Nhận thức của các bậc cha mẹ về giáo dục trong gia đình cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi tại Hà Nội

Nhận thức của các bậc cha mẹ về giáo dục trong gia đình cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu

Giáo dục đạo đức là một phần cốt lõi rất quan trọng trong giáo dụcgia đình Giáo dục đạo đức càng quan trọng hơn với lứa tuổi trẻ bắt đầuhình thành nhân cách, và đang mò mẫm tìm hiểu nhận thức mọi điều Giáodục đạo đức là quan trọng nh vậy, nhng các bậc cha mẹ thì nhận thức, hiểubiết về vấn đề này nh thế nào ? Họ nhận thức am hiểu về tầm quan trọng,

nội dung và phơng pháp giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi ra sao ?Những kết quả nghiên cứu, số liệu sau đây sẽ cho ta thấy rõ vấn đề này.

2.1 Nhận thức của các bậc cha mẹ về tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho trẻ.

Vai trò của giáo dục đạo đức trong gia đình cho trẻ mẫu giáo là rấtquan trọng và cần thiết Khi nghiên cứu về : “Nhận thức của các bậc cha mẹ

về tầm quan trọng việc giáo dục đạo đức cho trẻ 3 đến 6 tuổi” Chúng tathu đợc kết quả thể hiện trong bảng sau :

Bảng 1 : Sự cần thiết giáo dục đạo đức cho trẻ.

Mức độ Rất cần thiết Cần thiết Không cần thiết

Nhìn vào Bảng số liệu trên, chúng ta thấy : có 91% những ngời đợc

hỏi cho rằng : “Rất cần thiết”, 9% còn lại trong số họ lại cho rằng : “cần

thiết” Qua số liệu cho ta thấy : Đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức đợc

tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho con cái ở lứa tuổi từ 3 đến ttuổi

Với giáo dục tuổi nhỏ thì vai trò của gia đình là rất quan trọng, đặcbiệt là giáo dục đạo đức, giáo dục cách c xử, lòng nhân ái khi trẻ còn nhỏ

Khi đợc hỏi là : “Tại sao ông (bà) cho là giáo dục đạo đức cho trẻ lứa tuổi

3 đến 6 là cần thiết”, chúng ta thu đợc kết quả nh sau : Có 50 ngời cho rằng

: “Đây là lứa tuổi cần đợc giáo dục đạo đức” và có một số lớn khách thể cho rằng : “Các cháu nh tờ giấy trắng, nh cây non, cho nên cần phải uốn

nắn Dạy các cháu học ăn học nói…”; có 70 ngời cho là “trẻ em là tơng lai của đất nớc, trẻ cần phải đợc giáo dục toàn diện, mà giáo dục đạo đức là cốt lõi trong nhân cách”.

Qua đây, cho thấy, nhận thức của cha mẹ về tầm quan trọng của giáodục đạo đức là tốt Và họ cũng lý giải điều trên bằng nhiều lý do khác nhau

Tuy nhiên, tất cả họ đều nhận định rằng : “Giáo dục đạo đức là quan trọng

để giúp trẻ hoàn thiện nhân cách và đây là lứa tuổi dễ uốn nắn và dễ dạy bảo trẻ làm theo lời hớng dẫn của ngời lớn Giáo dục đạo đức là rất quan trọng trong giai đoạn mà trẻ đang mò mẫm mọi thứ, học tập mọi điều, học cách c xử giao tiếp với những ngời xung quanh, và đối với trẻ thế giới xung quanh là điều mới lạ” Vì vậy, khi cha mẹ nhận thức đợc cách phải giáo

dục đối với trẻ là họ thấy rằng trẻ cần phải biết những cách c xử cần thiết đểsau này ra xã hội, trẻ sẽ không bị bỡ ngỡ khi giao tiếp với mọi ngời trong xãhội.

Để tìm hiểu về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, chúng tôi còn

đặt câu hỏi : “Có ý kiến cho rằng cha mẹ cần phải học làm cha mẹ Ông

(bà) có đồng ý với ý kiến trên không?” Về vấn đề này kết quả nghiên cứu

của chúng tôi thấy có :

93% khách thể cho răng “Đồng ý”.

6% khách thể còn “phân vân, cha biết, có cần phải học cách để làm

cha mẹ không”.

1% ngời đợc hỏi trả lời là “Không đồng ý” với ý kiến trên.

Qua kết quả trên cho chúng ta thấy : Đa số các bậc cha mẹ đều nhậnthức đợc tầm quan trọng của việc giáo dục con trẻ, vì vậy họ đã cho rằng

“Cần phải học cách làm cha mẹ” Và hầu hết họ đều lý giải rằng : “Ngoài

bẩm sinh làm cha mẹ cần phải học hỏi thêm cách làm cha mẹ, để nuôi dạy

và định hớng cho trẻ Cũng bởi vì, không phải ai sinh ra cũng biết cách làm cha mẹ” Đây là giải thích của khách thể cho câu trả lời : “Đồng ý là phải học cách làm cha mẹ” Qua đó, cho thấy họ đều nhận thức đợc là cần phải

học cách làm cha mẹ Tuy nhiên vẫn còn một số (6%) là “phân vân”,

Không biết có phải học không ? Điều này là nh thế nào ? Họ trả lời là

“phân vân” và họ giải thích là “Tôi cũng chẳng biết là có phải học không,

tuy nhiên có lẽ học thì sẽ có cách giáo dục tốt” Và còn có 1% tơng đơng 2

khách thể cho rằng “Không đồng ý” phải học làm cha mẹ, họ giải thích là

“Làm cha mẹ là bẩm sinh, cần gì phải học” Tuy nhiên, đây không phải là

số đông đều cho nh vậy, chỉ là thiểu số Chứng tỏ, vẫn còn tồn tại nhữngcon ngời có cách nghĩ sai lệch về giáo dục cho con cái, họ cho là cần gìphải học cũng vẫn giáo dục con nên ngời Nhng giáo dục đạo đức, hiện nay

là một vấn đề quan trọng, khi mà nhiều giá trị đạo đức không đợc coi trọng.Vì vậy, chúng ta những bậc cha mẹ rất cần phải biết và hiểu đợc tầm quantrọng của việc giáo dục đạo đức cho con trẻ, vì đây là lứa tuổi thuận lợi đểgiáo dục đạo đức, khi mà chúng còn cha biết, cha va vấp xã hội Chúng taquay lại phân tích ý kiến đa số, hầu hết khách thể đều nhận thức đợc, cầnphải học cách làm cha mẹ Có nh vậy, mới giáo dục cho con cái đợc tốt và

có hiệu quả cao 70 ngời họ còn cho rằng : “Giáo dục đạo đức cho trẻ là cả

một nghệ thuật, một khoa học … không ai không học mà có cách dạy dỗ tốt

đợc…”, hay cho rằng : “Cha mẹ là tấm gơng cho con cái học tập, vì vậy cha mẹ cần nghiêm túc, đúng mực, hàng ngày các cháu học theo và thờng xuyên tiếp xúc… “Nhân nào quả ấy” Các khách thể đều nhận thức cần

phải học cách làm cha mẹ Vậy họ học cách làm cha mẹ bằng cách nào ?

Khi chúng tôi đặt câu hỏi “Ông (bà) thờng tìm hiểu cách giáo dục con qua

phơng tiện gì ?” Kết quả nghiên cứu thể hiện ở bảng sau :

Bảng 2: Các nhận thức của cha mẹ về việc tìm hiểu cách giáo dục.

Nh vậy, Bảng số liệu trên cho ta thấy : Số khách thể sử dụng phơng

thức tìm hiểu cách giáo dục qua “Sách báo về tâm lý và phơng pháp dạy

trẻ” là nhiều nhất (70%), ngoài ra họ tìm hiểu qua các chơng trình truyền

hình cũng cao, chiếm 68% Điều này cho thấy, họ đã thực sự tìm hiểu cáchgiáo dục con và phơng tiện của họ là qua sách báo và các phơng tiện truyềnthông đại chúng là nhiều nhất Điều này cũng phù hợp, bởi vì đa số các gia

đình, cha mẹ đều đi làm, nên chỉ có buổi tối là họ có thời gian và điều kiện

để có thể thực hiện trách nhiệm vài trò giáo dục con cái Mà qua ti vi, đàiphát thành thì họ có thể vừa xem, vừa nghe, và làm những công việc khác.Nhvậy thì họ có thể tiết kiệm đợc thời gian mà vẫn học đợc phơng pháp đểgiáo dục con cái của mình Họ có thể vừa ăn cơm, vừa xem ti vi và nghe

đài, hay vừa rửa bát, thu dọn đồ, họ cũng có thể xem và nghe đợc Vì vậy,

đa số khách thể chọn phơng thức tìm hiểu cách giáo dục qua đài, sách báo

Ngoài ra, còn số lợng lớn 64% tìm hiểu qua “thầy cố giáo của trẻ”.

Đây là một cách tìm hiểu phơng pháp giáo dục rất có hiệu quả, vì cô giáo làngời rất am hiểucách thức giáo dục, đó là nghề nghiệp của cô mà Đặc biệtvới trẻ mẫu giáo thì thời gian gần gũi của cô giáo với trẻ là nhiều và thờngxuyên, vì lẽ đó cô có hiểu biết rất nhiều về tính cách của trẻ, mà đôi khi

chính cha mẹ cần phải học tập Kết quả nghiên cứu còn cho thấy rằng ; số ợng ngời tìm hiểu cách giáo dục qua thế hệ trớc là ít nhất (59,5%) Tại sao

l-nh vậy ? Chỉ có hơn một nửa là sử dụng phơng thức tìm hiểu này Có lẽ dohiện nay đa số họ đều kết hôn và ở riêng, vì vậy ít có thời gian tiếp xúc vớicha mẹ của họ Và ở đây tôi nghiên cứu ở khu vực Thanh Xuân Đa số gia

đình là ở khu chung c, nên điều này ngẫu nhiên

Khi tìm hiểu về nhận thức tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đứccho trẻ em từ 3 đến 6 tuổi Cần phải xem xét giành thời gian cho con cái nhthế nào ? Họ có tham gia chơi với con cái của họ không ? Kết quả nghiên

cứu về : “Thời gian cha mẹ giành cho con cái một ngày là bao nhiêu?”,

Chúng tôi thu đợc kết quả thể hiện trong bảng số liệu sau :

Bảng 3 : Thời gian cha mẹ giành để giáo dục, chăm sóc con cái 1 ngày.

ta cũng không thể kết luận là vì vậy nên con họ không ngoan hay chất l ợnggiáo dục là kém cả Khi tính tơng quan giữa thời gian giáo dục và chất lợnggiáo dục chúng tôi cũng nhận đợc kết quả nh vậy (với thời gian giáo dục là

3 giờ/ngày thì có 17% là ngoan và 29% là bình thờng ; cả ngày thì có 6% là

“ngoan” và 4,5% là “bình thờng” và cả ngày thì không có trẻ nào là “changoan”) Thời gian là 1 giờ có 9,5% “ngoan” và 11,5% là “bình thờng”…

Nh vậy một lần nữa khẳng định thời gian không tỷ lệ thuận với kết quả giáodục

Tuy nhiên, việc phân định thời gian nh vậy là rất khó có thể định ợng đợc một cách chính xác Nhng chúng tôi không thể bỏ qua câu hỏi này,bởi vì chúng ta có quan tâm đến con cái có nhận thức đợc tầm quan trọngcủa việc giáo dục đạo đức cho con cái thì chúng ta việc đầu tiên là phảigiảnh thời gian cho con.

l-Các bậc cha mẹ ngày càng sinh ít con (55% sinh một con) cho nên

họ có điều kiện chăm sóc con cái của mình, giành thời gian và vật chất chotrẻ Họ đều hiểu rằng giáo dục đạo đức cho con lứa tuổi mầm là quan trọng

và rất khó : “Lứa tuổi với những tính cách trái ngợc và đang hình thành

nhân cách là rất quan trọng Họ luôn tìm hiểu cách giáo dục con, giành thời gian cho chúng … “Giáo dục trẻ em là một việc rất khó, phải rất kiên Giáo dục trẻ em là một việc rất khó, phải rất kiên nhẫn và luôn tìm hiểu để nắm bắt tâm lý của chúng”.

Tóm lại, đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức đợc tầm quan trọng của

giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi, và vì vậy họ cho rằng : “ Cần phải

học cách giáo dục và giành thời gian cho con cái, tìm hiểu cách dạy giáo dục con qua nhiều phơng thức khác nhau, nhng đa số họ đều sử dụng ph-

ơng thức xem báo, vô tuyến và đài phát thành”.

Khi xét khía cạnh học vấn, thì nhận thức về tầm quan trọng của việcgiáo dục đạo đức có sự khác biệt, chúng ta xem xét qua Biểu đồ sau đây :

Biểu đồ 1 : Tơng quan giữa trình độ học vấn và nhận thức

Cần thiết

Đại học Cao đẳng PTTH DPTTH

Qua Biểu đồ chúng ta thu đợc là 34,5% khách thể là đại học cho rằng

: “Rất cần thiết phải giáo dục đạo đức con cái” Còn lại 6% khách thể trình

độ dới phổ thông trung học cho rằng : Cần thiết“ ” Qua đây cho thấy có sự

chênh lệch về nhận thức và trình độ học vấn, ngời có trình độ học vấn đại

học thì đều cho rằng : “Rất cần thiết phải giáo dục đạo đức cho con cái”,

còn ngời có trình độ học vấn thấp hơn, dới phổ thông trung học thì rất ít

ng-ời cho rằng “rất cần thiết” phải giáo dục đạo đức cho trẻ tuổi từ 3 đến 6

tuổi

Điều này đợc giải thích nh sau : Do cha mẹ có trình độ học vấn thấpnên hạn chế về mặt kiến thức tri thức khoa học, và bên cạnh đó, do côngviệc lao động nặng nhọc, chiếm mất hết thời gian và khi trở về nhà thì mệtmỏi nên nhận thức của họ cũng có hạn chế Họ sinh con ra nhng khôngquan tâm đến giáo dục cho con, vì họ đâu biết nh vậy Còn các bậc cha mẹ

có trình độ học vấn cao thì sự hiểu biết về khoa học, về sự phát triển, về sựcần thiết giáo dục là nhiều và khoa học nên đa số các bậc cha mẹ nhận thức

đợc là : “Cần thiết phải giáo dục đạo đức cho con cái”.

Xem xét sự khác biệt về nhận thức, cần tìm hiểu về giới và sự nhậnthức của họ về tầm quan trọng của giáo dục đạo đức Để thấy xem nhậnthức của họ có liên quan, tỷ lệ với các giới khác nhau không ? Vấn đề nàythể hiện qua bảng sau đây :

Bảng 4 : Mối quan hệ giữa nhận thức và giới.

Giới tínhGiáo đục

nhau Đó là giới nữ thì chiếm 60%, là nhận thức đợc : “Rất cần thiết phải

giáo dục đạo đức cho con cái” Còn lại trong số đó là giới nam có 31%

nhận thức đợc là “Rất cần thiết” phải giáo dục đạo đức cho trẻ Tỉ lệ giới nữ

nhận thức về tầm quan trọng trong giáo dục đạo đức là gần gấp đôi giớinam Điều này đợc giải thích nh sau : Do ảnh hởng của quan niệm truyềnthống, thì đa số phụ nữ giữ vai trò giáo dục con cái là chủ yếu, quan trọng

hơn nam giới Nam giới , họ có bổn phận phải kiếm tiền và bảo đảm vậtchất cho vợ con.

Tóm lại, đa số khách thể đợc nghiên cứu nhận thức đợc tầm quantrọng (93%) tuy nhiên có sự chênh lệch giữa trình độ học vấn và giới tính

2.2 Nhận thức của các bậc cha mẹ về nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi.

Việc nhận thức đợc cần phải giáo dục cái gì cho trẻ là rất quan trọng.Bởi lẽ, một nhà giáo dục bao giờ cũng phải đặt mục tiêu giáo dục là gì ?Hay cụ thể là giáo dục cái gì ? Thì mới có thể tiến hành giáo dục Nếuchúng ta thực hiện việc giáo dục mà không biết là giáo dục cái gì ? thìkhông thể có kết quả đợc

Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi Chúng tôi xem xét

và cụ thể 9 nội dung cần thiết phải giáo dục trẻ 3 đến 6 tuổi Kết quả nghiêncứu về nhận thức của các bậc cha mẹ về nội dung giáo dục, đợc thể hiệntrong bảng sau đây :

Bảng 5 : Các nội dung giáo dục đạo đức STT Nội dung giáo dục đạo đức Số phiếu Tỷ lệ

%

2 Vâng lời, kính trên nhờng dới 192 96

3 Tôn trọng quy định ở gia đình, nhà tr 184 92

4 Lễ phép (xng hô, chào hỏi ) 190 95

5 Tôn trọng và quan tâm đến mọi ngời 175 87,5

dục đạo đức thứ nhất “Giáo dục lòng nhân ái, yêu thơng giúp đỡ ngời khác”

là cao nhất chiếm 96% và còn lại thấp nhất là giáo dục “Tinh thần trách

nhiệm” và “Đoàn kết dũng cảm” là 83,5% Tại sao hai phẩm chất này lại

không đợc nhiều khách thể quan tâm, có thể bởi vì, họ cho rằng : “Trẻ nhỏ

cha cần có tinh thần trách nhiệm” Lý giải điều này nh sau : do các bậc

cha mẹ thấy con cái còn nhỏ nên có một số ngời cho rằng : “Cha cần phải

giáo dục hai phẩm chất trách nhiệm hay đoàn kết dũng cảm” Tuy nhiên

phẩm chất này rất quan trong, bởi vì trẻ từ nhỏ phải biết đoàn kết với anhchị, bạn bè, đối xử công bằng, và cần giáo dục tinh thần trách nhiệm, nếukhông thì khi lớn lên trẻ sẽ không biết cần phải có trách nhiệm thực hiệncông việc, trẻ sẽ trở nên là ngời thiếu trách nhiệm với bản thân và ngờikhác

Đa số các bậc cha mẹ, đều nhận thức đợc các nội dung giáo dục trên,tuy ở các phẩm chất có sự chênh lệch, nhng không nhiều

Điều này có thể đợc giải thích nh sau : tỷ lệ ngày nay tuy ít con làchiếm nhiều, trong nghiên cứu có (50% là sinh một con) cho nên đa số cha

mẹ quan tâm đến giáo dục đạo đức cho con Và vì vậy họ có thời gian đểtìm hiểu nội dung giáo dục trẻ em Qua các phơng tiện truyền thông và đặcbiệt hiện nay trên vô tuyến nhiều chơng trình giáo dục con cái đợc thực

hienẹ, nên các bậc cha mẹ có thể qua đó để tìm hiểu.Một lý do nữa là : Donhận thức của các bậc cha mẹ về trách nhiệm giáo dục con ngày càng nângcao

Nh vậy, đa số đều nhận thức đợc về nội dung giáo dục đạo đức chocon cái tuổi từ 3 đến 6 tuổi

Để nghiên cứu nhận thức về nội dung giáo dục đạo đức, chúng tôi

còn đặt câu hỏi “Theo ông (bà) đối với trẻ mẫu giáo, nội dung giáo dục nào

là quan trọng hơn” Chúng tôi thu đợc kết quả nh sau :

87,5% khách thể cho là giáo dục cả đạo đức và trí tuệ

13,5% khách thể cho là giáo dục đạo đức

7% khách thể cho là giáo dục trí tuệ

Nh vậy, đa số các khách thể đều hiểu rằng : cần giáo dục cả đạo đức

và trí tuệ Và họ lý giải khi chúng tôi đặt câu hỏi là “tại sao” đó là : “Cần

rèn luyện cả đạo đức và trí tuệ, nếu thiếu một trong hai trẻ sẽ phát triển lệch lạc, không toàn diện (có tài phải có đức) hay “Khi trẻ học tốt vẫn cần

có lòng tốt, không chỉ có trí tuệ để chuẩn bị cho tơng lai mà trẻ cần có đạo

đức để sống tốt hơn” Qua giải thích của họ cho thấy : Họ đều nhận thức

đ-ợc là : giáo dục cả hai vì tầm quan trọng của cả hai và vì trẻ cần phát triểnmột cách toàn diện

Còn lại 13,5% cho là “Chỉ cần giáo dục đạo đức” Họ giải thích là :

“Đạo đức là cái gốc của nhân cách cho nên giáo dục đạo đức là hàng đầu.

Vì trẻ còn nhỏ, đây là những năm đầu của sự phát triển nên cần có một cái gốc vững chắc cho sự phát triển sau này của trẻ” Hoặc có ý kiến cho là

không nên bắt trẻ phải suy nghĩ qua sớm, nên cha cần phải giáo dục trí tuệ

Chỉ còn 7,8% cho là “Chỉ cần giáo dục trí tuệ” Bởivì họ cho là

“Những quy tắc ứng xử trẻ sẽ học đợc hàng ngày, còn giáo dục trí tuệ là

cần thiết, qua học viết … trẻ sẽ tự nhận thức đ ợc về đạo đức”.

Chúng ta cần xem xét mối quan hệ giữa nhận thức và nội dung giáodục trí tuệ và đạo đức với trình độ học vấn Vấn đề này đợc thể hiện ở biểu

đồ sau đây :

Bảng 5 : T ơng quan giữa nội dung giáo dục (đạo đức và trí tuệ) và

trình độ học vấn

STT Trình độ học vấn Đạo đức và trí tuệ

Qua Biểu đồ cho ta thấy : Đối với ngời có trình độ học vấn cao nh là

đại học thì có nhận thức về giáo dục cả hai là chiếm đa số (41%) Còn lạinhững ngời có trình độ cao đẳng (24%), phổ thông trung học (25%) Thấpnhất là khách thể có trình độ học vấn dới phổ thông trung học là có 10%nhận thức đợc cần phải giáo dục cả hai đạo đức và trí tuệ Nh nhiều ý kiếngiải thích ở trên

Điều này cũng đợc giải thích rằng : Do có trình độ học vấn cao thì họ

đợc tiếp xúc nhiều và có nhận định một cách khoa học về giáo dục đạo đứccho con cái Còn trình độ học vấn thấp thì nhận thức của họ cũng hạn chế

về khoa học, về mọi vấn đề Nên họ có ít ngời nhận thức đúng về nội dunggiáo dục đạo đức

Nói tóm lại, đa số có nhận thức về nội dung giáo dục đạo đức và nộidung trí tuệ và đạo đức, nhng có sự chênh lệch giữa các trình độ học vấnkhác nhau

2.3 Nhận thức của các bậc cha mẹ về phơng pháp giáo dục đạo

đức cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi.

Giáo dục cho trẻ là một khoa học và nghệ thuật Chúng ta nghiên cứucái gì ? và sang phần này chúng ta xem xét giáo dục bằng phơng pháp gì ?

Để đem lại hiệu quả ? Sự lựa chọn phơng pháp giáo dục của các bậc cha mẹ

là nh thế nào? Họ nhận thức nh thế nào về các phơng pháp giáo dục?

Có rất nhiều phơng pháp giáo dục nói chung và phơng pháp giáo dục

đạo đức cho trẻ em nói riêng Trong đề tài này, chúng tôi nghiên cứu và tìmhiểu tài liệu đa ra một số phơng pháp giáo dục đạo đức tiêu biểu nhất Kếtquả nghiên cứu về vấn đề này thực hiện trong bảng số liệu sau :

Bảng 6: Phơng pháp giáo dục đạo đức STT Nội dung phơng pháp giáo dục Số phiếu Tỷ lệ %

1 Giáo dục con bằng những hành vi gơng

mẫu của cha mẹ

Qua Bảng số liệu chúng ta thấy dối với các bậc cha mẹ đợc hỏi thì

phơng pháp “Thờng xuyên uốn nắn hành vi ứng xử của trẻ” là chiếm u thế nhất Có 91,5% cho là khách thể nhận thức là cần sử dụng phơng pháp này Bên cạnh đó có phơng pháp “Giáo dục con bằng hành vi gơng mẫu của cha

Đa số nhận thức đợc : về việc sử dụng phơng pháp “Giáo dục bằng

hành vi gơng mẫu của cha mẹ” Có thể vì rằng : nhận thức của các cha mẹ

đợc nâng cao hơn Không còn cách nghĩ : chỉ giáo dục bằng lý thuyếtsuông, bằng răn đe, bắt trẻ phải làm thế này thế khác, bắt trẻ phải nghe theo

cha mẹ, dù trẻ không thích Đa số cho rằng : “Cha mẹ là tấm gơng cho con

cái noi theo và học tập” Vì vậy nhận thức đợc về phơng pháp này, đa số

các bậc cha mẹ đợc nghiên cứu cho răng : “Mình phải gơng mẫu trong mọi

hành vi để trre con học tập theo” Đây là phơng pháp giáo dục quan trọng

và phù hợp lứa tuổi trẻ đang phát triển và hình thành nhân cách mọi thứ đối

với trẻ là xa lạ, vì vậy cần có một mô hình chung, một khuôn mẫu chung,cho trẻ bắt chớc học tập theo Cũng bởi vì đặc điểm tâm lý của trẻ là thíchbắt chớc ngời lớn, làm theo mọi hành vi của ngời lớn Đặc biệt là cha mẹ

của chúng Ví dụ : có trờng hợp : Mẹ mắng con gái lớn là “đồ ngu” và sau

đó trẻ cũng nói “chị của chúng là đồ ngu” mặc dù có thể trẻ vẫn ch ý thức

đợc đó là câu mắng chửi, nhng chúng cứ nói theo và có thể dần dần trởthành tính cách của trẻ Nh vậy hành vi của cha mẹ có tác động lớn đến suynghĩ và hành vi của trẻ Trẻ bắt chớc một cách máy móc mà không nhậnthức đợc là sai hay đúng

Ngoài ra, còn hai hình thức giáo dục “Giáo dục bằng hình thức khen

thởng kỳ luật hợp lý và giáo dục bằng hành vi tốt của những ngời xung quanh” cũng đợc các khách thể đánh giá cao Và nhận thức đợc cần phải sử

dụng hình thức này để giáo dục con cái

Để làm rõ hơn về phơng pháp : “Giáo dục bằng hành vi gơng mẫu

của cha mẹ” Chúng tôi đặt câu hỏi : “Theo ông bà lối sống, cách c xử của mình ảnh hởng nh thế nào đến trẻ” Thì chúng tôi thu đợc kết quả là :

92,5% khách thể cho là “rất ảnh hởng”

2% khách thể cho là “ít ảnh hởng”.

1% khách thể cho là “không ảnh hởng”.

Qua kết quả thu đợc ở trên, chúng ta thấy hơn 90% các bậc cha mẹ

đ-ợc hỏi cho là hành vi của mình có ảnh hởng đến trẻ Họ giải thích là do :

“Cha mẹ thờng xuyên tiếp xúc với trẻ (20 phiếu); trẻ mẫu giáo hay bắt chớc

(34 phiếu)” Đa số cho rằng “Trong mắt trẻ mẫu giáo, cha mẹ là tấm gơng nên trẻ hay để ý bắt chớc cha mẹ” Nh vậy, đa số các bậc cha mẹ đều nhận

thức đợc rằng : Giáo dục trẻ bằng hành vi gơng mẫu là phù hợp và đạt hiệuquả cao và việc sử dụng hình thức gíao dục này có liên quan đến sự hiểu

biết của họ về tính cách của trẻ mẫu giáo Họ cho rằng trẻ: “luôn luôn thích

bắt chớc ngời lớn” Còn lại có 2% “cho là ít ảnh hởng” Và 1% : “không

ảnh hởng” Con số này quá ít so với con số nhận thức đợc về hành vi của

mình ảnh hởng đến con cái Nhng tại sao ? Đó là do hạn chế về trình độ họcvấn hay do họ không quan tâm đến con cái, họ không nhận thức đợc bảnthân hành vi của mình là ảnh hởng nhiều nhất đến con, mà cho rằng : Chỉnhững điều họ dạy bảo nh thế này nh thế khác đó mới là giáo dục con cái

Liên quan đến hình thức phơng pháp “Giáo dục bằng những hình

thức kỷ luật, khen thởng hợp lý” chúng tôi đặt thêm câu hỏi cụ thể về sự

khen thởng của họ xem họ nhận thức là khen thởng nh thế nào bằng hìnhthức nào Bởi vì hình thức khen thởng là hình thức giáo dục rất phù hợp vớilứa tuổi của trẻ Tuy nhiên sự khen thởng và kỷ luật phải là hợp lý, và sửdụng hình thức khen nào ? Qua điều tra chúng tôi thu đợc kết quả nh sau :

Qua Bảng số liệu 7 cho thấy : Việc cha mẹ sử dụng : “khen thởng và

động viên” là chiếm u thế nhất Còn hình thức cho tiền thì chiếm 2,5% và

không làm gì cả 5,5% Kết quả này chứng tỏ khách thể nghiên cứu đã nhậnthức đợc việc sử dụng hình thức khen thởng hợp lý Chúng ta không thể

khen thởng trẻ bằng cho tiền trẻ Nhiều ngời giải thích rằng : “Trẻ sẽ có ý

thức về việc làm luôn gắn với động cơ là vật chất” hoặc “Làm cho trẻ thực hiện công việc cha mẹ yêu cầu theo mục đích xấu” Vậy nếu “cho tiền” trẻ

là các bậc cha mẹ đã đi sai mục đích giáo dục đạo đức cho trẻ “Cho tiền”

sẽ làm cho trẻ h và trở nên dối trá chứ không đem lại hiệu quả giáo dục đạo

đức, “Trẻ sẽ có quan niệm gắn việc làm với tiền, vật chất quá sớm” Đa số cho rằng chỉ nên “động viên” trẻ bằng lời nh “con ngoan của mẹ, hôm nay

con đã giúp mẹ trông em…” Và có 38% là sử dụng hình thức “thởng quà”

và giải thích rằng trẻ ở độ tuổi rất thích đợc khen và đây là hình thức cóhiệu quả trong công tác quản lý nhân sự cũng nh trong công tác quản lý gia

đình hoặc “Ai cũng thích đợc khen và động viên đặc biệt là đối với trẻ ở lứa

tuổi mẫu giáo càng cần sự quan tâm và động viên nhiều hơn nữa”.

Nh vậy cha mẹ trẻ sử dụng hình thức khen thởng nh thế nào ? cũngphụ thuộc vào việc họ hiểu tâm lý của trẻ là trẻ rất thích đợc khen, vì vậy đa

số họ đều sử dụng “khen thởng động viên” và không “cho tiền” trẻ, vì cho

tiền làm trẻ sẽ h và thực hiện công việc theo động cơ, mục đích không tốt

Điều này chứng tỏ các bậc cha mẹ không những nhận thức đợc cần phải sửdụng phơng pháp giáo dục bằng khen thởng động viên mà họ còn quan tâm

đến là sử dụng hình thức khen thởng nh thế nào ? để tố cho sự phát triểntâm lý của trẻ nói chung và phù hợp với việc giáo dục đạo đức cho trẻ ởlứa tuổi này hình thức khen thởng kỳ luật cũng cần phù hợp với lứa tuổi củatrẻ

Cuối cùng là hình thức giáo dục “bằng trò chơi”, đây là hình thức giáo dục đặc biệt quan trọng đối với lứa tuổi của trẻ “Trẻ học mà chơi, chơi

mà học” Trò chơi không chỉ là phơng tiện giải trí nh ngời lớn vẫn nghĩ mà

nó là những vật giúp trẻ học bài học về cuộc đời, về những công việc và bổnphận trong cuộc sống, chơi là giúp trẻ học làm ngời, học tập cách c xử vàcách thể hiện các mối quan hệ ngời - ngời Giai đoạn này trẻ rất cần tròchơi, trò chơi với trẻ đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề là hoạt độngchủ đạo của trẻ Vì vậy giúp trẻ phát triển nhân cách một cách toàn diện

Khi chúng tôi đặt câu hỏi để tìm hiểu về nhận thức của cha mẹ giáo

dục bằng trò chơi thì thu đợc kết quả nh sau : 81% các khách thể cho là “có

thể giáo dục đạo đức cho con cái thông qua trò chơi” và họ giải thích rằng :

“trò chơi là thực tế mà thực tế thì trẻ sẽ tiếp thu nhanh hơn và trẻ rất thích

chơi trò chơi … trò chơi dạy cho trẻ tính đoàn kết giúp đỡ ng ời khác và trung thực tật thà…” Qua tất cả những giải thích trên cho ta thấy các bậc

cha mẹ rất hiểu con cái và cách dạy dỗ chúng

Tuy nhiên, vẫn còn 19% cho rằng : “không thể giáo dục trẻ bằng trò

chơi” Họ giải thích rằng : “trò chơi khiến trẻ nghĩ là trò đùa và không nhập tâm”, “trò chơi giúp trẻ phát triển trí tuệ hơn là đạo đức” hoặc “trò chơi cần phải lựa chọn mà chúng tôi không có thời gian dành cho cháu nhiều” hoặc giáo dục bằng trò chơi chỉ có hại cho trẻ Tất cả những ý kiến

xung quanh vấn đề này vẫn còn nhng ngời cha nhận thức đợc vai trò của tròchơi đối với việc giáo dục đạo đức cho trẻ, trò chơi rất quan trọng đối vớiviệc giáo dục đạo đức cho trẻ Qua trò chơi trẻ học cách làm ngời, học cách

c xử với mọi ngời giáo dục trẻ tính đoàn kết giúp đỡ ngời khác, tôn trọng kỷluật và có tinh thần trách nhiệm với công việc và ngời khác… Song cónhững ngời cha hiểu vai trò của trò chơi có thể hạn chế vì trình độ học vấn

hoặc họ cha thoát khỏi t tởng phong kiến cổ điển là: “Nếu cho trẻ chơi trẻ

sẽ quen mà không biết đến lao động và học tập”.

Tóm lại : đa số các bậc cha mẹ đều nhận thức đợc về phơng phápgiáo dục, tuy nhiên vẫn có sự chênh lệch giữa việc sử dụng các phơng pháp

chỉ có : “Phơng pháp thờng xuyên uốn nắn hành vi” là chiếm u thế Và bên cạnh đó hình thức “Giáo dục bằng hành vi gơng mẫu của cha mẹ” cũng

không kém phần quan trọng

Tuy xem xét tơng quan giữa trình độ học vấn và sử dụng hình thức

đánh đòn Chúng tôi thu đợc kết quả nh sau :

0,5% ngời có trình độ học vấn đại học là sử dụng hình thức đánh đòn.5,5% ngời có trình độ cao đẳng là sử dụng hình thức đánh đòn

2% ngời có trình độ phổ thông trung học là sử dụng hình thức đánh

lẽ, do ảnh hởng của quan điểm truyền thống, t tởng phong kiến gia trởng

nên họ vẫn sử dụng hình thức : “đánh đòn con cái” , có sự chênh lệch giữa

trình độ học vấn cao và thấp trong việc sử dụng hình thức đánh đòn

Để xem xét nhận thức của các bậc cha mẹ về việc sử dụng hình phạtvới trẻ khi mắc lỗi trong quan hệ giới tính, chúng tôi thu đợc kết quả thểhiện trong bảng sau đây

Bảng 8 : Mối quan hệ giữa việc sử dụng hình thức đánh đòn và giới tính.

3 Giải thích và yêu cầu không lặp lại 94 75

4 Không làm gì cả

Bảng 8 cho ta thấy đa số đều sử dụng hình thức giáo dục, xử phạt khi

trẻ mắc lỗi là : “giải thích và yêu cầu trẻ không lặp lại”, trong đó nữ chiếm

94 phiếu tơng đơng với 47%, còn nam chiếm 45 phiếu tơng đơng với

22,5% Chứng tỏ việc sử dụng hình thức “giải thích và yêu cầu trẻ không

lặp lại” có sự khác biệt giữa nam và nữ, nữ thì có nhiều khách thể sử dụng

hình thức giải thích và yêu cầu không lặp lại, còn nam cũng có nhng chỉchiếm số ít Điều này đợc lý giải cũng do bản tính của phụ nữ là a nhẹnhàng và họ cũng thích sử dụng hình thức nhẹ nhàng để bảo ban và dạy dỗcon cái

Tóm lại : phơng pháp chiếm u thế là phơng pháp thờng xuyên uốnnắn hành vi ứng xử của trẻ, 91,5% và phơng pháp đứng vị trí số 2 đó là giáodục bằng hành vi gơng mẫu của cha mẹ 89% Và việc sử dụng phơng phápgiáo dục đợc các bậc cha mẹ cho rằng căn cứ vào tính cách của trẻ để tìm raphơng pháp giáo dục phù hợp nhất Cũng có sự chênh lệch về trình độ họcvấn và giới trong việc sử dụng hình thức giáo dục khen thởng và kỷ luật.Kết quả nghiên cứu cho thấy nữ thờng sử dụng hình thức giáo dục bằngnhắc nhở và giải thích Đối với có trình độ học vấn cao thì chỉ có một kháchthể là sử dụng hình thức đánh đòn

2.4 Nhận thức của bác bậc cha mẹ về các yếu tố khác liên quan

đến việc giáo dục đạo đức cho trẻ.

Giáo dục đạo đức nói riêng và giáo dục nói chung đều không thểkhông quan tâm đến khách thể của quá trình giáo dục Chúng ta thật khó

mà giáo dục một đối tợng tốt nếu chúng ta không biết đối tợng đó nh thếnào (tính cách, sở thích, nhu cầu …) Chúng tôi đặt câu hỏi : “Theo ông bà

để giáo dục đạo đức đợc tốt có cần thiết phải hiểu tâm lý trẻ không” Về

câu hỏi này chúng tôi thu đợc kết quả nghiên cứu nh sau :

97,5% các bậc cha mẹ đợc nghiên cứu cho là “rất cần thiết”.

1,5% các bậc cha mẹ đợc nghiên cứu cho là “ít cần thiết”.

1% các bậc cha mẹ đợc nghiên cứu cho là “không cần thiết”

Kết quả này cho ta thấy đa phần khách thể nghiên cứu đều nhận thức

đợc cần thiết phải hiểu tâm lý trẻ thì mới giáo dục đạo đức cho trẻ đợc tốt

Họ lý giải điều này nh sau : “Muốn có phơng pháp giáo dục phù hợp thì

phải dựa theo tâm lý của trẻ”; “Hiểu tâm lý trẻ là tâm điểm của sự thành