tóm tắt luận án Nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính nhằm nâng cao độ dẻo, độ dai và độ bền đông kết của sản phẩm tôm surimi cá hố

Do vậy việc thực hiện luận án “Nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính nhằm nâng cao độ dẻo, độ dai và độ bền đông kết của sản phẩm tôm surimi cá hố Trichiurus haumenla” là cần thiết nhằ

1,94 lần so với sản phẩm tôm surimi cá hố bổ sung tinh bột biến tính

bảo quản đông ở cùng thời điểm tương ứng là 30 và 150 ngày bảo

quản

5) Tỷ lệ phối trộn phụ gia và thời gian nghiền trộn tối ưu trong

sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố: tỷ lệ tinh bột biến tính 2,7%,

đường 1,1%, sorbitol 0,89%, hương tôm 0,05% với thời gian nghiền

trộn phụ gia thích hợp là 13-15 phút

2 KIẾN NGHỊ

Từ các nghiên cứu ở trên cho phép kiến nghị:

1) Nên có các nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính trong sản

xuất surimi và sản phẩm mô phỏng trên các đối tượng cá nguyên

liệu khác

2) Cần có biện pháp để tập huấn hay phổ biến kết quả nghiên

cứu của luận án cho các doanh nghiệp sản xuất surimi để nâng cao

chất lượng surimi và sản phẩm mô phỏng phục vụ xuất khẩu

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết Hiện nay các quy trình sản xuất surimi trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đều trải qua giai đoạn xay thịt cá và rửa thịt cá bằng dung dịch acid acetic loãng Mục đích của các công đoạn trên

là nhằm loại bỏ các chất gây mùi, gây màu hay rửa chất béo vốn làm ảnh hưởng tới chất lượng cảm quan của surimi cũng như khả năng tạo gel của protein thịt cá Thực tế cho thấy mặc dù quá trình rửa thịt

cá bằng acid loãng giải quyết được mùi, màu, của thịt cá nhưng lại dẫn tới làm giảm khả năng tạo gel của protein thịt cá Surimi và sản phẩm mô phỏng từ surimi cá chế biến như thế thường kém giữ nước,

độ bền đông kết, độ uốn lát, chất lượng cảm quan thấp do protein thịt

cá bị tổn thất và biến tính trong quá trình rửa

Ngoài ra, trong quá trình sử dụng surimi để sản xuất sản phẩm

mô phỏng người ta thường phải bổ sung các loại phụ gia đồng tạo gel với protein thịt cá như tinh bột nhằm làm tăng khả năng giữ nước

và cải thiện tính chất lưu biến của sản phẩm Thực tế nghiên cứu sản xuất surimi và sản phẩm mô phỏng cho thấy khi bổ sung tinh bột có thể cải thiện chất lượng sản phẩm nhưng thường làm chất lượng surimi và sản phẩm mô phỏng suy giảm trong quá trình bảo quản đông Hơn nữa mỗi loại thịt cá khác nhau thì cần phải bổ sung một loại tinh bột khác nhau Song hiện chưa thấy có các nghiên cứu công

bố đầy đủ về lĩnh vực này

Cá hố là loại cá tạp có sản lượng lớn, ước tính sản lượng cá hố hàng năm ở Việt Nam vào khoảng 400.000 tấn, chiếm 1/8 trong sản lượng cá tạp khai thác ở Việt Nam Hiện cá hố được đa số các doanh

