Kinh nghiệm tổ chức quản lý các hoạt động ngoài giờ học của học sinh trường PTDTNT Than Uyên

Nhưng vì những lý do khác nhau, ở không ít đơn vị trườnghọc hoạt động này vẫn chưa được tổ chức theo đúng ý nghĩa và mục đích của nó.Vì vậy để tổ chức tốt hoạt động này đòi hỏi ngườ

SỞ GIẢO DỦC VẢ ĐẢO TẢO LAI CHÂU

TRƯ? NG PTDT NỘ I TRỤ THAN UYÊN

  

" Kinh nghiệm tổ chức quản lý các hoạt động ngoài giờ học

của học sinh trường PTDTNT Than Uyên ".

Lĩnh vực: Quản lý

Tác giả: Nguyễn Trung Kiên

Vũ Trọng Thỏa

Năm học: 2013 - 2014

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

- Khái quát về lý luận:

Bên cạnh việc cung cấp kiến thức cơ bản trong chương trình cho học sinhphổ thông thì việc trang bị cho các em những hiểu biết về tự nhiên, xã hội và các kĩnăng trong cuộc sống là rất cần thiết Nghị quyết tại Hội nghị lần thứ tám BanChấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nhấn mạnh "Đổi mới

theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học vào thực tiễn Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội , ngoại khóa,… Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân Nhằm phát triển hài hòa đức, trí, thể, mĩ".

Như vậy, bên cạnh việc cung cấp kiến thức cho học sinh thì việc trang bị các

kĩ năng sống là rất cần thiết và luôn song hành nhằm giúp học sinh tăng cường khảnăng vận dụng những kiến thức và kĩ năng vào thực tế cuộc sống Để có được các

kĩ năng sống cơ bản thì việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ học cho học sinhcũng đóng một vai trò rất quan trọng, bởi vì thông qua các hoạt động ngoài giờ họcsẽ giúp học sinh tích lũy được những hiểu biết về các lĩnh vực khác nhau của đờisống xã hội có tác động đến thái độ, nhu cầu, nguyện vọng, quyền và nghĩa vụ củahọc sinh Qua đó, có được những kĩ năng giao tiếp, ứng xử cơ bản trong cuộc sống.Hình thành được thái độ, xu hướng tích cực của học sinh trong các hoạt động tậpthể, trong cuộc sống và trong xã hội

Hoạt động ngoài giờ học là các hoạt động phù hợp với nhu cầu của conngười như: vui chơi giải trí, văn hoá văn nghệ, TDTT, học tập các kĩ năng sống,…nhất là các em học sinh trong độ tuổi vị thành niên, thích hoạt động, thích giao lưuhọc hỏi, luôn hướng tới cái mới Trong khi đó, cách thức tổ chức các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ học rất đa dạng và phong phú, không có hướng dẫn cũng nhưmột quy định cụ thể nào Hiện nay, hoạt động giáo dục ngoài giờ học là một hoạt

động rất được coi trọng, được triển khai và thực hiện trong tất cả các trường phổthông trong toàn quốc Nhưng vì những lý do khác nhau, ở không ít đơn vị trườnghọc hoạt động này vẫn chưa được tổ chức theo đúng ý nghĩa và mục đích của nó.

Vì vậy để tổ chức tốt hoạt động này đòi hỏi người quản lý phải năng động,sáng tạo, chủ động trong công việc và đặc biệt là luôn nắm bắt được đặc điểm tâmsinh lí, tâm tư, nguyện vọng của học sinh để từ đó có được cách thức tổ chức phùhợp nhất, nhằm tạo ra một môi trường giáo dục toàn diện và thân thiện, đào tạo ranhững nhân tài cho đất nước trong tương lai

em các kĩ năng sống, rèn luyện các em trở thành những con người năng động, tíchcực, chủ động trong học tập và rèn luyện, phát triển năng lực tự khẳng định, tựhoàn thiện bản thân

Thực tế trong những năm qua làm công tác quản lý ở trường PT DTNTchúng tôi nhận thấy phần lớn các em rất thích được tham gia vào các hoạt độngngoại khoá, giao lưu văn hoá…, qua đó có dịp học hỏi các kỹ năng giao tiếp, ứng

xử có văn hoá, những thói quen tốt trong học tập cũng như trong đời sống Tuynhiên, với đặc thù của nhà trường là một tập thể bao gồm nhiều dân tộc, đến từnhiều vùng có tiếng nói, phong tục, tập quán sinh hoạt khác nhau Đồng thời cácmặt trái của xã hội cũng có tác động không nhỏ đến các em Vì vậy trong quá trình

tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ học cho học sinh nhiều lúc chúng tôi rất

bế tắc trong việc xây dựng kế hoạch, định hình các nội dung hoạt động ngoài giờhọc sao cho có hiệu quả, đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt và phát triển của họcsinh

