Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư của các dự án FDI

Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư của các dự án FDI

cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - tự do - hạnh phúc

bản cam đoan

Kính gửi: Bộ môn Kinh tế Đầu t trờng Đại học Kinh tế Quốc dân

Tôi là: Cao Tiến Đạt

Sinh viên lớp: Kinh tế Đầu t 46B

Mã số sinh viên: CQ460565

Tôi xin cam đoan chuyên đề "Một số giải pháp hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu t của dự án

FDI tại Việt Nam" là công trình nghiên cứu và làm việc độc lập của tôi, không có sự sao chép nội

dung trái phép Nếu không tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trớc nhà trờng và Bộ môn.

Hà Nội, ngày 25 tháng 4 năm 2007

Ngời làm đơn

Cao Tiến Đạt

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

Danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ 7

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ DỰ ÁN FDI VÀ CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ CỦA DỰ ÁN FDI 3

I Lí luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài và dự án FDI 3

1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài: 3

1.1 Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài: 3

1.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài: 4

2 Dự án FDI: 4

2.1 Khái niệm dự án FDI: 4

2.2 Vai trò của dự án FDI: 5

2.2.1 Với nhà đầu tư nước ngoài: 5

2.2.2 Với nước nhận đầu tư: 6

2.3 Đặc trưng của dự án FDI: 7

2.4 Phân loại dự án FDI: 9

2.5 Chu kì của một dự án FDI: 10

II Chuẩn bị đầu tư của dự án FDI 13

1 Khái niệm về chuẩn bị đầu tư của dự án FDI 13

2 Các công việc nhà đầu tư nước ngoài và cơ quan quản lý Nhà nước của nước nhận đầu tư trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư : 14

2.1 Nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Việt nam: 15

2.1.1 Về phía nhà đầu tư nước ngoài: 15

2.1.2 Các hoạt động từ phía cơ quan quản lý Nhà nước Việt nam: 16

2.2 Lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi, tìm đối tác phía Việt nam (nếu có): 22

2.2.1 Nghiên cứu tổng quát kinh tế - xã hội của dự án: 23

2.2.2 Nghiên cứu thị trường đối với sản phẩm của dự án: 23

2.2.3 Nghiên cứu tổ chức bộ máy quản lý của dự án: 24

2.2.4 Nghiên cứu công nghệ của dự án: 25

2.2.5 Nghiên cứu tài chính của dự án: 25

2.2.6 Nghiên cứu hiệu quả kinh tế - xã hội: 26

2.3 Thủ tục pháp lý trong cấp giấy chứng nhận đầu tư với dự án FDI 27

2.3.1 Chuẩn bị hồ sơ dự án ( hoạt động của nhà đầu tư): 28

2.3.2 Trình tự cấp giấy chứng nhận đầu tư ( hoạt động của cơ quan Nhà nước bên phía Việt nam): 30

2.3.3 Nhà đầu tư nhận giấy chứng nhận đầu tư, chuẩn bị cho giai đoạn triển khai dự án: 33

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ CỦA CÁC DỰ ÁN FDI TẠI VIỆT NAM 34

I.Tổng quan về quá trình thu hút và triển khai FDI của Việt nam qua 20 năm (1987 – 2007)34 1.Tình hình thu hút FDI: 34

1.1.Số lượng dự án FDI được cấp mới: 34

1.2 Tình hình tăng vốn đầu tư (1988-2007): 37

1.3 Quy mô dự án : 39

1.4 Tình hình rút giấy phép đầu tư, giải thể trước thời hạn: 40

2.Chất lượng (hiệu quả) của các dự án đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư ( hoặc giấy phép đầu tư) đối với kinh tế - xã hội: 43

2.1.Mặt tích cực: 43

2.2 Mặt hạn chế: 45

3 Nhận xét: 46

3.1 Ưu điểm: 46

3.2 Nhược điểm: 47

II.Thực trạng chuẩn bị đầu tư của dự án FDI ở Việt nam: 48

1.Về phía cơ quan quản lý Nhà nước về đầu tư: 48

1.1.Quá trình hoàn thiện của khung pháp lý cho hoạt động đầu tư nước ngoài: 49

1.2.Thực trạng xúc tiến đầu tư: 51

1.2.1.Hoạt động tạo dựng hình ảnh: 51

1.2.2.Các biện pháp nhằm thu hút các nhà đầu tư tiềm năng: 51

1.2.3.Cung cấp các dịch vụ về đầu tư: 52

1.3.Hoạt động cấp giấy chứng nhận đầu tư: 52

2.Về phía nhà đầu tư: 53

2.1 Về phía các bên Việt nam trong liên doanh: 53

2.2.Về phía nhà đầu tư nước ngoài: 54

2.2.1.Trong giai đoạn nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư: 54

2.4.2 Hoạt động soạn thảo dự án FDI: 55

III.Đánh giá công tác chuẩn bị đầu tư của dự án FDI thời gian qua (1988 – 2007) 55

1.Thành tích: 55

2.Các tồn tại trong chuẩn bị đầu tư của dự án FDI: 56

2.1 Về phía nhà đầu tư nước ngoài: 56

2.1.1 Thiếu thông tin về quy hoạch đất đai, cơ sở hạ tầng: 56

2.2.2.Nhà đầu tư chưa thích nghi với hệ thống pháp luật của Việt nam cũng như thiếu năng lực tài chính thực hiện dự án: 59

2.2.3.Bước nghiên cứu thị trường chưa đầy đủ: 60

2.3.Cơ quan quản lý Nhà nước về đầu tư : 60

2.3.1.Thiếu quy hoạch phát triển ngành, vùng, lãnh thổ: 60

2.3.2.Các cơ quan, đơn vị có chuyên môn cao trong soạn thảo dự án FDI còn ít: 62

2.3.3.Hạn chế trong hoạt động xúc tiến đầu tư của các tỉnh, thành phố: 62

2.3.4.Công tác quản lý đầu tư còn có nhiều yếu kém: 63

2.4.Bên Việt nam trong liên doanh: 64

3.Nguyên nhân của những tồn tại trên: 64

3.1.Về phía các nhà đầu tư nước ngoài: 65

3.2.Về phía Việt nam: 65

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ CỦA DỰ ÁN FDI 67

1.Kinh nghiệm của một số nước trong hỗ trợ chuẩn bị đầu tư với dự án FDI cho nhà đầu tư nước ngoài: 67

1.1.Kinh nghiệm của Trung Quốc: 67

1.2.Kinh nghiệm của Thái Lan: 68

1.3.Kinh nghiệm của Malaysia: 68

1.4.Bài học kinh nghiệm với Việt nam: 68

2 Định hướng thu hút đầu tư nước ngoài giai đoạn 2006 – 2010: 70

3 Một số giải pháp cụ thể: 71

3.1 Về phía Nhà nước: 71

3.1.1 Đảm bảo các cam kết về quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài: 71

3.1.2 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư nước ngoài theo hướng đồng bộ, tăng cường tính minh bạch, dự đoán được: 72

3.1.3 Hoàn thiện công tác quy hoạch ngành, vùng lãnh thổ: 73

3.1.4 Tăng cường quản lý Nhà nước trong cấp giấy chứng nhận đầu tư: 73

3.1.5 Cải cách hành chính trong tiến hành thủ tục đầu tư theo hướng minh bạch, giảm bớt các thủ tục phiền hà: 74

3.1.6 Cần có cơ quan chuyên trách về xúc tiến đầu tư: 75

3.2 Về phía các địa phương, ban quản lý KCN: 75

3.2.1.Nâng cao chất lượng công tác quy hoạch: 75

3.2.2.Nâng cao chất lượng hoạt động xúc tiến đầu tư cũng như trong cấp giấy chứng nhận đầu tư: 76

3.3.Về phía các bộ ngành: 77

3.3.1.Hoàn thiện các quy định chuẩn mực, định mức trong ngành mình phụ trách: 77

3.3.2.Giảm thiểu các thủ tục hành chính phiền hà cho nhà đầu tư: 77

3.3.3.Tăng cường sự phối hợp với các địa phương, ban quản lý KCN: 78

3.4.Về phía các nhà đầu tư: 78

3.4.1.Về phía các bên Việt nam trong liên doanh: 78

3.4.2.Về phía các nhà đầu tư nước ngoài: 78

3.5.Về phía Cục đầu tư nước ngoài: 79

3.5.1.Trong xây dựng pháp luật và chính sách: 79

3.5.2.Trong thực hiện quản lý Nhà nước về hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài: 80

3.5.3.Về xúc tiến đầu tư và hợp tác quốc tế: 80

KẾT LUẬN 82

Danh mục tài liệu tham khảo 83

Danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ

Tra

ng

Hình 1.1 – Chu trình của một dự án FDI Error: Reference source not found Hình 1.2 - Các điểm mốc thực hiện trong dự án FDI Error: Reference source not found

Hình 1.3 – Các công việc cần thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư Error: Reference source not found Hình 1.4 – Thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư Error: Reference source not found

Hình 1.5 – Các bước công việc trong hoàn thiện thủ tục pháp lý của dự án FDI Error: Reference source not found Hình 1.6 – Quy trình đăng kí đầu tư Error: Reference source not found Hình 1.7 – Quy trình thẩm tra dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận của TTCP Error: Reference source not found Hình 1.8 – Quy trình thẩm tra dự án không thuộc thẩm quyền chấp thuận Error: Reference source not found của TTCP Error: Reference source not found Hình 2.1 – Tỷ lệ dự án giải thể/ cấp mới trên tổng số dự án đăng kí Error: Reference source not found

Hình 2.2 – Nguyên nhân của các dự án FDI bị giải thể Error: Reference

source not foundBảng 2.1 – Quy mô, số lượng dự án FDI được cấp mới giai đoạn 1988 - 2007 35 Bảng 2.2 – Quy mô, số lượng dự án FDI tăng vốn giai đoạn 1988 - 2007 38 Bảng 2.3 – Số lượng dự án bị giải thể giai đoạn 1988 -2007 41

