Cuối cùng là chưa 1 khởi nghĩa hay phong trào nào có một lãnh tụ đủ tài năng, uy tín để tập hợp lực lượng và lãnh đạo nhân dân kháng chiến 1 cách rộng rãi với một đường lối chính trị đún
Trang 1BỘ CÂU HỎI KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN LẦN 1 MÔN ĐƯỜNG LỐI HỌC KỲ II NĂM
HỌC 2014 – 2015.
Chương 1
Câu 1: Phân tích nội dung chính sách cai trị của thực dân Pháp ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu
thể kỷ XX? Hệ quả của chính sách cai trị này đối với xã hội Việt Nam như thế nào? (10điểm)
* Trước khi bị thực dân Pháp xâm lược, dưới sự cai trị của triều Nguyễn, Việt Nam là 1 nước
phong kiến lạc hậu Năm 1858, Pháp đánh chiếm Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam.Triều đình nhà Nguyễn bất lực để nước ta dần rơi vào tay giặc Đến năm 1884 với hiệp ước Pa-tơ-nốt, Pháp đã làm chủ trên toàn cõi và bắt đầu thực hiện chính sách cai trị ở Việt Nam
Về chính trị, Thực dân Pháp tước bỏ quyền lực đối nội và đối ngoại của chính quyền phongkiến nhà Nguyễn; chia Việt Nam ra thành 3 xứ: Bắc Kỳ, Trung Kỳ , Nam Kỳ và thực hiện ở mỗi
kỳ một chế độ cai trị riêng; câu kết với địa chủ trong việc bóc lột kinh tế và áp bức chính trị vớinhân dân ta Ngoài ra, quyền dân chủ của người dân bị bóp nghẹt, những cuộc khởi nghĩa nhanhchóng bị tắm máu, đàn áp dã man
Về kinh tế, Pháp đã thực hiện công cuộc khai thác thuộc địa qua 2 giai đoạn ( 1884-1918) và(1919-1939) với tính chất bóc lột ngày càng quy mô hơn Trong nông nghiệp, Pháp tiến hànhcướp đoạt ruộng đất bằng bạo lực để lập đồn điền tạo điều kiện cho địa chủ Pháp và Việt tay sai
áp bức dân ta Trong công nghiệp, Pháp đầu tư khai thác tài nguyên khoáng sản Việt Nam đểcung cấp nguyên liệu cho công nghiệp ở chính quốc Ngoài ra, Pháp thực hiện chính sách thươngmại ‘’ Đồng hóa thuế quan’’ và chính sách tiền tệ ‘’ Liên hợp tiền tệ’’ để hàng hóa Pháp giữ thếđộc tôn tại Việt Nam và nền kinh tế nước ta phải phụ thuộc sâu sắc vào nền kinh tế của chúng
Về văn hóa, bọn thực dân hiện chính sách văn hóa ngu dân Một mặt, Pháp dung túng, duy trìcác hủ tục lạc hậu, hạn chế du nhập văn hóa tiên tiến mà ‘’ Âu hóa’’ các thói hư tật xấu tràn ngậpkhắp nơi Mặt khác, chúng đầu độc nhân dân ta bằng rượu cần thuốc phiện, xây dựng nhà tùnhiều hơn trường học để dân ta phải sống trong cảnh ngu dốt tối tăm, không có quyền tự do họctập
* Dưới tác động của các chính sách cai trị mọi mặt của Pháp, xã hội Việt Nam đã có những biếnđổi sâu sắc
Việt Nam từ một nước phong kiến đã trở thành thuộc địa nửa phong kiến song vẫn tối tăm lạchậu về văn hóa, què quặt về kinh tế và ngột ngạt về chính trị Hai giai cấp mới là công nhân và tưsản Việt Nam ra đời Các giai cấp, tầng lớp trong xã hội VN đều mang thân phận mất nước và bị
áp bức bốc lột ở những mức độ khác nhau đã tạo ra hai mâu thuẫn cơ bản tồn tại trong xã hội:mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và thực dân Pháp xâm lược và mâu thuận giữa nhân dân ViệtNam ( chủ yếu nông dân ) vớ giai cấp địa chủ phong kiến Trong đó, mâu thuẫn chủ yếu nhất làmâu thuẫn dân tộc
* Tóm lại, trước các chính sách tàn bạo và hệ quả tiêu cực từ sự thống trị của Pháp, thực tiễn đặt
ra nhân dân ta không còn cách nào khác phải đứng lên đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược, xóa bỏchế độ phong kiến và giành lại quyền dân chủ, cơm no áo ấm cho nhân dân
Câu 2: Phân tích những nguyên nhân thất bại của các phong trào yêu nước theo khuynh hướng
phong kiến và tư sản Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX? Thực tiễn đó dẫn tới đòi hỏikhách quan gì cho cách mạng Việt Nam? (10điểm)
Trước sự xâm lược của thực dân Pháp, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc theo khuynhhướng phong kiến và tư sản diễn ra mạnh mẽ Những phong trào tiêu biểu trong thời kì này là:
Về khuynh hướng phong kiến, có hai phong trào lớn là Phong trào Cần Vương ( 1885-1896) vàcuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913) Phong trào Cần Vương do vua Hàm Nghi cùng Phụ chínhđại thần Tôn Thất Thuyết lãnh đạo Thời điểm bắt đầu phong trào là khi nổ súng tại kinh thànhHuế năm 1885 cho đến lúc tiếng súng lặng im trên núi Vụ Quang khi khởi nghĩa Hương Khê –cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất của phong trào Cần Vương do Phan Đình Phùng lãnh đạo thất bại.Ngược lại với Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế do những người nông dân Bắc Giang đứng lên
Trang 2dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám Nghĩa quân Yên Thế đã đánh thắng Pháp nhiều trận vàgây nhiều thiệt hại, khó khăn cho giặc cho đến khi bị dập tắt vào năm 1913.
Về khuynh hướng dân chủ tư sản, lãnh đạo các phong trào là các sĩ phu yêu nước với 2 xu hướng khác nhau để đuổi Pháp giành độc lập là chủ trương bạo động và chủ trương cải cách Đại diện chủ trương bạo động là Phan Bội Châu Ông đã cử các thành viên của Việt Nam Quang phục hội trừ khử một vài viên chức Pháp và cộng sự đắc lực của họ, nhằm thức tỉnh nhân dân Bị kết tội chủ mưu, Phan Bội Châu bị thực dân Pháp cùng với Nam triều kết án tử hình vắng mặt Đại diện chủ trương cải cách là Phan Châu Trinh Ông vận động cái cảch văn hóa, xã hội; động viên lòng yêu nướ trong nhân dân; đả kích bọn vua quan phong kiến thối nát, đề xuất tư tưởng sânchủ tư sản, … Song việc cầu Pháp để đuổi Pháp theo Nguyễn Ái Quốc thì ‘’ chỉ là ảo tưởng ‘’ và
tư tưởng dân chủ tư sản đã quá lạc hậu so với thế giới dẫn đến phong trào sau đó đã thất bại
Các phong trào và tổ chức nêu trên, do những hạn chế về giai cấp, về đường lối chính trị; hệ thống tổ chức thiếu chặt chẽ; chưa tập hợp được lực lượng rộng rãi của dân tộc, nhất là chưa tập hợp được hai lực lượng xã hội cơ bản ( công nhân và nông dân) nên cuối cùng đã không thành công Cụ thể, không có một khởi nghĩa nào của phong kiến rộng rãi mà chỉ mang tính chất địa phương, lãnh đạo là phong kiến không tập hợp được nhiều nông dân tham gia chống Pháp Mặt khác, các hệ tư tưởng trái nhau đã gây cản trở sự đoàn kết chống Pháp Việc chủ chiến hay chủ hòa, lãnh đạo là nông dân hay phong kiến, chủ trương cải cách hay bạo động khác nhau khiến đường lối chính trị ở nước ta không thống nhất, hệ thống thiếu tổ chức thiếu chặt chẽ và kết quả
là từng phong trào cứ lần lượt thất bạ Cuối cùng là chưa 1 khởi nghĩa hay phong trào nào có một lãnh tụ đủ tài năng, uy tín để tập hợp lực lượng và lãnh đạo nhân dân kháng chiến 1 cách rộng rãi với một đường lối chính trị đúng đúng, phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ
Cách mạng Việt Nam đã lâm vào tình khủng hoảng sâu sắc về đường lối, về giai cấp lãnh đạo Nhiệm vụ khách quan lịch sử đặt ra là phải tìm một con đường cách mạng mới, với một giai cấp
có đủ tư cách đại biểu cho quyền lợi của dân tộc, của nhân dân, có đủ uy tín và năng lực để lãnh đạo cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ đi đến thành công
Câu 3: Phân tích quá trình Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện về chính trị tư tưởng và tổ
chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam? Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu? (10điểm)
Sau Cách mạng Tháng Mười Nga (1917), phong trào cộng sản và công nhân quốc tế phát triểnmạnh mẽ Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất đề cương về vấn đề dântộc và vấn đề thuộc địa của Lênin và đi đến một sự lựa chọn dứt khoát con đường giải phóng dântộc do Lênin vạch ra
Tháng 12 năm 1920, tại Đại hội Đảng xã hội Pháp họp ở Tua, Nguyễn Ái Quốc đã tánthành việc gia nhập Quốc tế thứ III và biểu quyết sáng lập ra Đảng cộng sản Pháp Nguyễn ÁiQuốc trở thành chiến sĩ cộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân và dân tộc ViệtNam
Nguyễn Ái Quốc tích cực xúc tiến việc chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việcthành lập Đảng Cộng sản ViệtNam
Về mặt tư tưởng và chính trị:
Người đã viết bài đăng các báo: “Người cùng khổ” do Người sáng lập, báo “Nhân đạo” – cơ quanTrung ương của Đảng Cộng sản Pháp, báo “Đời sống công nhân” - tiếng nói của giai cấp côngnhân, báo Sự thật (Liên Xô), Tạp chí thư tín quốc tế (Quốc tế cộng sản), báo Thanh niên (Việt
Trang 3Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội)… và các tác phẩm “bản án chế độ thực dân Pháp”,
“Đường cách mệnh” mang tên Người Qua các nội dung các bài báo và các tác phẩm đó, Ngườitập trung lên án chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân nói chung và chủ nghĩa thực dân Pháp.Người vạch trần bản chất xâm lược, phản động, bóc lột, đàn áp tàn bạo của chủ nghĩa thực dân.Bằng những dẫn chứng cụ thể, sinh động, Người đã tố cáo trước dư luận Pháp và thế giới tội áctày trời của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa Đặc biệt, Người đã trình bày cácquan điểm lý luận về cách mạng thuộc địa một cách đúng đắn, sáng tạo và khá hoàn chỉnh (Xemmục 2 dưới tiêu đề: Những quan điểm tư tưởng cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn ÁiQuốc, thuộc đề số 2) Hệ thống quan điểm đó được truyền vào ViệtNamnhằm chuẩn bị về tưtưởng và chính trị cho việc thành lập Đảng
Về mặt tổ chức:
Tháng 12-1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc), Người tham gia sáng lập Hộiliên hiệp các dân tộc bị áp bức Á – Đông để thống nhất hành động chống chủ nghĩa thựcdân.Tháng 6-1925, Người thành lập "Việt Nam thanh niên đồng chí hội", tổ chức trung kiên là
“Cộng sản đoàn” làm nóng cốt để truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam; mở nhiều lớphuấn luyện đào tạo một số thanh niên yêu nước Việt Nam thành lập những cán bộ cách mạng,trong đó, một số được chọn đi học ở Trường đại học Phương Đông (Liên Xô), một số được cử đihọc quân sự, phần lớn sau này được đưa về nước hoạt động
Hệ thống quan điểm, lý luận về con đường cách mạng của Nguyễn Ái Quốc trở thành tưtưởng cách mạng hướng đạo phong trào dân tộc và các tổ chức chính trị theo khuynh hướng cáchmạng vô sản, dẫn đến sự ra đời các tổ chức cộng sản ở ViệtNam:
Đông Dương cộng sản đảng (6-1929), An Nam cộng sản đảng (7-1929) và Đông Dương cộng sảnliên đoàn (9-1929)
Từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 2 năm 1930, Hội nghị thống nhất đảng đã họp tại Cửu Long (Hươngcảng), dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc đã nhất trí hợp nhất các tổ chức cộng sản thành mộtđảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam; thông qua chính cương vắn tắt, sách lược vắntắt, chương trình tóm tắt, điều lệ vắn tắt của đảng và điều lệ vắn tắt của các hội quần chúng; thôngqua lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng do đồng chí Nguyễn Ái Quốc thảo Các văn kiện quantrọng của Đảng được hội nghị thông qua là cương lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng Cộng sảnViệtNam
Câu 4: Phân tích và làm rõ những nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng?
Ý nghĩa lịch sử sự ra đời của ĐCSVN và cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng? (10điểm) Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng do Nguyễn Ái Quốc chủ trì vào năm 1930 đã thông quachính cương vắn tắt của Đảng,sách lược vắn tắt của Đảng,chương trình tóm tắt của Đảng, hợpthành cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng,cương lĩnh xác định những vấn đề cơ bản của cáchmạng Việt Nam:
Phương hướng chiến lược của CMVN là làm Tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách
mạng
Nhiệm vụ của CMVN bao gồm:
Về chính trị: đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến; làm cho nước Việt Namđược hoàn toàn độc lập; lập chính phủ công nông binh, tổ chức quân đội công nông
Trang 4Về kinh tế: Thủ tiêu hết các thứ quốc trái; tịch thu toàn bộ sản nghiệp lớn (như côngnghiệp, vận tải, ngân hàng, v.v.) của tư bản đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao cho Chính phủ côngnông binh quản lý; tịch thu toàn bộ ruộng đất của bọn đế quốc chủ nghĩa làm của công chia chodân cày nghèo; bỏ sưu thuế cho dân cày nghèo; mở mang công nghiệp và nông nghiệp; thi hànhluật ngày làm tám giờ
Về văn hoá - xã hội: Dân chúng được tự do tổ chức; nam nữ bình quyền, …; phổ thônggiáo dục theo công nông hoá
Lực lượng của cách mạng Việt Nam: Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày và
phải dựa vào hạng dân cày nghèo làm thổ địa cách mạng, đánh đổ bọn đại địa chủ và phong kiến; làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày (công hội, hợp tác xã) khỏi ở dưới quyền lực và ảnh hưởng của bọn tư bản quốc gia; phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt, v.v để kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp; đối với phú nông, trung tiểu địa chủ và
tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng trung lập Bộ phận nào đã ra mặt phản cách mạng (như Đảng lập hiến v.v.) thì đánh đổ
Lãnh đạo cách mạng: Giai cấp vô sản là lực lượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam
Quan hệ của cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng thế giới: Cách mạng Việt
Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới
Câu 5: Phân tích chủ trương tập hợp lực lượng cách mạng trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của
Đảng? Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu? (10điểm)
Cuối năm 1929, những người cách mạng Việt Nam trong các tổ chức cộng sản đã nhận thức được sự cần thiết và cấp bách phải thành lập một đảng cộng sản thống nhất, chấm dứt sự chia rẽ trong phong trào cộng sản ở Việt Nam Ngày 27 – 10 – 1929, Quốc tế cộng sản gửi những người cộng sản Đông Dương tài liệu về việc thành lập một đảng cộng sản Nhận được tin về sự chia rẽ của những người cộng sản ở Đông Dương, Nguyễn Ái Quốc rời Xiêm đến Trung Quốc triệu tập
và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Hương cảng Trung Quốc
- Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng bao gồm Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệhoạt động của Đảng được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng tháng 2 năm 1930
Quan điểm của Đảng về vấn đề tập hợp lực lượng được đề cập trong Cương lĩnh có nội dung như sau:
- Đối với việc tập hợp lực lượng tham gia vào cuộc cách mạng chung của cả dân tộc, Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đã nêu rõ: Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày và
Trang 5phải dựa vào hạng dân cày nghèo làm thổ địa cách mạng, đánh đổ bọn đại địa chủ và phong kiến; phải làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày (công hội, hợp tác xã ) khỏi ở dưới quyền lực vàảnh hưởng của bọn tư bản quốc gia; phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt để kéo họ đi vào phe giai cấp vô sản Đối với phú nông, trung nông, tiểu địachủ và tư bản An Nam mà chưa rõ bộ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho
họ đứng trung lập Bộ phận nào ra mặt phản cách mạng ( như Đảng Lập hiến ) thì phải lật đổ Cương lĩnh cũng xác định cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới, vì vậy phải đoàn kết với các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản thế giới, nhất là giai cấp vô sản Pháp
- Hình thức tập hợp: thành lập các tổ chức công hội đỏ, nông hội đỏ, thanh niên đỏ, cứu tế đỏ
- Có thể thấy, Hồ Chí Minh đã đánh giá đúng thái độ chính trị của các tầng lớp, giai cấp Từ đó, Cương lĩnh đã xác định : muốn thực hiện nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng thì phải đoàn kết các giai cấp, tầng lớp cùng đứng chung một hàng ngũ đấu tranh chứ
đó không phải là nhiệm vụ riêng của một giai cấp, tầng lớp nào
- Chủ trương tập hợp lực lượng trên đây phản ánh tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của hồ Chí Minh
“ Trong khi liên lạc với các giai cấp, phải rất cẩn thận, không khi nào nhượng một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào con đường thoả hiệp Trong khi tuyên truyền khẩu hiệu “nước An Nam độc lập, phải đồng tuyên truyền và tiến hành liên lạc với giai cấp vô sản thế giới, nhất là giai cấp
vô sản Pháp.”
* Ý nghĩa vấn đề nghiên cứu:
- Nhờ việc xác định, đánh giá đúng đắn thái độ chính trị của các tầng lớp, giai cấp trong xã hội Việt Nam lúc đó mà ngay từ khi ra đời Đảng đã quy tụ được lực lượng và sức mạnh của giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt Nam Đó là một đặc điểm và đồng thời là một ưu điểm của Đảng, làm cho Đảng trở thành lực lượng lãnh đạo duy nhất của cách mạng Việt Nam, sớm được nhân dân thừa nhận là đội tiên phong của mình, tiêu biểu cho lợi ích, danh dự, lương tâm và trí tuệ của dân tộc
- Quan điểm xác định lực lượng cách mạng trong Cương lĩnh đã phát huy sức mạnh dân tộc, phânhoá và cô lập kẻ thù để thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc
và cử Trần Phú làm Tổng Bí thư
Trang 6Luận cương chính trị đã phân tích đặc điểm, tình hình xã hội thuộc địa nửa phong kiến và
nêu lên những vấn đề cơ bản của cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương do giai cấp công nhân lãnh đạo
Mâu thuẫn giai cấp diễn ra gay gắt giữa một bên là thợ thuyền, dân cày và các phần tử lao
khổ với một bên là địa chủ phong kiến và tư bản đế quốc
Phương hướng chiến lược của cách mạng Đông Dương: Luận cương chỉ rõ: “Tư sản dân
quyền cách mạng là thời kỳ dự bị để làm xã hội cách mạng”, sau khi cách mạng tư sản dân quyền thắng lợi sẽ tiếp tục “phát triển, bỏ qua thời kỳ tư bổn mà tranh đấu thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa”
Nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền: Đánh đổ phong kiến, thực hành cách mạng
ruộng đất triệt để và đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập Hai nhiệm vụ chiến lược đó có quan hệ khắng khít với nhau, vì có đánh đổ đế quốc chủ nghĩa mới phá được giai cấp địa chủ, để tiến hành cách mạng thổ địa thắng lợi, và có phá tan được chế
độ phong kiến thì mới đánh đổ được đế quốc chủ nghĩa Trong hai nhiệm vụ này, Luận cương xác
định: “Vấn đề thổ địa là cái cốt của cách mạng tư sản dân quyền” và là cơ sở để Đảng giành
quyền lãnh đạo dân cày
Về lực lượng cách mạng: Giai cấp vô sản vừa là động lực chính của cách mạng tư sản dân
quyền, vừa là giai cấp lãnh đạo cách mạng Dân cày là lực lượng đông đảo nhất và là động lực mạnh của cách mạng Tư sản thương nghiệp thì đứng về phe đế quốc và địa chủ chống lại cách mạng, còn tư sản công nghiệp thì đứng về phía quốc gia cải lương và khi cách mạng phát triển cao thì họ sẽ theo đế quốc Trong giai cấp tiểu tư sản, bộ phận thủ công nghiệp thì có thái độ do dự; tiểu tư sản thương gia thì không tán thành cách mạng; tiểu tư sản trí thức thì có xu hướng quốc gia chủ nghĩa và chỉ có thể hăng hái tham gia chống đế quốc trong thời kỳ đầu Chỉ có các phần tử lao khổ ở đô thị như những người bán hàng rong, thợ thủ công nhỏ, trí thức thất nghiệp thì mới đi theo cách mạng mà thôi
Về phương pháp cách mạng: Để đạt được mục tiêu cơ bản của cuộc cách mạng là đánh đổ
để quốc và phong kiến, giành chính quyền về tay công nông thì phải ra sức chuẩn bị cho quần chúng về con đường “võ trang bạo động” Võ trang bạo động để giành chính quyền là một nghệ thuật, “phải tuân theo khuôn phép nhà binh”
Về quan hệ quốc tế: Cách mạng Đông Dương là một bộ phận của cách mạng vô sản thế
giới, vì thế giai cấp vô sản Đông Dương phải đoàn kết gắn bó với giai cấp vô sản thế giới, trước hết là vô sản Pháp, và phải mật thiết liên lạc với phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa nhằm mở rộng và tăng cường lực lượng cho cuộc đấu tranh cách mạng ở Đông Dương
Về vai trò lãnh đạo của Đảng: Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là điều kiện cốt yếu cho
thắng lợi của cách mạng Đảng phải có đường lối chính trị đúng đắn, có kỷ luật tập trung, liên hệ mật thiết với quần chúng Đảng là đội tiên phong của giai cấp vô sản, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng, đại biểu chung cho quyền lợi của giai cấp vô sản ở Đông Dương, đấu tranh để đạt được mục đích cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản
Ý nghĩa:
_ Ưu điểm:
Trang 7+ Khẳng định và làm sâu sắc thêm nhiều nội dung trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên.
+ Là bước phát triển về lí luận cách mạng
_ Hạn chế:
+ K nêu được mâu thuẫn chủ yếu của CMVN => K đặt nhiệm vụ chống đế quốc lên đầu
+ K đánh giá đúng vai trò 1 số giai cấp => k đề ra được 1 chiến lược liên minh dân tộc và giai cấprộng rãi
_ Nguyên nhân hạn chế:
+ Chưa nắm vững đặc điểm của xã hội Việt Nam
+ Chịu ảnh hưởng trực tiếp của khuynh hướng ‘’tả’’ của Quốc tế cộng sản
Câu 7: Phân tích chủ trương và nhận thức mới của Đảng giai đoạn đấu tranh 1936 – 1939? Ý
nghĩa? (10điểm)
Hoàn cảnh lịch sử:
Thế giới:
_ Khủng hoảng 29-33 => mâu thuẫn nội tại CNTB gay gắt
_ Chủ nghĩa phát xít xuất hiện và thắng lợi ở nhiều nơi
_ Đại hội VII QTCS (7/1935)
Trong nước:
_ Bọn cầm quyền ĐD bóp nghẹt mọi quyền tự do dân chủ, khủng bố, đàn áp đấu tranh
_ Các giai cấp, tầng lớp => đấu tranh đòi quyền tự do dân chủ, cơm áo hòa bình
Chủ trương của Đảng: đấu tranh đòi quyền dân chủ dân sinh:
_ Theo tính chất và xu hướng phát triển CM ở ĐD: yêu cầu cấp thiết trước mắt là tự do dân chủ, cải thiện thời sống của nhân dân
_ Kẻ thù của cách mạng: trước mắt và nguy hại nhất là bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai của chúng
_ Nhiệm vụ trước mắt của cách mạng: chống phát xít, chiến tranh đế quốc, chống phản động thuộc địa và tay sai, đòi tự do dân chủ, áo cơm và hòa bình => Thành lập Mặt trận nhân dân phản
đế ( sau đổi – MT DC Đông Dương)
_ Đoàn kết quốc tế: đoàn kết chặt chẽ với giai cấp công nhân và Đảng CS Pháp, ủng hộ chính phủMTND Pháp
Trang 8_ Hình thức và biện pháp đấu tranh: Tổ chức và đấu tranh công khai, nửa công khai, hợp pháp, nửa hợp pháp => Đảng mở rộng quan hệ với quần chúng, giáo dục, tổ chức và lãnh đạo quần chúng đấu tranh
Nhận thức mới của Đảng về mối quan hệ giữa 2 nhiệm vụ dân tộc và dân chủ:
_ Nếu nhiệm vụ chống đế quốc là cần kíp cho lúc hiện thời thì có thể trước mắt tập trung đánh đế quốc rồi sau mới giải quyết vấn đề điền địa
_ Nếu phát triển cuộc đấu tranh chia đất mà ngăn trở cuộc đấu tranh phản đế thì phải lựa chọn vấn
đề quan trọng mà giải quyết trước
Ý nghĩa:
_ Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa mục tiêu chiến lược và mục tiêu cụ thể trước mắt của
CM, các mối quan hệ giữa liên minh công nông và mặt trận đoàn kết dân tộc rộng rãi, giữa vấn đềdân tộc và vấn đề giai cấp, giữa PTCM Đông Dương, PTCM ở Pháp và trên thế giới
_ Đề ra các hình thức tổ chức và đấu tranh linh hoạt, thích hợp nhằm hướng dẫn quần chúng đấu tranh giành quyền lợi hàng ngày, chuẩn bị cho những cuộc đầu tranh cao hơn vì độc lập tự do dântộc
Câu 8: Phân tích chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng? Ý nghĩa? (10điểm) Hoàn cảnh lịch sử:
Ngày 23-9-1940, Pháp ký hiệp định đầu hàng Nhật
Mâu thuẫn giữa dân tộc ta với đế quốc, phát xít Pháp – Nhật trở nên gay gắt hơn bao giờ hết
Thế giới:
Trang 9+ Tháng 9-1939, chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ Chính phủ Pháp thi hành biện pháp đàn áplực lượng dân chủ trong nước và phong trào cách mạng ở thuộc địa Mặt trận nhân dân Pháp tan
vỡ Đảng Cộng sản Pháp bị đặt ra ngoài vòng pháp luật Tháng 6-1940, Chính phủ Pháp đầu hàngĐức
- Chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược được từng bước hoàn chỉnh qua ba hội nghị: + Hội nghị Ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ 6 (11-1939) mở đầu sự chuyển hướng
+ Hội nghị Ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ 7 (11-1940) tiếp tục bổ sung nội dung chuyểnhướng
+ Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 (5-1941)hoàn chỉnh nội dung chuyểnhướng
- Nội dung cơ bản chuyển hướng chỉ đạo chiến lược:
+ Đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu: mâu thuẫn chủ yếu ở nước ta đòi hỏi được
giải quyết cấp bách là mâu thuẫn giữa dân tộc ta với bọn đế quốc, phát xít Pháp-Nhật Ban Chấphành Trung ương quyết định tạm gác khẩu hiệu “Đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày”bằng khẩu hiệu “Tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo”, “Chialại ruộng đất công cho công bằng và giảm tô, giảm tức”…
+ Thành lập Việt Nam Độc lập đồng minh (còn gọi là Việt Minh) để đoàn kết, tập hợp lực
lượng cách mạng nhằm mục tiêu giải phóng dân tộc thay cho hình thức mặt trận trước đó; đổi têncác hội phản đế thành hội cứu quốc
+ Quyết định xúc tiến chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của Đảng và nhân
dân ta trong giai đoạn hiện tại
Để đưa cuộc khởi nghĩa vũ trang đến thắng lợi cần phải ra sức phát triển lực lượng CM, bao gồmlực lượng TW đến cơ sở Một số tổ chức chính trị yêu nước ra đời và đã tham gia làm thành viêncủa Mặt trận Việt Minh như Đảng dân chủ VN (6/1944) Lực lượng chính trị quần chúng ngàycàng đông đảo và được rèn luyện trong đấu tranh chống Pháp-Nhật theo khẩu hiệu của Mặt trậnViệt Minh
Trang 10Ngoài ra:
Xác định phương châm và hình thái khởi nghĩa ở nước ta
Chú trọng công tác XD Đảng nhằm nâng cao năng lực tổ chức và lãnh đạo của Đảng, đồng thờichủ trương gấp rút đào tạo các bộ cho CM và đẩy mạnh công tác vận động quần chúng
*Ý nghĩa:
- Qúa trình chuyển hướng chỉ đạo chiến lược được hoàn chỉnh góp phần giải quyết mục tiêu hàngđầu của CMVN là độc lập dt, đưa đến những chủ trương,sự chỉ đạo đúng đắn để thực hiện mụctiêu đó
- Sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược giúp cho nhân dân ta có đường hướng đúng để tiến lêngiành thắng lợi trong sự nghiệp đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập cho dt và tự do cho nhândân
- Sự chuyển hướng chiến lược của Đảng giúp công tác chuẩn bị giành độc lập dân tộc diễn ra sôinổi ở khắp các địa phương trong cả nước, cổ vũ và thúc đẩy mạnh mẽ phong trào cách mạng củaquần chúng vùng lên đấu tranh giành chính quyền
- Đảng đã chỉ đạo việc vũ trang cho quần chúng CM, từng bước XD lực lượng vũ trang nhân dânlàm cơ sở đưa tới sự ra đời của VN giải phóng quân sau này
- ĐCS Đông Dương cũng chỉ đạo việc lập các chiến khu và căn cứ địa CM, tiêu biểu là căn cứ Bắc Sơn-Vũ Nhai và căn cứ Cao Bằng
Câu 9: Phân tích nội dung của Chỉ thị: “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” của
Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra ngày 12 tháng 3 năm 1945? Ý nghĩa? (10điểm)
- Hoàn cảnh lịch sử:
+ Chiến tranh thế giới lần thứ hai đang đi đến hồi kết với thắng lợi nghiêng về phe đồng minh.Vào cuối năm 1944, Chiến tranh thế giới lần thứ hai đang bước vào giai đoạn kết thúc Hồngquân Liên Xô đang truy kích tiêu diệt quân phát xít tới tận Béc-lin Phát xít Nhật lâm vào tìnhtrạng nguy khốn - Ngày 12-3-1945, Ban thường vụ TW Đảng ra chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau vàhành động của chúng ta” với nội dung :
Trang 11+ Mâu thuẫn Nhật-Pháp trở nên gay gắt Ngày 9-3-1945 diễn ra sự kiện Nhật đảo chính Pháp.
- Ngày 12-3-1945, Ban thường vụ TW Đảng ra chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành độngcủa chúng ta” với nội dung :
- Nhận định tình hình: Cuộc đảo chính của Nhật lật đổ Pháp để độc chiếm Đông Dương đãtạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc, nhưng điều kiện khởi nghĩa chưa thực sự chínmuồi => tạo điều kiện thuận lợi
- Chỉ thị xác định kẻ thù trước mắt duy nhất của nhân dân Đông Dương là phát xít Nhật;quyết định thay khẩu hiệu “đánh đuổi phát xít Nhật – Pháp” bằng khẩu hiệu “đánh đuổi phát xítNhật”
- Chỉ thị chủ trương phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước mạnh mẽ, làm tiền đề chocuộc tổng khởi nghĩa Mọi hình thức tuyên truyền, cổ động, tổ chức và đấu tranh lúc này phảithay đổi cho thích hợp với thời kỳ trước khởi nghĩa như biểu tình, bãi công chính trị, phá khothóc của Nhật để giải quyết nạn đói, đẩy mạnh xây dựng các đội tự vệ cứu quốc, v.v
- Phương châm đấu tranh: tiến hành khởi nghĩa từng phần, tiến tới tổng khởi nghĩa
- + Dự đoán thời cơ khởi nghĩa:
- Khi có một trong các điều kiện sau: Quân Đồng minh kéo vào Đông Dương đánh Nhật,Nhật chống đỡ, phía sau sơ hở; Hoặc cách mạng Nhật bùng nổ, chính quyền cách mạng của nhândân Nhật ra đời; Hoặc Nhật bị mất nước như Pháp năm 1940, quân đội viễn chinh Nhật hoangmang, mất tinh thần
- Tuy nhiên, Chỉ thị xác định không được trông chờ, ỷ lại vào bên ngoài, mà phải chủ độngnắm bắt thời cơ và phải dựa vào sức mình là chính
- Ý nghĩa của Chỉ thị:
+ Chỉ thị thể hiện sự nhận định sáng suốt, có những chủ trương kiên quyết, kịp thời của Đảng ta,nhờ đó dấy lên một cao trào cách mạng, thúc đẩy tình thế cách mạng mau chóng chín muồi + Là kim chỉ nam cho hành động của toàn Đảng, toàn dân để thực hiện khởi nghĩa vũ trang từngphần, tiến tới Tổng khởi nghĩa
Trang 12Câu 10: Phân tích những bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945? Liên hệ với
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay? (10điểm)
Cách Mạng Tháng Tám thành công để lại cho Đảng và nhân dân Việt Nam nhiều bài họcquý báu, góp phần làm phong phú thêm kho tàng lý luận về cách mạng giải phóng dân tộc và khởinghĩa dân tộc Những bài học kinh nghiệm chính là:
Một là: Giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, kết hợp đúng đắn hai nhiệm vụ chống đế quốc
và chống phong kiến Hai nhiệm vụ này có quan hệ mật thiết với nhau, nhưng nhiệm vụ chống đếquốc là chủ yếu nhất, nhiệm vụ chống phong kiến phải phục tùng nhiệm vụ ấy “tất cả mọi vấn đềcủa cách mạng, vấn đề điền địa cũng phải nhằm vào cái mục đích ấy mà giải quyết” Nhờ đó màĐảng đã tổ chức được lực lượng chính trị to lớn mà nòng cốt là khối liên minh công nông để thựchiện yêu cầu cấp bách của cách mạng là giải phóng dân tộc, giành độc lập cho dân tộc Sự chuyểnhướng đúng đắn, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, góp phần quyết định thắng lợicủa Cách Mạng Tháng Tám năm 1945
Hai là: Toàn dân nổi dậy trên nền tảng khối liên minh công - nông
Cách mạng Tháng Tám thắng lợi là nhờ cuộc đấu tranh yêu nước anh hùng của hơn 20triệu người Việt Nam Nhưng cuộc nổi dậy của toàn dân chỉ có thể thực hiện được khi có đạoquân chủ lực là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Đạo quânchủ lực này được xây dựng, củng cố qua ba cao trào cách mạng và lớn mạnh vượt bậc trong tổngkhởi nghĩa Dựa trên đạo quân chủ lực làm nền tảng Đảng đã xây dựng được khối đại đoàn kếtdân tộc, động viên toàn dân tổng khởi nghĩa thắng lợi
Ba là: Lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ kẻ thù Đảng ta đã lợi dụng được mâu thuẫngiữa chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa đế quốc phát xít, mâu thuẫn giữa chủ nghĩa đế quốc và một
bộ phận thế lực địa chủ phong kiến, mâu thuẫn trong hàng ngũ ngụy quyền tay sai của Pháp vàcủa Nhật, cô lập cao độ kẻ thù chính là bọn đế quốc phát xít và bọn tay sai phản động; tranh thủhoặc trung lập những phần tử lừng chừng Như vậy, Cách mạng Tháng Tám mới giành đượcthắng lợi nhanh gọn, ít đổ máu
Bốn là: Kiên quyết dùng bạo lực cách mạng và biết sử dụng bạo lực cách mạng một cáchthích hợp để đập tan bộ máy nhà nước cũ, lập ra bộ máy nhà nước của nhân dân Trong Cáchmạng Tháng Tám, bạo lực cách mạng là sự kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị với lựclượng vũ trang, kết hợp nổi dậy của quần chúng với tiến công của lực lượng vũ trang cách mạng
ở cả nông thôn và thành thị đập tan bộ máy nhà nước của giai cấp thống trị, lập ra bộ máy nhànước của nhân dân
Năm là: Nắm vững nghệ thuật khởi nghĩa, nghệ thuật chọn đúng thời cơ Đảng ta coi khởinghĩa là một nghệ thuật, vừa vận dụng nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin và kinh nghiệm củacách mạng thế giới, vừa tổng kết những kinh nghiệm các cuộc khởi nghĩa ở nước ta
Sáu là: Xây dựng một Đảng Mác - Lênin đủ sức lãnh đạo tổng khởi nghĩa giành chínhquyền Đảng đã biết vận dụng sáng tạo nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh cụthể của nước ta, kịp thời tổng kết kinh nghiệm thực tiễn của cách mạng
• Liên hệ:
Trong xu thế hiện nay, không có quốc gia nào phát triển mà tách khỏi trào lưu chung củathế giới Việt Nam phải kết hợp phát huy sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đẩy mạnhquan hệ đối ngoại trên cơ sở giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ cao nhất nguồnlực bên ngoài, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh và bền vững
Điều quan trọng là trong khi hội nhập phải giữ vững độc lập, tự chủ Hiện nay, các cườngquốc trên thế giới đang sử dụng các biện pháp kinh tế, tài chính, quân sự can thiệp sâu vàocông việc nội bộ của các nước, nhất là những nước nhỏ nhằm thay đổi ý thức hệ hoặc xâmchiếm lãnh thổ
Trang 13Trong cơ chế thị trường với nền kinh tế nhiều thành phần hiện nay, sự phân hóa giàu nghèo là tất yếu, tình trạng tham nhũng, quan liêu khó tránh khỏi Do vậy, việc xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã được Đảng ta coi là vấn đề then chốt và vì vậy, cần được đẩy mạnh, triển khai quyết liệt hơn, bởi đây là vấn vấn đề quan trọng hàng đầu để đảm bảo xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, động lực quyết định thành bại của mọi cuộc cách mạng
Chương III.
Câu 11: Phân tích Chỉ thị kháng chiến kiến quốc của Ban thường vụ Trung ương Đảng ra ngày
25/11/1945 và nêu nghĩa của Chỉ thị? (10điểm)
Hoàn cảnh lịch sử
Sau thắng lợi vĩ đại của Liên Xô trong chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghĩa xã hội đã trở thành một hệ thống thế giới, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ ở Châu Á, châu Phi, châu Mỹ Latinh Phong trào đấu tranh của giai cấp của công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa phát triển cao
Thắng lợi của Cách Mạng Tháng Tám đã đem lại cho cách mạng Việt Nam thế và lực mới Đảng
ta từ một đảng hoạt động hợp pháp trở thành đảng cầm quyền, nhân dân ta được giải phóng khỏi cuộc đời nô lệ trở thành người làm chủ đất nước
Cách mạng nước ta thời kỳ này đứng trước những khó khăn, thủ thách nghiêm trọng:
Nước ta còn nằm trong vòng vây của chủ nghĩa đế quốc và các chính quyền phản động trong khu vực Nước ta còn chưa nhận được sự giúp đỡ trực tiếp của các nước xã hội chủ nghĩa và lực lượng tiến bộ trên thế giới
Nền kinh tế vốn nghèo nàn, lạc hậu lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề Nạn đói năm 1945 làm 2 triệu người chết, tiếp đó là nạn lũ lụt, hạn hán kéo dài làm 50% ruộng đất bị bỏ hoang Sản xuất nông nghiệp đình đốn Tài chính khô kiệt, kho bạc trống rống, ngân hàng Đông Dương còn nằm trong tay tư bản Pháp Trình độ văn hóa của nhân dân ta thấp kém, 90% số dân mù chữ
Ở miền Bắc: 20 vạn quân Tưởng ồ ạt tràn qua biên giới, theo gót chúng là bọn Việt Quốc, Việt Cách, chúng lập chính quyền phản động ở một số nơi, cướp của giết người và chống phá chính quyền cách mạng Ở miền Nam: quân Anh với danh nghĩa Đồng Minh kéo vào nước ta tiếp tay thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai “Tổ quốc lâm nguy! Vận mệnh dân tộc như ngàn cân treo sợi tóc!”
Nội dung cơ bản của Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc”
Ngày 25-11-1945, Ban thường vụ trung ương Đảng ra bản chỉ thị “kháng chiến kiến quốc” vạch
rõ nhiệm vụ chiến lược và nhiệm vụ cần kíp của cách mạng nước ta.Chỉ thị xác định:
“Cách mạng Đông Dương lúc này vẫn là cuộc cách mạng dân tộc giải phóng Khẩu hiệu đấu tranh vẫn là “Dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết”