+ Vận dụng được kiến thức về phân giải ở vi sinh vật để đề xuất quy trình sản xuất cải tiến và các biện pháp phát triển thươnghiệu nước mắm của thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.. - HS
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
…
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: SỬ DỤNG SGK TRONG DẠY HỌC SINH HỌC
Giáo viên hướng dẫn: Học viên:
TS Đặng Thị Dạ Thủy Phạm Thị Hồng Hạnh
Phan Lan Nhi
Chuyên ngành: LL & PP DHM Sinh học-K22
Trang 2
Huế, 5/2015
PHÂN GIẢI Ở VI SINH VẬT
A PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ TRONG NHÓM
1. Phan Lan Nhi - - Phụ trách chung, tổ chức thảo luận nhóm, lựa chọn chủ đề
- - Xây dựng mạch kiến thức của chủ đề
- - Xây dựng ma trận các mức độ nhận thức và bộ câu hỏi kiểm tra đánh
giá
Trưởng Nhóm
2 Phạm Thị Hồng Hạnh - Thảo luận xây dựng chủ đề, xác định mạch kiến thức của chủ đề
- Xây dựng ma trận các mức độ nhận thức và bộ câu hỏi kiểm tra đánh giá
- Xác định các năng lực cần hướng tới khi thực hiện chủ đề
- Xây dựng bộ câu hỏi kiểm tra đánh giá của chủ đề
- Tập hợp số liệu, ghi chép, đánh máy, viết báo cáo
Thành viênThư ký
B XÁC ĐỊNH MẠCH KIẾN THỨC CỦA CHỦ ĐỀ:
I Các bài liên quan của chủ đề:
Môn học Lớp Bài học Nội dung liên quan
Sinh học
10 Nâng cao Bài 33: Chuyển hóa vật chất và
năng lượng ở VSV
- Hô hấp và lên men
10 Nâng cao Bài 35: Quá trình phân giải các
chất ở VSV và ứng dụng
- Đặc điểm của các quá trình phân giải ở vi sinh vật
- Ứng dụng của các quá trình phân giải ở vi sinh vật
- Tác hại của các quá trình phân giải ở vi sinh vật
10 Nâng cao Bài 36: Thực hành lên men
Etylic
- Thực hành lên men Etylic
10 Nâng cao Bài 37: Thực hành lên men
Lăctic
- Thực hành lên men Lăctic
Trang 3II Cấu trúc logic nội dung của chủ đề
Phần I Cơ sở khoa học (Năng lực tư duy)
I Đặc điểm của quá trình phân giải ở vi sinh vật
1 Đặc điểm chung của quá trình phân giải ở vi sinh vật
1.1 Khái niệm quá trình phân giải ở VSV
1.2 Phân giải ngoại bào và phân giải nội bào ở vi sinh vật
1.3 Mối quan hệ giữa phân giải nội bào và phân giải ngoại bào
2 Các quá trình phân giải ngoại bào
2.1 Phân giải axit nucleotit và protein
2.2 Phân giải pôlisaccarit
2.3 Phân giải lipit
3 Vai trò chung của quá trình phân giải
3.1 Liệt kê các ứng dụng phân giải ở VSV
3.2 Tác hại của quá trình phân giải ở vi sinh vật
II Ứng dụng quá trình phân giải ở vi sinh vật
1 Sản xuất thực phẩm cho người và gia súc
2 Phân giải các chất trong đất
3 Phân giải chất độc
4 Bột giặt sinh học
5 Công nghệ thuộc da
Phần II Cơ sở thực tiễn (Năng lực hành động)
I Thực hành lên men lactic và etilic và tìm hiểu các quy trình lên men etilic: rượu trắng, rượu vang, bia
II Phân giải ở vi sinh vật và nghề sản xuất nước mắm
1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội của thành phố Đồng Hới thích hợp với nghề sản xuất nước mắm
2 Lược sử sản xuất nước mắm ở địa bàn thành phố Đồng Hới
3 Vi sinh vật và quy trình sản xuất nước mắm cổ truyền ở thành phố Đồng Hới, Quảng Bình
4 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước mắm
5 Thực trạng sản xuất nước mắm ở thành phố Đồng Hới, Quảng Bình
Trang 46 Đề xuất biện pháp cải tiến quy trình và phát triển thương hiệu nước mắm trên địa bàn thành phố Đồng Hới.