LỜI MỞ ĐẦU

Bắt đầu từ khi Luật Đầu tư nước ngoài ra đời vào cuối năm 1987, đến hết năm

2007, nước ta đã thu hút gần 100 tỉ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI nhằm

bổ sung vốn cho phát triển kinh tế, tạo đà cho sự tăng trưởng Đặc biệt, từ năm 2003 đến nay, lượng vốn FDI vào nước ta liên tục tăng, với tốc độ năm sau bằng khoảng 1,5 lần năm trước và đến năm 2007 đã đạt mốc kỷ lục 20,3 tỷ USD Để đạt được tốc

độ cao như vậy chúng ta có thể kể đến rất nhiều nguyên nhân như tình hình chính trị -

an ninh tiếp tục được duy trì ổn định, hệ thống chính sách đầu tư được cải cách, cơ sở

hạ tầng đã nâng cấp và phát triển hơn… Tựu chung lại, tất cả các yếu tố đó đều phản ánh môi trường đầu tư của nước ta đã được cải thiện ngày càng tốt hơn và sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đến môi trường đầu tư tại Việt nam ngày càng lớn

Tuy nhiên, số lượng cũng như quy mô của dự án FDI không ngừng tăng lên nhưng hiệu quả đầu tư vẫn còn thấp, hệ số ICOR của Việt nam là 4.4, vẫn ở mức cao

so với các nước trong khu vực, đồng thời số lượng các dự án bị giải thể cũng tăng qua các năm Từ đó, vấn đề sử dụng có hiệu quả dòng vốn đầu tư nước ngoài được đặt ra, các dự án cần phải được cân nhắc kĩ lưỡng trước khi ra quyết định đầu tư của nhà đầu tư hay ra quyết định cấp giấy chứng nhận đầu tư cho dự án FDI về phía các

cơ quan quản lý Nhà nước về đầu tư Vấn đề thực hiện chuẩn bị đầu tư sao cho tốt, tránh được những khó khăn trong giai đoạn tiếp theo được đặt ra Vì vậy, em chọn đề

tài: “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư của các dự án

FDI” làm chuyên đề thực tập của mình Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết cấu của

chuyên đề bao gồm 3 chương:

Chương I: Những vấn đề lí luận chung về dự án FDI và chuẩn bị đầu tư của dự án FDI

Chương II: Thực trạng chuẩn bị đầu tư của các dự án FDI tại Việt nam (1988 -2007)

Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư đối với dự án FDI

Do lượng kiến thức hạn chế nên chuyên đề này không thể tránh khỏi sai sót

Em mong nhận được sự đóng góp, chỉ bảo của các thầy cô Em xin chân thành cảm

ơn cô giáo – Thạc sỹ Nguyễn Thu Hà đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề này

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ DỰ ÁN FDI VÀ

CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ CỦA DỰ ÁN FDI

I Lí luận chung về đầu tư trực tiếp nước ngoài và dự án FDI

1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài:

1.1 Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài:

Trong xu hướng toàn cầu hóa, nhất thể hóa nền kinh tế thế giới hiện nay, hoạt động thương mại quốc tế ngày càng phát triển sâu, rộng Nếu như trước đây, hoạt động thương mại quốc tế chỉ bao gồm xuất khẩu hàng hóa thì hiện nay hoạt động này

đã được mở rộng sang cả hoạt động, bảo hiểm, tài chính…Trong đó, đầu tư nước ngoài là sự di chuyển các nguồn lực từ nước này sang nước khác để tiến hành hoạt động đầu tư nhằm tìm kiếm lợi ích hữu hình hay vô hình Về bản chất, đây là hình thức xuất khẩu tư bản, một hình thức cao hơn của xuất khẩu hàng hóa, cùng hỗ trợ và

bổ sung cho nhau trong quá trình chiếm lĩnh thị trường của các tập đoàn, công ty đa quốc gia hay xuyên quốc gia hiện nay

Theo định nghĩa và phân loại trong “Tài liệu hướng dẫn về Cán cân Thanh toán” của của quỹ tiền tệ quốc tế IMF (International Monetary Fund), đầu tư nước ngoài của tư nhân được chia làm 3 loại: đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp và phương

thức đầu tư khác Trong đó đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment, FDI) là một công cuộc đầu tư ra khỏi biên giới quốc gia, trong đó người đầu tư trực tiếp (direct investor) đạt được một phần hay toàn bộ quyền sở hữu lâu dài một doanh nghiệp đầu tư trực tiếp (direct investment enterprise) trong một quốc gia khác

Quyền sở hữu này phải tối thiểu là 10% tổng số cổ phiếu mới được công nhận là FDI Cũng theo hướng trên, cách định nghĩa của OECD lại đưa ra một mức chuẩn về tỉ lệ

góp vốn: “một doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là một doanh nghiệp liên doanh hoặc không liên doanh trong đó nhà đầu tư trực tiếp sở hữu tối thiểu là 10% cổ phần phổ thông hoặc 15% quyền biểu quyết.” Điểm mấu chốt trong hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài chính là quyền kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp Tuy nhiên, không phải mọi quốc gia đều sử dụng ngưỡng 10% để xây dựng

định nghĩa đầu tư trực tiếp nước ngoài Bởi vậy các số liệu thống kê lượng vốn FDI của các tổ chức khác nhau có thể không giống nhau Theo Luật đầu tư 2005 của Việt nam, đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt nam vốn bằng tiền và tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư.

Như vậy, FDI sẽ tạo thành một mối quan hệ lâu dài giữa một công ty chủ quản ( người đầu tư trực tiếp) và một công ty phụ thuộc ( doanh nghiệp đầu tư trực tiếp) đặt tại một quốc gia khác với quốc gia của công ty chủ quản Công ty chủ quản không nhất thiết phải kiểm soát toàn bộ hoạt động của công ty phụ thuộc (trong trường hợp công ty chủ quản không chiếm đa số cổ phiếu của công ty phụ thuộc) và phần FDI chỉ tính trong phạm vi tỉ lệ sở hữu của công ty phụ thuộc

1.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài:

Có 2 hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài phổ biến:

• Đầu tư mới - Greenfield Investment (thành lập mới doanh nghiệp

liên doanh hoặc 100% vốn nước ngoài)

• Mua lại và sáp nhập -Merger & Acquisition (mua lại và sáp nhập

một doanh nghiệp hiện có hoặc mua cổ phiếu của các công ty cổ phần hoặc đã được

2.1 Khái niệm dự án FDI:

Để có thể tiến hành hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài, các tổ chức kinh tế hay cá nhân nước ngoài cần phải tìm hiểu về các yếu tố của nước mà mình dự định

bỏ vốn: môi trường đầu tư, thị trường… để có quyết định đầu tư Muốn vậy, họ phải

có chương trình, kế hoạch cụ thể cho hoạt động của mình trong một thời gian nhất

định Điều này được thể hiện thông qua việc các nhà đầu tư nước ngoài soạn thảo dự

án đầu tư và tiến hành theo các thủ tục pháp lý nhất định của nước nhận đầu tư để được cấp giấy chứng nhận đầu tư hay các nhà đầu tư nước ngoài phải tiến hành đầu

tư thông qua các dự án, gọi là dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (dự án FDI) Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về dự án FDI tùy theo góc độ tiếp cận

Nếu xét về mặt hình thức, dự án FDI là một tập hồ sơ, tài liệu do nhà đầu tư nước ngoài trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các kế hoạch hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài tại nước nhận đầu tư trong tương lai nhằm đạt được một mục tiêu nhất định

Nếu xét về mặt nội dung, dự án FDI bao gồm toàn bộ các hoạt động có liên quan tới nhau, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ về thời gian, địa điểm tiến hành thông qua việc sử dụng các nguồn lực hiện có để tạo ra các kết quả nhất định trong tương lai đi kèm với thực hiện được các mục tiêu đã định của dự án

Như vậy, một cách chung nhất, có thể hiểu dự án FDI là dự án đầu tư do các

tổ chức kinh tế và cá nhân ở nước ngoài tự mình hoặc cùng các tổ chức kinh tế hay cá nhân ở nước tiếp nhận đầu tư bỏ vốn đầu tư và trực tiếp quản lý, điều hành để thu lợi nhuận trong kinh doanh

2.2 Vai trò của dự án FDI:

Các dự án FDI được tiến hành tại nước nhận đầu tư tạo ra các tác động to lớn đối với cả nhà đầu tư nước ngoài lẫn nước tiếp nhận đầu tư

2.2.1 Với nhà đầu tư nước ngoài:

Xu thế cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các tập đoàn kinh tế trên thế giới đòi hỏi họ phải luôn tìm cách đổi mới công nghệ và mục tiêu quan trọng nhất đối với họ

là giảm tối đa giá thành cũng như mở rộng thị trường sản phẩm Thực hiện dự án FDI tại nước có thị trường rộng lớn, nguồn nguyên liệu đầu vào dồi dào, chi phí rẻ là phương tiện hữu hiệu đối với họ để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Đồng thời, thông qua thực hiện dự án FDI, nhà đầu tư nước ngoài có cơ hội để mở rộng thị trường sản phẩm của mình, được hưởng các ưu đãi của nước nhận đầu tư về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu… của nước nhận đầu tư nhằm làm giảm giá thành sản

xuất, tăng tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, từ đó làm tăng lợi nhuận.

