giáo trình mô đun chuẩn bị ao nuôi nghề nuôi ba ba

MÔ ĐUN: CHUẨN BỊ AO NUÔI Mã mô đun: MĐ 02 Giới thiệu mô đun: * Mục tiêu của mô đun: - Nêu được kỹ thuật làm cạn nước, tu sửa ao và công trình phụ trợ, xử lý đáy ao và chuẩn bị môi trườn

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

CHUẨN BỊ AO

MÃ SỐ: MĐ 02 NGHỀ: NUÔI BA BA

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ 02

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về

số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực nuôi trồng thủy sản nói chung và nghề nuôi ba

ba ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể

Chương trình khung quốc gia nghề nuôi ba ba đã được xây dựng trên cơ

sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay

Giáo trình được biên soạn nhằm đào tạo nghề Nuôi ba ba cho lao động nông thôn Giáo trình dùng cho hệ Sơ cấp nghề, biên soạn theo Thông tư số 31/2010/TT-BLĐTBXH ngày 08/10/2010 của Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội

Chuẩn bị ao là một mô đun chuyên môn nghề, có thể dùng để dạy độc lập, sau khi học mô đun này người học có thể hành nghề chuẩn bị ao nuôi ba ba thương phẩm Mô đun này được học sau các môn học và mô đun: Xây dựng ao nuôi

Giáo trình có 4 nội dung: Làm cạn nước, Tu sửa ao và công trình phụ trợ,

Xử lý đáy ao, Cấp nước và kiểm tra môi trường

Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tham gia biên soạn

1 Chủ biên :

2………

3………

4………

MÔ ĐUN: CHUẨN BỊ AO NUÔI

Mã mô đun: MĐ 02

Giới thiệu mô đun:

* Mục tiêu của mô đun:

- Nêu được kỹ thuật làm cạn nước, tu sửa ao và công trình phụ trợ, xử lý đáy ao và chuẩn bị môi trường nuôi ba ba

- Thực hiện được thao tác làm cạn ao, sửa các công trình phụ trợ, xử lý đáy, , xác định một số yếu tố môi trường ao nuôi

- Tuân thủ quy trình kỹ thuật

* Nội dung của mô đun:

- Học tập lý thuyết: học các nội dung lý thuyết tại phòng học

- Tự nghiên cứu: học sinh tự nghiên cứu các nội dung ở nhà theo yêu cầu của giáo viên

- Học tập thực hành: thực hành các kỹ năng tại phòng học, ao nuôi ba ba hoặc hộ gia đình nuôi ba ba

Bài mở đầu:

Giới thiệu:

Chuẩn bị ao nuôi là một trong những khâu quan trọng để khởi đầu cho một chu kỳ nuôi ba ba thành công Chuẩn bị ao nhằm mục tiêu tạo điều kiện về nền đáy ao, các công trình nuôi và yếu tố môi trường ban đầu tốt nhất cho một chu kỳ nuôi ba ba

Mục tiêu:

Hiểu biết tầm quan trọng, các nội dung chính, mối liên hệ với các mô đun khác và những yêu cầu chính với người học để xác định thái độ đúng đắn giúp người học tiếp thu kiến thức mô đun tốt nhất

Nội dung:

1 Tầm quan trọng của mô đun

Mô đun Chuẩn bị ao nuôi giúp người nuôi ba ba trong việc cải tạo nền đáy ao nuôi tốt, sửa chữa các công trình nuôi, cấp nước và đảm bảo chất lượng nước trước khi thả ba ba

Trong quá trình thực hiện cần làm đúng trình tự các bước kỹ thuật từ làm cạn nước ao, xử lý nền đáy, tu sửa các công trình nuôi và cấp nước vào ao

Làm cạn nước để tạo điều kiện cho việc thực hiện các công việc như: tu sửa các công trình nuôi, xử lý nền đáy ao, làm cạn nước ao là công việc không phức tạp nhưng đòi hỏi phải làm đúng thời gian để hoàn thành các công việc khác đúng trình

Tu sửa các công trình nuôi là công việc phải tiến hành thường xuyên trong quá trình nuôi nhưng khi kết thúc chu kỳ nuôi công việc này cần được tiến hành tổng thể Mục tiêu đạt tới là các công trình nuôi đảm bảo tiêu chuẩn

để nuôi ba ba thương phẩm

Cấp nước và kiểm tra môi trường trước khi thả giống là công việc cuối cùng của quá trình chuẩn bị ao nuôi ba ba Cấp nước cần đảm bảo nguồn nước đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, không ô nhiễm gây ảnh hưởng xấu đến ba ba Công việc này thực hiện được đòi hỏi người nuôi cần có kỹ năng kiểm tra các yếu tố môi trường để xác định các điều kiện ao nuôi đủ tiêu chuẩn nuôi ba ba

2 Nội dung chương trình mô đun

Bài mở đầu

Bài 1: Làm cạn nước

Bài 2: Tu sửa ao và công trình phụ trợ

Bài 3: Xử lý đáy ao

Bài 4: Cấp nước và kiểm tra môi trường

Kiểm tra kết thúc mô đun

3 Mối quan hệ với các mô đun khác

Mô đun Chuẩn bị ao nuôi có liên quan chặt chẽ với mô đun trước đó như:

Xây dựng ao nuôi là mô đun cung cấp kiến thức về công tác thiết kế và xây dựng nơi nuôi ba ba thương phẩm, xây dựng công trình phụ trợ cho nuôi ba

ba

Là tiền đề để tiếp thu các kiến thức mô đun tiếp theo như:

Chọn giống và thả giống là mô đun cung cấp kiến thức về lựa chọn giống tốt và kỹ thuật thả giống nhằm có đàn giống thuần và giống thả thích nghi tốt với môi trường nuôi để ba ba sinh trưởng và phát triển tốt nhất

Cho ăn và kiểm tra sinh trưởng là mô đun cung cấp cho người học những kiến thức về kỹ thuật chuẩn bị thức ăn, thao tác cho ăn và kiểm tra đánh giá tốc

độ sinh trưởng của ba ba

Quản lý môi trường và dịch bệnh là mô đun trang bị cho người học kiến thức về biện pháp xác định các yếu tố môi trường cơ bản trong ao nuôi ba ba,

từ đó đề ra những biện pháp để quản lý các yếu tố môi trường hiệu quả, ngoài

ra người nuôi còn được trang bị kiến thức về nhận biết, phòng và trị bệnh cho

ba ba

4 Những yêu cầu đối với người học

- Thời gian học tập: học viên tham gia tối thiểu

+ 80% số giờ lý thuyết

+ 100% số giờ thực hành

- Học viên phải được trang bị những kiến thức đại cương về đặc điểm sinh học của ba ba và kỹ thuật thiết kế và xây dựng ao nuôi

- Sau khi học xong học viên phải hiểu biết kiến thức về biện pháp làm cạn nước ao, tu sửa ao và các công trình phụ trợ, kỹ thuật xử lý đáy, biện pháp cấp nước và kiểm tra môi trường nước trước khi thả

- Thực hiện chính xác những kỹ năng theo hướng dẫn như: thao tác tháo cạn nước, tu sửa các công trình nuôi và phụ trợ, bón vôi, cấp nước và xử lý các yếu tố môi trường

BÀI 1: LÀM CẠN NƯỚC Mục tiêu:

- Mô tả được kỹ thuật làm cạn nước ao;

- Làm cạn nước ao nuôi qua cống thoát và bơm nước khỏi ao nuôi

A Nội dung:

Làm cạn nước ao nuôi là công việc tiến hành ngay sau khi thu hoạch ba

ba, công việc này phải được tiến hành nhanh đảm bảo các nội dung chuẩn bị khác Yêu cầu đảm bảo tháo cạn toàn bộ nước trong ao (trơ đáy)

1 Chuẩn bị:

1.1 Nhân lực:

+ Nhân lực kỹ thuật để vận hành máy bơm nước

+ Nhân công để thực hiện thao tác bơm và tháo nước (vận chuyển máy bơm, tháo lặp máy, làm đăng chắn, làm cống)

1.2 Dụng cụ, trang thiết bị

- Chuẩn bị máy bơm nước:

+ Loại máy bơm (bơm xăng dầu, bơm điện)

+ Công suất: 4kw

+ Cao trình: ≥ 8m

Hình 2.01: máy bơm nước

- Ống dẫn: ống nhựa cứng, mềm; đường kính 110mm; chiều dài phù hợp điều kiện ao

- Cọc tre: cắm đăng; đăng lưới

- Nhiên liệu: theo yêu cầu loại máy bơm sử dụng

+ Xăng, dầu

+ Điện: dây dẫn, máy phát điện

Hình 2.02: chuẩn bị nhiên liệu

- Bước 2: Làm đục nước trong ao để tháo nước kết hợp với tháo lượng bùn lỏng đáy ao

- Bước 1: Lắp đặt máy bơm:

+ Thời điểm lắp đặt: ngay sau khi không còn khả năng tháo nước bằng cống

+ Địa điểm lắp máy: khu vực sâu nhất của ao (rốn ao)

+ Làm đăng chắn ở khu vực đặt ống bơm nước: không để rác, động vật thủy sinh vào khu vực ỗng bơm (chõ)

Hình 2.06: lắp máy bơm nước

- Bước 2: Bơm nước khỏi ao: Trong quá trình bơm cần bố trí người trực máy:

+ Liên tục khơi dòng chảy để đảm bảo lưu lượng nước bơm

+ Tiếp thêm nhiên liệu trong khi bơm (nếu cần),

+ Xử lý những trường hợp bất thường xảy ra (hỏng ống bơm nước, vỡ bờ bao, hỏng đăng chắn )

Hình 2.07: Bơm nước ra khỏi ao nuôi ba ba

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Bài thực hành 1: tháo nước bằng cống thoát (3 giờ)

1.1 Bối cảnh:

- Trang trại nuôi ba ba, trại thực nghiệm nuôi trồng thủy sản nước ngọt

- Hộ gia đình học viên nuôi ba ba đủ điều kiện (có cống thoát nước tự chảy)

1.2 Chuẩn bị vật tư, dụng cụ, thiết bị

- Các nhóm nhận vật tư dụng cụ, nguyên vật liệu theo yêu cầu bài tập:

- Thực hiện tháo nước qua cống thoát :

+ Điều chỉnh cao trình cửa cống

+ Làm đục nước ao

- Ghi kết quả: xác định những hư hỏng của hệ thống nuôi, xác định nhu cầu và chọn vật tư phù hợp, thao tác sửa chữa hệ thống nuôi ba ba thương phẩm

2 Bài thực hành 2: bơm nước (7 giờ)

2.1 Bối cảnh:

- Trang trại nuôi ba ba, trại thực nghiệm nuôi trồng thủy sản nước ngọt

- Hộ gia đình học viên nuôi ba ba

2.2 Chuẩn bị vật tư, dụng cụ, thiết bị

Bảng 2.02 Vật tư thiết bị phục vụ thực hành

TT Tên vật tƣ, thiết bị Quy cỡ/ đơn vị Số lƣợng Ghi chú

+ Lắp đặt máy bơm nước, đăng chăn

+ Vận hành máy bơm nước

+ Bơm nước, xử lý máy bơm trong quá trình bơm nước

- Viết báo cáo tổng kết

+ Trình bày kết quả thực hành: xác định những hư hỏng của hệ thống nuôi, xác định nhu cầu và chọn vật tư phù hợp, thao tác sửa chữa hệ thống nuôi

- Lắp đặt máy bơm đúng vị trí để bơm toàn bộ nước ao

- Tiếp nhiên liệu cho máy bơm trong khi bơm

- Khơi dòng chảy lấy nước cho máy bơm

BÀI 2: TU SỬA AO VÀ CÔNG TRÌNH PHỤ TRỢ

Mục tiêu

- Mô tả được kỹ thuật tu sửa các hạng mục công trình nuôi

- Thực hiện được công việc tu sửa các hạng mục công trình nuôi

A Nội dung:

Tu sửa hạng mục công trình nuôi là khâu quan trọng trong quy trình nuôi

ba ba thương phẩm Sau mỗi chu kỳ nuôi quá trình thực hiện các thao tác nuôi

và hoạt động của ba ba nuôi trong ao sẽ làm biến đổi (hư hỏng) một số hạng mục công trình nuôi, điều này không được giải quyết sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả trong chu kỳ nuôi mới Do vậy mục đích của việc tu sửa các hạng mục công trình ao nuôi là tạo ra một hệ thống các công trình nuôi phù hợp cho việc tiến hành nuôi ba ba thương phẩm

- Bờ ngăn giữa 2 ao làm bằng tấm fibroximang, bằng lưới:

Hình 2.11: bờ ao làm bằng tấm fibroximang 1.1.2 Tiêu chuẩn tường rào:

- Tường xây: chiều cao >1m, trát nhẵn, sơn màu tối (xanh lá cây, đen), trên đỉnh tường có gờ chống ba ba bò thoát

- Lưới bảo vệ: lưới sắt, lưới nylon, phên tre; chiều cao lưới ngăn > 1m

- Tấm fibroximang: chiều cao >1m; dựng theo chiều dọc; nghiêng về phía trong của ao; có nẹp 2 bên để chịu lực

1.1.3 Xác định những nội dung cần sửa chữa:

Hình 2.12: tường bao bị đổ

Hình 2.13: tường ngăn bị sạt lở Căn cứ theo tiêu chuẩn bờ và tường bao người học xác định những biến đổi cần tu sửa theo mẫu sau:

Bảng 2.03: Xác định nội dung sửa chữa và yêu cầu kinh phí

TT Nội dung thay đổi Yêu cầu sửa

chữa

Dự trù kinh phí

Ghi chú

+ Vật liệu xây dựng (gạch, xi măng, cát, tấm fibroximang )

+ Lưới sắt, lưới nylon, dây thép

+ Sơn, dung môi pha (nếu cần)

1.3 Thực hiện sửa hệ thống bờ

- Đắp bờ:

+ Bước 1: Lấp hang hốc dò rỉ trên bờ

+ Bước 2: Đắp lại bờ đảm bảo độ cao an toàn

- Sửa lại hệ thống tường rào chắn:

+ Bước 1: Sửa chữa tường rào xây: vá, xây thêm, trát, sơn

+ Bước 2: Sửa tường rào bằng tấm fibroximang: nẹp đỡ, thay tấm hỏng, gia cố chân móng

+ Bước 3: Thay mới lưới ngăn, phên tre

2 Tu sửa hệ thống cống:

2.1 Xác định nội dung cần tu sửa

2.1.1 Tiêu chuẩn kỹ thuật

- Cống bậc thang:

+ Nền cống và ống cống thiết kế theo hình bậc thang để lên xuống thao tác dễ dàng và có thể khống chế mực nước trong ao Theo độ sâu thích hợp Số lượng bậc cống có thể thay đổi từ 3 - 5 bậc

+ Thân cống có thể làm bằng gạch xây hay đúc bê tông, cường độ chịu

+ Nắp cống thiết kế theo hình nón cụt để giữ được nước Nắp cống được đúc bằng bê tông trên nắp có khuyên sắt để dễ mở

Hình 2.14: Cống bậc thang

- Cống thoát:

+ Thân cống: dạng ống (ống nhựa, bê tông), cao trình thoát có thể điều chỉnh

+ Nắp cống: làm bằng nhựa, bê tông có thể đóng mở dễ dàng

Hình 2.15: Cống thoát nước

- Cống cấp: nhựa, bê tông (như hình dưới)

Hình 2.16: cống cấp 2.1.2 Xác định những sai hỏng cần sửa chữa

Căn cứ theo tiêu cống người học xác định những biến đổi cần tu sửa của

hệ thống cống và yêu cầu tu sửa theo mẫu sau:

Bảng 2.04: Xác định nội dung sửa chữa và yêu cầu kinh phí

TT Nội dung thay đổi Yêu cầu sửa

chữa

Dự trù kinh phí

+ Bước 1: Gia cố những điểm rò rỉ thân cống

+ Bước 2: Sửa lại đăng chắn

- Sửa cống thoát:

+ Bước 1: Sửa chữa rò rỉ thân cống

+ Bước 2: Sửa nắp cống

3 Tu sửa bè nổi, máng ăn:

3.1 Xác định nội dung cần sửa chữa

3.1.1 Tiêu chuẩn bè nổi, máng ăn

- Máng ăn kết hợp bè nổi:

+ Vật liệu: tre, gỗ; chiều cao so với mặt nước: ≥ 0,2m

+ Diện tích: 5- 10% diện tích ao; Số lượng: 3- 5 điểm trên ao + Neo giữ cố định

Hình 2.17: bè nổi kết hợp máng ăn cho ba ba

- Bè nổi bằng phên tre:

Căn cứ theo tiêu chuẩn bè nổi, máng ăn người học xác định những biến đổi cần tu sửa theo mẫu sau:

Bảng 2.05: Xác định nội dung sửa chữa và yêu cầu kinh phí

+ Cọc tre, phên tre, ống nước Φ 27, lưới nylon, dây thép

3.3 Thực hiện tu sửa bè nổi, máng ăn

- Tập kết vật liệu, bề nổi, máng ăn cần sửa chữa

- Sửa chữa, làm bè nổi:

B Câu hỏi và bài tập thực hành

1 Bài thực hành 1: tu sửa hệ thống bờ, rào chắn (5 giờ)

TT Tên vật tƣ, thiết bị Quy cỡ/ đơn vị Số lƣợng Ghi chú

cụ thể

1.4 Tổ chức thực hiện:

- Các nhóm nhận vật tư dụng cụ, nguyên vật liệu theo yêu cầu bài tập:

- Thực hiện sửa bờ ao:

+ Lấp hang hốc rò rỉ trên mái bờ

+ Gia cố chân móng của bờ

+ Sửa lại những chỗ hư hỏng

- Thực hiện sửa hệ thống rào chắn

+ Gia cố rào chắn (nẹp, chân móng)

+ Sửa chữa rào chắn

+ Thay mới (tấm fibroximang, lưới, phên tre)

- Ghi kết quả: xác định những hư hỏng của hệ thống nuôi, xác định nhu cầu và chọn vật tư phù hợp, thao tác sửa chữa hệ thống nuôi ba ba thương phẩm

2 Bài thực hành 2: tu sửa hệ thống cống (3 giờ)

2.1 Bối cảnh:

- Trang trại nuôi ba ba, trại thực nghiệm nuôi trồng thủy sản nước ngọt

- Hộ gia đình học viên nuôi ba ba

2.2 Chuẩn bị vật tư, dụng cụ, thiết bị

Bảng 2.07 Vật tư thiết bị phục vụ thực hành

TT Tên vật tƣ, thiết bị Quy cỡ/ đơn vị Số lƣợng Ghi chú

- Gia cố nền cống, thân cống:

- Làm mới nắp cống

- Làm mới đăng chắn cửa cống

- Ghi kết quả: xác định những hư hỏng của cống, xác định nhu cầu và chọn vật tư phù hợp, thao tác sửa chữa cống

3 Bài thực hành 3: tu sửa bè nổi, máng ăn (3 giờ)

3.1 Bối cảnh:

- Trang trại nuôi ba ba, trại thực nghiệm nuôi trồng thủy sản nước ngọt

- Hộ gia đình học viên nuôi ba ba đang trong giai đoạn chuẩn bị ao

3.2 Chuẩn bị vật tư, dụng cụ, thiết bị

Bảng 2.08 Vật tư thiết bị phục vụ thực hành

TT Tên vật tƣ, thiết bị Quy cỡ/ đơn vị Số lƣợng Ghi chú

cụ thể

- Các nhóm nhận vật tư dụng cụ, nguyên vật liệu theo yêu cầu bài tập:

- Sửa chữa sai hỏng hệ thống bè nổi

+ Thực hiện thao tác đắp, vá đưỡng nứt, vỡ, trên tường bè nổi cố định: + Thao tác xây lại đường lên xuống của ba ba

+ Tháo dỡ và thay thế hệ thống bè nổi không cố định bị hỏng (vỡ, mất khả năng nổi)

+ Thực hiện thao tác gia cố bè nổi và neo:

- Sửa chữa sai hỏng hệ thống máng ăn

+ Thực hiện thao tác đắp, vá đưỡng nứt, vỡ, trên tường máng ăn cố định: + Thao tác xây lại đường lên xuống của ba ba

+ Tháo dỡ và thay thế hệ thống máng ăn không cố định bị hỏng (vỡ, mất khả năng nổi)

+ Thực hiện thao tác gia cố máng ăn và neo:

- Ghi kết quả: xác định những hư hỏng của bè nổi, máng ăn; xác định nhu cầu và chọn vật tư phù hợp; thao tác sửa chữa bè nổi, mấng ăn

C Ghi nhớ

- Thực hiện không đúng trình tự tu sửa ao nuôi và công trình phụ trợ

- Xác định chính xác mức độ hư hại của công trình nuôi, dự trù không đúng, đủ nguồn vật liệu