh tổng hợp nhằm thựchiện mục tiêu chung mà sự nỗ lực của một cá nhân không thể làm được

c, Khái niệm quản lý Ngân sách xã

Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý bằng

một hệ thống phương pháp nhằm thay đổi trạng thái của đối tượng quản lý,tiếp cận đến mục tiêu cuối cùng phục vụ cho lợi ích của con người, quản lý là hoạt động có mục đích của chủ thể tuân theo những nguyên tắc nhất định và

là quá trình thực hiện đồng thời hàng loạt các chức năng liên kết hữu cơ vớinhau từ dự đoán - kế hoạch hoá - tổ chức thực hiện - động viên phối hợp -điều chỉnh - hạch toán kiểm tra

Quản lý NSNN là việc sử dụng những công cụ, biện pháp tổng hợp đểtập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhànước và thực hiện phân phối, sử dụng nguồn quỹ đó một cách hợp lý, có hiệuquả nhằm thoả mãn các nhu cầu của Nhà nước và đạt được những mục tiêukinh tế, xã hội

Quản lý NSX được hiểu là quá trình Nhà nước sử dụng các phươngpháp, các công cụ thích hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển các hoạt động tàichính trên địa bàn vận động, phát triển phù hợp với các quy luật khách quan

và có thể đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

(Chủ biên PGS.TS Đặng Văn Du,TS Hoàng Thị Thúy Nguyệt (2012) Giáo

trình quản lý tài chính xã, trường Học viện Tài chính)

Quản lý NSX phải được thực hiện ở tất cả các khâu của chu trình ngân sách (từ Lập dự toán ngân sách - Chấp hành ngân sách - Quyết toán ngânsách); phải đảm bảo tính thống nhất trong thực hiện và quản lý thu, chi ngânsách trong hệ thống ngân sách các cấp; phải đảm bảo tính cân đối của ngânsách; phải được quản lý rành mạch, công khai để mọi đối tượng biết trongsuốt chu trình ngân sách và phải được áp dụng cho tất cả các cơ quan thamgia vào chu trình ngân sách (cả ở cơ quan quản lý và cơ quan, đối tượng thụhưởng), tạo tiền đề cho mọi đối tượng có thể nhìn nhận được hiệu quả cácchương trình hành động của Chính quyền địa phương trên cơ sở các chínhsách tài chính quốc gia

d, Bộ máy quản lý Ngân sách xã

NSX được quản lý trực tiếp bởi một ban Tài chính xã, có thể khái quát

sơ đồ bộ máy quản lý Kế toán và Tài chính xã thể hiện trên sơ đồ:

Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy quản lý Tài chính - kế toán ngân sách xã,

phường.

Trong đó:

- Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đạidiện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân địa phương, doNhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và

cơ quan nhà nước cấp trên

- Ban Tài chính là một bộ phận của UBND xã, được giao trách nhiệm quản lý toàn bộ vấn đề về Tài chính và ngân sách xã

- Trưởng ban là thành viên UBND xã phụ trách công tác Tài chính (Cóthể là Chủ tịch UBND xã kiêm trưởng ban) có nhiệm vụ giúp UBND quản lý

về công tác Tài chính

- Kế toán là người có chuyên môn nghiệp vụ về công tác tài chính – kếtoán giúp trưởng ban Tài chính quản lý hoạt động thu, chi Tài chính của xã

- Thủ quỹ là người trực tiếp quản lý quỹ tiền mặt của xã

Hội đồng nhân dân

Ban Tài chính

UBND xã

e, Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của UBND – HĐND trong quản lý NSX

Mỗi đơn vị hành chính có một cơ quan quyền lực từ trung ương đến địaphương (Quốc hội, HĐND cấp tỉnh, HĐND cấp huyện, HĐND cấp xã) vàmột cơ quan hành chính tương ứng (Chính Phủ, UBND cấp tỉnh, UBND cấphuyện, UBND cấp xã) Bên cạnh đó ở nước ta Đảng Cộng sản Việt Nam là cơquan lãnh đạo cao nhất, lãnh đạo toàn diện đất nước

Chính quyền cấp xã là cấp chính quyền cơ sở do nhân dân trong xã bầu

ra, nó có một vị trí, vai trò đặc biệt trong hệ thống chính quyền Nhà nước củaNước ta; là cấp chính quyền tiếp xúc trực tiếp với dân trong địa phương Vìthế chính quyền cơ sở có vững mạnh thì nhân dân mới tin tưởng, chính quyềnthực hiện tốt chủ trương đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước banhành Do vậy, chính quyền cấp xã có một vai trò hết sức to lớn trong hoạtđộng Nhà nước mà đặc biệt trong công cuộc phát triển nông thôn, xoá đóigiảm nghèo thực hiện tốt sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.Vai trò của chính quyền cấp xã được thể hiện cụ thể:

Chính quyền cấp xã là nơi đóng vai trò trực tiếp, gần nhất đối với ngườidân địa phương về việc tổ chức thực hiện Hiến pháp và pháp luật, các chủtrương, đường lối của Đảng, các chính sách, pháp luật của Nhà nước Chínhquyền xã thay mặt Nhà nước quan hệ trực tiếp với người dân, nó còn thể hiệntính cộng đồng, dòng họ, huyết thống, tình làng, nghĩa xóm, truyền thống vănhoá mang đậm bản sắc dân tộc Những công việc được giải quyết không chỉtheo chính sách pháp luật mà còn phải thể hiện được thấu tình đạt lý, phù hợpvới điều kiện thực tế Bên cạnh đó, Chính quyền cấp xã còn có một vai tròquan trọng đó là quản lý hành chính Nhà nước về các mặt chính trị, kinh tế,văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng trên khu vực địa phương

Về mặt chính trị: Chính quyền cấp xã là nền tảng cơ sở cho hệ thống

hành chính, bảo vệ và phát triển hệ thống chính trị cấp cơ sở Tổ chức thựchiện, phổ biến các đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước trong quầnchúng nhân dân.

Về mặt kinh tế: Chính quyền cấp xã thể hiện vai trò quản lý, giám sát

về mặt pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sản xuất kinhdoanh, định hướng cho sản xuất kinh doanh của địa phương, tạo cơ hội, điềukiện cho phát triển sản xuất kinh doanh Bên cạnh đó chính quyền xã còn gópphần tạo điều kiện về hành lang pháp lý, thực hiện quyền lợi hợp pháp chomọi hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân ở Thực hiện việc xây dựngcác cơ sở hạ tầng, các công trình như điện, đường, trường, trạm, bến bãi,thông tin liên lạc, quản lý đất đai khu dân cư,…

Về mặt văn hoá xã hội: Chính quyền cấp xã là nơi trực tiếp tổ chức các hoạt động văn hoá xã hội, văn hoá truyền thống, các hoạt động thể dục thểthao quần chúng; thực hiện các chương trình kế hoạch hoá gia đình, xoá nạn

mù chữ, giáo dục cộng đồng, bảo vệ chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, phòngchống các tệ nạn xã hội trong nhân dân,…

Về an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội: Chính quyền cấp xã là nơi giải quyết các vấn đề nảy sinh về an ninh trật tự địa phương, quản lý hộtịch, hộ khẩu, giữ gìn trật tự, huấn luyện dân quân tự vệ; là nơi trực tiếp thamgia xây dựng lực lượng quốc phòng trên khu vực dân cư, tổ chức tuyển quâncho quân đội

f, Các yêu cầu về quản lý thu – chi Ngân sách xã

Nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội địa phương chínhquyền nhà nước cấp xã còn phải được thực hiện các yêu cầu về quản lý thu -chi ngân sách xã như sau :

Nắm vững tuân thủ pháp luật đặc biệt là luật kinh tế tài chính

Biết dựa vào dân, vì dân trong việc động viên các nguồn thu và chi tiêuđúng chế độ, chính sách hợp lòng mong muốn của dân

Sử dụng nguồn tài chính có hiệu quả nhất trên cơ sở nuôi dưỡng, khaithác tốt các nguồn thu tại xã, tiến tới cân đối thu chi.

Chính quyền xã phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật, trướccấp trên và nhân dân về quản lý thu - chi ngân sách và quản lý tài sản của Nhànước

Đội ngũ cán bộ chuyên môn phải có trình độ và tổ chức bộ máy quản

lý tài chính Ngân sách xã phải phù hợp với yêu cầu quản lý tài chính Nhànước trong cơ chế thị trường

g, Cơ cấu ban tài chính xã

Kế toán tài chính xã

Thủ quỹ (kiêm nhiệm)

Ngoài ra xã còn có nhiệm vụ quản lý tài sản không chỉ của xã mà cả tàisản của Nhà nước, tài sản vắng chủ trên địa bàn xã

2.1.2 Vai trò công tác quản lý ngân sách xã

NSX là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN, nó giữ một vai trò

vô cùng quan trọng trong NSNN Công tác quản lý NSX được nâng cao gópphần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế xã hội quốc gia đồng thời tăngnguồn thu NSX của địa phương NSX không những duy trì hoạt động củaNhà nước cấp xã mà góp phần ổn định an ninh, chính trị, nó thực hiện cácnhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

Thực hiện đúng quy định về công tác quản lý NSX giúp ổn định, nângcao chất lượng cuộc sống của người dân Đảm bảo nguồn NSX được sử dụngđúng, đầy đủ và hiệu quả nhất, đáp ứng quyền lợi cho người dân về mọi mặt

2.1.3 Nội dung quản lý NSX

NSX là cấp cuối cùng trong phân cấp quản lý của NSNN, chính vì vậyviệc quản lý NSX cũng chính là thực hiện quản lý NSNN, tuy nhiên NSX làmột cấp cơ sở có những đặc thù riêng vì thế nội dung quản lý NSX cũng sẽ

có những đặc thù riêng của nó

2.1.3.1 Lập dự toán NSX

Theo thông tư 60/2003/TT-BTC ngày 23 tháng 6 năm 2003 của Bộ Tài Chính quy định Quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở xã, phường, thị trấn:

Hàng năm trên cơ sở hướng dẫn của UBND cấp trên, UBND cấp xãtiến hành lập dự toán NSX năm sau và trình HĐND xã quyết định để xâydựng dự toán ngân sách bám sát tình hình thực tế ở địa phương

a, Yêu cầu của lập dự toán NSX

- Dự toán NSX phải tập hợp được đầy đủ các khoản thu, chi và tổnghợp theo từng lĩnh vực thu, chi

- Dự toán chi đầu tư phát triển căn cứ vào các dự án đầu tư có đủđiều kiện và nguồn vốn được đảm bảo, ưu tiên bố trí cho các công trìnhđang thực hiện dở dang

- Dự toán chi thường xuyên phải được tuân theo các chính sách chế

độ, tiêu chuẩn, định mức do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành

- Lập dự toán NSX phải đảm bảo nguyên tắc cân đối, chi khôngđược vượt quá nguồn thu quy định có thể thực hiện trong năm kế hoạch.Nghiêm cấm vay, chiếm dụng vốn hoặc cho vay dưới mọi hình thức để cânđối ngân sách xã

- Dự toán phải được lập theo đúng biểu mẫu quy định, đúng thờigian, đúng mục lục NSNN, gửi kịp thời cho các cơ quan chức năng của Nhànước xét duyệt, tổng hợp, đồng thời phải kèm theo các báo cáo thuyết minh

rõ cơ sở, rõ căn cứ tính toán

b, Căn cứ lập dự toán NSX

Theo thông tư 60/2003/TT-BTC ngày 23 tháng 6 năm 2003 của Bộ Tài Chính quy định Quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở xã, phường, thị trấn:

- Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốcphòng, trật tự an toàn xã hội ở xã.

- Chính sách, chế độ thu, chi NSNN, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm

vụ chi NSX; chế độ tiêu chuẩn định mức thu, chi ngân sách của cấp có thẩmquyền ban hành và định mức phân bổ ngân sách do HĐND cấp tỉnh quy định

- Số kiểm tra về dự toán NSX do UBND cấp huyện thông báo

- Tình hình thực hiện dự toán NSX năm trước, ước thực hiện ngân sáchnăm hiện hành

c, Trình lập dự toán NSX

Ban Tài chính xã phối hợp với cơ quan thuế, tổ đội thuế xã, tổ uỷnhiệm thu, các thôn, đội để tính toán các khoản thu ngân sách ở trongphạm vi phân cấp cho xã quản lý

Các ban ngành, tổ chức của xã căn cứ chức năng nhiệm vụ được giao

và chế độ định mức, tiêu chuẩn chi tiến hành lập dự toán chi cho đơn vị,

tổ chức mình

Ban Tài chính xã lập dự toán thu, chi và cân đối NSX trình UBND,báo cáo thường trực HĐND xã để xem xét gửi UBND huyện và phòng Tàichính cấp huyện Thời gian báo cáo dự toán NSX do UBND cấp tỉnh quyđịnh Trên cơ sở đó, UBND huyện kiểm tra, tổng hợp và ra quyết địnhgiao nhiệm vụ thu, chi chính thức cho NSX

Căn cứ nhiệm vụ thu, chi NSX do UBND cấp huyện giao, UBND xãhoàn chỉnh dự toán thu, chi trình HĐND xã quyết định trước ngày 31/12 nămtrước

Dự toán NSX sau khi được HĐND xã quyết định, UBND xã báo cáoUBND cấp huyện và phòng Tài chính cấp huyện; đồng thời thông báo côngkhai dự toán NSX theo chế độ công khai Tài chính về ngân sách do Thủtướng Chính Phủ quy định

d, Nội dung dự toán NSX

Dự toán ngân sách xã gồm hai phần:

Phần 1: Dự toán thu NSX

+ Tổng hợp theo nội dung thu được phân cấp

+ Dự toán chi tiết thu theo Chương, loại, khoản, mục, tiểu mục củaMục lục NSNN

Phần 2: Dự toán chi NSX

+ Tổng hợp theo nhiệm vụ chi được giao

+ Dự toán chi tiết chi theo Chương, loại, khoản, mục, tiểu mục củaMục lục NSNN

Cụ thể nội dung dự toán thu, chi NSX như sau:

* Nội dung thu NSX theo luật NSNN :

(1) Các khoản thu ngân sách hưởng 100%:

Các khoản thu phí, lệ phí.

Thu từ hoạt động sự nghiệp.

Thu từ quỹ đất công ích và đất công do xã quản lý.

Các khoản huy động đóng góp theo quy định và tự nguyện.

Các khoản viện trợ không hoàn lại.

Thu kết dư ngân sách xã năm trước

Các khoản thu khác còn lại theo quy định của pháp luật.

(2) Các khoản thu phân chia tỷ lệ % (phân chia tỷ lệ điều tiết):

Thuế chuyển quyền sử dụng đất.

Thuế nhà đất.

Thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh.

Thuế nông nghiệp từ hộ gia đình.

Lệ phí trước bạ nhà, đất

Thuế quy định khác.

Các khoản thuế trên được tính toán điều tiết giữa các cấp NS theoquy định Riêng 5 loại thuế (từ thuế chuyển quyền sử dụng đất đến Lệ phí

trước bạ nhà, đất) theo quy định NSX được hưởng tối thiểu 70%; Căn cứ vàonguồn thu, nhiệm vụ chi mà HĐND tỉnh có thể quy định tỷ lệ điều tiết choNSX hưởng cao hơn đến tối đa là 100%.

(3) Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên:

Thu bổ sung cân đối ngân sách.

Thu bổ sung có mục tiêu.

* Nội dung chi NSX theo luật NSNN :

(1) Chi đầu tư phát triển là những khoản chi có liên quan đến cải tạo,nâng cấp, làm mới các công trình thuộc hệ thống cơ sở vật chất – kĩ thuật của

xã như: đường giao thông, kênh mương tưới tiêu nước, trường học, trạm y tế,

hệ thống truyền thanh, nhà văn hóa

Chi đầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không

có khả năng thu hồi vốn theo phân cấp của tỉnh

Chi đầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội

bằng nguồn huy động đóng góp của các tổ chức cá nhân cho từng dự ánnhất định theo quy định của pháp luật, do H ĐND xã quyết định đưa vàongân sách xã quản lý

Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật.

(2) Chi thường xuyên của NSX là các khoản chi không tạo ra của cảivật chất trực tiếp nhưng diễn ra thường xuyên nhằm duy trì các hoạt động của

bộ máy Nhà nước tại địa phương, tạo ra những sản phẩm có giá trị về mặt tinhthần, đảm bảo duy trì các hoạt động xã hội, an ninh, quốc phòng tại các địaphương

Chi cho hoạt động của các cơ quan Nhà nước ở xã (như: tiền lương,

tiền công cho cán bộ, công chức của xã, sinh hoạt phí đại biểu HĐND xã, cáckhoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước, các khoản công tác phí, chihoạt động,… và các khoản chi khác theo quy định)

Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam.

Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội ở xã (Mặt

trận tổ quốc Việt nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựuchiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân ViệtNam)

Đóng Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ xã và các đối tượng

khác theo chế độ quy định

Chi công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội.

Chi cho công tác xã hội và hoạt động văn hóa, thông tin, thể dục thể

thao do xã quản lý như: Trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc theo chế

độ quy định, chi thăm hỏi các gia đình chính sách, cứu tế xã hội,…)

Chi sự nghiệp giáo dục: hỗ trợ các lớp bổ túc văn hóa, trợ cấp nhà

trẻ, lớp mẫu giáo, trợ cấp giáo viên mầm non…

Chi cho sự nghiệp y tế.