Bên cạnh đó, thực hiện dự án FDI tại nước tiếp nhận đầu tư cũng giúp cho nhà đầu tư nước ngoài tránh hàng rào thuế quan khi xuất khẩu trực tiếp sản phẩm sang nước nhận đầu tư, đồng thời tiết kiệm chi phí vận chuyển sản phẩm tới thị trường tiêu thụ Ngoài ra, thông qua chuyển giao công nghệ qua các dự án FDI họ có thể kéo dài chu kì sống của các công nghệ đã cũ đối với họ nhưng với nước nhận đầu tư, đó vẫn

là công nghệ mới, tạo ra năng suất lao động cao hơn

Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm tới việc đưa ra một dự án khả thi, đây là căn cứ để họ quyết định bỏ vốn đầu tư cũng như

là cơ sở để họ trình lên cơ quan có thẩm quyền tại nước tiếp nhận đầu tư để xin cấp giấy chứng nhận đầu tư, được hưởng các ưu đãi, được cấp đất, cấp phép xây dựng trong giai đoạn thực hiện dự án…Ngoài ra, đây cũng là căn cứ để họ thuyết phục các

tổ chức tín dụng tài trợ vốn cho dự án của mình thông qua chứng minh tính khả thi của dự án về mặt tài chính

2.2.2 Với nước nhận đầu tư:

Thông qua tiếp nhận các dự án FDI, các nước tiếp nhận đầu tư có thể gia tăng tổng sản phẩm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra điều kiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, đồng thời nâng cao trình độ công nghệ, tạo việc làm…Bên cạnh đó, việc thực hiện các dự án FDI cũng tạo ra tác động tràn đối với các khu vực kinh tế trong nước Thông qua liên doanh, liên kết, hợp tác trong cung cấp đầu vào cho các dự án FDI, các doanh nghiệp trong nước có thể học hỏi được kinh nghiệm quản lý, mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm của mình, các tổ chức tín dụng trong nước: ngân hàng, bảo hiểm…cũng có thể tham gia tài trợ vốn hay cung cấp dịch vụ của mình cho dự án FDI Thực tế hiện nay cho thấy, các nước đang phát triển đang cạnh tranh với nhau trong thu hút nguồn vốn FDI vào nước mình thông qua những chính sách ưu đãi, xúc tiến đầu tư từ chính phủ các nước này, điều đó khẳng định vai trò quan trọng của nguồn vốn FDI nói chung cũng như việc thực hiện các dự án FDI nói riêng trong nền kinh tế của mỗi nước

Để có thể tiến hành đầu tư vào nước sở tại, nhà đầu tư nước ngoài phải qua

bước nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư: nghiên cứu thị trường, chính sách pháp luật…để từ đó lập ra báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi trình lên cơ quan có thẩm quyền của nước nhận đầu tư để xin giấy chứng nhận đầu

tư Đây cũng là căn cứ để nước nhận đầu tư xem xét tính khả thi của dự án Nếu một

dự án đầu tư gây ô nhiễm môi trường nhưng lại chọn vị trí đặt ở khu đông dân cư thì cũng không được chính quyền nước tiếp nhận đầu tư chấp nhận hay một dự án có thể thực hiện được tại thời điểm hiện tại nhưng chính quyền nước nhận đầu tư xét thấy ảnh hưởng nếu thực hiện dự án trong tương lai thì có thể họ cũng từ chối cấp giấy chứng nhận đầu tư

2.3 Đặc trưng của dự án FDI:

Với đặc thù là có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài nên dù có những điểm giống so với các dự án trong nước ở tính mục tiêu của dự án, việc huy động và

sử dụng các nguồn lực ở hiện tại, tiến hành theo một chu trình cụ thể từ chuẩn bị đầu

tư đến thực hiện dự án và kết thúc dự án, các dự án FDI cũng có những đặc trưng riêng, chứa đựng nhiều yếu tố phức tạp hơn:

Một là, sự tham gia và trực tiếp quản lý và điều hành của nhà đầu tư nước

ngoài Tùy theo hình thức đầu tư mà mức độ tham gia từ phía nhà đầu tư nước ngoài cũng khác nhau Đối với hình thức dự án 100% vốn nước ngoài, chủ đầu tư nước ngoài sẽ trực tiếp điều hành, quản lý đối với vốn đầu tư của mình Trong hình thức liên doanh, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài tùy thuộc vào mức đô góp vốn của hai bên Do có sự tham gia quản lý, điều hành của nhà đầu tư nước ngoài với quan điểm về quản lý, điều hành cũng như ngôn ngữ, phong tục tập quán khác nhau nên sự thống nhất giữa các bên trong quản lý (đặc biệt trong hình thức liên doanh) là rất khó khăn Bên cạnh đó, với sự tham gia của yếu tố nước ngoài, bên cạnh động cơ lợi nhuận cũng cần chú ý đến các động cơ chính trị xã hội có thể bị che đậy bởi các hoạt động kinh tế đòi hỏi các cơ quan quản lý cấp giấy chứng nhận đầu tư phải xem xét tới động cơ của nhà đầu tư nước ngoài Ngoài ra, cũng do có yếu tố nước ngoài nên việc xem xét cấp giấy chứng nhận đầu tư gặp nhiều khó khăn hơn do thiếu thông tin về năng lực tài chính, quản lý của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt đối với nhà đầu tư

nước ngoài lần đầu đầu tư vào Việt Nam.

Hai là, dự án FDI chịu sự chi phối đồng thời của nhiều hệ thống pháp luật

khác nhau của cả nước đi đầu tư cũng như nước nhận đầu tư cũng như các thông lệ quốc tế, mối quan hệ về hợp tác về kinh tế giữa các quốc gia Do đó, để tiến hành các hoạt động đầu tư tại nước nhận đầu tư đòi hỏi nhà đầu tư nước ngoài phải tìm hiểu và thích nghi với hệ thống pháp luật tại nước sở tại trong quá trình thực hiện dự án của mình Ở đa phần các nước đang phát triển, trong giai đoạn đầu thu hút FDI, để bảo vệ các ngành sản xuất trong nước nên vẫn có những phân biệt đối xử giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài về thủ tục pháp lý cũng như giá cả dịch vụ… đòi hỏi nhà đầu tư nước ngoài cần tìm hiểu kĩ về các quy định đối với mình khi tiến hành chuẩn bị đầu tư

Ba là, dự án FDI được tiến hành gắn liền với hoạt động chuyển giao công

nghệ Bên cạnh một lượng vốn lớn được đầu tư, các nhà đầu tư nước ngoài khi tiến hành đầu tư cũng đưa vào nước nhận đầu tư các công nghệ hiện đại so với nước nhận đầu tư, kinh nghiệm quản lý tiên tiến… mà nước nhận đầu tư có thể học hỏi, tạo ra

“tác động tràn” đối với nước tiếp nhận đầu tư Bên cạnh đó, các dự án FDI thường hướng về xuất khẩu nên thông qua các dự án FDI, nước tiếp nhận đầu tư có thể học hỏi được phía nước ngoài về cách thức tiếp cận thị trường cũng như mở rộng thị trường xuất khẩu Tuy nhiên, có nhiều trường hợp công nghệ được chuyển giao thường không phải là công nghệ hiện đại, giá trị không đúng như trong khai báo của nhà đầu tư nước ngoài nên nếu trình độ công nghệ của nước nhận đầu tư chưa cao sẽ chấp nhận công nghệ lạc hậu được đưa vào nước mình Đây cũng là thực trạng chung với các nước đang phát triển trong thu hút vốn FDI Điều này cũng tạo ra khó khăn cho các cơ quan cấp giấy chứng nhận đầu tư khi thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án FDI

Bốn là, dự án FDI chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro, tính phức tạp Các dự án FDI

thường được tiến hành ở những thị trường mới so với nhà đầu tư nước ngoài Họ lựa chọn nơi này để đầu tư chủ yếu vì sức hấp dẫn của thị trường, nguồn cung các nguyên liệu đầu vào… nhằm giảm giá thành sản xuất Do đây là thị trường mới nên

đòi hỏi nhà đầu tư nước ngoài cần có thời gian tìm hiểu nhiều hơn trước khi tiến hành đầu tư.

2.4 Phân loại dự án FDI:

Có nhiều cách khác nhau để phân loại dự án FDI tùy theo mục đích quản lý hay đánh giá dự án Theo đó, người ta có thể phân loại dự án FDI theo một số tiêu thức như:

Theo hình thức đầu tư, dự án FDI được chia thành: dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC, dự án liên doanh, dự án 100% vốn nước ngoài, dự án theo hình thức BOT Mỗi hình thức đầu tư này lại gắn liền với một cơ cấu tổ chức, quản lý khác nhau Thông qua việc phân chia dự án theo từng hình thức đầu tư này, các cơ quan quản lý đầu tư có thể đánh giá, xem xét tình hình, sự phát triển cũng như xu hướng chuyển đổi của từng hình thức đầu tư theo thời kì, giai đoạn Ví dụ như ở Việt Nam trước đây, hình thức đầu tư liên doanh chiếm đa số thì hiện nay hình thức 100% vốn nước ngoài với những ưu thế nhà đầu tư nước ngoài có thể hoàn toàn trực tiếp quản lý với dự án chiếm đa số trong các loại hình đầu tư

Theo lĩnh vực đầu tư, dự án FDI có thể được chia thành dự án FDI đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp, nông lâm ngư nghiệp và dịch vụ Sự phân chia theo tiêu thức này gắn liền với cơ cấu ngành của nền kinh tế Từ đó có thể đánh giá được tác động của các dự án FDI đối với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung cũng như vai trò của khu vực FDI với sự phát triển của từng ngành nói riêng để có những biện pháp điều chỉnh hay những biện pháp khuyến khích kịp thời

Theo địa giới hành chính, có thể phân chia dự án FDI theo các địa phương và vùng lãnh thổ Việc so sánh cũng như đánh giá số lượng dự án FDI tại các địa phương khác nhau cho phép tìm ra các nguyên nhân giải thích tại sao có địa phương

dù ở vị trí thuận lợi nhưng vẫn chưa thu hút được nhiều dự án FDI tương xứng với tiềm năng của mình để từng địa phương có thể nhìn nhận, xem xét, dựa trên mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mình đưa ra các biện pháp thích hợp nhằm thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tiến hành đầu tư tại tỉnh mình

