THUỐC KHÁNG SINH PHENICOL- ĐẠI HỌC Y TP HCM, 2006

 Cấu trúc cloramphenicol gồm nhân benzen nitro hóa ở vị trí para,  chuỗi amino-2 propandiol-1,3  nhóm dicloracetyl..  Cloramphenicol có thể được tổng hợp hoàn toàn bằng phương pháp

THU C KHÁNG SINH Ố

PHENICOL

 Cấu trúc cloramphenicol gồm

 nhân benzen nitro hóa ở vị trí para,

 chuỗi amino-2 propandiol-1,3

 nhóm dicloracetyl

bốn đồng phân quang học, D(-)

threo có hoạt tính sinh học

bảo cloramphenicol có hoạt tính

CLORAMPHENICOL

O2N

NH

O

Cl Cl

 Cloramphenicol có thể được tổng hợp hoàn toàn

bằng phương pháp hóa học, nguyên liệu có thể đi từ :

ĐIỀU CHẾ

NO 2

H 3 C

O

Br 2

NO 2

O Br

NO 2

O

1 (CH 2 ) 6 N 4

2 HCl

+ Ac 2 O

NO 2

O H O

NO 2

O H N O

H 3 C

OH 2-aceto-4'-nitro

acetophenone

2-aceto-3-hydroxy-4'-nitropropiophenone (II)

2-amino-4'-nitroaceto phenone hydrochloride (I)

I

II

Al[OCH(CH 3 ) 2 ] 3

HO-CH(CH 3 ) 2

Aluminum

H N O

H 3 C

OH DL-threo-2-acetomido 1-(4-nitrophenyl)-1,3-propanediol

OH

OCH 3

O

Cl Cl

methyl-dichloroacetate

NO 2

H 2 N

OH DL-threo-2-amino 1-(4-nitrophenyl)-1,3-propanediol (III)

OH HCl

III

D-camphosulfunic

acid

NO 2

H 2 N OH D(-)threo-2-amino 1-(4-nitrophenyl)-1,3-propanediol (III)

OH

NO 2

H

OH

OH

O Cl Cl

Nhóm nitro thơm

N-arylhydroxylamin,  chuyển thành dẫn chất

hydroxamic (khi tác dụng với benzoyl clorid),  tạo

hiện, sau đó chuyển thành màu cam

TÍNH CHẤT HÓA HỌC

Do nhóm dicloacetyl

dung dịch chứa ion Cl- cho phản ứng trầm hiện với

gem-diclo: đun cách thủy cloramphenicol với pyridin và NaOH, màu đỏ xuất hiện

TÍNH CHẤT HÓA HỌC

Do nhóm alcol bậc nhất

trong nước  dùng cho trẻ em

tiêm

TÍNH CHẤT HÓA HỌC

 kết dính 50 S của ribosom  t-ARN không giải mã

được  ngăn chận quá trình sinh tổng hợp protein

CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG

Phổ kháng khuẩn tương đối rộng nhưng bị đề kháng rất nhanh, chủ yếu tác dụng trên vi khuẩn gram âm:

 Vi khuẩn gram dương: Streptococcus pneumoniae,

Corynebacterium

 Vi khuẩn gram âm: Neisseria gonorhoea, N

eningitides, Salmonella, shigella, Haemophilus,

Campylobacter.

 Vi khuẩn kỵ khí: Clostridium, Bacteroides

PHỔ KHÁNG KHUẨN

 Sự đề kháng qua trung gian plasmid

hóa của cloramphenicol, dẫn chất ấy không kết hợp được với ribosom của vi khuẩn, làm mất tác dụng của thuốc

SỰ ĐỀ KHÁNG

 Rối loạn tiêu hóa: buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy

niêm mạc (miệng và âm đạo)

Rối loạn tủy xương (dùng lâu ngày, liều cao), có thể phục hồi

Thiếu máu không tái tạo (pancytopenia) chỉ xảy ra cá biệt ở những bệnh nhân đặc ứng do di truyền (tỉ lệ khoảng 1/30000), không phục hồi

ĐỘC TÍNH VÀ TAI BIẾN

 Hội chứng xám:

Với trẻ sơ sinh do chức năng chuyển hóa và chức năng thận chưa hoàn chỉnh, vừa chuyển hóa ít vừa thải hồi chậm do đó có thể tích lũy thuốc gây hội chứng xám (grey heatme): nôn mữa, thân nhiệt hạ,

da xám, choáng và trụy tim mạch

ĐỘC TÍNH VÀ TAI BIẾN

 Tai biến loại Herxheimer:

Khi trị bệnh sốt thương hàn, hoặc bệnh bruxella hay bệnh ho gà, dùng cloramphenicol với liều tấn công mạnh, vi khuẩn chết quá nhiều, phóng thích hàng loạt nội độc tố có thể gây ra viêm phúc mạc, xuất huyết ruột, hạ thân nhiệt bất thình lình, suy tim mạch trầm trọng

ĐỘC TÍNH VÀ TAI BIẾN

 Cloramphenicol chỉ được dùng khi cần thiết

và phó thương hàn, nhiễm trùng Haemophilus nhất là khi chúng định vị trong não

do Bacteroides

cloramphenicol được giới hạn trong những nhiễm trùng các vi khuẩn nhạy cảm

CHỈ ĐỊNH

Nhóm nitro ở vị trí p-thay bằng methyl-sulfonyl (CH3-SO2).

yếu cho nhiễm trùng tiểu, đặc biệt bệnh lậu

THIAMPHENICOL

SO 2

H N

OH

OH

O

Cl Cl

CH 3

The end