Thuyết trình môn giải phẫu sinh lý và thần kinh cấp cao Hưng phấn và ức chế

KHÁI NIỆMHưng phấn: Là sự biến đổi quá trình sinh lý trong tế bào hay mô bị kích thích và là một phản ứng sinh học phức tạp, gây biến đổi nhiều quá trình lý học, lý – hóa học, hóa họ

Hưng phấn

và ức chế

KHÁI NIỆM

Hưng phấn: Là sự biến đổi quá trình

sinh lý trong tế bào hay mô bị kích

thích và là một phản ứng sinh học

phức tạp, gây biến đổi nhiều quá

trình lý học, lý – hóa học, hóa học và biến đổi chức năng.

Ức chế: Là sự giảm hay mất khả

năng hưng phấn của mô được

kích thích.

Cơ chế quá trình hưng phấn

Điện – Hóa – Điện

1 2 3

(1)Truyền xung điện qua dây màng trước synap(2)làm giải phóng chất môi giới màng sau synap tính

thấm màng sau synap thay đổi (3)đảo cực phát sinh dòng điện hoạt động hưng phấn tiếp tục truyền đi

Cơ chế truyền hưng phấn theo sợi thần kinh:

- Sự dẫn truyền hưng phấn qua sợi thần kinh trần

(không có bao myêlin)

- Sự dẫn truyền hưng phấn qua sợi thần kinh có bao myêlin

Cơ chế truyền hưng phấn qua synap:

- Cơ chế điện-điện-điện

Cơ chế ức chế

-Các chất môi giới như GABA do thần kinh trung

ương tiết ra sẽ gây sự tăng phân cực ở phần sau

synapse tạo ra điện thế ức chế.

-GABA đóng vai trò chính trong việc giảm bớt hoạt độngcủa các neuron và ức chế sự lan truyền của các

tế bào dẫn truyền

Phân loại

ức chế không điều kiện

Ức chế

ức chế có điều kiện

Ức chế không điều kiện

Là ức chế không cần phải luyện tập mà có.

Được chia thành 2 loại:

- Ức chế ngoài:

+ Ức chế ngoài tạm thời

+ Ức chế ngoài thường xuyên

- Ức chế trên giới hạn

Ức chế có điều kiện

• Là ức chế được hình thành trong quá trình phát triển cá thể,phải tập luyện mới có

được.

• Được chia làm 3 loại:

• - Ức chế dập tắt

• - Ức chế phân biệt

• - Ức chế làm chậm phản xạ

QUY LU T V N CHUY N ẬT VẬN CHUYỂN ẬT VẬN CHUYỂN ỂN

Quy lu t ật

Phân tán và

T p trung ật

Quy lu t ật

C m ng ảm ứng ứng Qua l i ại

Quy lu t ật

C ng đ và ường độ và ộ và

H n đ ại ộ và

Quy lu t ật Tích lũy

Quy lu t ật

Ho t đ ng ại ộ và

Có h th ng ệ thống ống

Quy luật khuếch tán và tập trung

Ở vỏ não bất cứ chỗ nào phát sinh hưng phấn và

ức chế đều có hiện tựơng khuyếch tán và tập

trung

Khi có một vật tác động, kích thích vào vỏ não thì

những tế bào ở điềm đó sẽ ở trạng thái hưng

phấn Hưng phấn đó sẽ lan rộng ra, tức là

khuyếch tán ra xung quanh tới một hạnh độ nhất

định nào đó rồi lại tập trung về chổ cũ

Sự tập trung của hưng phấn là cơ sở của

phản xạ có điều kiện của quá trình phân tích

tồng hợp tinh xác

Quy luật cảm ứng qua lại

Di n ra trong quá trình phân tán và t p trungễn ra trong quá trình phân tán và tập trung ật Khi nh ng h ng ph n t p trung vào môt đi m ững hưng phấn tập trung vào môt điểm ư ấn tập trung vào môt điểm ật ểm thì nh ng vùng lân c n s b c ch và ng c ững hưng phấn tập trung vào môt điểm ật ẽ bị ức chế và ngược ị ức chế và ngược ứng ế và ngược ược

l i.ại

VD: Khi t p trung vào m t s v t thì càc s ật ộ và ự vật thì càc sự ật ự vật thì càc sự

v t khác s không ghe th yật ẽ bị ức chế và ngược ấn tập trung vào môt điểm

S c m ng qua l i gi a h ng ph n và c ch ự vật thì càc sự ảm ứng ứng ại ững hưng phấn tập trung vào môt điểm ư ấn tập trung vào môt điểm ứng ế và ngược làm cho quá trình phân tích và t ng h p càng ổng hợp càng ợc thêm chính xác

Quy luật cường độ và hạn độ

Trong một hạn độ nhất định và dưới những điều kiện giống

nhau kích thich càng mạnh, thì phản ứng cũng càng mạnh, kích thích càng yếu thì phản ứng phản ứng cũng càng yếu

Nếu kích thích quá yếu thì không gây được phản ứng Nếu

kích thích quá mạnh thì phản ứng bị ức chế

Chỉ khi nào kích thích có cường độ trung bình thì nó mới gây lên được phản ứng chính xác

VD: Miếng thịt nhỏ kích thích yếu

Miếng thịt to kích thích mạnh

Quy lu t tích lũy ật

T p h p c a nhi u kích thích y u ật ợc ủa nhiều kích thích yếu ều kích thích yếu ế và ngược

VD: M t ti ng đ ng nh : n ộ và ế và ngược ộ và ỏ : nước chảy, tiếng ước chảy, tiếng c ch y, ti ng ảm ứng ế và ngược

qu t máy ại

Quy luật hoạt động có hệ thống

Đây là ho t đ ng c a v não ại ộ và ủa nhiều kích thích yếu ỏ : nước chảy, tiếng

T h p kích thích co tính ch t đ ng th i và ổng hợp càng ợc ấn tập trung vào môt điểm ồng thời và ờng độ và

k ti p ế và ngược ế và ngược

Ứng dụng:

- Suy nhược thần kinh

- Stress, trầm cảm

- Mất ngủ

- Ăn ngủ

- Nghỉ ngơi

- Công việc

THE END