chuyen de phuong phap day hoc va ren ky nang o kieu bai thuc hanh mon dia li 8

Xoay quanh vấn đề đổi mới ph ơng pháp nhiều cuộc hội thảo đ đ ợc tổ chức bởi vì đổi mới ph ơng pháp ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp giảng dạy là trọng tâm của đổi mới giáo dục

Trang 4

trongưchươngưtrìnhưđịaưlýưlớpư8

Năm học 2010-2011, là năm tiếp tục thực hiện đổi mới ch ơng trình phổ thông Cụ thể là đổi mới ch ơng trình sách giáo khoa, đổi mới ph ơng pháp giảng dạy và đổi mới kiểm tra đánh giá Xoay quanh vấn đề đổi mới ph

ơng pháp nhiều cuộc hội thảo đ đ ợc tổ chức bởi vì đổi mới ph ơng pháp ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

giảng dạy là trọng tâm của đổi mới giáo dục Ph ơng pháp dạy học đ ợc đổi mới theo h ớng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, khơi dậy và phát triển khả năng tự học, nhằm hình thành cho học sinh t duy tích cực

độc lập sáng tạo, nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đ học vào thực tiễn, tác động đến tình ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

cảm đem lại niềm tin hứng thú học tập cho học sinh.

A Đặt vấn đề

I Lý do chọn chuyên đề :

1.Lý do khách quan:

Trang 5

rõ trong các bài thực hành Địa lí và các bài tập Địa lí.

Dạy bài thực hành không phải là mới với giáo viên dạy Địa lí Nh ng

để dạy một bài thực hành thành công, phát huy đ ợc vai trò chủ động sáng tạo tích cực của học sinh còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố Là những giáo viên đứng lớp trực tiếp tham gia giảng dạy môn Địa lí 8, chúng tôi luôn trăn trở tr ớc mỗi bài dạy thực hành làm thế nào để rèn kĩ năng đọc- chỉ bản đồ- phân tích các đối t ợng địa lí cho học sinh Chúng tôi mạnh dạn chọn chuyên đề: “Ph ơng pháp dạy học và rèn kĩ năng ở

kiểu bài thực hành môn Địa lí 8” Chúng tôi mong muốn đ ợc cùng trao

đổi với các đồng chí để tìm ra biện pháp dạy tốt nhất cho kiểu bài này.

2 Lý do chủ quan

Trang 6

A Đặt vấn đề

II Phạm vi, đối t ợng và mục đích nghiên cứu:

1 Phạm vi, đối t ơng nghiên cứu :

-Phạm vi: ch ơng trình Địa lí lớp 8

-Đối t ợng: Các bài thực hành trong ch ơng trình Địa lí lớp 8.

2.Mục đích nghiên cứu:

Chuyên đề xây dựng nhằm trao đổi kinh nghiệm trong giảng dạy , nâng cao chất l ợng dạy và học môn Địa lí 8

Iii Nhiệm vụ nghiên cứu:

Ph ơng pháp dạy học và rèn kĩ năng ở kiểu bài thực hành môn Địa lý 8.

IV Ph ơng pháp nghiên cứu:

- Xác định kiểu bài thực hành.

- Xác định ra ph ơng pháp dạy - học thích hợp với từng kiểu bài thực hành

- H ớng dẫn học sinh thực hành.

Trang 7

B GiảI quyết vấn đề

I Cơ sở khoa học của chuyên đề:

1 Cơ sở lý luận:

Trong quá trình hội nhập nền kinh tế ngày nay, giáo dục đ ợc coi

là một lĩnh vực rất quan trọng và luôn đi tr ớc một b ớc trong sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Vì vậy vấn đề chất l ợng dạy - học nói chung và dạy học Địa lí nói riêng ngày càng trở thành mối quan tâm chung của các nhà s phạm cũng nh các nhà quản lý giáo dục và x hội Đảng và nhà n ớc ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

ta đ khẳng định: ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu t cho giáo dục là

đầu t cho phát triển” Điều đó đ đ ợc thể hiện trong các Nghị quyết của ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

Trung ơng.

Nghị quyết TW 4 khoá VII đ chỉ rõ phải “Đổi mới ph ơng pháp dạy ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

học ở tất cả các cấp học, bậc học Kết hợp học với hành, học tập với lao

động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà tr ờng với x ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

hội áp dụng những ph ơng pháp giáo dục hiện đại để bồi d ỡng cho học sinh năng lực t duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”.

Trang 8

B GiảI quyết vấn đề

Nghị quyết TW2 khoá VIII tiếp tục khẳng định phải “Đổi mới ph

ơng pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ng ời học Từng b ớc áp dụng các ph ơng pháp tiên tiến và ph ơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện

và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”.

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn của x hội môn Địa lí trong ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

nhà tr ờng nói chung và môn Địa lí lớp 8 nói riêng không ngừng cải tiến ch

ơng trình, cải tiến ph ơng pháp dạy học nhằm đạt đ ợc hiệu quả cao nhất

Trang 9

Đổi mới ph ơng pháp dạy học theo định h ớng tích cực hóa hoạt

động học tập của học sinh có nhiều hình thức, nhiều con đ ờng để hình thành kiến thức mới trên cơ sở phát triển t duy tìm tòi, sáng tạo của học sinh Những ph ơng pháp th ờng đ ợc sử dụng trong dạy học địa lý là sử dụng l ợc đồ, bản đồ, biểu đồ, bảng số liệu cho học sinh phân tích, tìm tòi, khám phá từ đó rút ra nhận xét về những gì mà bản thân mỗi học sinh khám phá đ ợc

ở đây bản đồ biểu đồ, l ợc đồ, tranh ảnh, bảng số liệu đ ợc xem

là ph ơng tiện trực quan giúp học sinh tìm tòi, khám phá và lĩnh hội kiến thức ở hình thức này giáo viên tạo điều kiện cho học sinh là rèn luyện đ

ợc kỹ năng đọc, phân tích, so sánh và tự rút ra những kiến thức cơ bản, trọng tâm có trong các ph ơng tiện trên Đặc biệt trong một tiết thực hành phảI làm sao tăng tính hành dụng, giảm tính hàn lâm.

Trang 10

thế giới trong thời đại mới

Vì vậy, việc GV vận dụng linh hoạt các ph ơng pháp dạy học ,và rèn luyện những kỹ năng địa lí ở kiểu bài thực hành cho HS là rất cần thiết cho việc học tập, đồng thời cũng giúp các em chuẩn bị kỹ năng cho việc tiếp thu kiến thức

ở lớp trên

Trang 11

- Phần lớn giáo viên có quan niệm đúng về chức năng của một bài tập, bài thực hành thể hiện trong việc chuẩn bị chu đáo về giáo án, yêu cầu, mục đích của bài tập là gì Đây là phần không những rèn luyện kĩ năng kiến thức mà còn củng cố những kiến thức đ học ở trong bài, từ đó ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

học sinh xây dựng đ ợc các mối liên hệ Địa lí.

- Hầu hết giáo viên biết vận dụng sáng tạo, khoa học các kĩ năng rèn luyện cho học sinh theo ph ơng pháp dạy học tích cực, do đó đ phát ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

huy đ ợc tính t duy độc lập cho học sinh, giúp học sinh nắm chắc nội dung của bài học và rèn luyện tốt kĩ năng cho các em.

ưởưkiểuưbàiưthựcưhànhưđịaưlýư8

2 Cơ sở thực tiễn :

a.Về giáo viên:

Trang 12

Có thể nói trong những năm gần đây, việc thực hiện ch ơng trình và sách giáo khoa mới cũng đồng nghĩa với việc cải tiến đổi mới ph ơng pháp dạy học Đại đa số giáo viên đ tích cực đổi mới ph ơng pháp giảng dạy, ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

nh ng trong thực tế vẫn còn một bộ phận giáo viên ch a hiểu thấu đáo tinh thần đổi mới ph ơng pháp Vì vậy mà lúng túng trong soạn giảng cũng nh thực hiện các giờ lên lớp, không gây đ ợc hứng thú học tập cho học sinh, làm cho giờ học trở nên nặng nề, nhàm chán Đặc biệt là các tiết thực hành

2 Cơ sở thực tiễn :

a.Về giáo viên:

Trang 13

Kết quả khảo sát khi có nội dung về đọc và phân tích biểu đồ th ờng

đạt kết quả thấp cụ thể:

Trang 14

Trong chuyên đề này, nhóm Địa lý tr ờng THCS Đồng Xuân mạnh dạn chọn chuyên đề: “ Ph ơng pháp dạy học và rèn kĩ năng ở kiểu bài thực hành môn Địa lý 8” ( Đây là một số kinh nghiệm giải quyết vấn đề

cụ thể mà chúng tôi đ áp dụng thành công trong các tiết dạy thực hành ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

Địa lí 8 những năm vừa qua.)

Trang 15

- Ch ơng trình Địa lí 8 gồm 52 tiết/ 35 tuần Trong đó số tiết thực hành: 8 tiết (chiếm gần 1/7 ch ơng trình) Vị trí của các tiết thực hành đ ợc bố trí sau mỗi phần hoặc sau mỗi ch ơng.

-Các bài thực hành giúp Hs:

+ củng cố lại kiến thức đ học trong từng phần, từng ch ơng ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

+ Rèn luyện các kĩ năng: quan sát, phân tích, nhận xét tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ, bảng số liệu, ;biết sử dụng bản đồ, l ợc đồ để trình bày một số hiện

Trang 16

I/ Cơ sở khoa học của chuyên đề:

II/ Nội dung của chuyên đề :

1/ khái quát:

b.Các loại, kiểu bài thực hành:

*Loại 1: Đọc, phân tích bản đồ, l ợc đồ:

- Kiểu bài thực hành : phân tích l ợc đồ tự nhiên, dân c , x hội châu ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp á

- Kiểu bài thực hành: nhận biết một số quốc gia của châu lục

- Kiểu bài thực hành: đọc bản đồ vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên Việt Nam.

- Kiểu bài thực hành: đọc lát cắt tự nhiên tổng hợp VN.

*Loại 2: Vẽ và nhận xét biểu đồ:

- Kiểu bài thực hành: vẽ biểu đồ, nhận xét mối quan hệ giữa khí hậu và thủy văn Việt Nam.

Trang 17

ở kiểu bài thực hành địa lý 8.

1/ khái quát:

c Yêu cầu kĩ năng Địa lí 8:

*Học kì I:

- Nhận biết và nắm đ ợc trình tự phân tích l ợc đồ phân bố khí áp và các h ớng gió chính, mật độ dân số và các thành phố lớn của châu á.

- Nhận biết và nắm đ ợc trình tự đọc l ợc đồ , thấy đ ợc mối quan hệ giữa

thành phần tự nhiên, dân c , x hội trên l ợc đồ.ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

- Biết cách quan sát, nhận xét các đối t ợng địa lí sơ bộ ban đầu trên l ợc đồ.

Trang 18

Trang 19

1/ khái quát:

2.Các b ớc day- học một bài thực hành:

*L u ý: - Tr ớc khi vào thực hành giáo viên cho HS nắm đ ợc những yêu cầu về nội dung, kĩ năng sẽ đ ợc rèn luyện trong tiết học

- HS phải chuẩn bị những kiến thức có liên quan đến bài thực hành.

*Ví dụ: ở tiết 6- bài 6: “Thực hành: Đọc , phân tích l ợc đồ phân bố dân c và các thành phố lớn châu á “.

- Về kiến thức: HS cần:

+ Biết đặc điểm dân c châu á : nơI đông dân và nơi th a dân.

+ Biết vị trí các thành phố lớn của châu á.

+ biết đ ợc các yếu tố ảnh h ởng đến sự phân bố dân c và các thành phố lớn của châu á.

Trang 20

+Tính , nhận xét sự gia tăng dân số đô thị của châu á.

Trang 21

III/ Ph ơng pháp h ớng dẫn thực hành:

1.Loại bài : Đọc, phân tích bản đồ, l ợc đồ:

Đối với lọa bài này, Gv phảI tổ chức h ớng dẫn hS theo trình tự: từ chỗ HS ch a biết làm -> làm đ ợc -> làm thành thạo -> tự viết báo cáo, tự nhận định mối quan

hệ giữa các thành phần tự nhiên, dân c , kinh tế, x hội của mọt châu lục, một ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

quốc gia, hay một địa ph ơng.

nhân hoặc theo nhóm( thảo luận , trao đổi ).

- Biết so sánh, phân tích bản đồ, l ợc đồ

3

- Gv gọi Hs, nhóm trình bày ->Hs đóng góp ý kiến, bổ sung, sửa chữa.

-Gv giúp học sinh tìm

ra kết quả đúng.

Tìm ra quy luật đặc

tr ng khác biệt của dạng bài thực hành.

Trang 22

1.Đọc, phân tích bản đồ, l ợc đồ:

* Cụ thể:

a, Đối với kiểu bài thực hành đọc và phân tích l ợc đồ về đặc điểm tự nhiên, dân

c và x hội châu ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp á:

a1,Xác định yêu cầu về nội dung và về kĩ năng cần đạt.

-Ví dụ: Tiết 4- Bài 4: Thực hành phân tích hoàn l u gió mùa châu á

+ Qua l ợc đồ hiểu đ ợc nguồn gốc hình thành và sự thay đổi h ớng gió (gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông) của khu vực gió mùa châu á.

+Làm quen với l ợc đồ phân bố khí áp và h ớng gió chính của châu á

+ Rèn kĩ năng đọc , phân tích sự thay đổi khí áp và h ớng gió chính trên l ợcđồ +Phân tích mối quan hệ giữa sự thay đổi khí áp và h ớng gió trên l ợc đồ

Trang 23

a, Đối với kiểu bài thực hành đọc và phân tích l ợc đồ về đặc điểm tự nhiên, dân

c và x hội châu ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp á:

+ Đọc ớc chú l ợc đồ để học sinh hiểu đ ợc nội dung thể hiện trên l ợc đồ.

B ớc 2: Chia nhóm thảo luận phân tích l ợc đồ d ới sự h ớng dẫn của giáo viên( GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm- h ớng dẫn Hs phân tích l ợc đồ).

B ớc 3 : Đại diện các nhóm báo cáo tr ớc lớp -> Hs nhóm khác nhận xét,bổ sung,

GV giúp Hs tìm ra kiến thức chuẩn.

Trang 24

1.Loại bài: Đọc, phân tích bản đồ, l ợc đồ:

b.Đối với kiểu bài thực hành tìm hiểu một châu lục, một quốc gia hay một địa ph

ơng:

b1, Xác định yêu cầu về nội dung và về kĩ năng cần đạt:

Ví dụ: Tiết 22- Bài 18: Thực hành tìm hiểu Lào và Cam-pu-chia

+ Qua l ợc đồ các n ớc Đông Nam á, bản đồ Lào, Campuchia HS nhận biết đ ợc vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên, dân c và x hội của 2 quốc gia Lào vàCampuchia ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

+Phân tích mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên với dân c ,x hội và nền kinh tế của 2 quốc gia này.ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

+ So sánh đặc điểm tự nhiên, x hội giữa 2 quốc gia ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

Trang 25

B ớc 2: - Chia nhóm thảo luận nội dung: điều kiện tự nhiên, dân c , kinh tế của từng quốc gia.

-B ớc 3: -Đại diện các nhóm báo cáo tr ớc lớp -> Hs nhóm khác nhận xét,bổ sung,

GV giúp hs tìm ra kiến thức chuẩn.

Trang 26

1.Loại bài: Đọc, phân tích bản đồ, l ợc đồ:

2.Loại bài: Vẽ và nhận xét biểu đồ: Gồm 3 b ớc

*B ớc 1: Phân tích bảng số liệu:

- Đọc tiêu đề của bảng số liệu, đọc đề mục của các cột, đơn vị và thời điểm

đI kèm với các số liệu và các phần chú thích.

- Tìm ra mối quân hệ giữa các số liệu, so sánh đối chiếu chúng.

- Tìm những giá trị lớn nhất, nhỏ nhất, trung bình Đặc biệt chú ý đến

những số liệu mang tính đột biến (tăng, giảm).

- Có thể chuyển số liệu tuyệt đối sang số liệu t ơng đối.

*B ớc 2: Vẽ biểu đồ:

- Chọn biểu đồ thích hợp

- Chia tỉ lệ phù hợp, chính xác.

- Xây dựng ớc hiệu cho biểu đồ.

- Xây dựng bảng chú giải cho biểu đồ.

- Xác định tên biểu đồ.

*B ớc 3: Nhận xét và giảI thích:

- Hs dựa vào biểu đồ nhận xét.

- Hs dựa vào kiến thức đ học , nhữn hiểu biết của bản thân để giải thích.ã được tổ chức bởi vì đổi mới phương pháp

Trang 27

- Chọn biểu đồ thích hợp: Biểu đồ kết hợp cột và đ ờng( Có thể vẽ trên

cùng 1 biểu đồ, hoặc 2 biểu đồ riêng biệt thể hiện 2 l u vực sông)

+ Trục tung: - bên phải: l u l ợng (m3/s).

- bên trái: l ợng m a (mm).

+ Trục hoành: 12 tháng trong năm.

Định dạng
Số trang	33
Dung lượng	1,01 MB