C XÁC ĐỊNH CÁC NĂNG LỰC CẦN HƯỚNG TỚI CỦA CHỦ ĐỀ:
+ Tìm hiểu thực trạng và quy trình sản xuất nước mắm cổ truyền ở địa phương
+ Vận dụng được kiến thức về phân giải ở vi sinh vật để đề xuất quy trình sản xuất cải tiến và các biện pháp phát triển thươnghiệu nước mắm của thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
- HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:
TT
Thời lượng NỘI DUNG CÔNG VIỆC PHƯƠNG
PHÁP
NGƯỜI THỰC HIỆN SẢN PHẨM
1 4 ngày Tìm hiểu kiến thức theo các nội dung
- Khái niệm phân giải ở vi sinh vật
- Phân giải nội bào và phân giải ngoạibào
- Mối quan hệ giữa phân giải nội bào
và ngoại bào
2 Các quá trình phân giải ngoại bào ở
vi sinh vật
- Phân giải axit nucleotit và protein
- Phân giải pôlisaccarit
Nghiên cứu tài liệu:
SGK, mạng internet , tài liệukhác
- Cá nhân
- Nhóm
Bản báo cáo tóm tắt vềquá trình phân giải ở visinh vật và những vai trò,ứng dụng của quá trìnhnày
Trang 5- Phân giải lipit
3 Vai trò chung của quá trình phân giải
2 10 ngày III Thực hành lên men etilic và lăctic:
1 Tiến hành thực hành trước tại nhà vàphòng thí nghiệm
2 Tìm hiểu các quy trình sản xuất rượutrắng, rượu vang, bia len men nemchua
3 Báo cáo kết quả thực hành và sảnphẩm thực hành
IV Quá trình phân giải ở VSV vớinghề sản xuất nước mắm ở thành phốĐồng Hới, tỉnh Quảng Bình
1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội củathành phố Đồng Hới thích hợp với nghề
Phương pháp thực địa, điều tra, làm thực hành - thí nghiệm
Nhóm - Bản báo cáo kết quả,
giải thích kết quả thựchành và sản phẩm thựchành kèm theo
- Bản báo cáo tóm tắt vềđặc điểm tự nhiên, xã hội
và nghề sản xuất nướcmắm trên địa bàn thànhphố Đồng Hới
- Đề xuất biện pháp cảitiến quy trình và pháttriển thương hiệu nướcmắm trên địa bàn
Trang 64 Các yếu tố ảnh hưởng đến chấtlượng nước mắm.
5 Đánh giá thực trạng sản xuất nướcmắm ở thành phố Đồng Hới, QuảngBình
6 Đề xuất biện pháp cải tiến quytrình và phát triển thương hiệu nướcmắm trên địa bàn thành phố Đồng Hới
- Các video, phỏng vấn,video thí nghiệm thựctiễn
I.2 NL giải quyết vấn đề:
- Phát hiện quy trình chế biến và bảo quản nước mắm theo cách truyền thống thô sơ chưa đem lại hiệu quả kinh tế cao
- Đề xuất biện pháp cải tiến quy trình chế biến và bảo quản khoa học đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn
I.3 NL tư duy sáng tạo
HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:
+ Các điều kiện tự nhiên, xã hội và vi sinh vật ảnh hưởng như thế nào đến quá trình sản xuất nước mắm ?
+ Những nhân tố nào ảnh hưởng chất lượng nước mắm trong quá trình khi bảo quản?
+ Làm thế nào để nâng cao chất lượng nước mắm của địa phương ?
+ Cần phải làm gì để phát triển thương hiệu nước mắm của địa phương?
- Các kĩ năng tư duy:
+ Phân tích, đánh giá thực trạng sản xuất và bảo quản nước mắm ở địa phương
+ Thực trạng sản xuất nước mắm và vấn đề môi trường trên địa bàn thành phố
I.4 NL tự quản lý
- Quản lí bản thân: Nhận thức được các tình huống tác động đến quá trình học tập của bản thân
Trang 7+ Thời gian: lập thời gian biểu cá nhân (nhóm) dành cho chủ đề
+ Mức độ an toàn, các biện pháp phòng tránh tai nạn lao động
+ Kinh phí: có tốn nhiều tiền không
- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề
+ Bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ để hoàn thành chủ đề
- Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập
+ Hợp tác tích cực để hoàn thành chủ đề
I.5 NL giao tiếp
- Năng lực đặt câu hỏi phỏng vấn
- Năng lực giao tiếp giữa các học sinh trong nhóm, với giáo viên, với nông dân, với cán bộ xã, phường
I.6 NL hợp tác:
- Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm.
- Làm việc với giáo viên hướng dẫn trong quá trình thực hiện chủ đề.
I.7 NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)
+ Sử dụng internet tìm kiếm thông tin liên quan
+ Trình bày báo cáo nghiên cứu bằng công nghệ thông tin
+ Sử dụng văn phong khoa học để viết báo cáo nghiên cứu
+ Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, thảo luận, giải thích, thuyết trình
II Các năng lực chuyên biệt (đặc thù của môn Sinh học)
II.1 Quan sát:
+ Quan sát tranh hình liên quan đến chủ đề (các giai đoạn của quá trình phân giải axit nucleic, protein, polisaccarit, lipit; sơ đồ
về các quy trình ứng dụng phân giải ở vi sinh vật vào sản xuât thực phẩm và thức ăn cho gia súc, sản xuất bột giặt sinh học, côngnghiệp thuộc da)
Trang 8+ Quan sát các hiện tượng xảy ra trong quá trình lên men etilic và len men lăctic.
+ Quan sát điều kiện tự nhiên, khí hậu ở địa phương
+ Quan sát thực trạng chế biến và bảo quản nước mắm ở địa phương
II.2 Tìm mối liên hệ:
+ Mối quan hệ giữa các nhân tố môi trường với quá trình sản xuất và bảo quản nước mắm
+ Mối quan hệ giữa quá trình phân giải của vi sinh vật với sản xuất và bảo quản nước mắm
II.3.Tính toán:
+ Xử lý số liệu thí nghiệm
II.4 Đưa ra các tiên đoán:
+ Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, khí hậu ở địa bàn thành phố Đồng Hới với việc chế biến và bảo quản nước mắm
+ Ảnh hưởng của vi sinh vật đến quá trình chế biến và bảo quản nước mắm
+ Dự đoán các hiện tượng xảy ra khi thay đổi quy trình ứng dụng……
II.5 Hình thành giả thuyết khoa học:
+ Chế biến và bảo quản nước mắm theo quy trình khoa học mang lại hiệu quả tốt hơn quy trình chế biến và bảo quản thô sơ thủcông của người dân
II.6.Thí nghiệm:
Thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập và xử lí kết quả thí nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận
1 Thiết kế thí nghiệm:
- Xác định các biến:
+ Biến độc lập: nhiệt độ, độ ẩm, vi sinh vật.
+ Biến phụ thuộc: sản lượng và chất lượng nước mắm sản xuất theo quy trình khoa học và quy trình thủ công.
+ Biến kiểm soát:
Đặc điểm vi sinh vật và nguyên liệu được đưa vào thực nghiệm
Các thao tác kỹ thuật
- Các công cụ đo chất lượng ở kiểm định thực phẩm, sản lượng nước mắm sau quá trình sản xuất
- Bố trí thí nghiệm: đánh giá và so sánh chất lượng nước mắm theo phương pháp cổ truyền và quy trình khoa học cải tiến
+ Lô 1: Mẫu nước mắm được chế biến và bảo quản theo quy trình cải tiến (đánh giá qua điều tra; đánh giá hàm lượng đạm trongcác mẫu, tạp chất do vi sinh vật phát triển theo thời gian bảo quản) mua tại cơ sở sản xuất
Trang 9+ Lô 2: Mẫu nước mắm được chế biến và bảo quản theo quy trình thủ công thô sơ của người dân mua tại cơ sở sản xuất.
+ Lô 3: Nước mắm hảo hạng sản xuất theo quy trình khoa học của Phú Quốc (Đối chứng)
Các lô thí nghiệm được đặt trong các điều kiện nhiệt độ, độ ẩm với thời gian sử dụng thay đổi giống nhau
2.Thu thập và xử lí số liệu thí nghiệm
- Theo dõi thí nghiệm theo các phương pháp và thu thập số liệu theo bảng sau:
+ Phương pháp cảm quang:
+ Phương pháp phơi nắng hoặc đun nấu:
+ Phương pháp lắc:
+ Phương pháp hóa học: xác định hàm lượng đạm….
Chỉ tiêu đánh giá LÔ ĐỐI CHỨNG
Nước mắm mẫu thượng hạng sản xuất theo quy trình khoa học của Phú Quốc
LÔ THÍ NGHIỆM
Nước mắm được chế biến và bảo quản theo quy trình cải tiến của người dân
LÔ THÍ NGHIỆM Nước
mắm được chế biến và bảo quản theo phương pháp thủ công
Màu sắc
Mùi vị
Độ trong
Mất màu, mất mùi khi
phơi nắng hoặc đun nấu
Biến đổi khi lắc
Trang 10- Mỗi lô thí nghiệm sử dụng nguyên liệu để làm mắm giống nhau.
D B ng mô t m c đ câu h i/bài t p/th c hành thí nghi m đánh giá năng l c c a h c sinh qua ch đ : ực hành thí nghiệm đánh giá năng lực của học sinh qua chủ đề : ệm đánh giá năng lực của học sinh qua chủ đề : ực hành thí nghiệm đánh giá năng lực của học sinh qua chủ đề : ủa học sinh qua chủ đề : ọc sinh qua chủ đề : ủa học sinh qua chủ đề : ề :
Nội dung MỨC ĐỘ NHẬN THỨC Các KN/NL hướng tới
trong chủ đề NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU VẬN DỤNG
THẤP
VẬN DỤNG CAO
I.1.1 Chỉ rađược nguồn gốc
hệ enzim phângiải trong phângiải nội bào vàphân giải ngoạibào
I.1.2 Nêu đượcvai trò của phângiải nội bào vàphân giải ngoạibào
I.1.3 Trình bàyđược bản chấtcủa quá trìnhphân giải ở visinh vật
I.1.4 Phân biệtđược bản chấtcủa phân giảinội bào và phângiải ngoại bào
I.1.5 Phân biệtđược quá trìnhtổng hợp vàphân giải ở visinh vật
I.1.6 Minh họaphân giải nội bào
và phân giải ngoạibào bằng các ví dụ
cụ thể
I.1.7 Vẽ sơ đồminh họa mối quan
hệ giữa phân giảinội bào và phângiải ngoại bào
I.1.8 Dự đoán vàgiải thích đượcmột số hiện tượngthực tế liên quanđến quá trình phângiải ở vi sinh vật
I.1.9 Lập được sơ
đồ mô tả mối quan
hệ giữa quá trìnhtổng hợp và phângiải các chất ở visinh vật
KN đưa ra các khái niệm
KN so sánh:
+ So sánh bản chất củaphân giải nội bào và phângiải ngoại bào
+ So sánh quá trình tổnghợp và phân giải các chất
ở vi sinh vật
KN giải quyết các vấn đềthực tiễn
KN tìm kiếm mối quanhệ:
+Mối quan hệ phân giảinội bào và phân giảingoại bào
KN vẽ sơ đồ minh họa
2 Các quátrình phângiải ngoạibào
I.2.1 Nêu đượccác enzim thamgia vào quá trìnhphân giải ngoạibào của vi sinhvật
Kỹ năng vẽ sơ đồ minhhọa
NL thu nhận và xử lýthông tin
3 Vai trò I.3.1 Liệt kê các I.3.3 Giải thích NL giải quyết các vấn đề
Trang 11của quá
trình phân
giải ở VSV
ứng dụng củaquá trình phângiải ở VSV trongthực tiễn
một số hiện tượngphân giải gây hưhỏng thực phẩmcủa vi sinh vật
II.1.2 Trình bàyđược cơ sở khoahọc của các úngdụng sản xuấtthực phẩm chocon người vàthức ăn cho giasúc
II.1.3 Lập sơ đồ
mô tả một số quytrình ứng dụngphân giải của visinh vật trong sảnxuất thực phẩm chocon người (làmtương, sản xuấtrượu )
II.1.4 Dự đoánđược các hiệntượng xảy ra khiquy trình sản xuất
bị sai lệch
KN vẽ sơ đồ
Kỹ năng phân tích tổnghợp
KN dự đoán, tiên đoán
NL giải quyết vấn đề
2.Các ứng
dụng khác
I.2.1.Nêu đượccác ứng dụngphân giải VSVtrong côngnghiệp và phânbón, môi trường
II.2.2 Trìnhbày được cơ sởkhoa học củacác ứng dụng
III.1.2 Kể nhữngứng dụng của lênmen etilic
III.1.3 Trìnhbày được cácbước tiến hànhthí nghiệm lênmen Etylic
III.1.4 Rút ra điềukiện cần thiết củalên men etilic
III.1.5.Giải thíchđược một số hiệntượng thực tế liênquan đến quá trìnhlên men etilic
NL thực hiện trong phòngthí nghiệm
NL nghiên cứu
2.Lên men
lactic
III.2.1.Viếtphương trìnhtổng quát của lên
III.2.3.Trìnhbày được các
III.2.5 Rút ra điềukiện cần thiết củalên men lactic
III 2.6 Giải thíchđược một số hiệntượng thực tế liên
NL thực hiện trong phòngthí nghiệm
NL nghiên cứu
Trang 12men lacticIII.2.2 Kể nhữngthực phẩm đã sửdụng vi khuẩnlactic để lênmen.
bước tiến hànhthí nghiệm lênmen lăcic
III.2.4 Sosánh lên menetilic và lactic
quan đến quá trìnhlên men lactic
IV.1.2.Giải
thích được Bảo
Ninh-ĐH là nơithích hợp để sảnxuất nước mắm
IV.1.3 Dự đoánchất lượng, sảnlượng nguồn nướcmắm ở Bảo Ninh-ĐH
KN quan sát, thu thậpthông tin
+ QS điều kiện tự nhiên –
xã hội ở Bảo Ninh-ĐH
Kn đưa ra các dự đoán:+ Dự đoán chất lượng,sản lượng nguồn nướcmắm ở Bão Ninh-ĐH
IV.2.2.Xác địnhđược các khâutrong quy trìnhsản xuât nướcmắm
IV.2.3 Giảithích các bướccủa quy trìnhsản xuât nướcmắm cổ truyền
IV.2.3 Giảithích vai trò củaVSV trong quytrình sản xuấtnước mắm
IV.2.4 Lập quytrình sản xuất nướcmắm bằng sơ đồ
IV.2.5 Phân tích
ưu và nhược điểmcủa quy trình sảnxuất nước mắm cổtruyền
IIV.2.6 Đề xuấtbiện pháp cải tiếnquy trình
KN quan sát, thu thậpthông tin
+ QS ,thu thập thông tincác bước trong quy trìnhsản xuất
KN thiết lập quy trình
NL thu nhận và xử lýthông tin
IV.3.2 Giải thíchcác yếu tố ảnhhưởng đến chấtlượng nước mắm
IV.3.4 Đề xuấtmột số biện phápnâng cao chấtlượng nước mắm
KN tìm kiếm mối quanhệ:
MQH giữa các yếu tố đến
Trang 13nước mắm
dưa trên các yếu
tố ảnh hưởng đếnchất lượng nướcmắm
chât lượng nước mắm
KN đánh giá:
+Đánh giá thực trạng sảnxuất nước mắm tại BảoNinh-ĐH
NL tư duy, NL giải quyếtvấn đề
IV.4.2 Thiết kếthí nghiệm đánhgiá chất lượngnước mắm ở thànhphố Đồng Hới
KN quan sát, thu thậpthông tin
+Thu thập thông tin vềthực trạng sản xuất nướcmắm tại Bảo Ninh-ĐH
số lượng và chấtlượng nước mắm
IV.4.2 Trìnhbày những tiêuchuẩn của nướcmắm sau khisản xuất đểhướng đến xâydựng thươnghiệu nước mắmBảo Ninh-ĐH
IV.4.3 Rút ranhững hành độngcần có của một họcsinh để phát triểnviệc sản xuất nướcmắm bền vững ởđịa phương, hướngđến xây dựngthương hiệu nướcmắm Bảo Ninh-ĐH
IV.4.4 Đề xuấtnhững đối sách đểphát triển thươnghiệu nước mămBảo Ninh-ĐH
KN hành động, KN lập
kế hoạch kinh doanh vàquảng cáo
NL tư duy