Thúy Kiều, Thúy Vân trong cảm hứng sáng tác của thơ ca đương đại

Đề tài: Thúy Kiều, Thúy Vân trong cảm hứng sáng tác của thơ ca đương đại

Trang 1

MỤC LỤC

A NÊU VẤN ĐỀ 2

B NỘI DUNG 2

I Khảo sát 2

II Một số sáng tác về Thúy Kiều, Thúy Vân 7

II.1 Thúy Kiều trong sáng tác thơ ca đương đại 7

II.1.1 Cảm hứng về nhân vật thân phận 7

II.1.2 Cảm hứng từ thi liệu Truyện Kiều 9

II.2 Thúy Vân trong sáng tác thơ ca đương đại 12

II.2.1 Thúy Vân – biểu tượng của cách hành xử thủ phận, vô cảm 13

II.2.2 Thúy Vân – chiếc bóng cô đơn 14

C KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

Trang 2

ĐỀ TÀI: THÚY KIỀU, THÚY VÂN TRONG CẢM HỨNG SÁNG TÁC CỦA

THƠ CA ĐƯƠNG ĐẠI

A NÊU VẤN ĐỀ

Truyện Kiều của Nguyễn Du không chỉ là một hiện tượng văn học mà còn là một hiện

tượng văn hóa mang tính phổ quát của xã hội trên mọi phương diện, mọi thời đại từ sau khi nó

ra đời Xung quanh vấn đề Truyện Kiều như là một hiện tượng văn hóa ấy đã xuất hiện nhiều

hình thức tiếp nhận tác phẩm khác nhau của các thế hệ độc giả Nếu tầng lớp bình dân tiếp

nhận Truyện Kiều bằng cách đọc hoặc nghe người khác đọc rồi nhớ và thuộc; hiểu và lưu

truyền; sử dụng tất cả những câu Kiều hay, phù hợp để vận vào những cảm xúc, tâm trạng của mình; chuyển hóa vào các hình thức sáng tác dân gian như: tập Kiều, lẩy Kiều, đố Kiều, bói

Kiều, nhại Kiều, … thì tầng lớp trí thức cũng có hướng tiếp nhận Truyện Kiều một cách bác

học hơn như phê bình, đánh giá theo các tư tưởng đạo đức Nho giáo; theo một số lý thuyết

phương Tây: phân tâm học, xã hội học, thi pháp – phong cách học, … Bên cạnh đó, Truyện

Kiều cũng là đề tài khơi nguồn cảm hứng cho hàng loạt tác phẩm thuộc nhiều thể loại văn học

nghệ thuật khác như: sân khấu, chèo, tuồng, cải lương, phim ảnh, hội họa, âm nhạc, … đặc

biệt là lĩnh vực thơ ca Về vấn đề nhân vật trong Truyện Kiều, nhất là các nhân vật chính như

Thúy Kiều, Thúy Vân, Từ Hải, … từ lâu luôn là đề tài gây nên nhiều ý kiến bình giá khác nhau của các học giả Đối với các nhà thơ đương đại chuyên và không chuyên, nhân vật Thúy Kiều, Thúy Vân lại là nguồn cảm hứng cho các sáng tác thơ ca của họ với những góc nhìn và cảm xúc khác nhau

B NỘI DUNG

I Khảo sát

Trong giới hạn phạm vi của đề tài: Thúy Kiều, Thúy Vân trong cảm hứng sáng tác của

thơ ca đương đại, chúng tôi tiến hành khảo sát hai nguồn tư liệu chính:

1 Lê Thu Yến, Nguyễn Du và Truyện Kiều trong cảm hứng thơ người đời sau (từ

1930 đến nay), NXB Giáo dục

2 Trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh – khoa Ngữ văn , Người Khoa Văn II,

Thơ, NXB Trẻ

Dưới đây là kết quả khảo sát:

Nhân vật Thúy Kiều trong cảm hứng sáng tác của thơ ca đương đại:

Trang 3

NGUỒN TT TÊN SÁNG

TÁC

THỜI ĐIỂM ST

Lê Thu

Yến

1 Gọi Thuý

Kiều

3/1992 Đoàn Thị

Lam Luyến

Đồng cảm với ND về thân phận người phụ

nữ chịu nhiều trắc trở, truân chuyên, đau khổ trong tình yêu thông qua hình ảnh Thúy Kiều

Lê Thu

Yến

2 Nợ Tiền

Đường

11/1993 Đoàn Thị

Lam Luyến

Mượn sông Tiền Đường làm nguồn cảm hứng để bày tỏ thái độ đối với hành động của các nhân vật trong Truyện Kiều và chia sẻ với Kiều nỗi đau của kiếp đoạn trường

Lê Thu

Yến

3 Đời Kiều

qua bốn lần đánh đàn

Chưa rõ Nguyễn

Tài Đại

Tiếng đàn của Kiều trở thành nguồn cảm hứng để tác giả bày tỏ niềm xót thương cho cuộc đời mười lăm năm lưu lạc của Kiều, đồng thời trân trọng tài năng trác tuyệt của nàng

Lê Thu

Yến

4 Duyên nợ

với Kiều

5/1985 Lê Thu

Yến

Cảm thông, yêu thương, kính trọng con người tài hoa phận bạc; gửi gắm ước mơ vào một tương lai tốt đẹp hơn

Lê Thu

Yến

5 Với Kiều 1994

-1995

Tạ Hữu Yên

Đồng cảm, chia sẻ với Thúy Kiều, phận hồng nhan bạc mệnh

Lê Thu

Yến

6 Bình luận

về Kiều

1984 Tế Hanh Từ cảm hứng về người anh hùng trong

Truyện Kiều, tác giả ca ngợi Kiều là người anh hùng đích thực: dấn thân chốn đoạn trường để bảo toàn chữ hiếu, chữ trinh; thủy chung với mối tình đầu trong sáng

Lê Thu

Yến

7 Với Thuý

Kiều

5/1997 Thai Sắc Sông Tiền Đường – nguồn cảm hứng để

tác giả bày tỏ tâm tư và cảm thông với thân phận người phụ nữ chịu nhiều lận đận và đau thương chìm nổi như Thúy Kiều

Lê Thu

Yến

8 Giấc mơ –

gửi Thuý Kiều

9/1995 Trần Chấn

Uy

Sông Tiền Đường – nguồn cảm hứng để tác giả bày tỏ ước mơ hoá thân thành một người tình lý tưởng gom góp yêu thương của cuộc đời để trọn kiếp với Kiều

Lê Thu

Yến

9 Ru em Thuý

Kiều

1985 Trần

Mạnh Hảo

Với tình yêu Truyện Kiều, nhà thơ thể hiện niềm cảm thương số phậ n, trân trọng tài năng trác tuyệt của Kiều qua đó khái quát

Trang 4

nên cuộc đới mười lăm năm lưu lạc của nàng

Lê Thu

Yến

10 Nghe

chuyện cô Kiều

4/1972 Trần Lê

Văn

Từ cảm hứng Truyện Kiều, hình ảnh nàng Kiều của Nguyễn Du trong bài thơ đã đi vào lòng dân tộc, vào từng nếp nghĩ của nhân dân để họ thêm yêu Kiều, yêu con người mới XHCN

Lê Thu

Yến

11 Thoa vàng 02/1990 Trần Ngọc

Hưởng

Chiếc thoa vàng – kỷ vật tình yêu Kim-Kiều, nguồn cảm hứng ngợi ca mối tình thuỷ chung trong sáng

Lê Thu

Yến

12 Vầng sáng

tình yêu

3/1990 Trần Ngọc

Hưởng

Trăng trong Truyện Kiều – nguồn cảm hứng ngợi ca mối tình Kim – Kiều sâu nặng, bền chặt