Chi sửa chữa và cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình kết cấu

hạ tầng do xã quản lý như trường học, trạm y tế, nhà trẻ, lớp mẫu giáo,nhà văn hóa, thư viện, đài tưởng niệm, cơ sở thể dục thể thao, cầu, đườnggiao thông, công trình cấp thoát nước công cộng,…Hỗ trợ khuyến khích pháttriển các sự nghiệp kinh tế như: khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâmtheo chế độ quy định

Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật.

(3) Dự phòng ngân sách xã: Đây là khoản dự phòng cho các nhiệm

vụ đột xuất hoặc khắc phục hậu quả thiên tai dịch họa Dự phòng NSX đượctính từ 3 – 5% khoản chi thường xuyên của ngân sách xã

là phải tiến hành mở tài khoản ngân sách để giao dịch tại KBNN huyện.Chủ tài khoản là chủ tịch UBND xã (hoặc là người được ủy quyền), kế toán

là kế toán là kế toán ngân sách xã có đăng ký chữ ký tại KBNN

Căn cứ vào dự toán NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã đượcHĐND xã quyết định, UBND xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSX theo mụclục NSNN gửi KBNN nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán

Công tác chấp hành dự toán gồm các bước sau:

B

ư ớc 1 : Lập dự toán thu, chi ngân sách xã quý, chia ra tháng

Căn cứ vào dự toán năm đã được HĐND xã quyết định, UBND xã tiếnhành lập dự toán thu, chi NSX theo từng quý, chi tiết theo từng tháng, gửiKho bạc nhà nước thành phố nơi giao dịch trước ngày đầu mỗi quý

B

ư ớc 2 : Tổ chức quản lý thu NSX

Theo thông tư 60/2003/TT-BTC ngày 23 tháng 6 năm 2003 của Bộ TàiChính quy định Quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở xã,phường, thị trấn:

Ban Tài chính xã phối hợp cùng cơ quan Thuế, các tổ, đội, bộ phận ủynhiệm thu tiến hành thực hiện công tác thu NSX đối với các khoản thu ở Thu ngân sách xã phải đảm bảo thực hiện theo dự toán đã được phê duyệt vàcác khoản phát sinh, thu đúng, thu đủ, thu kịp thời các khoản được phân giao

và nộp vào tài khoản ngân sách tại KBNN

Các đơn vị, cá nhân có nghĩa vụ nộp ngân sách , căn cứ vào thông báocủa cơ quan Thuế hoặc ban Tài chính xã lập giấy nộp tiền (bằng tiềnmặt hoặc chuyển khoản) trực tiếp đến nộp vào KBNN Trường hợp đối tượngkhông có điều kiện nộp trực tiếp vào KBNN thì có thể nộp thông qua cơquan Thuế, hoặc tổ, đội ủy nhiệm thu Việc thực hiện thu phải sử dụngbiên lai thu tiền, mở sổ sách theo dõi thu đầy đủ, chấp hành chế độ báo cáoviệc sử dụng biên lai hàng tháng đối với cơ quan Thuế và phòng Tài chínhthành phố

Hàng tháng, căn cứ vào kế hoạch trợ cấp từ ngân sách cấp trên đãđược phê duyệt, phòng Tài chính thông báo số trợ cấp của tháng và cấplệnh chi chuyển cho NSX thông qua tài khoản tại KBNN.

Việc tính toán tỷ lệ điều tiết và luân chuyển chứng từ sẽ do KBNNthực hiện Đối với các khoản thu 100% KBNN sẽ chuyển cho Ban Tài chính

xã một liên, đối với những khoản khoản thu điều tiết KBNN sẽ lập bảng kêcác khoản thu phân chia cho xã theo từng tháng, đối với thu bổ sung NS thìnhận giấy báo có

B

ư ớc 3 : Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách xã, phường

Việc chi ngân sách phải đảm bảo kịp thời, đầy đủ nguồn lực chohoạt động của bộ máy chính quyền, đảm bảo thực hiện được các nhiệm vụ ổnđịnh chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, trật tự xã hội;luôn chú trọng đến các khoản chi thường xuyên, đặc biệt là các khoản lương,

có tính chất lương cho cán bộ Các khoản chi phải được kiểm soát chặt chẽđúng quy định, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả Chi đảm bảo được cân đối thu,chi ngân sách

B

ư ớc 4 : Điều chỉnh, bổ sung dự toán (nếu có)

Trong quá trình chấp hành ngân sách, có thể có những trường hợp phảiđiều chỉnh hoặc bổ sung dự toán cho phù hợp với những yêu cầu đặt ra

- Điều chỉnh kế hoạch khi: tình hình kinh tế - xã hội có sự thay đổihoặc do Nhà nước có những thay đổi về cơ chế chính sách, khi có nhữngbiến động lớn xảy ra, có sự thay đổi nhu cầu chi tiêu

- Bổ sung dự toán ngân sách khi: có các nguồn thu phát sinh, cácnhiệm vụ chi cấp thiết cần giải quyết, khắc phục,… trên cơ sở có nguồn thu

Thực hiện việc ghi chép các nghiệp vụ phát sinh: Mọi khoản thu,chi NSX phát sinh phải được ghi chép, phản ánh đầy đủ vào hệ thống chứng

từ, sổ sách, báo cáo kế toán theo quy định Việc hạch toán kế toán và quyếttoán ngân sách phải thực hiện theo đúng mục lục NSNN và chế độ kế toánNSX hiện hành

Lập báo cáo kế toán, quyết toán theo đúng các biểu mẫu và thựchiện báo cáo định kỳ hàng tháng, quý theo quy định

Kho bạc nhà nước huyện, thành, thị nơi giao dịch thực hiện công tác kếtoán thu chi quỹ NSX theo quy định Định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tìnhhình thực hiện thu, chi NSX, tồn quỹ NSX gửi UBND xã và có thể báo cáođột xuất khi có yêu cầu

b, Công tác khóa sổ và quyết toán NSX hàng năm

Để thực hiện việc khóa sổ kế toán và quyết toán ngân sách hàng năm,Ban Tài chính xã cần thực hiện một số việc sau:

Ngay trong tháng 12 của năm phải rà soát tất cả các khoản thu, chitheo dự toán, có biện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách vàgiải quyết kịp thời nhu cầu chi theo dự toán Trường hợp có khả nănghụt ngân sách phải có phương án chủ động sắp xếp lại các khoản chi đểđảm bảo cân đối ngân sách xã

Phối hợp với KBNN thành phố nơi giao dịch để đối chiếu tất cả cáckhoản thu, chi NSX trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ chính xác cáckhoản thu, chi theo mục lục NSNN, kiểm tra lại số thu được phân chiagiữa các cấp ngân sách theo tỷ lệ quy định

Đối với những khoản tạm thu, tạm giữ, tạm vay (nếu có) phải xemxét xử lý hoặc hoàn trả, trường hợp chưa xử lý được thì phải làm thủ tụcchuyển năm sau

Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thựchiện theo nguyên tắc sau:

+ Đối với thu NSX: các khoản thu nộp chậm nhất trước cuối giờ làmviệc ngày 31/12, nếu nộp sau thời hạn trên sẽ chuyển vào thu năm sau.

+ Đối với chi NSX: Nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán ngânsách năm chỉ được chi trong niên độ ngân sách năm đó, các khoản chi cótrong dự toán đến 31/12 chưa thực hiện được không được chuyển sang nămsau chi tiếp Trường hợp cần thiết phải chi nhưng chưa chi được phải đượcUBND xã quyết định cho chi tiếp và được thanh quyết toán theo quy định

c, Lập báo cáo quyết toán NSX hàng năm

Ban Tài chính lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách xã hàngnăm theo đúng biểu, đúng mục lục NSNN báo cáo UBND xã xem xét để trìnhHĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi phòng Tài chính - Kế hoạch huyện,thành, thị để tổng hợp Thời gian gửi báo cáo quyết toán năm cho phòng Tàichính - Kế hoạch huyện, thành, thị do UBND tỉnh quy định

Quyết toán chi NSX không được lớn hơn quyết toán thu NSX Sốchênh lệch thu lớn hơn chi gọi là kết dư ngân sách xã Toàn bộ kết dư nămtrước (nếu có) sẽ được chuyển vào thu ngân sách năm sau

Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05bản để gửi cho HĐND xã, UBND xã, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện,thành, thị; Kho bạc Nhà nước huyện, thành, thị nơi giao dịch (để làm thủ tụcghi kết dư ngân sách), lưu Ban tài chính xã và thông báo công khai nơi côngcộng cho nhân dân xã biết

Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, thành, thị là đơn vị được giao tráchnhiệm thẩm định báo cáo quyết toán thu, chi NSX, trường hợp có sai sótphải báo cáo UBND huyện, thành, thị yêu cầu HĐND xã điều chỉnh

d, Thời gian chỉnh lý quyết toán NSX

Theo quy định, thời gian chỉnh lý quyết toán NSX được thực hiện đến hết 31/01 của năm sau

2.1.3.4 Kiểm tra, phân tích và đánh giá việc chấp hành NSX

a, Kiểm tra NSX

Kiểm tra tiến hành ở tất cả các khâu trong quy trình quản lý ngân sách

xã Kiểm tra là một biện pháp nhằm đảm bảo cho các quy định về chế độNSX, đảm bảo quy định về chế độ kế toán được chấp hành nghiêm chỉnh,việc kiểm tra, kiểm toán phải được tiến hành một cách thường xuyên và ở tất

cả các bước trong quản lý NSX Kiểm tra để phát hiện ra những vấn đềkhông đúng chế độ, không đúng pháp luật để từ đó có các biện pháp xử lý vàuốn nắn kịp thời

Nâng cao vai trò giám sát của HĐND xã đối với công tác ngân sáchxã; các cơ quan Tài chính cấp trên, đặc biệt là phòng Tài chính - Kế hoạchhuyện, thành, thị phải thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn về mặt chuyênmôn nghiệp vụ cho công tác quản lý NSX

Việc tiến hành kiểm tra nội bộ là vô cùng quan trọng; đồng thờiUBND cấp trên, các cơ quan chức năng, các cơ quan bảo vệ pháp luật sẵnsàng vào cuộc khi có dấu hiệu để tìm ra, ngăn chặn, xử lý những saiphạm,…từ đó làm cho NSX hoạt động theo đúng quỹ đạo, hiệu quả, nền Tàichính lành mạnh

Hình thức kiểm tra bao gồm:

- Kiểm tra định kỳ: Đó là việc kiểm tra của các cơ quan, đơn vị chứcnăng theo kế hoạch nhất định Việc kiểm tra được tiến hành đối với hoạtđộng của NSX trong một thời gian nhất định

- Kiểm tra đột xuất: đó là việc kiểm tra của các cơ quan, đơn vị chứcnăng một cách đột xuất, thường khi có các sự việc xảy ra hoặc có đơn thưkhiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác quản lý NSX

- Kiểm tra thường xuyên: đây là công tác kiểm tra thường xuyêntrong quá trình hoạt động của NSX Công tác kiểm tra thường gắn với các

cơ quan chủ quản của NSX như ngành tài chính, Thuế, KBNN…

b, Phân tích và đánh giá về việc chấp hành NSX

Phân tích và đánh giá đó là một hoạt động cần thiết cho sự phát triển củaNSX, việc phân tích và đánh giá thường thông qua các báo cáo sơ kết, tổng kết

về tài chính ngân sách; thông qua các hội nghị giao ban, hội thảo chuyên đề,thông qua các kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán ngân sách Phân tích cáchoạt động kinh tế của ngân sách nhằm đánh giá tình hình thực hiện kế hoạchthu, chi ngân sách trong một thời kỳ; đối chiếu việc chấp hành thực tế so vớicác chế độ, định mức, tiêu chuẩn quy định hiện hành Từ đó phát hiện ra nhữngsai sót, hạn chế trong công tác NSX Trên cơ sở đó có các định hướng, biệnpháp cho sự phát triển của NSX trong giai đoạn tiếp theo

2.1.4 Yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã

2.1.4.1 Chính sách của Nhà nước

Pháp luật do nhà nước ban hành là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăngcường quyền lực nhà nước, nhưng không xuất phát từ tư duy chủ quan mà từnhững nhu cầu khách quan của xã hội

Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý kinh tế - xã hội: phápluật có khả năng triển khai những chủ trương, chính sách của nhà nước mộtcách nhanh nhất, đồng bộ và có hiệu quả nhất, trên quy mô rộng lớn nhất Dotính chất phức tạp và phạm vi rộng lớn của chức năng quản lý kinh tế, nhànước không thể trực tiếp tham gia vào các hoạt ñộng kinh tế cụ thể màthực hiện quản lý mang tầm vĩ mô và mang tính hành chính - kinh tế, trongviệc quản lý này không thể thiếu pháp luật Chỉ có trên cơ sở một hệ thốngpháp luật đồng bộ và đủ mạnh nhà nước mới phát huy được hiệu lực quản lýkinh tế - xã hội

Pháp luật có tác động trở lại một cách mạnh mẽ đối với kinh tế có thể

là tích cực hoặc tiêu cực khi pháp luật thể hiện ý chí của giai cấp thống trị làlực lượng tiến bộ trong xã hội, phản ánh đúng trình độ phát triển của kinh tế

thì pháp luật có nội dung tiến bộ và có tác dụng tích cực Ngược lại sẽ kìm

hãm sự phát triển của kinh tế, xã hội

2.1.4.2 Nhận thức, trình độ của lãnh đạo xã

Để tham gia chỉ đạo, điều hành và quản lý NSX, lãnh đạo các xã,thị trấn phải nắm vững các yêu cầu và nguyên tắc quản lý NSNN nóichung, NSX nói riêng và hiểu rõ NSX được hình thành từ đâu? Tại saoNSX phải được quản lý đầy đủ, toàn diện và trọn vẹn ở tất cả các khâucủa chu trình ngân sách (từ Lập dự toán ngân sách - Chấp hành ngânsách - Quyết toán ngân sách)

Phải nắm vững vai trò, đặc điểm của NSNN và NSX Đặc biệt là ảnhhưởng của các nhân tố như các chế độ chính sách của nhà nước; ảnh hưởngcủa cơ cấu kinh tế tại địa phương, ảnh hưởng của kinh tế thị trường nắmvững các nhân tố có ảnh hưởng đến nguồn thu NSX; đối tượng thu NSX; yêucầu của nhà nước về đảm bảo chi NSX; các đối tượng được thụ hưởng từNSX Có cách nhìn và xây dựng những chính sách động viên sát hợp đối vớimọi nguồn lực xã hội, có mục tiêu và phương hướng rõ ràng nhằm kíchthích mọi động lực phát triển kinh tế - xã hội, kích thích sự sáng tạo, tàinăng, tạo sự phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất trên cơ sở thành tựucủa khoa học và công nghệ hiện đại, khai thác mọi tiềm năng trong nước điđôi với sử dụng thành quả của nền văn minh nhân loại để phục vụ mục tiêuxây dựng thành công cơ sở vật chất - kỹ thuật của một địa phương, một quốcgia

Thực tiễn cho thấy mô hình kinh tế thị trường luôn gắn liền với mộtnền kinh tế hiện thực của mỗi dân tộc trên một vùng lãnh thổ nhất định; mỗiquốc gia khác nhau có chế độ chính trị, trình độ kinh tế, kết cấu xã hội,phong tục tập quán khác nhau Nên dù có cùng một mô hình kinh tế thịtrường nhưng không có một nền kinh tế thị trường nào là bản sao của nềnkinh tế thị trường khác… điều đó đòi hỏi lãnh đạo các cấp trong đó có lãnh

đạo các cấp ở địa phương phải tự tìm ra những giải pháp những bước đi phùhợp, phải sử dụng những công cụ, chính sách tác động một cách linh hoạt sắcbén.

2.1.4.3 Sự phát triển kinh tế- xã hội

Kinh tế phát triển - xã hội phát triển tạo ra của cải vật chất cho xãhội, ở đây thể hiện là tổng sản phẩm xã hội tăng lên, tốc độ tăng trưởngkinh tế hàng năm, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động cũngchuyển dịch theo và đời sống của nhân dân được cải thiện

Mặt khác khi xã hội phát triển thì nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng kỹthuật tăng lên đo đó mà cũng cần phải bố trí nguồn lực tài chính để đáp ứngyêu cầu trên Khi đó các nhà hoạch định chính sách phải tính toán đầu tưcông như thế nào cho hợp lý, hiệu quả để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiềmchế lạm phát

Như vậy, sự phát triển kinh tế - xã hội phát triển ảnh hưởng đến tốc độ tăng thu, chi NSNN nói chung và NSX nói riêng, mặt khác chi tiêu công cũng là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

2.1.4.4 Số lượng nguồn thu và nhiệm vụ chi của NSX

Nguồn thu của NSNN nói chung, nguồn thu NSX nói riêng là tất cả cácnguồn tài chính hình thành trong quá trình sản xuất, lưu thông, phân phối

và tiêu dùng trên địa bàn có khả năng động viên vào NSX để hình thànhquỹ NSX Khi bàn đến thu NSX là cần phải xác định đúng đắn nguồnthu; xây dựng được chế độ động viên thích hợp, tránh bỏ sót nguồn thu cũngnhư hạn chế được tác động tiêu cực của thu NSX đối với các hoạt động sảnxuất kinh doanh ở từng cơ sở

Nguồn thu của NSX là một đại lượng không ổn định, luôn chịu ảnhhưởng của cơ cấu sản xuất, kết quả của sản xuất kinh doanh và cơ chế độngviên, phân phối trong đó thuế là khoản thu chủ yếu của ngân sách nhà nước;