Để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh, làm tốt công tác giáo dục đạo đứccho học sinh thì HĐGDNGLL là một trong những hoạt động thiết yếu Mặt khác,

trong thời gian qua, trường PTDT Nội trú những HĐGDNGLL còn mơ hồ, chưathực sự trở thành một hoạt động bổ ích cho học sinh Chính vì những nguyên nhân

đã nêu ở trên, nên rất cần thiết phải có những cơ sở khoa học, những biện pháp cụthể để có thể tổ chức các hoạt động ngoài giờ học cho học sinh các trường PTDTNội trú sao cho có hiệu quả, đáp ứng nhu cầu và đặc điểm tâm lí của học sinh

Với những kinh nghiệm thu được từ thực tế, là những người cán bộ quản lý

chúng tôi có nhiều băn khoăn, trăn trở là làm thế nào để các hoạt động giáo dục

ngoài giờ học được tổ chức thực hiện đúng mục đích, ý nghĩa và đạt hiệu quả giáo

dục cao nhất Chính vì vậy, nên chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài: " Kinh nghiệm tổ chức quản lý các hoạt động ngoài giờ học của học sinh trường PTDTNT Than

vào thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường

2 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu:

- Phạm vi: Các hình thức và biện pháp tổ chức có hiệu quả hoạt động ngoàigiờ học cho học sinh tại các trường phổ thông có học sinh nội trú (PTDT Nội trú,PTDT Bán trú)

- Đối tượng: Cách thức tổ chức, quản lý các hoạt động ngoài giờ học của họcsinh trường PTDTNT

3 Mục đích:

Nghiên cứu các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác quảnlý, tổ chức các hoạt động ngoài giờ học cho học sinh các trường PTDT Nội trú.Từ kinh nghiệm thực tế đề xuất xây dựng những hoạt động cần thiết để giúpcho các trường PTDT Nội trú quản lý và tổ chức các hoạt động ngoài giờ học chohọc sinh đạt hiệu quả cao và góp phần hoàn thiện mục tiêu đào tạo của nhà trường

4 Điểm mới của sáng kiến:

Từ trước đến nay, chưa có hướng dẫn cụ thể về phương pháp tổ chức thựchiện, mới chỉ có các văn bản mang tính định hướng Các đơn vị tổ chức mang tính

tự phát, không thống nhất về mục đích, cách thức thực hiện

SKKN này đề xuất các hình thức và biện pháp tổ chức các hoạt động ngoàigiờ học, nhằm giúp cho các đơn vị trường học có học sinh ở nội trú (PTDT Nội trú,

PTDT Bán trú) tổ chức công tác giáo dục học sinh có hiệu quả và mang tính toàndiện hơn.

từng cá nhân.

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục được thựchiện, có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thực thi quá trình đào tạo học sinhđáp ứng nhu cầu đa dạng của đời sống xã hội

Hoạt động này do nhà trường quản lý, tiến hành ngoài giờ học trên lớp Nóđược tiến hành xen kẽ hoặc nối tiếp chương trình dạy học trong phạm vi nhàtrường hoặc trong đời sống xã hội được diễn ra trong suốt năm học và trong cả thờigian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trình đó có thể thực hiệnđược ở mọi nơi, mọi lúc

1.2 Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện vấn đề sáng kiến

Kế hoạch 307/KH-BGDĐT, ngày 22/07/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

về việc triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích

cực" trong các trường phổ thông

Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 25/8/2008 của Bộ GD&ĐT vềviệc Quyết định ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDT Nội trú

Hướng dẫn số 1240/SGDĐT-GDTrH, ngày 30/12/2010 của sở GD&ĐT LaiChâu về việc hướng dẫn công tác tổ chức, quản lý nội trú ở các trường phổ thông

Chương 2

Thực trạng công tác tổ chức quản lý

các hoạt động ngoài giờ học của học sinh trường PTDTNT Than Uyên

2.1 Vài nét về địa bàn:

Than Uyên là huyện nằm phía nam của tỉnh Lai Châu với diện tích tự nhiên792,52km2 gồm 10 dân tộc anh em Trong đó dân tộc Thái chiếm 71,23%, dân tộckinh chiếm 13,62%, dân tộc HMông chiếm 9,95%, dân tộc Dao chiếm 0,60%, dântộc KhơMú chiếm 1,96%, dân tộc Tày chiếm 0,30%, còn lại là các dân tộc khác.Huyện có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm một thị trấn và 11 xã

Trường PTDT Nội trú Than Uyên nằm trên địa bàn khu 3, thị trấn huyện.Đây là trung tâm kinh tế, chính trị của huyện, điều này cũng phần nào tác động đếncông tác giáo dục của nhà trường

Trường PTDT nội trú huyện Than Uyên được thành lập từ năm 1983 Đếnnay nhà trường có 8 lớp với 250 học sinh liên cấp 2,3 Có 6 thành phần dân tộc:Thái, HMông, Dao, KMú, Tày, Thổ 100% học sinh của nhà trường đều ở nội trú

Năm học 2013 - 2014 nhà trường có 40 cán bộ, giáo viên, nhân viên (trong

đó CBQL: 03; Giáo viên 21; nhân viên 16) Đa số là giáo viên trẻ có tâm huyếtnghề nghiệp, nhiệt tình với công việc Có đủ giáo viên ở các chuyên ban chính,trình độ đạt chuẩn 100%

2.2 Thực trạng của vấn đề

a) Thuận lợi:

- Cơ sở vật chất: Đủ điều kiện cho dạy và học 02 buổi/ngày Có các khu vực

tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, khu vực trồng rau, chăn nuôi Được nhànước đầu tư một nguồn kinh phí nhất định cho hoạt động ngoài giờ học chiếm 5%kinh phí chi hàng năm của nhà trường

- Đặc điểm xã hội: Than Uyên là huyện có kinh tế - xã hội cũng như mặtbằng dân trí tương đối phát triển, đa số phụ huynh học sinh hiểu và nắm được ýnghĩa của công tác giáo dục, nên hội cha mẹ phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ cáchoạt động phong trào của nhà trường

- Công tác chỉ đạo: Là trường chuyên biệt nên được sự quan tâm, chỉ đạo sátsao của sở GĐ&ĐT, chính quyền địa phương và các ban ngành đoàn thể xã hội

- Đa số học sinh có đạo đức tốt, tinh thần tự giác cao, biết yêu thương bạn

bè, ham thích tham gia các hoạt động tập thể

b) Khó khăn:

- Học sinh:

+ Thứ nhất; Thành phần học sinh của trường đa dạng về dân tộc, về vùngmiền, nên có sự khác biệt về ngôn ngữ, về tập quán sinh hoạt, bất đồng quan điểm

về tư tưởng cũng như nề nếp sinh hoạt

+ Thứ hai; Bối cảnh xã hội mà đặc biệt là sự phát triển như vũ bão của côngnghệ thông tin hiện nay, thì có rất nhiều cám dỗ rất hấp dẫn và thu hút đối với họcsinh các trường nội trú, những học sinh đang ở độ tuổi tò mò và ham thích cái mớicủa lứa tuổi vị thành niên nhưng lại sống xa rời sự quản lý của gia đình

- Đội ngũ: Đa số GV trẻ thiếu kinh nghiệm trong công tác quản lý nội trú,nắm bắt tâm tư tình cảm của học sinh chưa kịp thời

2.3 Nguyên nhân

- Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh (vị thành niên) biến đổi thất

thường, ham thích cái mới, luôn muốn khẳng định mình nhưng chưa ý thức vàkiểm soát được mọi hành vi của mình

- Nhà trường đang trong giai đoạn chuyển đổi mô hình giáo dục từ bậc trung

học cơ sở lên bậc trung học phổ thông, nên đội ngũ cán bộ, giáo viên chưa hoàn

toàn thích ứng với tâm lí lứa tuổi học sinh, dẫn tới công tác quản lý, tổ chức cáchoạt động ngoài giờ học chưa phù hợp với đối tượng, hiệu quả chưa cao

- Một bộ phận giáo viên chưa hiểu mục đích và ý nghĩa nên còn coi nhẹ việc

tổ chức hoạt động ngoài giờ học đối với học sinh.

- Diện tích nhà trường nhỏ hẹp (8.100 m2), quy hoạch không khoa học, xây

dựng dàn trải, thiếu diện tích sân chơi bãi tập cho học sinh (250 HS/900 m 2 với tỷ

lệ 01 HS/3,6 m 2 sân chơi).

- Phòng ở nội trú, phòng ăn tập thể được xây dựng theo mô hình trường tiểuhọc, không còn phù hợp với học sinh bậc THPT

Chương 3

Mục tiêu, biện pháp quản lý các hoạt động ngoài giờ học

của học sinh trường PTDTNT Than Uyên 3.1 Biện pháp thực hiện:

Để quản lý và tổ chức các hoạt động ngoài giờ học cho học sinh trườngPTDT Nội trú có hiệu quả chúng ta cần thực hiện theo quy trình sau:

3.1.1 Công tác tổ chức nhân sự:

Như chúng ta đã biết để tổ chức và quản lý có hiệu quả các hoạt động ngoàigiờ học cho học sinh trường PTDT Nội trú cần phải có sự phối kết hợp của rấtnhiều các cá nhân và đoàn thể trong nhà trường cũng như ngoài xã hội, vì vậy để

tránh tình trạng chồng chéo, "Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" thì việc phân công

nhiệm vụ và giao trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân, từng đoàn thể đóng vai tròquan trọng, quyết định chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý, tổ chức cáchoạt động ngoài giờ học Những công việc cụ thể:

* Thành lập Ban quản lý nội trú:

01 Phó hiệu trưởng phụ trách nội trú Trưởng ban

02 Bí thư đoàn trường Phó ban thường trực

07 Bộ phận bảo vệ Ủy viên

08 Đại diện học sinh các lớp Ủy viên

09 Đại diện hội cha mẹ học sinh Ủy viên

* Mô hình quản lý:

* Phân công nhiệm vụ:

a) Trưởng ban nội trú:

- Tổ chức cho các thành viên trong Ban nội trú thảo luận, thống nhất các nội dung:

+ Xác định rõ, cụ thể các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của công tác tổchức hoạt động ngoài giờ học

+ Xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ học theo từng thời điểm, theonăm học

+ Xây dựng nội quy, quy chế hoạt động và quản lý nội trú

+ Xây dựng quy chế đánh giá, xếp loại các mặt hoạt động nội trú

- Chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức thực hiện, quản lý giám sát và đôn đốcviệc thực hiện của các bộ phận, cá nhân trong quá trình thực hiện kế hoạch

BAN GIÁM HIỆU

(Trưởng ban nội trú)

ĐỘI TỰ QUẢN

- Tiếp nhận ý kiến phản hồi của các bộ phận, cá nhân trong quá trình thực hiện, từ

đó đưa ra các quyết định điều chỉnh về kế hoạch phù hợp với thực tiễn

- Tham mưu với Hiệu trưởng trong việc sử dụng kinh phí (mua sắm, sửa chữa, thaythế, tổ chức các hoạt động tập thể), cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động ngoàigiờ học của học sinh

- Chịu trách nhiệm đánh giá, xếp loại hoạt động nội trú của các bộ phận, cá nhântheo từng tháng

b) Đoàn THCS HCM, Đội TNTP HCM:

- Chịu trách nhiệm xây dựng các kế hoạch:

+ Hoạt động của tổ chức Đoàn TNCS và Đội TNTP trong năm học

+ Thi đua chào mừng các ngày lễ lớn trong năm học

+ Tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm cung cấp kiến thức kĩ năng sốngcho học sinh

+ Tổ chức các văn hóa, văn nghệ chào mừng các ngày lễ lớn trong năm học.+ Tổ chức, điều hành các hoạt động thể dục thể thao hàng ngày cho họcsinh

+ Tổ chức các hoạt động giao lưu học hỏi với các đơn vị bạn, các ban ngànhngoài xã hội

- Chịu trách nhiệm chính trong triển khai, tổ chức thực hiện các kế hoạch trên.Tham gia vào quá trình đánh giá, xếp loại hoạt động nội trú của các bộ phận, cánhân theo từng tuần, từng tháng

- Quản lý, đôn đốc các nề nếp học tập, hoạt động Đội, Đoàn, vệ sinh, xây dựng vàgiữ gìn cảnh quan môi trường

c) Giáo viên:

- Giáo viên chủ nhiệm

+ Căn cứ kế hoạch hoạt động của Ban nội trú, của Đoàn TNCS, Đội TNTPxây dựng kế hoạch hoạt động nội trú phù hợp với đối tượng học sinh của lớp nhằmđạt được chỉ tiêu được giao

+ Chịu trách nhiệm quản lý, đôn đốc việc thực hiện các hoạt động nội trúcủa lớp chủ nhiệm Đánh giá, rút kinh nghiệm theo từng tuần.

+ Là cầu nối giữa Nhà trường và học sinh các lớp: Chịu trách nhiệm triểnkhai các chủ trương, kế hoạch hoạt động, thực hiện chế độ chính sách của Nhàtrường tới học sinh, đồng thời tiếp nhận ý kiến phản hồi từ học sinh tới BGH

+ Chịu trách nhiệm liên hệ với phụ huynh học sinh trong việc phối hợp giáodục giữa gia đình và nhà trường

- Giáo viên bộ môn:

+ Hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm quản lý việc thực hiện nề nếp của học sinh;hướng dẫn học sinh trong các cuộc thi văn hóa, văn nghệ

+ Cùng tham gia và hướng dẫn các nhóm học sinh tập luyện thể dục thể thaovào buổi chiều hàng ngày

+ Trực nội trú hàng ngày theo phân công của trưởng Ban nội trú: Quản lý,đôn đốc học sinh thực hiện nghiêm túc các nề nếp nội trú và xử lý các trường hợp

vi phạm trong ca trực của mình

d) Nhân viên:

* Nhân viên y tế:

- Phối hợp cùng giáo viên chủ nhiệm trong việc theo dõi, chăm sóc sức khỏe vàhướng dẫn học sinh cách vệ sinh, phòng bệnh

- Chịu trách nhiệm quản lý, giám sát công tác vệ sinh an toàn thực phẩm trongcung cấp, chế biến thực phẩm và vệ sinh bếp ăn, nhà ăn

* Nhân viên tổ văn phòng:

- Chịu trách nhiệm quản lý, giám sát việc sử dụng phòng máy tính của nhà trườngvào học tập, vui chơi ngoài giờ học

* Nhân viên bảo vệ:

- Chịu trách nhiệm đảm bảo an ninh trật tự trong nhà trường, phối hợp với giáo vụnội trú trong việc đôn đốc, nhắc nhở việc thực hiện nề nếp, nội quy nội trú của họcsinh

- Quản lý việc sử dụng CSVC, trang thiết bị phục vụ học tập và đời sống của họcsinh.

- Tham mưu kịp thời với Trưởng ban nội trú về việc sửa chữa, thay thế đồng thờivới việc nhắc nhở, chấn chỉnh ý thức tiết kiệm khi sử dụng CSVC, trang thiết bị vàđiện nước

e) Đội tự quản của học sinh:

- Đội tự quản được Ban nội trú thành lập căn cứ vào sự tham mưu của BCH Đoàntrường, có nhiệm vụ chính như sau:

+ Giúp Ban nội trú trong việc đôn đốc, nhắc nhở việc thực hiện các nề nếp,nội quy nội trú của học sinh

+ Đề xuất các biện pháp quản lý, các hình thức tổ chức các hoạt động tập thểphù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh Tiếp nhận và phản hồi các ý kiến đónggóp của học sinh với Ban nội trú

f) Ban đại diện cha mẹ học sinh:

- Phối hợp với Ban nội trú trong việc tổ chức các hoạt động tập thể, các hoạt độngngoài giờ học cho học sinh:

+ Huy động cha mẹ học sinh góp công trong việc tổ chức tết dân tộc cho họcsinh

+ Huy động vốn, xây dựng chuồng trại, mua con giống tổ chức cho học sinhchăn nuôi theo hình thức: Cha mẹ học sinh góp vốn, nhà trường góp công, học sinhhưởng lợi nhuận

+ Huy động sự đóng góp của cha mẹ học sinh trong việc hỗ trợ thêm cáctrang thiết bị thể dục thể thao phục vụ cho các hoạt động ngoài giờ học của họcsinh

3.1.2 Các hoạt động chính trong quá trình tổ chức, quản lý các hoạt động ngoài giờ học:

Căn cứ vào mục tiêu và cách thức tổ chức ta có thể chia các hoạt động ngoàigiờ học của học sinh trường PTDT Nội trú ra làm 4 nhóm hoạt động cơ bản sau:

a) Rèn luyện ý thức tổ chức kỉ luật: