Tiểu luận Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động ra tòa án

Vớimục đích đi sâu vào việc tìm kiếm khách hàng trong mảng tranh chấp laođộng cũng như không muốn đi vào vết xe đổ của những người đi trước, hạnchế tối đa những sai lầm có thể xảy ra khi

LỜI MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

I ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG 2

1.1 Án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động liên quan đến hầu hết các chế định của luật lao động 2

1.2 Hầu hết án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đều do người khởi kiện 3

II LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI KIỆN 3

2.1 Kỹ năng đặc thù trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện vụ án lao động 4

2.1.1 Tiếp xúc trao đổi với khách hàng 4

2.1.2 Kiểm tra điều kiện khởi kiện của khách hàng 5

2.1.3 Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cho khách hàng 7

2.1.3.1 Chuẩn bị đơn khởi kiện 7

2.1.3.2 Tài liệu, chứng cứ nộp kèm theo đơn khởi kiện 8

2.2 Kỹ năng thu thập chứng cứ đối với vụ án lao động 9

2.3 Kỹ năng thu thập chứng cứ đối với vụ tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động 12

2.3.1 Thu thập, xác minh chứng cứ để chứng minh quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động có hợp pháp hay không? 12

2.3.2 Thu thập, xác minh chứng cứ để giải quyết hậu quả pháp lý của quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động 15

2.4 Kỹ năng thu thập chứng cứ đối với vụ tranh chấp về kỷ luật lao động theo hình thức sa thải 16

2.4.1 Thu thập, xác minh chứng cứ để chứng minh quyết định kỷ luật

sa thải của người sử dụng lao động có hợp pháp hay không? 162.4.2 Thu thập, xác minh chứng cứ để giải quyết hậu quả pháp lý của

quyết định kỷ luật sa thải 17PHẦN KẾT LUẬN 18

Mặc dù quyền và nghĩa vụ của hai bên đã được quy định cụ thể, rõ ràngtrong Bộ luật lao động và các văn bản hướng dẫn, nhưng do trình độ phápluật lao động của người lao động còn hạn chế, người sử dụng lao động lạitrú trọng nhiều hơn đến các vấn đề về kinh doanh hơn là lĩnh vực sử dụnglao động nên việc vi phạm pháp luật lao động thường xuyên xảy ra Đặcbiệt là trong thời kỳ suy thoái kinh tế hiện nay, vấn đề tranh chấp trongquan hệ lao động do vi phạm pháp luật lao động diễn ra ngày một nhiềuhơn Chính vì vậy, luật sư trong giai đoạn hiện nay phải đặc biệt trú trọngđến các tranh chấp trong lĩnh vực lao động Muốn vậy, luật sư phải cónhững kỹ năng đặc thù khi tham gia vào các vụ tranh chấp lao động

Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay, nhận thấy rằng, các tranh chấp liênquan đến việc về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động xảy ra kháthường xuyên, độ phức tạp của các tranh chấp về lao động cũng không khónhư những loại tranh chấp khác như dân sự, đất đai, các vụ án kinh tế …Tuy nhiên, do không trú trọng nhiều đến các loại tranh chấp này nên đôikhi một số luật sư đã bỏ lỡ việc khai thác thị trường tiềm năng này Vớimục đích đi sâu vào việc tìm kiếm khách hàng trong mảng tranh chấp laođộng cũng như không muốn đi vào vết xe đổ của những người đi trước, hạnchế tối đa những sai lầm có thể xảy ra khi hỗ trợ khách hàng trong các

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ ra Tòa án ……….…Trang 2

tranh chấp lao động, tôi đã chọn đề tài: “Kỹ năng của luật sư trong việc hỗtrợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt hợpđồng lao động ra tòa án”.

Án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nếu hiểu theo nghĩa rộngthì bao gồm cả án về kỷ luật sa thải, vì vậy, chiếm tỉ lệ rất cao, khoảng 70%trong các vụ án lao động hàng năm Loại án này mang các đặc điểm chungcủa án lao động như liên quan đến các chính sách xã hội, liên quan đến cácyếu tố kỹ thuật (công nghệ sản xuất, an toàn vệ sinh lao động …) Mụcđích giải quyết án lao động nói chung và án đơn phương chấm dứt hợpđồng nói riêng cũng đều có đặc điểm chung là không chỉ giải quyết quyền

và lợi ích của bên tranh chấp mà còn nhằm duy trì quan hệ lao động đang

có tranh chấp … Ngoài ra, án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động còn

có đặc điểm riêng như: Liên quan đến hầu hết các chế định của luật laođộng; hầu hết đều do người lao động khởi kiện

I.1. Án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động liên quan đến

hầu hết các chế định của luật lao động

Theo quy định và trên thực tế, nội dung của hợp đồng lao động baogồm nhiều điều khoản như: thời gian làm việc và thời gian nghỉ, an toàn và

vệ sinh lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội … Nếu muốn xem xét các nộidung trên có hợp pháp hay không, giải quyết quyền lợi của các bên như thếnào cho đúng các thỏa thuận trong hợp đồng … thì phải căn cứ vào các quy

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ ra Tòa án ……….…Trang 4

định của pháp luật về các vấn đề nói trên Vì vậy, khi tham gia bảo vệquyền lợi cho đương sự trong vụ án đơn phương chấm dứt hợp đồng laođộng, luật sư phải nắm được hầu hết các chế định của luật lao động Luật

sư cũng phải hiểu rõ từng điều luật và mối tương quan giữa các điều luậtvới cả hệ thống các quy định

I.2. Hầu hết án đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đều do

người khởi kiện

Do tương quan về cung cầu lao động trên thị trường chênh lệch, dopháp luật quy định về nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng laođộng khi chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật rất khác nhau trên thực

tế, nên cho đến nay, hầu như chỉ có người lao động khởi kiện vì bị đơnphương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật Nếu người lao độngchấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì người sử dụng lao động ítkhi kiện họ vì mức bồi thường cho người sử dụng lao động trong trườnghợp này rất ít Trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động tráipháp luật và có vi phạm cam kết đào tạo nghề thì người sử dụng lao độngcũng thường kiện họ nhằm mục đích đòi bồi thường chi phí đào tạo nghềchứ không đề cập nhiều đến việc đòi bồi thường việc đơn phương chấm dứthợp đồng lao động trái luật

II. LUẬT SƯ TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI KIỆN

Hiện nay, nhu cầu cần luật sư trong xã hội ngày càng cao, nhất là khi

có tranh chấp xảy ra Vì vậy, luật sư có thể có cơ hội tham gia vụ việc từtrước khi khởi kiện Khi đương sự có nhu cầu mời luật sư giúp đỡ họ trướckhi khởi kiện thì luật sư phải giúp họ xác định mục đích kiện Mục đíchkiện của người lao động khi bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độngthường là được trở lại làm việc, được bồi thường thỏa đáng, được hưởngđầy đủ các chế độ luật định khi chấm dứt hợp đồng … Còn mục đích củangười sử dụng lao động thường là đòi bồi thường chi phí đào tạo Nếu mục

đích của việc kiện đã rõ thì luật sư phân tích cho họ khả năng thắng kiện,nhưng điều họ sẽ đạt được, không đạt được và mất khi khởi kiện Nếukhách hàng vẫn kiên quyết khởi kiện thì ngoài việc phải có kỹ năng đặc thùtrong khởi kiện vụ án lao động như tiếp xúc, trao đổi với khách hàng; kiểmtra điều kiện khởi kiện của khách hàng, chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cho kháchhàng, luật sư còn phải có thêm kỹ năng đặc thù trong thu thập chứng cứ đốivới vụ án lao động nói chung và đối với vụ tranh chấp về đơn phươngchấm dứt hợp đồng lao động nói riêng khi hỗ trợ khách hàng khởi kiệntranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động ra tòa án.

II.1 Kỹ năng đặc thù trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện vụ

án lao động

II.1.1.Tiếp xúc trao đổi với khách hàng

Cũng giống như việc khởi kiện vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, kinhdoanh, thương mại, trước khi tư vấn cho khách hàng trong tranh chấp laođộng nên khởi kiện hay không khởi kiện, luật sư phải tiếp xúc, trao đổi vớikhách hàng để nắm được nội dung vụ tranh chấp và các yêu cầu cụ thể củakhách hàng Từ đó, luật sư đưa ra lời khuyên thích hợp cho khách hàng

Do đặc thù của tranh chấp lao động, khi tiếp xúc, trao đổi với kháchhàng, luật sư cần làm rõ được những vấn đề cơ bản sau đây:

- Thứ nhất, làm rõ xem giữa các bên có quan hệ lao động haykhông Cụ thể, luật sư cần làm rõ xem giữa các bên có ký hợp đồng laođộng không? Hợp đồng miệng hay bằng văn bản; thời hạn của hợp đồng,tiền lương, công việc, địa điểm làm việc… Việc làm rõ này giúp luật sư cóthể xác định được chính xác xem quan hệ giữa các bên là quan hệ lao độnghay quan hệ dân sự, hành chính Từ đó có thể xác định được chính xác Tòa

án nào có thẩm quyền giải quyết

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ ra Tòa án ……….…Trang 6

- Thứ hai, làm rõ nội dung tranh chấp giữa các bên Trước khi đưa

ra lời khuyên cho khách hàng, luật sư cần xác định được tranh chấp giữacác bên là tranh chấp gì (tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng laođộng hay tranh chấp về kỷ luật sa thải …) Khi làm rõ nội dung tranh chấp,luật sư cần lưu ý làm rõ nguyên nhân dẫn đến tranh chấp giữa các bên; thờiđiểm xảy ra sự kiện pháp lý dẫn đến tranh chấp và thủ tục các bên tiến hành(thủ tục xử lý kỷ luật sa thải, thủ tục đơn phương chấm dứt hợp đồng laođộng …)

- Thứ ba, luật sư cần trao đổi làm rõ xem yêu cầu của khách hàng

là gì? Muốn bồi thường tiền lương trong những ngày không được làm việc,nhận tiền trợ cấp thôi việc hay muốn được nhận trở lại làm việc…? Thứ tự

ưu tiên các yêu cầu của khách hàng Từ việc xác định rõ yêu cầu của kháchhàng, luật sư có thể đưa ra lời khuyên thích hợp cho khách hàng Nếu mongmuốn của khách hàng khi khởi kiện đến Tòa án là được nhận lại làm việcthì luật sư cần khuyên khách hàng không nên khởi kiện vụ tranh chấp raTòa án mà nên chọn phương án thương lượng, hòa giải

II.1.2.Kiểm tra điều kiện khởi kiện của khách hàng

Sau khi trao đổi với khách hàng về nội dung vụ tranh chấp, các yêucầu cụ thể của khách hàng Nếu khách hàng quyết định khởi kiện thì luật sưcần kiểm tra điều kiện khởi kiện của khách hàng Thông thường, khi giúpkhách hàng khởi kiện một vụ án lao động, ngoài việc kiểm tra những điềukiện khởi kiện khác như sự việc thuộc thẩm quyền của Tòa án; sự việcchưa được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án hoặc

cơ quan có thẩm quyền… luật sư cần kiểm tra những điều kiện khởi kiệnsau:

Thứ nhất: Khách hàng có quyền khởi kiện không?

Khi kiểm tra quyền khởi kiện của khách hàng trong vụ án lao động,luật sư cần lưu ý từng đối tượng cụ thể:

- Khách hàng khởi kiện là người lao động: Theo quy định của phápluật, người lao động từ đủ 15 tuổi trở lên có quyền tự mình khởi kiện Đây

là điểm khác với chủ thể khởi kiện trong hầu hết các tranh chấp dân sự,tranh chấp kinh doanh, thương mại Nếu người lao động dưới 15 tuổi (trongtrường hợp họ được tham gia một số quan hệ lao động) có quyền và lợi ích

bị tranh chấp và họ muốn khởi kiện thì luật sư cần trao đổi để họ biết trongmọi trường hợp, họ phải khởi kiện thông qua người đại diện hợp pháp (cha

mẹ, người giám hộ)

- Khách hàng khởi kiện là người sử dụng lao động: nếu người sửdụng lao động là cá nhân thì họ phải từ đủ 18 tuổi trở lên, họ có thể tự mìnhkhởi kiện hoặc ủy quyền bằng văn bản cho người khác khởi kiện Nếungười sử dụng lao động là pháp nhân thì luật sư cần trao đổi để họ biết:người có quyền thực hiện việc khởi kiện là người đại diện theo pháp luậtcủa pháp nhân (Tổng Giám đốc, Giám đốc…) hoặc là người được đại diệntheo pháp luật của pháp nhân ủy quyền hợp pháp

Thứ hai, điều kiện về hòa giải cơ sở

Theo Điều 166 Bộ luật lao động và Điều 31 Bộ luật tố tụng dân sựthì về nguyên tắc, đối với những tranh chấp lao động cá nhân, Tòa án chỉthụ lý giải quyết khi tranh chấp đó đã được Hội đồng hòa giải lao động cơ

sở hoặc Hòa giải viên lao động hòa giải không thành hoặc không giải quyếttrong thời hạn do pháp luật quy định (07 ngày kể từ ngày nhận được đơnyêu cầu hòa giải), trừ một số tranh chấp không bắt buộc phải qua yêu cầuhòa giải tại cơ sở

Do đó, khi kiểm tra điều kiện khởi kiện của khách hàng, luật sư cầnxác định tranh chấp của khách hàng có bắt buộc phải qua hòa giải cơ sở

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ ra Tòa án ……….…Trang 8

không? Để biết được tranh chấp của khách hàng có bắt buộc phải qua hòagiải cơ sở hay không, trước hết luật sư cần xác định được chính xác xemtranh chấp mà khách hàng muốn khởi kiện tại Tòa án là tranh chấp gì: tranhchấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động; tranh chấp kỷ luật laođộng theo hình thức sa thải hay tranh chấp về đòi bồi thường chi phí đàotạo…? Sau khi đã xác định được chính xác tranh chấp của khách hàng thìluật sư cần căn cứ vào Điều 166 Bộ luật lao động để xem tranh chấp củakhách hàng có bắt buộc phải qua hòa giải cơ sở không?

Nếu tranh chấp của khách hàng bắt buộc phải qua hòa giải cơ sở màkhách hàng chưa yêu cầu hòa giải cơ sở thì luật sư cần khuyên khách hànglàm đơn yêu cầu Hội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên laođộng (trong trường hợp ở doanh nghiệp chưa thành lập Hội đồng hòa giảilao động cơ sở hoặc đối với tranh chấp về thực hiện hợp đồng học nghề vàchi phí dạy nghề) hòa giải trước khi làm đơn khởi kiện ra Tòa án Chỉ khiHội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động đã hòa giảinhưng không thành hoặc không chịu tiến hành hòa giải trong thời hạn luậtđịnh kể từ ngày nhận đơn thì khách hàng mới nên khởi kiện ra Tòa án.Trong trường hợp tranh chấp của khách hàng đã qua hòa giải cơ sở và đãhòa giải thành (có biên bản hòa giải thành do Hội đồng hòa giải lao động

cơ sở hoặc hòa giải viên lao động lập) thì luật sư cần khuyên khách hàngkhông nên khởi kiện ra Tòa án

Nếu tranh chấp của khách hàng không bắt buộc phải qua hòa giải cơsở: Mặc dù tranh chấp của khách hàng là loại tranh chấp không bắt buộcphải qua hòa giải cơ sở nhưng pháp luật không hạn chế việc các bên yêucầu Hội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động tiến hànhhòa giải Do đó, luật sư cũng cần tiến hành kiểm tra xem khách hàng đãyêu cầu hòa giải tranh chấp tại cơ sở chưa Trường hợp khách hàng đã yêucầu hòa giải và việc yêu cầu hòa giải thành (có biê bản hòa giải thành của

Hội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động) thì luật sưcần khuyên khách hàng không nên khởi kiện vì về nguyên tắc, Tòa án chỉthụ lý vụ án nếu việc hòa giải tại cơ sở không thành.

Thứ ba, điều kiện về thời hiệu khởi kiện

Để kiểm tra xem tranh chấp của khách hàng còn thời hiệu khởi kiệnhay không, luật sư cần căn cứ vào Điều 167 Bộ luật lao động

Khi kiểm tra điều kiện về thời hiệu khởi kiện, luật sư cần lưu ý Thờihiệu khởi kiện đối với tranh chấp lao động được tính từ ngày “mỗi bên chorằng quyền, lợi ích của mình bị vi phạm” Mặc dù pháp luật không quyđịnh ngày nào là ngày mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền, lợi ích của mình

bị vi phạm nhưng luật sư không thể căn cứ vào ý chí chủ quan của kháchhàng để xác định Luật sư cần trao đổi với khách hàng để biết được chínhxác ngày xảy ra sự kiện pháp lý dẫn đến tranh chấp (ngày công ty ra quyếtđịnh đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động; ngày công ty ra quyết định

kỷ luật sa thải…) và ngày khách hàng của mình biết được sự kiện đó Từviệc xác định đó, luật sư mới có thể kiểm tra được xem tranh chấp củakhách hàng có còn thời hiệu khởi kiện hay không?

Nếu tranh chấp của khách hàng đã hết thời hiệu khởi kiện thì luật sưcần khuyên khách hàng không nên khởi kiện vụ tranh chấp ra Tòa án

II.1.3. Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cho khách hàng

Sau khi trao đổi, tiếp xúc và kiểm tra điều kiện khởi kiện của kháchhàng, nếu khách hàng quyết định khởi kiện thì luật sư cần giúp họ chuẩn bị

hồ sơ khởi kiện

II.1.3.1. Chuẩn bị đơn khởi kiện

Tài liệu đầu tiên cần thiết trong hồ sơ khởi kiện là đơn khởi kiện.Cũng giống như đơn khởi kiện trong vụ án dân sự, kinh doanh, thương mại,

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn phương chấm dứt HĐLĐ ra Tòa án ……….…Trang 10

về nguyên tắc, đơn khởi kiện trong các vụ án lao động cũng phải có đầy đủnội dung được quy định tại Điều 164 Bộ luật tố tụng dân sự Luật sư có thểhỏi khách hàng về các thông tin cần thiết khác trong quan hệ lao động, cácyêu cầu cụ thể của khách hàng … để làm đơn khởi kiện giúp họ hoặc xemđơn khởi kiện họ đã làm và giúp họ sửa lại nếu thấy cần thiết.

II.1.3.2. Tài liệu, chứng cứ nộp kèm theo đơn khởi kiện

Cùng với đơn khởi kiện, luật sư cần giúp khách hàng các tài liệu cầnthiết nộp kèm theo đơn để chứng minh yêu cầu khởi kiện của khách hàng là

có căn cứ và hợp pháp Trong vụ án lao động, tùy thuộc vào tranh chấp màkhách hàng khởi kiện yêu cầu tòa án giải quyết là tranh chấp gì mà luật sưhướng dẫn khách hàng các tài liệu cần thiết để nộp kèm theo đơn khởi kiện.Nhưng nhìn chung, trong vụ án lao động, tài liệu cần gửi kèm theo đơnthông thường bao gồm:

- Các tài liệu chứng minh giữa hai bên tranh chấp tồn tại quan hệlao động như hợp đồng lao động; phụ lục hợp đồng lao động …

- Các tài liệu chứng minh sự kiện tranh chấp giữa hai bên như:Quyết định kỷ luật sa thải (đối với tranh chấp về kỷ luật lao động theo hìnhthức sa thải); Quyết định chấm dứt hợp đồng lao động (đối với tranh chấp

về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động); Bản cam kết về thời gianlàm việc bắt buộc cho doanh nghiệp sau khi học, được đào tạo (đối vớitranh chấp về đòi bồi thường chi phí đào tạo)…

Ngoài ra, tùy thuộc vào tranh chấp của khách hàng là tranh chấp cánhân hay tranh chấp tập thể, có bắt buộc phải qua hòa giải cơ sở hay không

mà luật sư cần hướng dẫn cho khách hàng nộp kèm theo Biên bản hòa giảikhông thành (đối với tranh chấp lao động cá nhân bắt buộc phải qua hòagiải cơ sở); Quyết định giải quyết của Hội đồng trọng tài lao động cấp tỉnh(đối với tranh chấp lao động tập thể)

Kỹ năng của luật sư trong việc hỗ trợ khách hàng khởi kiện tranh chấp lao động về đơn