Bên cạnh các tiêu thức trên, các dự án FDI có thể được phân chia theo một số

tiêu thức khác như: dựa vào mức độ tập trung của các dự án FDI có thể chia thành dự

án FDI đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và các dự

án FDI độc lập nằm ngoài khu công nghiệp; dựa vào đối tác đầu tư nước ngoài có thể phân chia dự án FDI theo từng đối tác riêng để có những biện pháp riêng nhằm đánh giá cũng như đưa ra các biện pháp nhằm thu hút FDI theo từng đối tác riêng

Như vậy, có nhiều cách phân loại dự án FDI khác nhau tùy theo mục đích quản lý cũng như đánh giá về tình hình thu hút FDI theo từng giai đoạn, thời kì nhằm đưa ra các biện pháp phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

2.5 Chu kì của một dự án FDI:

Cũng giống như các dự án khác, dự án FDI được tiến hành trong một khoảng thời gian cụ thể và được tiến hành theo một chu trình nhất định từ khi chỉ còn là ý tưởng của nhà đầu tư cho đến khi dự án kết thúc gọi là chu kì của dự án đầu tư Chu

kì của một dự án FDI có thể được hiểu là các thời kì, giai đoạn mà dự án FDI trải qua, bắt đầu từ khi có ý tưởng đầu tư cho đến khi kết thúc dự án Các thời kì, giai đoạn này được đánh dấu bằng các sự kiện hay điểm mốc để chuyển sang giai đoạn tiếp theo

Nếu xét một cách tổng quát, một dự án nói chung hay một dự án FDI nói riêng trải qua ba giai đoạn lớn theo chu trình sau:

Hình 1.1 – Chu trình của một dự án FDI

Theo như hình trên, chu trình của một dự án FDI được bắt đầu từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư với việc bắt đầu nghiên cứu tìm hiểu cho dự án đến khi được nước tiếp nhận đầu tư chấp thuận, cấp giấy phép đầu tư Giai đoạn thực hiện dự án bắt đầu

từ khi dự án được hình thành về mặt pháp lý tức là được cấp giấy chứng nhận đầu tư cho đến khi dự án ngừng hoạt động Giai đoạn kết thúc dự án tiến hành đánh giá,

thanh lý tài sản cũng như giải quyết công ăn việc làm cho công nhân Như vậy, ba giai đoạn này nối tiếp nhau và được bắt đầu bằng các mốc thời gian như: bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu cơ hội đầu tư, dự án FDI được cơ quan có thẩm quyền nước tiếp nhận đầu tư cấp giấy chứng nhận đầu tư, dự án ngừng hoạt động Các điểm mốc này được thể hiện cụ thể hơn trong sơ đồ sau:

Hình 1.2 - Các điểm mốc thực hiện trong dự án FDI

Trong mỗi giai đoạn của dự án FDI lại bao gồm nhiều công việc khác nhau, do tính chất phức tạp của dự án FDI nên so với các dự án thông thường, số lượng các công việc cần thực hiện cũng nhiều hơn Cụ thể:

Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: trong giai đoạn này, chủ đầu tư phải thực hiện các

công việc như nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư thông qua các bước tìm hiểu thị trường, môi trường đầu tư, điều kiện kinh tế xã hội của nước nhận đầu tư, sau đó là lập dự án khả thi và tiền khả thi, tìm kiếm lựa chọn đối tác trong trường hợp đầu tư theo hình thức liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC, hoàn thiện hồ sơ dự án

để cơ quan có thẩm quyền nước tiếp nhận đầu tư xem xét cấp giấy chứng nhận đầu

tư, sau giai đoạn này dự án FDI đã hình thành về mặt pháp lý Số lượng công việc mà nhà đầu tư cần thực hiện trong giai đoạn này có thể khác nhau tùy theo hình thức đầu

NHÀ ĐẦU TƯ

Hình thành

dự án

Triển khai, thực hiện dự án

Kết thúc sản xuấtkinh doanh

Thanh lý dự án

tư mà họ lựa chọn, có thể có hình thức đầu tư cần thực hiện công việc này nhưng ở hình thức đầu tư khác không cần thực hiện công việc đó Đối với các dự án liên doanh, nhà đầu tư nước ngoài cần có thêm bước lựa chọn đối tác phía Việt Nam, đồng thời hồ sơ dự án cũng cần phải có thêm nhiều tài liệu hơn như đàm phán, thỏa thuận điều lệ, hợp đồng liên doanh Còn trong hình thức đầu tư là 100% vốn nước ngoài, nhà đầu tư nước ngoài không phải thực hiện bước công việc này Cũng tương

tự, trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài có dự án đầu tư chỉ cần phải đăng kí ( dự

án FDI có vốn dưới 300 tỉ đồng) thủ tục đầu tư cũng đơn giản hơn so với khi nhà đầu

tư nước ngoài có dự án đầu tư thuộc diện thẩm tra với các yêu cầu về thẩm tra hồ sơ, năng lực của chủ đầu tư Khi dự án FDI đã được cơ quan có thẩm quyền của nước nhận đầu tư cấp giấy chứng nhận đầu tư cũng tức là dự án đã được hình thành trên cơ

sở pháp lý, nhà đầu tư sẽ triển khai thực hiện dự án trong giai đoạn tiếp theo Đây là giai đoạn có vai trò quan trọng, tạo tiền đề cho việc triển khai thực hiện dự án trong các giai đoạn tiếp theo và nhất là với sự thành công của toàn bộ dự án, đặc biệt trong giai đoạn này, khâu lập dự án đóng vai trò quan trọng

Giai đoạn thực hiện dự án FDI: trong giai đoạn này có thể chia ra thành hai

giai đoạn nhỏ hơn là giai đoạn triển khai thực hiện dự án và vận hành dự án Trong giai đoạn triển khai thực hiện dự án nhà đầu tư nước ngoài tiến hành các công việc như thiết lập bộ máy quản lý, thiết kế và lập dự toán thi công xây lắp công trình, thực hiện các thủ tục hành chính về thuê đất, giao đất, góp vốn, thi công xây lắp công trình, nghiệm thu công trình và tuyển dụng lao động Đây có thể coi là giai đoạn biến

dự án mới được hình thành trên giấy tờ trở thành hiện thực để chuẩn bị bắt đầu đi vào sản xuất kinh doanh tạo ra sản phẩm thực hiện mục tiêu của dự án Tiếp sau giai đoạn này, dự án sẽ chuyển sang giai đoạn vận hành Giai đoạn này được bắt đầu kể từ khi

dự án đi vào sản xuất, kinh doanh với công suất vận hành tăng dần ở thời điểm ban đầu, đạt tối đa và giảm dần khi dự án kết thúc

Giai đoạn kết thúc dự án FDI: dự án sẽ được tổng kết, đánh giá đồng thời với

việc giải quyết các vấn đề về thanh lý tài sản, chuyển vốn về nước hay giải quyết công ăn việc làm cho công nhân

Như vậy, qua quy trình của một dự án FDI, ta có thể thấy được trong quá trình tiến hành hoạt động đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài, giai đoạn chuẩn bị đầu tư đóng vai trò quan trọng, dự án FDI có được triển khai thuận lợi trong các giai đoạn tiếp theo hay không là tùy thuộc vào khâu chuẩn bị có tốt hay không Trong giai đoạn này, việc soạn thảo ra được dự án có tính khả thi đóng vai trò quan trọng không chỉ với nhà đầu tư để ra quyết định đầu tư mà còn với cơ quan quản lý nước nhận đầu tư

để cấp giấy chứng nhận đầu tư

II Chuẩn bị đầu tư của dự án FDI

1 Khái niệm về chuẩn bị đầu tư của dự án FDI

Chuẩn bị đầu tư là một giai đoạn trong chu kì dự án đầu tư, được bắt đầu từ khi có ý tưởng đầu tư cho đến khi dự án được cấp phép Trong toàn bộ chu kì của dự

án đầu tư, chuẩn bị đầu tư đóng vai trò tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại ở hai giai đoạn sau, đặc biệt là đối với giai đoạn vận hành kết quả đầu tư Chuẩn

bị đầu tư của dự án FDI có thể được hiểu là quá trình mà nhà đầu tư nước ngoài đưa

ý tưởng đầu tư của mình trở thành dự án có tính khả thi hay hình thành dự án trên cơ

sở pháp lý

Trong giai đoạn này, chất lượng và tính chính xác của các kết quả nghiên cứu, tính toán và các dự đoán chính xác là quan trọng nhất Chẳng hạn như khi nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào lĩnh vực da giày tại Việt nam, nếu không làm tốt bước nghiên cứu thị trường thì sẽ không dự đoán được thị trường tiềm năng cho sản phẩm của họ để từ đó lựa chọn quy mô cũng như công nghệ thích hợp Đồng thời nếu không dự đoán được các đối thủ cạnh tranh trong sản xuất ra các sản phẩm của dự án thì sẽ không có những biện pháp phù hợp để chiếm lĩnh thị trường, từ đó dẫn đến khi

dự án đi vào vận hành sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn, thậm chí phải giải thể trước thời hạn

Bên cạnh đó, trong giai đoạn này, sự am hiểu, thích nghi với môi trường luật pháp đầu tư nước tiếp nhận đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài cũng đóng vai trò quan trọng Ở các nước phát triển, những quy định về đầu tư là rõ ràng, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nhưng ở các nước đang phát triển, những quy định về đầu tư phức tạp

hơn, đòi hỏi nhà đầu tư nước ngoài phải tìm hiểu kĩ để dự án có thể nhanh chóng được cấp phép.