nghiệp sản xuất surimi ở Việt Nam sử dụng làm nguyên liệu trong

sản xuất surimi Cá hố có cơ thịt mềm nên dễ bị dập nát khi đánh bắt

chung với các loại cá khác theo phương pháp giã cào, sử dụng nguồn

nguyên liệu như vậy để sản xuất surimi thì chất lượng của surimi

thấp Do đó, các nhà sản xuất thường phải sử dụng nhiều loại phụ

gia đặc biệt là các muối phosphate nhằm cải thiện tính chất lưu biến

của surimi, thậm chí còn dẫn tới việc lạm dụng muối phosphate

trong sản xuất – nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm

Do vậy việc thực hiện luận án “Nghiên cứu sử dụng tinh bột biến

tính nhằm nâng cao độ dẻo, độ dai và độ bền đông kết của sản phẩm tôm

surimi cá hố (Trichiurus haumenla)” là cần thiết nhằm nâng cao chất lượng

và hiệu quả kinh tế của surimi và sản phẩm tôm surimi cá hố

2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án

Kết quả luận án sẽ đóng góp thêm cơ sở khoa học cho lĩnh vực

chuyên ngành về sản xuất surimi và sản phẩm mô phỏng từ surimi,

các dữ liệu khoa học của đề tài có thể sử dụng bổ sung vào giáo trình

“Sản xuất các sản phẩm thủy sản có giá trị gia tăng” đang được

giảng dạy tại Trường Đại học Nha Trang

Mặt khác, kết quả nghiên cứu của đề tài còn là cơ sở để Công ty

TNHH Thủy sản Hòa Thắng hoàn thiện chất lượng surimi xuất khẩu

vào thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của luận án là nghiên cứu lựa chọn dung dịch rửa thịt cá

hố nhằm hạn chế sự suy giảm chất lượng surimi trong quá trình rửa

cũng như tìm kiếm phụ gia và hỗn hợp phụ gia nhằm nâng cao độ

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 KẾT LUẬN

Từ các nghiên cứu ở trên cho phép rút ra một số kết luận sau:

1) Thông số tối ưu cho công đoạn rửa và công đoạn ép tách nước trong sản xuất surimi cá hố: rửa thịt cá lần 1 bằng dung dịch cồn với nồng độ 15,59 %, tỷ lệ thịt cá/dung dịch rửa 13,28% và thời gian rửa là 8,14 phút; lực ép tách nước thích hợp là 0,21kG/cm 2 ;

2) Đã nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính trong sản xuất surimi

cá hố và nhận thấy khi bổ sung tinh bột biến tính với tỷ lệ 3% vào sản phẩm surimi thì độ dẻo, độ dai và độ bền đông kết của surimi cá

hố được cải thiện rõ rệt Thể hiện qua kết quả phân tích độ bền đông kết của surimi cá hố bổ sung tinh bột biến có độ bền đông kết tăng cao gấp 2,42 lần so với độ bền đông kết của surimi cá hố bổ sung tinh bột thường

3) Đã xác định được tỷ lệ phối trộn phụ gia tối ưu cho quá trình sản xuất surimi cá hố bổ sung tinh bột biến tính như sau: tỷ lệ tinh bột biến tính 3,0%, tỷ lệ gelatin 0,74% và tỷ lệ sorbitol 4,2%

4) Đã nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính trong sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố và nhận thấy khi bổ sung tinh bột biến tính với tỷ lệ 2,7% vào sản phẩm tôm surimi cá hố thì chất lượng của sản phẩm tôm surimi bổ sung tinh bột biến tính được cải thiện rõ rệt Thể hiện qua mức độ giảm chất lượng cảm quan, độ bền đông kết và mức độ thoát dịch của sản phẩm trong quá trình bảo quản đông giảm chậm hơn so với surimi cá hố bổ sung tinh bột thường Cụ thể, mức độ thoát dịch của sản phẩm tôm surimi cá hố bổ sung tinh bột thường khi rã đông có tỷ lệ thoát dịch cao hơn và gấp 5,97 lần và

3.5 Đánh giá tổng hợp sự biến đổi các chỉ tiêu chất lượng của sản

phẩm tôm surimi cá hố theo thời gian bảo quản (xử lý số liệu đa biến)

Hình 3.26 Kết quả nghiên cứu sự tương quan giữa các chỉ tiêu

chất lượng của sản phẩm tôm surimi cá hố theo thời gian bảo

quản đông HSTH: Hiệu suất thu hồi sau khi gia nhiệt; CQ: Cảm quan; DBDK:

Độ bền đông kết; DTSTG: Dịch thoát sau tan giá

Kết quả phân tích đa biến về sự tương quan giữa các chỉ tiêu chất

lượng gồm chất lượng cảm quan, độ bền đông kết, lượng dịch thoát

ra sau tan giá và hiệu suất thu hồi sau gia nhiệt (hấp) theo thời gian

bảo quản đông chia thành 2 nhóm Nhóm phía bên trái là chỉ tiêu

lượng dịch thoát sau tan giá (DTSTG) thể hiện hao hụt khối lượng

do mất nước khi rã đông Nhóm phía bên phải gồm các chỉ tiêu hiệu

suất thu hồi sau gia nhiệt, điểm cảm quan chung và độ bền đông kết

Các chỉ tiêu này có tương quan với nhau và đặc trưng cho sự thay

đổi chất lượng của sản phẩm tôm surimi cá hố theo thời gian bảo

quản đông Kết quả phân tích đa biến thể hiện các chỉ tiêu chất lượng

này của sản phẩm tôm surimi cá hố giảm dần theo theo thời gian bảo

quản đông

dẻo, độ dai và độ bền đông kết của surimi cá hố và sản phẩm tôm surimi cá hố

4 Nội dung nghiên cứu

1) Xác định thành phần cơ bản của nguyên liệu cá hố

2) Nghiên cứu tối ưu quá trình rửa thịt cá và phối trộn phụ gia tinh bột biến tính trong sản xuất surimi cá hố

3) Nghiên cứu tối ưu quá trình phối trộn phụ gia tinh bột biến tính trong sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố

4) Nghiên cứu ảnh hưởng của tinh bột biến tính đến chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố trong bảo quản đông và chế biến nhiệt

5 Tính mới của luận án

- Sử dụng nguyên liệu cá hố là đối tượng mới trong sản xuất surimi

- Lần đầu tiên dung dịch cồn thực phẩm được sử dụng trong công đoạn rửa thịt cá hố trong sản xuất surimi

- Sử dụng tinh bột biến tính là phụ gia mới trong sản xuất surimi

cá hố

- Sử dụng tinh bột biến tính làm phụ gia nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố

- Chuyển giao thành công công nghệ sản xuất surimi cá hố cho Công ty TNHH Hòa Thắng, góp phần cải thiện năng lực xuất khẩu mặt hàng này vào thị trường Nhật Bản

6 Bố cục của luận án Luận án bao gồm 133 trang, được chia làm 3 chương, 19 bảng số liệu, 53 hình và 92 tài liệu tham khảo (Tiếng Việt 29 tài liệu, Tiếng Anh 63 tài liệu)

CHƯƠNG I TỔNG QUAN Trong những năm gần đây công nghiệp sản xuất surimi ở nước ta

đã có nhiều thành tựu đáng ghi nhận, phát triển về qui mô và năng

lực sản xuất, thị trường tiêu thụ và kim ngạch xuất khẩu liên tục gia

tăng Một trong các định hướng nghiên cứu chính phục vụ mục tiêu

tăng trưởng trong thời gian tới là tăng cường ứng dụng thành tựu

khoa học công nghệ nhằm nâng cao chất lượng surimi và sản phẩm

mô phỏng, phục vụ xuất khẩu vào các thị trường lớn như Châu Âu và

Nhật Bản

Ở nước ta cá hố là một trong các nguyên liệu chính sản xuất

surimi với có sản lượng khai thác khá cao, được sử dụng khá phổ

biến trong sản xuất surimi và sản phẩm mô phỏng Do đặc điểm cấu

trúc cơ thịt cá hố khá lỏng lẻo nên độ bền đông kết, độ dẻo dai của

surimi cá hố và sản phẩm tôm surimi cá hố khá thấp nên cần có các

nghiên cứu về quá trình rửa, phối trộn phụ gia phù hợp để nâng cao

độ dẻo, độ dai, độ bền đông kết của surimi và sản phẩm tôm surimi

Trong công nghệ sản xuất surimi, công đoạn rửa có tác dụng

chính là khử mùi tanh, màu sắc, loại bỏ lipid và các tạp chất khác

nhằm cải thiện chất lượng cảm quan surimi Tuy nhiên do sử dụng

dung dịch acid hoặc kiềm loãng làm dung dịch rửa dẫn đến chất

lượng cảm quan và độ bền đông kết, độ dẻo dai của surimi cá hố và

sản phẩm tôm surimi cá hố suy giảm Nghiên cứu thử nghiệm sử

dụng dung dịch cồn thực phẩm trong công đoạn rửa thịt cá là một

hướng mới, nhằm giải quyết các tồn tại của việc sử dụng dung dịch

base và acid trong sản xuất surimi

Công nghệ sản xuất tinh bột biến tính là công nghệ khá mới mẻ,

bản thân công nghệ này cũng đang từng bước tiếp tục nghiên cứu và

bền đông kết giữa các mẫu bổ sung tinh bột biến tính so với mẫu đối chứng Ở cùng một thời gian bảo quản mẫu sản phẩm tôm surimi cá

hố trong bảo quản đông không bổ sung tinh bột và mẫu có bổ sung tinh bột lúa mì có mức độ giảm độ bền đông kết nhiều hơn so với mẫu sản phẩm có bổ sung tinh bột biến tính 2,7%

Kết quả nghiên cứu cho thấy mẫu sản phẩm tôm surimi cá hố bổ sung tinh bột biến tính với nồng độ 2,70 % có chất lượng cảm quan

và độ bền đông kết, lượng nước thoát ra khi rã đông suy giảm ít nhất theo thời gian bảo quản đông

3.4.2 Ảnh hưởng của tinh bột biến tính đến hiệu suất thu hồi sau hấp của sản phẩm tôm surimi cá hố trong quá trình bảo quản đông

Hình 3.25 Ảnh hưởng của tinh bột biến tính đến hiệu suất thu hồi sau hấp của sản phẩm tôm surimi cá hố trong quá trình

bảo quản đông

DC-1: Mẫu không bổ sung tinh bột, DC-2: Mẫu bổ sung tinh bột lúa mì; TBBT-2,70%: Mẫu bổ sung tinh bột biến tính 2,70%

Từ kết quả nghiên cứu trên cho phép kết luận với tỷ lệ bổ sung tinh bột biến tính 2,70% thì hiệu suất thu hồi của sản phẩm tôm surimi cá hố sau khi gia nhiệt (hấp) có mức giảm nhỏ nhất theo thời gian bảo quản đông

3.3.5 Đánh giá chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố sản xuất

theo qui trình đề xuất

Bảng 3.18 Các chỉ tiêu chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố

sản xuất theo quy trình đề xuất

1 Độ bền đông kết (g.cm) 578

Bảng 3.19 Kết quả kiểm tra các chỉ tiêu vi sinh của sản phẩm tôm

surimi cá hố STT Tên chỉ tiêu (CFU) Kết quả

1 Tổng số vi khuẩn hiếu khí 8,2.102

4 Staphylococus aureus 12

3.4 ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI GIAN BẢO QUẢN ĐÔNG ĐẾN

MỘT SỐ CHỈ TIÊU CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM TÔM

SURIMI CÁ HỐ

3.4.1 Ảnh hưởng của thời gian bảo quản đông đến độ bền đông

kết, chất lượng cảm quan và lượng dịch thoát ra sau tan giá sản

phẩm tôm surimi cá hố

Kết quả nghiên cứu cho thấy độ bền đông kết, chất lượng cảm

quan và lượng dịch thoát ra sau tan giá của tất cả các mẫu sản phẩm

tôm surimi cá hố trong quá trình bảo quản đông đều giảm đáng kể

theo thời gian bảo quản Có sự khác biệt đáng kể về mức độ giảm độ

hoàn thiện, ứng dụng các dòng tinh bột biến tính trong lĩnh vực sản xuất surimi và sản phẩm tôm surimi trên thế giới đang ở bước khởi đầu và đã đạt được nhiều thành công đáng khích lệ trong việc nâng cao độ dẻo, độ dai, độ bền đông kết của surimi và sản phẩm mô phỏng Tuy nhiên Ở nước ta hiện nay và trên thế giới các công trình nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính trong sản xuất surimi và sản phẩm mô phỏng còn rất ít, đặc biệt chưa có công trình khoa học nào công bố nghiên cứu sử dụng tinh bột biến tính liên kết ngang dòng phosphate trong sản xuất surimi cá hố và sản phẩm tôm surimi cá hố

và khảo sát ảnh hưởng của tinh bột biến tính liên kết ngang phosphate đến chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố theo thời gian bảo quản đông và gia nhiệt

Các nghiên cứu trên đây nhằm đưa ra giải pháp công nghệ mới từ đối tượng nguyên liệu cá hố là nguồn nguyên liệu mới trong công nghệ sản xuất surimi và sản phẩm tôm surimi cá hố ở Việt Nam

CHƯƠNG II

NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Nguyên liệu chính

Đối tượng nghiên cứu của luận án là cá hố thuộc: Bộ Perciformes; Họ

Trichiuridae; Chi Trichiurus; Loài T haumenla Cá hố được đánh

bắt theo phương pháp câu tại vùng biển Khánh Hòa có chiều dài toàn

thân từ 50 - 60cm, 350 – 400 g/con, cá tươi đạt tiêu chuẩn TCVN

3215:1988

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp sử dụng trong nghiên cứu là những phương

pháp thường quy, các phương pháp hiện đại như: đo lưu biến thực

phẩm, cắt lát lạnh tế bào, kính hiển vi soi nổi Đồng thời sử dụng các

phương pháp toán học trong quy hoạch thực nghiệm, ứng dụng phần

mềm Design Expert 6.0, The Unscrambler phiên bản 9.1 để thiết

lập các mô hình toán học và tối ưu hóa các thông số trong quá

trình xử lý số liệu

2.3 Thiết bị, hóa chất, phụ gia phục vụ nghiên cứu

- Thiết bị đo lưu biến thực phẩm; máy cắt lát lạnh tế bào; Thiết

bị chưng cất đạm NH3; Kính hiển vi soi nổi; Một số thiết bị đo cầm

tay; Các dụng cụ thí nghiệm;

- Các loại hóa chất, phụ gia sử dụng trong nghiên cứu đều có

nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, độ tinh khiết cao, đảm bảo độ tin cậy

trong phân tích các chỉ tiêu đặt ra

Nghiền trộn  13-15 phút

 Tạo hình

 Định hình 1h, t0 phòng

 Cấp đông

 Bao gói-bảo quản Hình 3.20 Qui trình sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố Giải thích quy trình

+ Nguyên liệu

Surimi cá hố được sản xuất theo quy trình đề xuất đạt loại một theo tiêu chuẩn TCVN 8682-2011

+ Rã đông, làm ráo: phục hồi trạng thái của surimi trước khi

làm đông

+ Phối trộn phụ gia: các chất phụ gia được bổ sung với tỷ lệ:

tinh bột biến tính 2,70%, sorbitol 0,89%, đường saccharose 1,10%,

hương tôm 0,05%

+ Nghiền trộn: thời gian nghiền trộn là 13 - 15 phút + Tạo hình: tạo hình dáng cho sản phẩm tôm surimi cá hố + Định hình: thời gian định hình là 1 giờ ở điều kiện nhiệt độ

phòng

+ Bao gói chân không - bảo quản: Sản phẩm được bao gói chân

không, bảo quản đông với nhiệt độ tâm sản phẩm ≤ -180C

Kết quả thực nghiệm cho thấy thời gian nghiền trộn là 13 phút

cho điểm cảm quan sản phẩm tôm surimi cá hố là tốt nhất, với thời

gian 15 phút cho độ bền đông kết của sản phẩm cao nhất Ở đây

không có sự biến thiên đáng kể về độ bền đông kết và chất lượng

cảm quan ở hai mốc thời gian này nên thời gian nghiền trộn tối ưu

được chọn trong khoảng từ 13 – 15 phút

3.3.3 Ảnh hưởng của tỷ lệ hương tôm đến chất lượng cảm quan

của sản phẩm tôm surimi cá hố

Bảng 3.19 Ảnh hưởng của tỷ lệ hương tôm đến điểm cảm quan

chung sản phẩm tôm surimi cá hố

Chỉ tiêu

Tỷ lệ hương tôm bổ sung (%) 0,03 0,04 0,05 0,06 0,07 Điểm cảm quan

chung (điểm)

18,17 18,32 18,74 18,70 17,24

Từ kết quả nghiên cứu ở Bảng 3.19 cho thấy với tỷ lệ hương tôm

0,05% thì chất lượng cảm quan của sản phẩm là tốt nhất Do vậy tỷ

lệ hương tôm 0,05% được chọn để bổ sung hương tôm trong quá

trình sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố

3.3.4 Đề xuất qui trình sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố

Surimi đông lạnh



Rã đông, làm ráo

 TBBT: 2,70% 

Sorbitol: 0,89% 

Đường: 1,10% 

Phối trộn phụ gia

 Hương tôm 0,05%



CHƯƠNG III

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 3.1 Kết quả xác định một số thành phần khối lượng và hóa học cơ bản của đối tượng cá hố

Kết quả phân tích cho thấy cá hố có thành phần khối lượng bao gồm thịt 40,8%; đầu 13,2%; da, gân, xương, vây 39,6%, nội tạng 6,4% Thành phần hóa học cơ bản gồm hàm lượng nước 77,98%, protein 16,82%, lipid 1,35% Cá hố là loài cá có hàm lượng mỡ khá thấp, cơ thịt có màu trắng nên thích hợp cho việc sử dụng làm nguyên liệu để sản xuất surimi nhưng tỷ lệ thịt lại không cao chỉ chiếm 40,8% tổng trọng lượng, thấp hơn tỷ lệ thịt của các loại cá khác như cá mối, cá đổng Cá hố có cấu trúc đặc thù là sợi cơ thịt khá ngắn, lỏng lẻo gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng surimi, đặc biệt là

độ dẻo, độ dai, độ bền đông kết của sản phẩm rất thấp

3.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố công nghệ đến độ dẻo,

độ dai (Độ uốn lát), độ bền đông kết của surimi cá hố 3.2.1 Nghiên cứu công đoạn rửa thịt cá hố bằng dung dịch cồn 3.2.1.1 Ảnh hưởng của dung dịch cồn đến độ bền đông kết surimi cá hố Kết quả nghiên cứu sự biến đổi nồng độ cồn, tỷ lệ thịt cá/dung dịch rửa, thời gian rửa đến độ bền đông kết surimi cá hố được thể hiện bằng phương trình hồi quy như sau:

Y1 = 363,5 + 26,8X1 + 31,3X2 – 9,5X3 - 22,5X1 X2 (3.1)

Độ bền đông kết phụ thuộc rất lớn vào nồng độ cồn trong dung dịch rửa lần một, với nồng độ cồn cao và tỷ lệ thịt cá/nước rửa thấp, thời gian rửa ngắn sẽ cải thiện được chất lượng surimi cá hố

Bảng 3.5 Kiểm chứng số liệu từ thực nghiệm và phương trình hồi qui

theo chế độ rửa thịt cá đã chọn STT Điều kiện Độ bền đông kết (g.cm)

X1 X2 X3 Từ phương trình Từ thực nghiệm

1 13,59 19,24 7,88 365,60 365,00

2 14,59 21,95 14,33 339,88 338,00

3 15,59 13,28 8,14 435,37 436,00

4 16,59 18,11 13,06 372,17 370,00

Kết quả kiểm chứng (Bảng 3.5) cho thấy sự phù hợp và tương quan

cao giữa kết quả tối ưu và kết quả kiểm chứng thực nghiệm Như vậy

phương trình hồi quy đề tài xây dựng là chính xác Kết quả nghiên cứu

tối ưu cho thấy khi rửa thịt cá hố bằng dung dịch cồn với nồng độ

15,59%, tỷ lệ thịt cá/dung dịch rửa là 13,28% và thời gian rửa là

8,14 phút thì surimi cá hố có độ bền đông kết đạt cao nhất

3.2.1.2 Kiểm định độ uốn lát và chất lượng cảm quan của surimi cá

hố khi rửa thịt cá bằng dung dịch cồn với nồng độ thay đổi xung

quanh điểm tối ưu

Bảng 3.6 Ảnh hưởng của nồng độ cồn trong dung dịch rửa đến độ

uốn lát và chất lượng cảm quan surimi cá hố

Các chỉ tiêu Nồng độ cồn trong dung dịch rửa (%)

15,55 15,57 15,59 15,61 15,63

Điểm cảm quan

chung (điểm)

18,28 18,37 18,65 18,68 18,52

Kết quả nghiên cứu kiểm chứng ảnh hưởng của nồng độ cồn

xung quanh điểm tối ưu tới chất lượng cảm quan và độ uốn lát của

surimi cho thấy có sự tương quan cao giữa độ bền đông kết, độ uốn

lát và chất lượng cảm quan của surimi với nồng độ dung dịch cồn sử

dụng rửa thịt cá hố

Hình 3.16 Ảnh chụp cấu trúc sản phẩm tôm surimi cá hố khi

phối trộn tinh bột biến tính làm phụ gia Kết quả chụp vi ảnh cấu trúc sản phẩm tôm surimi cá hố được thể hiện ở Hình 3.16 cho thấy tinh bột biến tính (thể hiện trên hình ảnh bằng các vệt màu trắng) đã đan xen vào cấu trúc của khối gel protein của sản phẩm tôm surimi phân bố khá đều làm cho trạng thái sản phẩm tôm surimi cá hố trở nên đồng đều và mịn, độ bền đông kết, độ uốn lát (độ dẻo, độ dai) tăng lên vì thế điểm cảm quan chung của sản phẩm tôm surimi cá hố được cải thiện đáng kể

3.3.2 Xác định thời gian nghiền trộn thích hợp trong sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố

Bảng 3.18 Ảnh hưởng của thời gian nghiền trộn đến điểm cảm quan chung và độ bền đông kết của sản phẩm tôm surimi cá hố

Các chỉ tiêu

Thời gian nghiền trộn (phút)

Điểm cảm quan chung (điểm)

18,17 18,32 18,74 18,70 17,24

Độ bền đông kết (g.cm)

Bảng 3.16 Kiểm chứng số liệu từ thực nghiệm và phương trình hồi

qui theo chế độ rửa thịt cá đã chọn

X1 X2 X3 Từ phương trình Từ thực nghiệm

Từ kết quả kiểm chứng ở Bảng 3.16 cho thấy có sự phù hợp và tương

quan cao giữa kết quả tính toán tối ưu và kết quả kiểm chứng thực

nghiệm Như vậy phương trình hồi quy đề tài xây dựng là chính xác

3.3.1.2 Ảnh hưởng của tinh bột biến tính đến độ uốn lát và chất

lượng cảm quan sản phẩm tôm surimi cá hố

Bảng 3.17 Ảnh hưởng của tinh bột biến tính đến độ uốn lát và chất

lượng cảm quan sản phẩm tôm surimi cá hố

Các chỉ tiêu

Tỷ lệ tinh bột biến tính (%) 2,66 2,68 2,70 2,72 2,74

Điểm cảm quan

chung (điểm)

18,46 18,80 18,89 18,77 18,55

Kết quả kiểm chứng chất lượng sản phẩm tôm surimi cá hố trong

vùng tỷ lệ bổ sung tinh bột biến tính tối ưu là tốt, đặc biệt cao nhất ở

giá trị tỷ lệ tinh bột biến tính đã tối ưu, sự biến động về chất lượng

surimi trong vùng khảo sát là rất thấp

3.2.2 So sánh chất lượng surimi cá hố rửa lần một bằng dung dịch cồn với chất lượng surimi cá hố rửa lần một bằng dung dịch acid acetic

Kết quả so sánh chất lượng cảm quan và độ bền đông kết của surimi cá hố rửa bằng qui trình của luận án đề xuất và qui trình sản xuất surimi cá hố rửa bằng dung dịch acid acetic 0,03% cho thấy khi rửa thịt cá hố lần một bằng dung dịch cồn với nồng độ 15,59 % thì độ bền đông kết của surimi cá hố đạt 438 g.cm cao gấp 1,32 lần so với

độ bền đông kết của surimi cá hố rửa bằng dung dịch acid acetic 0,03% Tương tự như vậy, điểm cảm quan chung tăng của surimi cá

hố đạt 18,70 điểm cao hơn gấp 1,09 lần so với điểm cảm quan chung của surimi cá hố rửa bằng dung dịch acid acetic 0,03%

A B

C Hình 3.4 Cấu trúc cơ thịt của cá hố nguyên liệu (A), sau khi rửa lần một bằng acid acetic 0,03% (B), sau khi rửa lần một bằng

dung dịch cồn 15,59% (C)

Kết quả cắt lớp tế bào và chụp vi ảnh cấu trúc của mô thịt cá hố

nguyên liệu cũng như các mẫu rửa thịt cá trên kính hiển vi soi nổi

Olympus IX 70 được trình bày trên Hình 3.4A cho thấy thịt cá hố

nguyên liệu có hàm lượng mỡ khá lớn thể hiện trên hình ảnh bằng các

vệt có mầu trắng nhợt, trong khi đó mẫu rửa thịt cá bằng dung dịch

acid acetic 0,03% vẫn còn các vệt lipid mặc dù lượng lipid còn lại ít

hơn mẫu nguyên liệu (Hình 3.4B) Mặt khác hình ảnh về mẫu thịt cá

hố rửa bằng dung dịch cồn nồng độ 15,59% gần như không thấy các

vệt trắng biểu hiện cho lipid, chứng tỏ phần lớn lipid đã bị loại bỏ

(Hình 3.4C)

3.2.3 Ảnh hưởng của chế độ ép tách nước đến chất lượng surimi

cá hố

Bảng 3.7 Ảnh hưởng của lực ép tách nước tới độ bền đông kết,

độ uốn lát và điểm cảm quan chung của surimi cá hố

Lực ép (kG/cm2) 0,17 0,19 0,21 0,23 0,25

Điểm CQ chung 15,69 16,52 18,08 17,78 16,44

Từ kết quả nghiên cứu ở Bảng 3.7 cho thấy với lực ép tách nước

0,21kG/cm 2 thì chất lượng cảm quan, độ bền đông kết và độ uốn lát

của surimi là tốt nhất Do vậy lực ép tách nước 0,21kG/cm 2 được lựa

chọn để ép thịt cá hố trong quá trình sản xuất surimi sau này

Y3 = 560,40 + 7,00X1 + 22,50 X2 + 23,25 X3 – 17,00 X1 X2 – 16,00 X1 X3 – 11,45X1

2

– 31,45X2

2

(3.3)

Hình 3.13 Biểu đồ biểu diễn ảnh hưởng và mối tương tác của các yếu

tố phụ gia đến độ bền đông kết của sản phẩm tôm surimi cá hố

Từ kết quả nghiên cứu mối tương quan giữa các yếu tố phụ gia tinh bột biến tính, sorbitol và đường cho thấy khi bổ sung các phụ gia này trong sản xuất sản phẩm tôm surimi cá hố thì độ bền đông kết của sản phẩm tăng, mức độ gia tăng độ bền đông kết khi bổ sung đường là cao nhất, sau

đó là sorbitol và tinh bột biến tính