Lê Thu

Yến

13 Đêm Thuý

Kiều

1992 Trương

Nam Hương

Cái chết của Từ Hải – nguồn cảm hứng để nhà thơ thể hiện thái độ đồng cảm và chia sẻ với nỗi oan của Kiều

Lê Thu

Yến

14 Đêm trăng

nhớ Kiều

3/1986 Tạ Văn Sĩ Trăng trong thơ Kiều – nguồn cảm hứng

khiến thi nhân thổn thức, mong ước vượt qua cái ngưỡng của cuộc đời trần tục, của sự sống hiện tại để tìm về với Kiều

Người

Khoa

Văn

15 Nói với

Kiều sau màn kết đoàn viên

Chưa rõ Nguyễn

Phước Bảo Khôi

Màn kết đoàn viên – nguồn cảm hứng để tác giả chia sẻ với những nỗi đau thương thật sự của Kiều trong ngày hội ngô; chạnh lòng

với niềm hạnh phúc không trọn vẹn của

cuộc đời nàng Người

Khoa

Văn

16 Thuý Kiều

và dòng sông định mệnh

Chưa rõ Nguyễn

Thị Liên Tâm

Sông Tiền Đường – nguồn cảm hứng giúp Liên Tâm chia sẻ với Nguyễn Du tấm lòng yêu thương Thuý Kiều và hi vọng con sông ấy sẽ kết thúc kiếp đoạn trường của nàng Người

Khoa

Văn

17 Nói với

Thuý Kiều

Chưa rõ Nguyễn

Thị Hồng Trâm

Với tấm lòng yêu thương Kiều sâu sắc, tác giả thuật lại quãng đời mười lăm năm lưu lạc của Kiều qua đó chia sẻ với mỗi biến cố của cuộc đời nàng

Đánh giá:

1 Thuý Kiều – nhân vật thân phận 1, 5, 9, 15, 17 5 (31.2%)

2 Thuý Kiều với sông Tiền Đường 2, 7, 8, 16 4 (25%)

Trang 5

4 Thuý Kiều với tiếng đàn 3, 13, 17 3 (17,6%)

5 Thuý Kiều với cảm hứng xây dựng con người mới 4, 10 2 (12.5%)

Nhân vật Thúy Vân trong cảm hứng sáng tác của thơ ca đương đại:

TỰ

Lê Thu Yến 1

2

3

Tâm sự nàng Thuý Vân

Thuý Vân (2000) Nghĩ cùng Thuý Vân ngày Kim – Kiều hội ngộ

(12/1988)

Trương Nam Hương

Hoàng Dân Kim Chuông

Cảm thông, thấu hiểu, sẻ chia với nỗi niềm của Thúy Vân, người con gái không kém phần cao cả và đức hi sinh

Lê Thu Yến 4

5

Thuý Vân

Mô típ Thuý Vân

Nguyễn Hữu Khanh

Vương Trọng

Mỉa mai, hằn học, chua chát với Thúy Vân khi cho rằng nàng là người con gái nông cạn, vô tư, vô tâm, vô tính, vô tình …

Đánh giá:

1 Thúy Vân – chiếc bóng cô

đơn

2 Thúy Vân – Biểu tượng

cho cách hành xử thủ phận,

vô cảm

Từ kết quả khảo sát trên, chúng tôi tiến hành khái quát như sau: Tất cả các bài thơ

trong đề tài Thúy Kiều, Thúy Vân trong cảm hứng sáng tác của thơ ca đương đại hầu hết đều

mang phong cách vịnh Kiều Nghĩa là các tác giả đương đại chọn Truyện Kiều làm nguồn cảm hứng để qua đó bàn về những vấn đề thế sự, bày tỏ những suy tư về thời cuộc Mỗi bài thơ ít nhiều bàn về một vài khía cạnh của nhân vật nhưng tựu trung lại có thể thấy cảm hứng của các tác giả đương đại qua các sáng tác kể trên dù bắt nguồn từ thi liệu nào của Truyện Kiều (như bảng đánh giá) cũng tập trung vào ba vấn đề chính sau:

Thứ nhất, đối với Thúy Kiều, nhân vật chính của truyện, các tác giả đương đại đặc biệt quan tâm Viết về Kiều nhằm đồng cảm và chia sẻ với những đau khổ của thân phận con

Trang 6

người Từ đó có thể thấy Truyện Kiều vốn là chuyện của một người nay trở thành chuyện của muôn người Bởi, là một người con gái tài sắc vẹn toàn nhưng sống trong xã hội phong kiến

đầy bất trắc Kiều vô duyên, vô cớ trở thành nạn nhân của chế độ ấy Cuộc đời nàng là điển

hình cho thân phận người phụ nữ bất hạnh bị chà đạp, vùi dập không thương tiếc Mười lăm

năm lưu lạc cuộc đời Kiều đã trải qua biết bao thăng trầm, sóng gió thanh y hai lượt, thanh

lâu hai lần Thế nhưng, cách hành xử với ý thức tôn trọng, giữ gìn và bảo toàn phẩm giá

người phụ nữ ở Thúy Kiều dưới góc nhìn của văn hóa Việt khiến Kiều trở thành biểu tượng về người phụ nữ Việt Nam muôn đời lam lũ, chịu đựng, giàu đức hi sinh Vì thế, Truyện Kiều, nàng Kiều vừa cổ điển vừa hiện đại và muôn đời được sẻ chia

Thứ hai, số phận, tính cách Kiều khái quát được hiện tượng về thân phận phụ nữ, rộng hơn là thân phận người tài cho nên ai cũng có thể soi thấy bóng mình trong đấy Hình tượng Kiều còn là hiện thân của một tầng lớp trí thức phong kiến thời mạt kỳ nói riêng và người tài mọi thời đại nói chung bị ruồng rẫy Suy cho cùng, động lực thúc đẩy Nguyễn Du viết Truyện Kiều chính là thân phận trí thức thế kỷ XVIII Chính vì lẽ đó, Kiều trở nên gần gũi với công chúng, trong đó có cả độc giả tiến bộ nhiều thế hệ Một nhân vật có sức hấp dẫn mãnh liệt, có tầm thu hút lớn lao và sức sống bền bĩ như thế không thể không trở thành nguồn cảm hứng sáng tác cho các nhà thơ, nhất là các tác giả đương đại chuyên và không chuyên trong khuynh hướng có nhiều lý thuyết tiếp nhận phong phú và đa diện như hiện nay

Thứ ba, cũng như Thúy Kiều, nhân vật Thuý Vân, dù là bức tranh nền nhưng vẫn có sức hút không kém đối với người đọc – thi sĩ chuyên và không chuyên Nếu Thúy Kiều là nhân vật của số phận, người đời theo cách đánh giá riêng, chung có lúc khen, chê thì Thúy Vân lại tiêu biểu cho kiểu phụ nữ an phận, vô cảm ngay cả đối với hạnh phúc của chính mình

nhưng cũng là nhân vật đáng được chia sẻ

Tuy nhiên, chính ba vấn đề trên càng khẳng định sức quyến rũ của hình tượng nhân vật Suy cho cùng, hai mẫu nhân vật dưới cách nhìn của cảm hứng nhân thế đều bổ sung cho nhau Nhân vật Kiều tuy cố chấp nhưng kiên định trong việc bảo vệ giá trị truyền thống Điều

đó có thể hiểu: nhân cách con người, cái đẹp, tri thức là những giá trị trường tồn Đáng khen

và đồng cảm ở chỗ đó nhưng đáng thương cũng ở chỗ máy móc Còn Vân là mẫu người hưởng thụ Sự hưởng thụ mang tính thụ động không xuất phát từ sự hi sinh, phấn đấu của bản thân nên không trở thành cách hành xử đáng suy ngẫm Tuy vậy, với truyền thống ứng xử của văn hóa Việt cách hành xử của nhân vật này vẫn nhận được sự cảm thông của độc giả đời sau

Từ những cảm hứng trên mỗi nhà thơ đương đại chuyên và không chuyên đã tìm một hoặc một vài khía cạnh ở mỗi nhân vật để bày tỏ những cảm xúc của mình

Trang 7

II Một số sáng tác về Thúy Kiều, Thúy Vân

II.1 Thúy Kiều trong sáng tác thơ ca đương đại

II.1.1 Cảm hứng về nhân vật thân phận

Trong các sáng tác thơ ca đương đại nhân vật Thúy Kiều bao giờ cũng được miêu tả bằng cái tâm của người cầm bút, cụ thể là bằng trái tim đồng cảm và sẻ chia Bởi đấy là nhân vật điển hình cho thân phận người phụ nữ bất hạnh, là hiện thân cho số phận người tài đương thời bị hất hủi

Nàng Kiều của Nguyễn Du là một người con gái tài sắc vẹn toàn thế nhưng lại bị ghi tên vào Hội đoạn trường khiến nàng phải chịu một đời đau khổ Với tình yêu Truyện Kiều cùng niềm cảm thương số phận hồng nhan bạc mệnh của người phụ nữ, người trí thức qua các

thời đại hay bị ruồng rẫy đồng thời trân trọng tài năng xuất chúng ở họ các tác giả đương đại

nói chung, nhà thơ Trần Mạnh Hảo nói riêng trong sáng tác Ru em Thúy Kiều đã ấp ủ: “…

Trăng thành giọt máu bờ môi/ Vết thương còn chảy giữa trời câu thơ/ Anh xin nhờ lượng Nguyễn Du/ Hoá thân thành đấng trượng phu tìm Kiều.”

Với mạch cảm xúc ấy Tạ Văn Sỹ trong Đêm trăng nhớ Kiều đã thổn thức, mong vượt

qua cái ngưỡng của cuộc đời trần tục, của sự sống hiện tại để tìm về với Kiều: “ Anh thương

em đứt ruột Thuý Kiều ơi !/ Khuya thao thức cùng vầng trăng mất ngủ…/ Anh như chàng Kim đáy bể mò kim/ Tìm lại gặp em xưa trong màu trăng thuở cũ/ Đêm thao thức cùng vầng trăng mất ngủ/ Anh thương em đứt ruột, Thuý Kiều ơi!”

Cùng là tác giả đương đại, Đoàn Thị Lam Luyến có cái nhìn thật thấu đáo, chân thực

về người phụ nữ Hình tượng Kiều trong bài thơ Gọi Thúy Kiều của Lam Luyến có một sức

ám ảnh lớn bởi khát khao sống, khát khao yêu đương luôn rực cháy của nàng: “Em như vạt

cháy rừng quanh năm đòi cứu hoả/ Như ngọn lũ sông Hồng chỉ chực vỡ đê.”

Lê Thu Yến trong bài Duyên nợ với Kiều, bằng sự đồng cảm khi cùng là phận nữ, tác

giả vừa cảm thông với Kiều, vừa yêu thương kính trọng con người tài hoa bạc phận ấy Với tác giả một lần giở Truyện Kiều là một lần không yên khi nghĩ về đời người, về số phận đa

đoan của kiếp hồng nhan: “Lần đầu tôi giở trang Kiều/ Thấy cay, thấy đắng, thấy nhiều xót

xa/ Thuý Kiều sắc sảo mặn mà/ Sao trong cuộc sống phong ba bất kì/ Thuý Kiều tình hiếu ai bì/ Mà đời ghanh ghét khinh khi, phủ phàng/ Phải chi tôi được gặp nàng/ Cảm thông một chút… đôi hàng thơ rơi… ”

Còn Tế Hanh, ông thật mạnh bạo khi cho rằng người anh hùng đích thực trong

Truyện Kiều không phải là Từ Hải mà chính là Thúy Kiều Bởi nàng là phận gái mà phải chịu

đựng bao đau khổ, vùi dập, phải một mình chống chọi với cả lũ “ buôn thịt bán người” Hơn

hết Kiều đã bảo toàn chữ hiếu, chữ trinh; giữ trọn vẹn trong tim mối tình đầu trong sáng, đắm

Trang 8

say mặc cho phong ba bão táp của cuộc đời cứ đưa đẩy nàng vào chốn thâm u Trong Bình

luận về Kiều, Tế Hanh khẳng khái:

“Người anh hùng trong Truyện Kiều là Kiều/ Một cô gái chịu đựng bao đau khổ/ Bị vùi dập trong đống bùn chế độ/ Suốt cả đời giữ trọn mối tình yêu”

Bằng tấm lòng yêu thương, ngưỡng vọng các tác giả đương đại đã nhìn Kiều với cái nhìn đầy trân trọng, cảm thông và ước mơ được cùng nàng sẻ chia những thăng trầm của cuộc

sống Trong mạch cảm xúc đấy, Với Thuý Kiều của Thai Sắc là những tâm tư rất thật:

“Thuý Kiều ơi chiều nay ta đưa nàng qua bến cô giang

Vẫy cánh buồm đơn khóc hờn ngoài bể thẳm

Ta không đủ tầm Từ Hải nơi chiến trận chết trân dưới

ngàn vạn mũi tên tẩm nước mắt mĩ nhân

Chỉ dè dặt đón nàng nơi cung biếc ái ân rồi chia xa, rồi nhớ tiếc ”

Trần Chấn Uy lại có cách cảm nhận của riêng mình Trong bài Giấc mơ – Gửi Thuý

Kiều nhà thơ muốn hoá thân thành một người tình lý tưởng gom góp yêu thương của cuộc đời

để trọn kiếp với Kiều:

“…Anh đã đốt đời anh một nửa

Nửa còn đây xin em hãy nhận về.

Hiện hình đi, ta sống đến tàn khuya Và anh sẽ yêu em bằng tình yêu của mọi người cộng lại….”

Từ xưa đến nay đời người phụ nữ tài hoa nói chung, đặc biệt là người trí thức đa tài

nói riêng thường lắm truân chuyên Kiều đã từng “thanh y hai lượt thanh lâu hai lần”, từng

làm nàng hầu cho lắm kẻ thị uy Tài năng của nàng vì thế bị vùi dập, sắc đẹp của nàng vì thế

bị ghét ghen Trong bài, Với Kiều, Tạ Hữu Yên cũng đồng cảm: “Bao nhiêu cay đắng, gian

truân/ Một đời chìm nổi mấy lần Kiều ơi !/ Làm sao cưỡng được mệnh trời/ Kiếp hồng nhan thế cho đời thảm thương.”

Với một vài sáng tác nhất định, quả thật thân phận người phụ nữ và số phận người tài qua hình tượng Thúy Kiều luôn là nguồn cảm hứng để các tác giả đương đại giải bày những tâm tư về nhân tình thế sự

II.1.2 Cảm hứng từ thi liệu Truyện Kiều

Trong Truyện Kiều, tất cả các thi liệu kể trên cũng được các tác giả đương đại chọn làm nguồn cảm hứng để đồng cảm, chia sẻ với Nguyễn Du và nhân vật Thúy Kiều, rộng hơn

là chia sẻ cảm hứng về thân phận phụ nữ và số phận người tài Đó là tiếng đàn, là vầng trăng,

là sông Tiền Đường, là kỷ vật tình yêu, …

Trong giới hạn của đề tài, chúng tôi tập trung vào hai thi liệu chính: tiếng đàn và sông

Tiền Đường.

Trang 9

Đến với Truyện Kiều người đọc cũng không thể quên được tiếng đàn “Cung thương

làu bậc ngũ âm Nghề riêng ăn đứt Hồ cầm một trương” của người con gái “Sắc đành đòi một, tài đành họa hai” – Vương Thúy Kiều Tiếng đàn hay tiếng tơ lòng của nàng đã làm

thổn thức tâm hồn bao thế hệ Tiếng đàn ấy một lần nữa được tác giả Nguyễn Thị Hồng

Trâm chọn làm tứ thơ để đồng cảm và chia sẻ trong bài Nói với Thúy Kiều của mình Tứ thơ

ấy vụt sáng qua hai câu kết:

“Tôi ước được nghe – dẫu một lần duy nhất

Em dạo đàn, như thuở – bắt đầu yêu”

Lần giở lại những trang thơ Kiều, sau khi tìm hiểu và thống kê, dễ dàng nhận thấy nàng

Kiều có cả thảy 4 lần gảy đàn Mỗi lần là một hoàn cảnh, mỗi lần là một tâm trạng, một cung

bậc của tâm tư, tình cảm Vì vậy, một lần nữa có thể nói, tiếng đàn chính là tiếng lòng, là tác nhân dự cảm một cuộc đời sóng gió lưu lạc chốn thanh lâu của nàng

Tuy đánh đàn, soạn nhạc là tài của Kiều song với xã hội phong kiến thì đấy không phải

là lĩnh vực mà nhi nữ có thể dấn thân Hay nói cách khác, chế độ phong kiến không thể dung

chứa mẫu người như Kiều Chính vì thế, một thiên bạc mệnh trong tập đoạn trường phải

chăng cũng là dự báo kiếp hồng nhan sóng gió ba đào? Tiếng đàn với những thanh âm, cung bậc trong trẻo, trầm lắng, khi khoan khi nhặt, tiếng đục tiếng trong Tiếng đàn Hồ cầm ấy đã

vương lấy Kiều, là một cộng hưởng để nàng trở nên Tài sắc vẹn toàn, Hồng nhan chi lắm cho

trời đất ghen, để khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên.

Đấy là nghiệp chướng, cái nghiệp mà Kiều phải trải bao đời nay không chừa một ai

Từ những người phụ nữ “nổi danh tài sắc một thì” như Đạm Tiên, Tây Thi, Chiêu Quân, Thị

Lộ, … đến những bậc trượng phu như Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Công Trứ,

Khuất Nguyên … cũng là vì tài hoa nên phận mỏng, lỡ mang lấy chữ Tài mệnh tương đố, tạo

vật đố toàn

Thúy Kiều, người thiếu nữ vẹn toàn, cũng đã phải hứng chịu một dây oan nghiệt Sắc

– Tài – Tình – Mệnh của lẽ đời: “Có đâu thiên vị người nào/ Chữ tài chữ mệnh dồi dào cả hai/ Có tài mà cậy chi tài/ Chữ tài liền với chữ tai một vần”.

Chính vì thế, cũng trong bài Nói với Thúy Kiều, Hồng Trâm tổng kết:

“Xin được làm người bây giờ khác người của một thời rất xa.

Kiếp phong ba em vẫn còn những điều rất thật

Những cuộc vui thâu đêm, những trận cười bất tận

Giữa canh khuya em thảng thốt … giật mình!

Em nghĩ gì giữa cuộc đời trôi nổi lênh đênh?

Muời lăm năm đắng cay, đọa đày, nhơ nhớp.

Trang 10

Mỗi lúc đứng lên là một lần ngã dụi

Ai lấp thân em trong sâu thẳm bùn lầy ?

Đừng hỏi em nghĩ gì khi gửi xác am mây

Tiếng mõ,hồi kinh, nâu sòng, khổ hạnh

Vì tôi biết Em sợ lắm…chốn thanh lâu tù đọng

Chọn đường tu – Kiều ơi!em muốn thế bao giờ?!”

Ba khổ thơ, ba câu hỏi bỏ lửng, lời giải đáp dành cho người tiếp nhận “Kiếp phong ba

em vẫn còn những điều rất thật” Có thể, ở góc độ này, dưới cái nhìn nọ Kiều trong mỗi cách

tiếp nhận sẽ khác nhau Song, trong ý thơ của Hồng Trâm rõ ràng Kiều đã nhận được một sự

cảm thông, chia sẻ sâu sắc Chính vì nàng rất thật nên mới bị sự giả dối kia lừa gạt Sự giả dối

được bành trướng, ngụy trang che phủ cả những điều rất thật của nàng, nên mỗi lúc nàng

muốn đứng lên vùng vẫy khỏi vũng bùn nhơ nhớp thì lại thêm một lần ngã dụi Những thủ

đoạn lừa gạt trá hình của những thế lực trong xã hội bấy giờ không phút giây nào buông bỏ nàng, không phút giây nào để nàng được yên, cứ chực vồ vập lấy nàng để hành hạ, đọa đày

Thế nhưng “Khi tĩnh rượu, lúc tàn canh/ Giật mình, mình lại thương mình xót xa” Chính cái

“giật mình, thương mình” ấy đã bảo toàn giá trị, nhân phẩm của Kiều bất chấp cuộc đời nàng

là một chuỗi những “thanh y hai lượt, thanh lâu hai lần”, “giết chồng rồi lại lấy chồng”,… Chính cái giật mình, thương mình ấy đã giúp Hồng Trâm trong ý thơ của mình đã tự hào khẳng định: “Kiếp phong ba em vẫn còn những điều rất thật”.

Đồng cảm với Hồng Trâm, trái tim người đọc rướm máu Giọt nước mắt của bao thế

hệ rơi trên trang sách không phải chỉ vì Kiều của ngày xưa, của quá khứ mà đấy còn là giọt nước mắt cảm thông, thấu hiểu, sẻ chia của người đương thời dành cho rất nhiều nàng Kiều

của hôm nay, của hiện tại vẫn đang vật vã kiếp hồng nhan

Bên cạnh các tác giả kể trên, một số nam thi sĩ chuyên và không chuyên khác cũng cảm nhận được tài năng trác tuyệt của Kiều qua tiếng đàn của nàng để luôn trân trọng, ân ưu

tài năng ấy Bằng chứng là Nguyễn Tài Đại đã dõi theo những lần so dây nắn phím của Kiều

trong sáng tác Đời Kiều qua bốn lần đánh đàn, bốn lần Kiều gảy đàn là bốn tâm trạng hoàn toàn khác nhau:“Mười lăm năm ấy nợ hồng nhan,/ Réo rắt run lên những phím đàn./ Khi nhặt

khi khoan rền tiếng trúc,/“Như than như khóc” thẳng dây oan !/“Bốn dây nhỏ máu đầu năm ngón.”/Một khúc chau mày giữa tiệc quan.”…

Trong Truyện Kiều, con sông Tiền Đường là một chứng nhân quan trọng Con sông

ấy cùng những dự báo của Đạm Tiên hơn một lần trở đi trở lại trong giấc mơ của Kiều như cố tình dẫn dắt nàng đi hết kiếp đoạn trường Ở đây ta bắt gặp giữa Kiều và con sông có sự nối

kết Chính vì thế, trong bài Thuý Kiều và dòng sông định mệnh, Nguyễn Thị Liên Tâm đã

Tiêu đề	Thúy Kiều, Thúy Vân Trong Cảm Hứng Sáng Tác Của Thơ Ca Đương Đại
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	tiểu luận
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	170 KB