Ngoài ra, bên cạnh những nỗ lực của nhà đầu tư trong hoàn thiện hồ sơ pháp

lý cho dự án thì quy trình, thủ tục cũng như sự hỗ trợ từ phía nước nhận đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng Sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận, thẩm tra cấp giấy phép đầu tư cũng như quy trình, thủ tục đầu tư đơn giản hay phức tạp sẽ ảnh hưởng tới thời gian dự án được cấp phép, do đó cũng sẽ ảnh hưởng tới các giai đoạn tiếp sau của quá trình chuẩn bị đầu tư

2 Các công việc nhà đầu tư nước ngoài và cơ quan quản lý Nhà nước của nước nhận đầu tư trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư :

Đối với nhà đầu tư nước ngoài lần đầu tiên đầu tư vào Việt nam, việc tìm hiểu các bước công việc mà mình cần phải làm đóng vai trò quan trọng Chỉ có trên cơ sở hiểu rõ những quy định, thủ tục đầu tư của nước sở tại, nhà đầu tư mới có thể đẩy nhanh thời gian được cấp giấy chứng nhận đầu tư Cũng trên cơ sở này, thông qua tìm hiểu các bước công việc cần làm của nhà đầu tư nước ngoài trong giai đoạn này, các cơ quan quản lý Nhà nước mới có thể tìm hiểu được những khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư trong quá trình tiến hành các thủ tục xin giấy chứng nhận đầu tư để từ

đó đưa ra được các biện pháp hỗ trợ hữu hiệu cho nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy các nhà đầu tư nước ngoài đăng kí thực hiện dự án tại Việt nam

Do tính chất phức tạp của mình, số lượng các công việc cụ thể mà dự án FDI cần phải thực hiện là rất lớn và tùy theo nhà đầu tư lựa chọn hình thức đầu tư nào cũng như quy mô dự án của nhà đầu tư mà số lượng công việc cụ thể là không giống nhau Tuy nhiên, có thể phân các công việc cụ thể trong giai đoạn này ra một số công việc lớn như sau:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Thực hiện các thủ tục pháp lý

để được cấp giấy chứng nhận đầu tư

Hoạt động thu hút đầu

tư từ phía nước nhận

Hình 1.3 – Các công việc cần thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư

Chuẩn bị đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài và các hoạt động thu hút đầu tư từ phía nước tiếp nhận đầu tư là hai quá trình được tiến hành song song với nhau trong đó các hoạt động chuẩn bị đầu tư là công việc của bản thân nhà đầu tư nước ngoài nhưng thông qua các hoạt động thu hút đầu tư từ phía nước nhận đầu tư như các biện pháp xúc tiến đầu tư, các quy định pháp lý có liên quan tới môi trường đầu tư và thực hiện dự án FDI sẽ tạo thuận lợi hơn rất nhiều cho nhà đầu tư khi tiến hành tìm kiếm

cơ hội đầu tư cũng như thực hiện chuẩn bị đầu tư

2.1 Nghiên cứu tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Việt nam:

2.1.1 Về phía nhà đầu tư nước ngoài:

Để tìm hiểu cơ hội đầu tư tại Việt nam, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ quan tâm trước hết tới môi trường đầu tư – kinh doanh tại Việt nam Có thể nói môi trường đầu

tư tại Việt nam là yếu tố ban đầu tác động tới ý định của nhà đầu tư nước ngoài Các

tổ chức, tập đoàn kinh tế dưới áp lực cạnh tranh gay gắt luôn tìm mọi cách để giảm giá thành và mở rộng thị trường sản phẩm nhằm giành thắng lợi trong cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường nên họ rất quan tâm trong việc tìm nơi nào để tiến hành các hoạt động đầu tư sao cho có lợi nhất Môi trường đầu tư tại Việt nam có thể hiểu là tổng hòa của nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có 3 nhóm nhân tố chính: môi trường chính trị - pháp lý, môi trường kinh tế và môi trường văn hóa – xã hội Việt nam qua

20 năm tiến hành mở cửa đối với các nhà đầu tư nước ngoài được đánh giá là nước

có môi trường chính trị ổn định, thêm vào đó là các cam kết không quốc hữu hóa với tài sản của tư nhân nên tạo ra sự an tâm, tin tưởng đối với các nhà đầu tư nước ngoài

Bên cạnh đó, cùng với quá trình hội nhập, các quy định của luật pháp cũng dần được nới rộng hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, từ đó thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài tới thực hiện đầu tư tại Việt nam Để tìm hiểu về môi trường đầu tư tại Việt nam, nhà đầu tư nước ngoài có thể thông qua các chương trình xúc tiến đầu tư của Việt nam cũng như của các tỉnh tiến hành.

2.1.2 Các hoạt động từ phía cơ quan quản lý Nhà nước Việt nam:

Để thu hút nhà đầu tư nước ngoài, nước nhận đầu tư phải hoàn thiện môi trường đầu tư – kinh doanh của mình đồng thời giới thiệu đến nhà đầu tư nước ngoài thông qua các hoạt động xúc tiến đầu tư

2.1.2.1 Hoàn thiện về môi trường pháp lý:

2.1.2.1.1 Cam kết về đảm bảo tài sản, quyền lợi cho nhà đầu tư:

Các cam kết này được thể hiện trong hệ thống pháp luật có liên quan đến đầu

tư nước ngoài: Luật đầu tư nước ngoài, Luật đầu tư chung Đây là yếu tố quan trọng

mà nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm khi muốn tìm hiểu cơ hội đầu tư tại nước nào

Có sự đảm bảo từ phía Nhà nước không tiến hành quốc hữu hóa các tài sản tư nhân cũng như các cam kết về đảm bảo quyền lợi cho nhà đầu tư khi có sự thay đổi của pháp luật, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ cũng như đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế sẽ tạo ra tâm lý an tâm cho nhà đầu

tư nước ngoài, từ đó họ mới có động lực để gắn bó, tiến hành hoạt động lâu dài

2.1.2.1.2 Ưu đãi đầu tư:

Ưu đãi đầu tư là công cụ chính sách nhằm thu hút đầu tư hoặc định hướng đầu tư theo những mục tiêu phát triển nhất định Có nhiều biện pháp ưu đãi đầu tư khác nhau như miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp miễn giảm thuế nhập khẩu, trợ cấp tín dụng, trợ cấp đầu tư v.v… Ưu đãi đầu tư được áp dụng tương đối phổ biến trên thế giới, đặc biệt là ở các nước đang phát triển trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng tăng Ở Việt nam, thời điểm trước khi Luật đầu tư 2005 ra đời, những quy định về ưu đãi đầu tư của Việt nam rất phức tạp do các luật bị chồng chéo lên nhau, hơn nữa những quy định về thời gian miễn giảm thuế ban đầu, thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi còn nhiều bất cập: các đối tượng áp dụng hệ thống thì không hiểu rõ lắm Nhiều nhà đầu tư không dám xin cấp ưu đãi dù họ đủ

điều kiện được hưởng Đặc biệt trong bối cảnh quy trình cấp ưu đãi khó khăn, chi phí cho bộ phận môi giới cao đã làm cho doanh nghiệp giảm đi những lợi ích thu được Bên cạnh đó, việc sử dụng ưu đãi để kích thích đầu tư song lại ràng buộc bằng các điều kiện về lao động khiến cho việc kết hợp này không mang lại hiệu quả Khi Luật đầu tư 2005 ra đời, các quy định về ưu đãi đầu tư của Việt nam đã được tập trung thống nhất lại trong một bộ luật Nhà đầu tư nước ngoài đầu tư các dự án trong khu công nghiệp bên cạnh những thuận lợi về cơ sở hạ tầng sẵn có, họ còn được hưởng những ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp như khoảng thời gian được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và khoảng thời gian được giảm trừ thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định mà từng khu công nghiệp đưa ra Bên cạnh đó, nhà đầu tư nước ngoài khi tiến hành dự án tại khu công nghiệp cũng được hưởng những ưu đãi về thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập cá nhân…Đây là những nhân tố làm giảm chi phí đối với dự án nên nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm tới điều này Nếu nhà đầu tư nước ngoài đầu tư ở ngoài khu công nghiệp, địa bàn ưu đãi đầu tư là lĩnh vực mà họ quan tâm Những địa bàn ưu đãi đầu tư này được quy định rất rõ trong Luật đầu tư 2005 và nghị định 108/2006/NĐ-CP, nhà đầu tư nước ngoài có thể tìm hiểu để có quyết định về địa bàn đầu tư cho dự án của mình Bên cạnh đó, với việc tăng cường phân cấp giấy chứng nhận đầu tư cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và ban quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp, các tỉnh cũng đưa

ra những hình thức ưu đãi đầu tư để thu hút đầu tư vào tỉnh mình Từ đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể dựa trên những mức ưu đãi đầu tư này để lựa chọn nơi đầu tư thích hợp cho dự án của mình

2.1.2.1.3 Quy định về lĩnh vực đầu tư:

a Lĩnh vực cấm đầu tư:

Các lĩnh vực cấm đầu tư là những lĩnh vực mà Nhà nước không cho phép nhà đầu tư được tiến hành đầu tư, quy định này được áp dụng với cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài Do đó, nước nhận đầu tư cần đưa ra những lĩnh vực đầu tư mà mình cấm để nhà đầu tư nước ngoài khi muốn đầu tư tại Việt Nam tìm hiểu trước khi đưa ra quyết định đầu tư Do tính phức tạp của dự án FDI với sự tham gia của cả nhà đầu tư nước ngoài nên việc chuẩn bị đầu tư chịu ảnh hưởng rất lớn của

không chỉ luật pháp của nước đi đầu tư mà còn của luật pháp nước đầu tư Vì vậy, có thể có sự khác biệt trong hệ thống luật pháp giữa hai nước đòi hỏi nhà đầu tư cần có bước nghiên cứu, tìm hiểu kĩ càng Theo quy định của Luật đầu tư 2005 và nghị định 108/2006/NĐ-CP thì lĩnh vực cấm đầu tư là những lĩnh vực như:

- Các dự án gây phương hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia và lợi ích công cộng

- Các dự án gây phương hại đến di tích lịch sử, văn hoá, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam

- Các dự án gây tổn hại đến sức khỏe nhân dân, làm hủy hoại tài nguyên, phá hủy môi trường

- Các dự án xử lý phế thải độc hại đưa từ bên ngoài vào Việt Nam; sản xuất các loại hóa chất độc hại hoặc sử dụng tác nhân độc hại bị cấm theo điều ước quốc tế

b Lĩnh vực đầu tư có điều kiện

Lĩnh vực đầu tư có điều kiện là lĩnh vực chỉ được thực hiện đầu tư với các điều kiện cụ thể do pháp luật quy định Dự án thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện phải qua quy trình thẩm tra đầu tư trước khi được cấp giấy chứng nhận đầu tư Vì vậy, nước nhận đầu tư cũng cần đưa ra quy định dự án thuộc lĩnh vực nào thì thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài tìm hiểu

2.1.2.1.4 Các quy định về quy trình, thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư:Đây cũng là những căn cứ quan trọng để nhà đầu tư tìm hiểu trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư của dự án FDI đòi hỏi nước tiếp nhận đầu tư phải có những quy định rõ ràng Quy trình, thủ tục đầu tư ở các nước phát triển thường gọn nhẹ, tiết kiệm thời gian cho nhà đầu tư còn ở các nước đang phát triển, do đang trong quá trình hoàn thiện của hệ thống pháp luật nên nhiều khi các quy định chồng chéo, mâu thuẫn nhau đi kèm với các thủ tục hành chính phức tạp, phải qua nhiều bước nên thường gây khó khăn, tốn nhiều thời gian cho nhà đầu tư Chính vì vậy, quy trình, thủ tục để được cấp giấy chứng nhận đầu tư gồm những bước nào, chuẩn bị hồ sơ với dự án theo từng hình thức đầu tư ra sao là những yếu tố mà nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm khi nghiên cứu cơ hội đầu tư vào Việt nam Bên cạnh đó, thời gian để được cấp giấy chứng nhận đầu tư dài hay ngắn, phải qua những khâu nào cũng là những bước mà nhà đầu tư nước ngoài quan tâm tới khi có ý định đầu tư vào Việt nam Những quy định về quy trình cũng như thủ tục để được cấp giấy chứng nhận đầu tư của Việt nam là rất nhiều, có liên quan tới nhiều văn bản pháp luật khác nhau, do đó những quy định này sẽ được trình bày chi tiết, cụ thể hơn trong mục 2.3 về những thủ tục pháp lý mà nhà đầu tư cần tiến hành khi đầu tư vào Việt nam.

2.1.2.2 Hoàn thiện môi trường kinh tế:

Môi trường kinh tế bao gồm các yếu tố như: cơ sở hạ tầng, tài chính, lao động

Cơ sở hạ tầng tốt sẽ giúp giảm chi phí để thực hiện dự án thông qua giảm các chi phí

về điện, nước, viễn thông, giao thông Môi trường tài chính tốt sẽ giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư, tránh các tác động của lạm phát, chênh lệch của tỉ giá hối đoái có ảnh hưởng tới lợi nhuận của dự án đồng thời giúp cho nhà đầu tư có thể dễ dàng huy động và sử dụng vốn, không bị bỏ lỡ cơ hội kinh doanh Bên cạnh đó, họ cũng cần những lao động có tay nghề cao để phục vụ cho những công việc đòi hỏi có trình độ nhất định Ý thức kỷ luật của người lao động cũng là yếu tố rất quan trọng, giúp nhà đầu tư yên tâm trong quá trình sản xuất, công việc sẽ không bị gián đoạn và luôn hoàn thành, thậm chí vượt tiến độ Do đó, nếu số lượng và chất lượng nguồn lao động

tốt thì sẽ thu hút được nhiều nguồn vốn FDI Giá thuê lao động cũng là yếu tố khá quan trọng, bởi nó chiếm chi phí khá lớn trong tổng chi phí của doanh nghiệp, dự án Nếu hai nước có các yếu tố khác tương đương nhau thì giá thuê lao động ở đâu rẻ hơn, nước đó sẽ thu hút được nhiều vốn FDI hơn Như vậy, các cơ quan quản lý Nhà nước phải có những quy định về tỉ giá hối đoái, giá điện nước tại các khu công nghiệp, tuyển dụng đối với lao động nước ngoài… thì mới có thể thu hút sự quan tâm

từ phía các nhà đầu tư

2.1.2.3 Đưa ra một số căn cứ khác để nhà đầu tư tìm hiểu:

2.1.2.3.1 Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước, địa phương, quy hoạch phát triển ngành:

Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước là những phương hướng, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong một khoảng thời gian nhất định: ngắn hạn, trung hạn, dài hạn Thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội này, những đường lối, chính sách có liên quan đến hoạt động đầu tư nước ngoài trong tương lai được thể hiện Từ đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể dự đoán được những chính sách nào liên quan tới đầu tư sẽ được áp dụng trong thời gian tới cũng như sự ổn định trong hệ thống luật pháp của nước nhận đầu tư, những quy định liên quan tới các cam kết của Chính phủ trong đảm bảo đối với tài sản của nhà đầu tư nước ngoài cũng như chính sách liên quan tới tỉ giá hối đoái

Bên cạnh đó, khi nhà đầu tư muốn tiến hành đầu tư vào tỉnh nào thì họ cũng cần quan tâm tới chiến lược phát triển kinh tế của địa phương đó Những ưu tiên cho phát triển ngành nào của từng địa phương trong thời gian tới dẫn tới những ưu đãi khi nhà đầu tư được hưởng khi nhà đầu tư tiến hành dự án trong ngành đó Nhà đầu tư có thể tìm hiểu thông qua sở kế hoạch và đầu tư của các tỉnh, các công ty tư vấn về đầu tư

Cũng tương tự, quy hoạch phát triển ngành cũng được nhà đầu tư quan tâm tìm hiểu để có thể nhận biết được định hướng phát triển của từng ngành trong thời gian tới Từ đó, nhà đầu tư có thể biết được những lĩnh vực nào trong ngành được

ưu tiên, trở thành mũi nhọn trong thời gian tới để có định hướng đầu tư phù hợp

2.1.2.3.2 Các yếu tố khác:

Bên cạnh những yếu tố trên mà nhà đầu tư nước ngoài tìm hiểu khi nghiên cứu cơ hội đầu tư vào Việt nam, họ có thể dựa trên một số yếu tố khác như: danh mục kêu gọi đầu tư quốc gia, địa phương, các báo cáo nghiên cứu sơ bộ về thị trường ( nằm trong bước soạn thảo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi, sẽ được trình bày rõ hơn trong phần sau)

Danh mục kêu gọi đầu tư quốc gia, địa phương là một danh mục gồm các dự

án mà quốc gia hay địa phương cần thực hiện trong một giai đoạn cụ thể mà Chính phủ hay địa phương cần kêu gọi các nhà đầu tư thực hiện trong đó nêu rõ tên dự án, địa điểm cần thực hiện, các thông số kĩ thuật có liên quan, vốn đầu tư dự kiến, hình thức đầu tư cũng như địa chỉ mà nhà đầu tư có thể liên hệ khi muốn đầu tư Với các

dự án đã có sẵn dự án khả thi, nhà đầu tư không cần phải thông qua bước lập dự án

mà chỉ cần phân tích để đưa ra quyết định đầu tư Với các dự án chưa có sẵn báo cáo nghiên cứu khả thi, nhà đầu tư cần lập báo cáo nghiên cứu khả thi ( những nội dung trong báo cáo nghiên cứu khả thi được trình bày chi tiết ở phần sau) Đây là cơ sở để nhà đầu tư ra quyết định đầu tư và cũng là một yếu tố quan trọng trong chuẩn bị hồ

sơ dự án để cơ quan có thẩm quyền cấp thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư

2.1.2.2 Thực hiện các hoạt động xúc tiến đầu tư:

Để giới thiệu môi trường đầu tư – kinh doanh tại nước mình đến với các nhà đầu tư, nước nhận đầu tư sẽ tiến hành các hoạt động xúc tiến đầu tư thông qua:

2.1.2.2.1 Chương trình xúc tiến của Việt nam ở nước ngoài:

Thông qua các chương trình xúc tiến đầu tư của Việt nam ở nước ngoài, các hội chợ, triển lãm, hội nghị xúc tiến đầu tư cũng như các chuyến viếng thăm của các nhà lãnh đạo Việt nam, hình ảnh về môi trường đầu tư của Việt nam được đến gần hơn với nhà đầu tư Nhà đầu tư nước ngoài được giải đáp những thắc mắc về quy định của Việt nam với đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt nam cũng như những ưu đãi mà nhà đầu tư được hưởng khi tiến hành đầu tư tại Việt nam Mục đích của các hoạt động xúc tiến đầu tư này là đưa ra những thông tin về tiềm năng cũng như môi trường kinh doanh thuận lợi nhằm thuyết phục nhà đầu tư nước ngoài tiến hành đầu

tư tại Việt nam

2.1.2.2.2 Chương trình, hội nghị xúc tiến đầu tư do các tỉnh tổ chức:

Bên cạnh những chương trình xúc tiến đầu tư của Việt nam, các tỉnh cũng tổ chức hội nghị xúc tiến đầu tư nhằm thu hút đầu tư vào tỉnh mình thông qua việc giới thiệu những lợi thế của tỉnh cũng như những ưu đãi mà nhà đầu tư nước ngoài có thể nhận được khi tiến hành đầu tư vào tỉnh Một số vấn đề mà nhà đầu tư nước ngoài quan tâm như:

- Tổng quan về lợi thế so sánh của địa phương so với những địa phương khác cũng như giới thiệu về các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh

- Thông tin về pháp luật, chính sách do dự án đầu tư: Luật đầu tư chung, các văn bản liên quan đến khu công nghiệp và các tài liệu khác có liên quan đến triển khai dự án FDI tại tỉnh

- Thông tin về cơ sở hạ tầng kĩ thuật trong và ngoài khu công nghiệp cũng như giá cả thuê đất, dịch vụ điện, nước

2.2 Lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nghiên cứu khả thi, tìm đối tác phía Việt nam (nếu có):

Theo quy định của luật pháp Việt nam, nhà đầu tư nước ngoài lần đầu đầu tư tại Việt nam phải có dự án Đối với các dự án trong danh mục đầu tư quốc gia, địa phương đã có báo cáo nghiên cứu khả thi, nhà đầu tư không cần phải qua bước lập dự

án Đối với các dự án chưa có báo cáo nghiên cứu khả thi, nhà đầu tư cần thông qua bước lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi xuất phát từ nghiên cứu ý tưởng đầu tư đã được hình thành ở bước trên để làm căn cứ ra quyết định đầu tư và hoàn thiện hồ sơ dự án phục vụ cho đăng kí/thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư cũng như là căn cứ để các đối tác có ý định tham gia đầu tư, tổ chức tín dụng tham gia vào thực hiện dự án hay cho vay Cũng giống như với các dự án thông thường, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Pre – FS và báo cáo nghiên cứu khả thi FS của dự án FDI cũng bao gồm 6 nội dung chính trong đó ở báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, các nội dung được nghiên cứu ở mức khái quát để khẳng định lại tính khả thi của ý tưởng đầu tư đã được hình thành ở trên và báo cáo nghiên cứu khả thi trình bày chi tiết, rõ ràng hơn nhằm khẳng định lại về tính khả thi của dự án Các nội dung trong báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án FDI

bao gồm:

- Nghiên cứu tổng quát tình hình kinh tế - xã hội

- Nghiên cứu thị trường

- Nghiên cứu tổ chức bộ máy quản lý

- Nghiên cứu công nghệ kĩ thuật

- Nghiên cứu tài chính

- Nghiên cứu hiệu quả kinh tế - xã hộiCác nội dung trong một dự án FDI cũng giống như với các dự án đầu tư nói chung nhưng do những đặc trưng của mình mà các nội dung này có sự khác biệt trong một số chi tiết cụ thể như: phân chia lợi nhuận, tổ chức bộ máy quản lý, nghiên cứu thị trường

2.2.1 Nghiên cứu tổng quát kinh tế - xã hội của dự án:

Các điều kiện kinh tế - xã hội tại nước nhận đầu tư là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp tới việc triển khai thực hiện dự án Những khó khăn, thuận lợi của các điều kiện kinh tế - xã hội sẽ có tác động tới thời gian cũng như chi phí thực hiện

dự án Nội dung của nghiên cứu này đề cập đến một số yếu tố như:

- Tình hình chính trị, xã hội, chính sách của Chính phủ, hệ thống luật pháp, các quy định đối với dự án FDI, các quy định về xuất nhập khẩu có liên quan đến yếu tố đầu vào và đầu ra của dự án

- Điều kiện tự nhiên, xã hội của cả nước, ngành, vùng mà dự án dự định

sẽ triển khai: tốc độ tăng trưởng, cơ sở hạ tầng, dân số, lao động

- Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của ngành, vùng địa phương mà dự

án dự định sẽ triển khai

Qua những nội dung này có thể khái quát được những điều kiện kinh tế - xã hội vĩ mô có thể tạo thuận lợi hay khó khăn nếu triển khai thực hiện dự án để từ đó có được những biện pháp, cách thức cụ thể trong nghiên cứu thị trường, lựa chọn công nghệ

2.2.2 Nghiên cứu thị trường đối với sản phẩm của dự án:

Đối với các dự án nói chung, nội dung nghiên cứu thị trường đóng vai trò

quan trọng trong việc lựa chọn cách thức tiêu thụ sản phẩm cũng như công nghệ cho

dự án thì với các dự án FDI, nội dung này được nghiên cứu kỹ do đối với nhà đầu tư nước ngoài, đây là thị trường còn rất mới, có thể khác biệt hẳn so với thị trường trong nước của nhà đầu tư

Một số nội dung của nghiên cứu thị trường gồm:

- Phát hiện cơ hội thị trường

- Dự báo cung – cầu về thị trường sản phẩm của dự án

- Các biện pháp nhằm xâm nhập, chiếm lĩnh thị trườngTrong bước phát hiện cơ hội thị trường, bên cạnh việc xem xét các yếu tố về kinh tế như tiềm năng phát triển của nền kinh tế, đối tượng khách hàng cho sản phẩm của dự án thì với các dự án FDI, các yếu tố như thói quen tiêu dùng cũng như phong tục tập quán của người dân địa phương cũng có ảnh hưởng lớn tới việc tìm thị trường cho sản phẩm của mình của nhà đầu tư nước ngoài Bước phát hiện cơ hội thị trường này có thể được thực hiện thông qua khảo sát, nghiên cứu sơ bộ về thị trường nhằm phát hiện ra mảng thị trường mà dự án sẽ cung cấp sản phẩm

Với nội dung dự báo cung - cầu về thị trường sản phẩm cho dự án, cần xem xét tới tình hình cung – cầu về sản phẩm dự án đầu tư trong quá khứ và hiện tại để đưa ra những dự báo về tương lai Một số phương pháp dự báo thường được sử dụng như: phương pháp mô hình hồi quy tương quan, phương pháp hệ số co giãn cầu, phương pháp ngoại suy theo chuỗi thời gian

Trên cơ sở những dự báo về cung - cầu sản phẩm trong tương lai, dự án sẽ đưa

ra những biện pháp cần thiết để xâm nhập, chiếm lĩnh thị trường cũng như đánh giá khả năng cạnh tranh so với các đối thủ thông qua việc phân đoạn thị trường để xác định đối tượng khách hàng của dự án, từ đó xác định thị trường mục tiêu mà dự án hướng tới cũng như đề ra được các chiến lược nhằm tiếp thị cho sản phẩm của dự án

Một dự án FDI có bước nghiên cứu thị trường kĩ lưỡng sẽ tạo thuận lợi hơn cho nghiên cứu các nội dung tiếp theo của dự án, đặc biệt là việc lựa chọn công nghệ cho phù hợp với thị trường

2.2.3 Nghiên cứu tổ chức bộ máy quản lý của dự án:

Lựa chọn bộ máy quản lý phù hợp, gọn nhẹ, có hiệu quả sẽ tiết kiệm chi phí cho nhà đầu tư đồng thời tăng tính năng động trong quá trình điều hành, quản lý dự

án ở các giai đoạn sau Tùy thuộc nhà đầu tư lựa chọn hình thức đầu tư nào sẽ tương ứng với một mô hình tổ chức quản lý phù hợp Ví dụ như trong trường hợp dự án dự định triển khai theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh, do không hình thành pháp nhân mới nên không có bộ máy quản lý riêng biệt mà các bên cùng góp vốn, cùng quản lý, cùng chia lợi nhuận theo những nội dung thỏa thuận trong hợp đồng Còn trong hình thức 100% vốn đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp quản lý, do đó họ có thể chủ động lựa chọn mô hình quản lý phù hợp

Một số mô hình tổ chức bộ máy quản lý thường được áp dụng như: mô hình tổ chức quản lý theo chức năng, theo khu vực địa lý, mô hình tổ chức quản lý dạng ma trận

2.2.4 Nghiên cứu công nghệ của dự án:

Cũng giống như với các dự án thông thường, nghiên cứu công nghệ của dự

án FDI gồm một số nội dung như: công nghệ mà dự án sử dụng, công suất máy móc, thiết bị, các yếu tố đầu vào, cơ sở hạ tầng, địa điểm thực hiện dự án Đây là các căn cứ quan trọng, làm tiền đề cho phân tích tài chính của dự án FDI

Đặc trưng của dự án FDI là thường gắn liền với quá trình chuyển giao công nghệ nên trong nghiên cứu về công nghệ của dự án cần đưa ra các tiêu chí về công nghệ, điểm mới, hiện đại hơn so với công nghệ hiện có tại nước nhận đầu tư cũng như mức tiêu thụ các yếu tố đầu vào và các tác động tới môi trường, các biện pháp

xử lý ô nhiễm đối với chất thải của dự án Một dự án FDI sẽ thuyết phục được các

cơ quan quản lý đầu tư về mặt công nghệ nếu dự án sử dụng công nghệ hiện đại, đồng thời vẫn đảm bảo các yếu tố về môi trường

2.2.5 Nghiên cứu tài chính của dự án:

Đây là nội dung quan trọng với dự án FDI, là căn cứ để nhà đầu tư, các bên tham gia góp vốn cũng như các tổ chức tín dụng xem xét quyết định bỏ vốn đầu tư Cũng như với các dự án thông thường khác, nghiên cứu tài chính của dự án FDI gồm một số nội dung chính như:

- Tổng vốn đầu tư, cơ cấu vốn của dự án

- Phương thức huy động vốn (xác định các nguồn tài trợ cho dự án)

- Tính toán các khoản thu, chi, lợi nhuận và lập ra báo cáo tài chính cho từng năm hay cho một giai đoạn của dự án

- Tính toán các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tài chính của dự án

Ngoài các nội dung trên, với các dự án FDI, trong nghiên cứu tài chính cần

đề cập tới tỉ lệ phân chia chi phí, lợi nhuận giữa các bên trong trường hợp đầu tư theo hình thức liên doanh hay hợp đồng hợp tác kinh doanh thông qua các dự báo tài chính của dự án và kế hoạch chuyển lợi nhuận ra nước ngoài

2.2.6 Nghiên cứu hiệu quả kinh tế - xã hội:

Với nhà đầu tư nước ngoài, mục tiêu quan trọng nhất để đi tới quyết định bỏ vốn đầu tư là lợi nhuận, dự án FDI tạo ra năng lực sản xuất mới thì đồng thời nước nhận đầu tư cũng có sự tăng thêm về năng lực sản xuất Tuy nhiên, với mục tiêu là tối

