QUY TRÌNH KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

Kiểm tra, đánh giá chính xác kết quả học tập của sinh viên là cơ sở quan trọng để có những định hướng đúng trong dạy học, đảm bảo nâng cao chất lượng giáo dục.. Việc kiểm tra, đánh giá t

QUY TRÌNH KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

ThS Nguyễn Thị Thanh Hiền

1.Đặt vấn đề

Kiểm tra – đánh giá là một bộ phận hợp thành rất quan trọng của quá trình Giáo dục – Đào tạo Trong quá trình dạy học kiểm tra, đánh giá là một khâu không thể tách rời Đánh giá có vai trò tích cực trong việc điều chỉnh hệ thống, là cơ sở để đổi mới phương pháp dạy học Kiểm tra, đánh giá chính xác kết quả học tập của sinh viên là cơ sở quan trọng để có những định hướng đúng trong dạy học, đảm bảo nâng cao chất lượng giáo dục Một trong những giải pháp được đưa ra là tăng cường kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực Kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực

là dựa vào kết quả đầu ra, có tính đến sự tiến bộ trong kết quả học tập, chú trọng khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn

Việc kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực sẽ giúp cho giáo viên thu được những thông tin ngược từ sinh viên, trên cơ sở đó rèn luyện và nâng cao thái độ học tập tích cực, điều chỉnh và hoàn thiện hoạt động học của sinh viên, hoạt động dạy của chính mình Với ý nghĩa đó đánh giá người học dựa vào năng lực đang là hướng

đi hợp lý nhằm khắc phục những hạn chế trong đánh giá theo phương pháp truyền thống

2 Nội dung

2.1 Bản chất của kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực

Kiểm tra, đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học trong một bối cảnh có ý nghĩa Đánh giá chú trọng vào kết quả đầu ra của quá trình đào tạo, có nghĩa là: Từng người học có khả năng làm được cái gì?, kết quả thực hiện có đáp ứng được tiêu chuẩn của nghề hay không?

Mục tiêu đánh giá không gạt người học ra khỏi khóa học bằng kỳ thi mà chỉ cho người học biết họ đang ở đâu trong quá trình học để có sự điều chỉnh hợp lý Nếu chỉ dùng điểm số để công nhận và cấp bằng chosinh viên trong khi các em chẳng có những kỹ năng cần thiết thì các em không thể tồn tại được trong thế giới việc làm sau này Bởi vì đối với sinh viên, tốt nghiệp ra trường chưa phải là hết, để thành công trong công tác thì họ phải cố gắng rất nhiều vì học tại nơi làm việc là sự tiếp tục việc học ở trường do sự biến đổi của xã hội ngày nay rất nhanh Sinh viên sau khi ra trường đi làm, các em phải đối mặt với biết bao tình huống thực tế cần

giải quyết, các em phải có khả năng vận dụng linh hoạt kiến thức hết tình huống này đến tình huống khác Vì vậy đòi hỏi sinh viên phải có sự chuẩn bị để thích ứng với môi trường công việc

2.2 So sánh kiểm tra, đánh giá hiện đại và kiểm tra, đánh giá truyền thống

Tiêu chí so

sánh

Kiểm tra, đánh giá hiện đại (theo năng lực người học)

Kiểm tra, đánh giá truyền thống ( kiến thức, kĩ năng)

1 Mục đích Giảng viên nói rõ tiêu chuẩn mà

sinh viên cần đạt, các em đang ở đâu , cần phải làm gì?

- Vì sự tiến bộ của người học so với chính mình

- Xác định việc đạt kiến thức,

kĩ năng theo mục tiêu của chương trình giáo dục

- Đánh giá, xếp hạng giữa những người học với nhau

2 Ngữ cảnh - Gắn với ngữ cảnh học tập và

tình huống thực tiễn cuộc sống của sinh viên

- Gắn với nội dung học tập (những kiến thức, kĩ năng, thái độ) được học trong nhà trường

3 Nội dung Lựa chọn nội dung đánh giá chỉ

quy định những nội dung chính nhằm đạt kết quả đầu ra gắn với các tình huống thực tiễn

- Những kiến thức, kĩ năng, thái độ được quy định chi tiết trong chương trình

4 Phương pháp Đánh giá đa chiều

- Giáo viên đánh giá sinh viên

- Sinh viên đánh giá lẫn nhau

- SV cùng tham giá đánh giá- tự đánh giá

Đánh giá một chiều từ giáo viên

5 Công cụ Là bộ các tiêu chuẩn, tiêu chí

đánh giá năng lực được thiết kế theo từng ngành học cụ thể

Câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ trong tình huống hàn lâm hoặc tình huống thực

6 Thời điểm Đánh giá ở mọi thời điểm của

quá trình dạy học, chú trọng đến đánh giá trong khi học

Thường diễn ra ở những thời điểm nhất định trong quá trình dạy học, đặc biệt là: trước và sau khi dạy

7 Kết quả Đạt được khung chuẩn đầu ra

của ngành học

Đạt được mục tiêu môn học

2.3 Quy trình kiểm tra, đánh đánh giá theo tiếp cận năng lực người học

Xây dựng quy trình tổ chức kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực trong các trường đại học là một xu thế khá nổi trội, được nhiều nước chú ý vận dụng trong

quá trình dạy học Việc ứng dụng mô hình năng lực trong tổ chức kiểm tra, đánh giá cần tiến hành theo các bước:

Bước 1: Chuẩn bị kiểm tra, đánh giá

* Nghiên cứu hệ thống chuẩn đầu ra của sinh viên các ngành học

Nghiên cứu hệ thống tiêu chuẩn năng lực của sinh viên các ngành học có vai trò định hướng trong việc lập kế hoạch, định hướng nội dung kiểm tra, đánh giá Hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí của từng ngành học chính là bộ công cụ để đánh giá sinh viên đã hình thành năng lực nghề nghiệp ở mức độ nào.Từ đó giáo viên có thể xác định mục tiêu, phương pháp, biện pháp hình thành và cách thức kiểm tra, đánh giá

* Phân tích chương trình dạy học.

Việc phân tích chương trình dạy học giúp giáo viên có thể khai thác mặt mạnh, lợi thế của từng môn như thế nào để hình thành năng lực nghề nghiệp cho sinh viên Chương trình truyền thống chủ yếu yêu cầu sinh viên trả lời câu hỏi “ Biết cái gi?” Chương trình tiếp cận theo năng lực luôn đặt ra câu hỏi: “ Biết làm gì từ những điều đã biết?” Phân tích nội dung chương trình giúp giáo viên xác định hệ thống kiến thức và kĩ năng sinh viên cần lĩnh hội, xây dựng nội dung kiểm tra đánh giá Cần đưa ra các yêu cầu để sinh viên rèn luyện các kĩ năng tương ứng đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp tương lai Việc đưa ra tiêu chuẩn, tiêu chí giúp hình thành năng lực tự đánh giá

* Phân tích đặc điểm và đánh giá năng lực nghề nghiệp của sinh viên.

Sinh viên là chủ thể tích cực, độc lập, sáng tạo trong quá trình học tập trong các trường đại học Sinh viên có đặc điểm tâm lý-xã hội chung của người trưởng thành và có đặc điểm riêng của từng ngành học Họ có ý thức trách nhiệm, lý tưởng

và sự tự tin Họ đã có những kinh nghiệm nhất định trong thực tế cuộc sống và nghề nghiệp, tuy nhiên những kinh nghiệm này còn hạn chế.Môi trường học tập ở đại học đào tạo theo hệ thống tín chỉ đòi hỏi khả năng thích ứng, ý chí, tính kế hoạch, sự thông minh để hoàn thành nhiệm vụ và thực hiện lý tưởng nghề nghiệp của mình Việc đánh giá năng lực nghề nghiệp của sinh viên thông qua nghiên cứu hồ sơ học tập, trao đổi quan sát…giúp giáo viên có thông tin xác định về từng em và từ đó lên

kế hoạch tổ chức kiểm tra, đánh giá cho phù hợp

* Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra đánh giá sinh viên.

Kế hoạch tổ chức kiểm tra,đánh giá được thể hiện trong kế hoạch bài giảng và

kế hoạch đào tạo của khóa học Trong các kế hoạch này, mục tiêu học tập của sinh viên phải bao gồm mục tiêu hình thành năng lực nghề nghiệp Mục tiêu này phải làm rõ công việc giáo viên cần thực hiện, điều kiện thực hiện (các nguồn lực, môi

trường kiểm tra, đánh giá.) và tiêu chuẩn, tiêu chí của sự thực hiện (trình độ cần đạt)

* Chuẩn bị các phương tiện, điều kiện để kiểm tra, đánh giá

Các tài liệu có thể là các phiếu học tập phiếu hướng dẫn thực hiện công việc, phiếu đánh giá, các câu hỏi kiểm tra, đánh giá, các bài tập tình huống…Các phương tiện kiểm tra, đánh giá có thể là Wedsite, các ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các phần mềm thẩm định các đặc tính đo lường của công cụ (độ tin cậy, độ khó, độ phân biệt, độ giá trị) và sử dụng các mô hình thống kê vào xử lý phân tích,

lý giải kết quả đánh giá

Bước 2: Tổ chức kiểm tra, đánh giá

* Tổ chức kiểm tra, đánh giá hàng ngày trên lớp: Được tiến hành trong

phạm vi đối tượng là sinh viên trong một lớp học, nhằm thu thập thông tin về việc đạt các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ qua từng bài học, hàng ngày, hàng tháng, để tìm hiểu xem từng học sinh đã học tập như thế nào, kết quả học tập thể hiện ở mức độ tiếp thu, nắm vững kiến thức, kỹ năng, thái độ học tập và cả sự hài lòng, phản ứng của sinh viên đối với các bài giảng của giáo viên Từ đó, giáo viên điều chỉnh hoạt động giảng dạy, hoạt động học tập để nâng cao kết quả học tập cho mỗi sinh viên

Các loại công cụ để đánh giá trên lớp học hết sức đa dạng, đó là câu hỏi phát vấn trên lớp, hệ thống bài tập ở lớp, thảo luận nhóm, bài tập về nhà, mẫu biểu quan sát, đề kiểm tra thường xuyên và định kỳ, hồ sơ học tập, bài luận, các dự án học tập, các nhiệm vụ thực tiễn, trò chơi…

* Nhà trường tổ chức kiểm tra đánh giá: là loại hình đánh giá được Ban

Giám hiệu trường chủ trì và tiến hành trong phạm vi đối tượng là tất cả sinh viên trong nhà trường Loại hình đánh giá này không chỉ quan tâm đến kết quả bài kiểm tra, mà còn quan tâm đến thành tích của sinh viên trong suốt cả năm học và sự phát triển nhân cách sinh viên Một số phẩm chất cần thiết sẽ được chú trọng như khả năng thuyết trình, khả năng quản lý lãnh đạo phát triển bản thân, sự khoan dung, thái độ hợp tác, các kĩ năng hoạt động ngoại khóa, kĩ năng hợp tác và các giá trị xã hội nhân bản khác

* Đánh giá của thị trường lao động ( là nơi sinh viên đến kiến tập, thực tập)

loại hình đánh giá này cũng quan tâm đến mục tiêu kiến thức, kỹ năng, thái độ như

đánh giá trên lớp học và cũng quan tâm đến sự phát triển nhân cách của sinh viên như đánh giá của nhà trường Tuy nhiên mục đích chính của đánh giá ở cơ sở thực tập là cung cấp những thông tin đáng tin cậy cho việc nâng cao chất lượng giáo dục

như bổ sung các kĩ năng nghề nghiệp mà sinh viên còn thiếu hoặc yếu, hình thành những năng lực đáp ứng yêu cầu thực tiễn Năng lực cùng với thị trường lao động và

cơ sở đào tạo tạo thành một guồng quay để tạo ra sản phẩm là nguồn nhân lực có chất lượng cao Đây được xem như ba bộ phận trong cùng một hệ thống có quan hệ khăng khít không thể tách rời nhau

Bước 3 Giáo viên cũng như chính bản thân sinh viên sẽ là người thu thập các

chứng cứ để chứng minh đã hình thành được năng lực so với tiêu chí nghề nghiệp Đồng thời giáo viên phải biết xử lý phân tích, sử dụng các kết quả đánh giá đúng mục đích, biết cách phản hồi, tư vấn cho sinh viên, điều chỉnh hoạt động dạy của mình

QUY TRÌNH KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO

SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

2.4 Một số kiến nghị, đề xuất

* Về phía các nhà quản lý giáo dục và nhà trường

- Xây dựng chương trình các môn học theo hướng tiếp cận tiêu chuẩn đầu ra của sản phẩm đào tạo

- Thực hiện việc đổi mới đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực Đưa vào chương trình đào tạo những nội dung về đổi mới đánh giá kết quả học tập để các giảng viên tiếp cận được những kiến thức, kĩ năng mới trong đánh giá

- Phối hợp với các nhà khoa học giáo dục trong và ngoài nước xây dựng và triển khai các tài liệu đổi mới về kiểm tra, đánh giá

- Tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị cho người dạy và người

học nhằm thực hiện tốt hoạt động đánh giá theo năng lực người học

CHUẨN

BỊ KIỂM

TRA,

ĐÁNH GIÁ

THU

THẬP

THÔNG

TIN

TỔ CHỨC

KIỂM TRA,

ĐÁNH GIÁ

Phân tích chương trình dạy học Nghiên cứu chuẩn đầu ra của sinh viên

Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra, đánh giá Phân tích đặc điểm và đánh giá năng lực của SV

Chuẩn bị các phương tiện để kiểm tra, đánh giá

Trên lớp

Giáo viên kiểm tra, đánh giá sinh

viên

Sinh viên tự đánh giá Sinh viên đánh giá lẫn nhau

Nhà trường

Thị trường lao động

- Tăng cường tổ chức công tác nghiên cứu khoa học và giao lưu học thuật với

các cơ sở giáo dục trong và ngoài nước nhất là các nước có nền giáo dục phát triển Tạo dựng mối liên kết giữa trường với các cơ sở giáo dục trên địa bàn làm nơi để sinh viên xuống thực hành

- Khuyến khích, động viên giáo viên nghiên cứu, triển khai, ứng dụng kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực trong đào tạo để nâng cao chất lượng học tập và hình thành các năng lực tương ứng với yêu cầu nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu của của xã hội

- Các trường xây dựng hệ thống ngân hàng câu hỏi phong phú, toàn diện tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kiểm tra đánh giá

- Xây dựng các tiêu chí, thang đo để đánh giá hệ thống, toàn diện, khách quan

và quá trình

* Về phía giáo viên

- Áp dụng hệ thống các biện pháp vào kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên

- Thường xuyên trau dồi chuyên môn, nghiệp vụ, có phương pháp thu thập thông tin và xử lý thông tin đúng đắn làm cơ sở cho những quyết định của mình về kiểm tra đánh giá

- Chuẩn bị công tác ra đề thi thật tốt, tự xây dựng hệ thống các câu hỏi kiểm tra

và bài tập với nhiều hình thức phong phú sau mỗi chương, phần của môn học

* Về phía sinh viên

- Tích cực chủ động trong việc học nội dung tri thức, đồng thời có sự liên hệ với thực tiễn để nghiên cứu tri thức sâu sắc hơn

- Có thái độ học tập nghiêm túc và tích cực nâng cao tính chuyên cần trong học tập

- Dành thời gian cho việc tự học, tự nghiên cứu và khai thác tài liệu học tập

3 Kết luận

Đánh giá kết quả học tập của sinh viên đã và đang là mối quan tâm của các cấp quản lý, các nhà khoa học giáo dục, các giáo viên, sinh viên Đây là khâu có vai trò quan trọng không thể thiếu được trong quá trình dạy và học bộ môn, trong quá trình đào tạo Đánh giá kết quả học tập đảm bảo mối liên hệ ngược, cung cấp những thông tin phản hồi nhanh chóng trong quá trình dạy học bộ môn, giúp sinh viên kịp thời điều chỉnh việc học của mình, giáo viên kịp thời điều chỉnh cách dạy của mình, hướng vào việc thực hiện mục tiêu bộ môn và mục tiêu đào tạo của nhà trường.Với

ý nghĩa và vai trò quan trọng như vậy, việc cần phải đổi mới đánh giá kết quả học

tập đang là xu hướng tất yếu hiện nay, trong đó có sự đổi mới chuyển từ đánh giá kiến thức, kĩ năng, thái độ sang đánh giá theo tiếp cận năng lực người học

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Cao Danh Chính (2009), “Đánh giá và xác nhận năng lực của người học trong đào tạo tiếp cận năng lực thực hiện”, Tài liệu Hội nghị khoa học nghiên cứu sinh, Trường Đại học Sư phạm

Hà Nội, Hà Nội.

2 Nguyễn Công Khanh (chủ biên), Đào Thị Oanh, Lê Mỹ Dung ( 2014), Tài liệu kiểm tra đánh giá trong giáo dục.

3 Trần Thị Tuyết Oanh (2004), Đánh giá trong giáo dục, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội

4 Phan Thị Hồng Vinh (2010), Tổng quan nghiên cứu tổ chức hoạt động tự học cho sinh viên các trường đại học sư phạm theo tiếp cận năng lực thực hiện, Tài liệu nghiên cứu khoa học, Đại học sư

phạm Hà Nội.