đa hóa lợi nhuận, các hiệu quả đối với kinh tế - xã hội của nước nhận đầu tư ít được nhà đầu tư chú ý xem xét tới, đặc biệt là các tác động môi trường mà dự án mang tới với cộng đồng dân cư nơi đặt dự án Vì vậy, để được chấp thuận cấp giấy chứng nhận đầu tư cũng như hỗ trợ triển khai dự án của chính quyền địa phương, của cộng đồng dân cư nơi đặt dự án, nhà đầu tư phải nghiên cứu kĩ những tác động của dự án tới các điều kiện kinh tế - xã hội như môi trường, tạo việc làm cho lao động địa phương, tác động tới cân đối ngoại tệ, cán cân xuất nhập khẩu, đóng góp cho ngân sách cũng như

có tác động tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương, phát triển các ngành nghề

Trên đây là những nội dung cơ bản mà các dự án FDI cần phân tích đầy đủ Tùy theo quy mô của dự án mà từng nội dung sẽ được nghiên cứu ở các mức độ khác nhau Với dự án FDI, những yếu tố về sự khác biệt trong môi trường đầu tư cũng như nghiên cứu thị trường tại nước tiếp nhận đầu tư được nhà đầu tư nước ngoài chú trọng khi soạn thảo dự án đầu tư Trên cơ sở dự án đầu tư này, nhà đầu tư nước ngoài

có thể ra quyết định đầu tư đồng thời tiến hành các thủ tục chuẩn bị hồ sơ dự án để đăng kí hay thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư với cơ quan quản lý đầu tư của

Về tìm kiếm đối tác phía Việt nam, nếu như trong thời gian đầu thu hút đầu tư

nước ngoài, Việt nam chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiến hành liên doanh với các doanh nghiệp quốc doanh nên vẫn chưa thực sự hấp dẫn nhà đầu tư thì sau đó, hình thức liên doanh với các doanh nghiệp tư nhân trong nước được chấp nhận trong liên doanh với nhà đầu tư nước ngoài Các bên sẽ tiến hành đàm phán để thống nhất với nhau về hình thức hợp tác, phân chia lợi nhuận, trách nhiệm giữa các bên…và kí điều lệ hay hợp đồng, đây là tài liệu nhà đầu tư nước ngoài cần chuẩn bị trong hồ sơ

dự án

Về phía các cơ quan quản lý Nhà nước của Việt nam: trong giai đoạn này, các

cơ quan quản lý Nhà nước bên phía Việt nam sẽ cung cấp các thông tin về các quy định của Việt nam đối với dự án FDI cũng như giải đáp các vướng mắc, khó khăn của nhà đầu tư trong quá trình lập dự án như quy định về cách thức trình bày cũng như nội dung của một dự án FDI, các yêu cầu về nội dung của thỏa thuận, điều lệ liên doanh, hợp tác kinh doanh Bên cạnh đó, các cơ quan xúc tiến đầu tư cũng có thể cung cấp một số dịch vụ liên quan tới lập dự án FDI đối với nhà đầu tư nước ngoài khi họ có nhu cầu với một mức phí nhất định

2.3 Thủ tục pháp lý trong cấp giấy chứng nhận đầu tư với dự án FDI

Để được cấp giấy chứng nhận đầu tư của cơ quan quản lý Nhà nước về đầu tư, nhà đầu tư phải tiến hành hoàn thiện hồ sơ dự án Tùy theo quy mô cũng như tính chất của dự án mà dự án FDI theo quy trình đăng kí đầu tư hay thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư được mô tả trong sơ đồ sau

Nguồn: Cục đầu tư nước ngoài

Hình 1.4 – Thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư

Theo như quy trình trên, để được cấp giấy chứng nhận đầu tư, nhà đầu tư phải tiến hành các thủ tục đăng kí hay thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư tùy theo tính chất cũng như quy mô dự án FDI theo quy định của Việt nam Các bước công việc

mà nhà đầu tư phải tiến hành trong giai đoạn này bao gồm:

Hình 1.5 – Các bước công việc trong hoàn thiện thủ tục pháp lý của dự án FDI

2.3.1 Chuẩn bị hồ sơ dự án ( hoạt động của nhà đầu tư):

Giấy chứng nhận đầu tư

=< 45 ngày

=>300 triệu VNĐ hoặc

Thuộc lĩnh vực đầu tư

có điều kiện

VB đề nghị cấp GCNĐT

VB xác nhận

tư cách pháp lý

Báo cáo năng lực tài chính Giải trình KTKT

Hợp đồng, điều lệ

Nhận giấy chứng nhận đầu tư, chuẩn

bị cho giai đoạn triển khai dự án

Hồ sơ dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài thay đổi về số tài liệu cần chuẩn bị tùy theo dự án đó được tiến hành theo quy trình đăng kí đầu tư hay thẩm tra đầu tư.

2.3.1.1 Theo quy trình đăng kí đầu tư:

Hồ sơ dự án đối với nhà đầu tư trong nước thực hiện theo quy trình đăng kí đầu tư, nhà đầu tư chỉ cần điền vào mẫu Đăng kí đầu tư Đối với nhà đầu tư nước ngoài, số lượng tài liệu cần chuẩn bị là nhiều hơn Các tài liệu cần chuẩn bị trong hồ

sơ dự án bao gồm:

- Văn bản đăng kí đầu tư (theo mẫu có sẵn, nhà đầu tư nước ngoài có thể liên hệ với Sở kế hoạch đầu tư, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất nơi dự định tiến hành dự án)

- Báo cáo về năng lực tài chính của nhà đầu tư (do nhà đầu tư tự lập và chịu trách nhiệm)

- Hợp đồng liên doanh, điều lệ doanh nghiệp hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh

Trong trường hợp thực hiện dự án đầu tư gắn với thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư phải nộp kèm theo hồ sơ đăng kí kinh doanh tương ứng với loại hình doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp Nội dung của điều lệ doanh nghiệp được quy định tại điều 22 Luật doanh nghiệp, nội dung của hợp đồng liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh được quy định tại điều 54 và 55 nghị định 108/NĐ – CP hướng dẫn thi hành luật đầu tư

2.3.1.2 Theo quy trình thẩm tra:

Trong trường hợp này bên cạnh phải chuẩn bị những tài liệu như trên, nhà đầu

tư nước ngoài cần chuẩn bị thêm:

- Giải trình Kinh tế - kĩ thuật (là báo cáo nghiên cứu khả thi mà nhà đầu

Nếu dự án thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện, nhà đầu tư phải nộp kèm theo Giải trình về khả năng đáp ứng điều kiện Nếu quy mô vốn dưới 300 tỉ đồng trong trường hợp đầu tư có điều kiện, nhà đầu tư phải nộp kèm theo giải trình về khả năng đáp ứng điều kiện nhưng không phải nộp giải trình kinh tế - kĩ thuật.

2.3.2 Trình tự cấp giấy chứng nhận đầu tư ( hoạt động của cơ quan Nhà nước bên phía Việt nam):

2.3.2.1 Cơ quan tiếp nhận hồ sơ dự án và cấp giấy chứng nhận đầu tư:

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư với dự án đầu tư ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao (KCN, KCX, KCNC) và dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng KCN, KCX, KCNC với địa phương chưa thành lập Ban quản lý KCN, KCX, KCNC Sở kế hoạch đầu tư của tỉnh tiếp nhận hồ sơ dự án của nhà đầu tư

Ban quản lý KCN, KCX, KCNC tiếp nhận và cấp giấy chứng nhận đầu tư với

dự án đầu tư vào KCN, KCX, KCNC

2.3.2.2 Với dự án đăng kí đầu tư:

Quy trình được mô tả trong sơ đồ sau:

15

ngày

Hình 1.6 – Quy trình đăng kí đầu tư

Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đầu tư, cơ quan cấp giấy chứng nhận đầu tư sao gửi Giấy chứng nhận đầu tư đến Bộ kế hoạch và Đầu tư,

Bộ tài chính, Bộ thương mại, Bộ tài nguyên môi trường, Ngân hàng nhà nước, Bộ quản lý ngành và các cơ quan có liên quan

2.3.2.3 Với dự án thuộc diện thẩm tra:

2.3.2.3.1 Nội dung thẩm tra:

- Sự phù hợp với quy hoạch kết cấu hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch sử dụng đất,

sơ

Cấp giấy chứng nhận đầu tư

quy hoạch khai thác, chế biến khoáng sản và nguồn tài nguyên.

- Nhu cầu sử dụng đất: diện tích đất, loại đất và tiến độ sử dụng đất

- Tiến độ thực hiện dự án: tiến độ thực hiện vốn đầu tư, tiến độ xây dựng và tiến độ thực hiện mục tiêu dự án

- Giải pháp về môi trường: đánh giá các yếu tố tác động đến môi trường và giải pháp xử lý phù hợp với quy định của pháp luật về môi trường

Đối với dự án đầu tư có điều kiện theo điều 29 Luật đầu tư, phải tiến hành thẩm tra khả năng đáp ứng các điều kiện theo pháp luật có liên quan, với nhà đầu tư nước ngoài, phải có thêm bước thẩm tra thêm điều kiện theo phụ lục C nghị định 108/2006 NĐ – CP và điều ước quốc tế mà Việt nam là thành viên

Với dự án có quy mô vốn dưới 300 tỉ đồng Việt nam thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện, chỉ cần thẩm tra khả năng đáp ứng các điều kiện pháp luật có liên quan, với nhà đầu tư nước ngoài có thêm bước thẩm tra điều kiện theo phụ lục C nghị định 108/2006 NĐ – CP và Điều ước quốc tế mà Việt nam là thành viên

2.3.2.3.2 Quy trình thẩm tra dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ:

15 ngày lv 25 ngày lv 3 ngày lv

đồng ý

Các cơ quan có ý kiến thẩm tra bằng văn bản

Cơ quan cấp GCNĐT lập báo cáo thẩm tra trình Thủ tướng

VPCP thông báo ý kiến Thủ tướng

về dự án Cấp GCNĐT

2.3.2.3.3 Quy trình thẩm tra dự án không thuộc thẩm quyền chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ: