tạp chí kinh tế đối ngoại đề tài HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG THỂ CHẾ KINH TẾ Ở VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

HOÀN THI N MÔI TRỆ ƯỜNG TH CH KINH T VI T NAM TRONG QUÁỂ Ế Ế Ở Ệ TRÌNH H I NH P KINH T QU C TỘ Ậ Ế Ố Ế

HOÀN THI N MÔI TRỆ ƯỜNG TH CH KINH T VI T NAM TRONG QUÁỂ Ế Ế Ở Ệ TRÌNH H I NH P KINH T QU C TỘ Ậ Ế Ố Ế

TS Ph m Th H ng Đi pạ ị ồ ệ [1]

Đ t v n đ ặ ấ ề

Vi t Nam đã chính th c tr thành thành viên c a T ch c Th ng m i thệ ứ ở ủ ổ ứ ươ ạ ế

gi i (WTO) k t tháng 1 năm 2007 Đây là m t s ki n đánh d u b cớ ể ừ ộ ự ệ ấ ướ

ti n quan tr ng trong quá trình h i nh p kinh t qu c t c a Vi t Nam.ế ọ ộ ậ ế ố ế ủ ệ Trong su t quá trình đàm phán gia nh p các t ch c kinh t qu c t , đ cố ậ ổ ứ ế ố ế ặ

bi t là WTO, Vi t Nam đã th c hi n nhi u c i cách quan tr ng trong cácệ ệ ự ệ ề ả ọ lĩnh v c kinh t , xã h i Th ch kinh t chính là lĩnh v c th hi n rõ nétự ế ộ ể ế ế ự ể ệ

h n c nh ng thay đ i trong quá trình h i nh p Quan h t ng tác gi aơ ả ữ ổ ộ ậ ệ ươ ữ

vi c xây d ng và hoàn thi n các c ch , chính sách kinh t , c i cách bệ ự ệ ơ ế ế ả ộ máy, th t c hành chính v i ti n trình h i nh p kinh t qu c t ngày càngủ ụ ớ ế ộ ậ ế ố ế

ch t chẽ h n Môi tr ng th ch kinh t c a Vi t Nam đã t ng b c đ cặ ơ ườ ể ế ế ủ ệ ừ ướ ượ hoàn thi n Bài vi t này đánh giá nh ng thành qu c b n c a vi c hoànệ ế ữ ả ơ ả ủ ệ thi n môi tr ng th ch kinh t Vi t Nam trong quá trình h i nh pệ ườ ể ế ế ở ệ ộ ậ kinh t qu c t , ch ra nh ng đi m t n t i và đ xu t m t s ki n nghế ố ế ỉ ữ ể ồ ạ ề ấ ộ ố ế ị

góp ph n ti p t c hoàn thi n môi tr ng th ch kinh t Vi t Nam trongầ ế ụ ệ ườ ể ế ế ệ quá trình h i nh p sâu h n vào n n kinh t th gi i.ộ ậ ơ ề ế ế ớ

1.      Nh ng thành qu hoàn thi n môi tr ng th ch kinh t c a Vi tữ ả ệ ườ ể ế ế ủ ệ Nam trong quá trình h i nh p kinh t qu c tộ ậ ế ố ế

Có th nh n th y, môi tr ng th ch kinh t c a Vi t Nam đã đ c t ngể ậ ấ ườ ể ế ế ủ ệ ượ ừ

b c hoàn thi n trên ba ph ng di n c b n: hoàn thi n h th ng lu tướ ệ ươ ệ ơ ả ệ ệ ố ậ pháp, nh t là lu t pháp v kinh t , hoàn thi n th ch kinh t th tr ngấ ậ ề ế ệ ể ế ế ị ườ

và c i cách hành chính.ả

1.1.       H th ng lu t pháp đ c hoàn thi n theo yêu c u h i nh p ệ ố ậ ượ ệ ầ ộ ậ

Trong quá trình h i nh p kinh t qu c t và chu n b cho vi c gia nh pộ ậ ế ố ế ẩ ị ệ ậ WTO, Qu c h i n c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam đã thông quaố ộ ướ ộ ộ ủ ệ nhi u đ o lu t t o hành lang pháp lý phù h p cho h i nh p Trong s cácề ạ ậ ạ ợ ộ ậ ố quy đ nh pháp lu t, h th ng quy đ nh pháp lu t kinh t đ c u tiên s aị ậ ệ ố ị ậ ế ượ ư ử

đ i và ban hành m i Tr c h t ph i k đ n Lu t đ u t n c ngoài nămổ ớ ướ ế ả ể ế ậ ầ ư ướ

1987, là văn b n lu t đ u tiên góp ph n t o ra khung pháp lý cho vi c hìnhả ậ ầ ầ ạ ệ thành n n kinh t th tr ng t i Vi t Nam, t o khuôn kh pháp lý c b nề ế ị ườ ạ ệ ạ ổ ơ ả cho các ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i Vi t Nam Lu t đã cóạ ộ ầ ư ự ế ướ ạ ệ ậ

m t s l n đ c s a đ i, b sung, n i b t là các l n s a đ i vào nh ngộ ố ầ ượ ử ổ ổ ổ ậ ầ ử ổ ữ năm 1996 và năm 2002 nh m t o môi tr ng đ u t thông thoáng, h pằ ạ ườ ầ ư ấ

d n h n đ khuy n khích các nhà đ u t nu c ngoài đ u t vào nh ngẫ ơ ể ế ầ ư ớ ầ ư ữ

m c tiêu tr ng đi m và nh ng lĩnh v c u tiên, nh t là trong ngành côngụ ọ ể ữ ự ư ấ nghi p ch bi n, ch t o h ng vào xu t kh u và các vùng kinh t tr ngệ ế ế ế ạ ướ ấ ẩ ế ọ

đi m c a đ t n c.ể ủ ấ ướ

Năm 1991 Lu t doanh nghi p t nhân và Lu t công ty ra đ i Hi n phápậ ệ ư ậ ờ ế

s a đ i năm 1992 đã kh ng đ nh đ m b o s t n t i và phát tri n c aử ổ ẳ ị ả ả ự ồ ạ ể ủ

n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n v n đ ng theo c ch th tr ngề ế ề ầ ậ ộ ơ ế ị ườ

và khu v c đ u t n c ngoài Ti p theo đó là hàng lo t các đ o lu t quanự ầ ư ướ ế ạ ạ ậ

tr ng c a n n kinh t th tr ng đã đ c hình thành t i Vi t Nam nhọ ủ ề ế ị ườ ượ ạ ệ ư

Lu t đ t đai, Lu t thu , Lu t phá s n, Lu t môi tr ng, Lu t lao đ ng vàậ ấ ậ ế ậ ả ậ ườ ậ ộ hàng trăm các văn b n pháp l nh, ngh đ nh c a chính ph đã đ c banả ệ ị ị ủ ủ ượ hành nh m c th hóa vi c th c hi n lu t ph c v phát tri n kinh t - xãằ ụ ể ệ ự ệ ậ ụ ụ ể ế

h i.ộ

Tuy nhiên đáng k ph i bàn đ n là Lu t doanh nghi p s a đ i ban hànhể ả ế ậ ệ ử ổ vào cu i năm 2000 đã c i thi n môi tr ng đ u t cho các doanh nghi pố ả ệ ườ ầ ư ệ

nh và v a trong n c T khi Lu t doanh nghi p có hi u l c thi hành đ nỏ ừ ướ ừ ậ ệ ệ ự ế nay, 160 lo i gi y phép không phù h p v i các quy đ nh c a Lu t doanhạ ấ ợ ớ ị ủ ậ nghi p đã đ c bãi b , t o nên b c đ t phá v c i cách hành chính,ệ ượ ỏ ạ ướ ộ ề ả chuy n t ti n ki m sang h u ki m; phân đ nh rõ quy n s n xu t kinhể ừ ề ể ậ ể ị ề ả ấ doanh c a doanh nghi p v i ho t đ ng qu n lý nhà n c Lu t doanhủ ệ ớ ạ ộ ả ướ ậ nghi p đ c s a đ i năm 2000 đã t o đi u ki n cho s phát tri n c a cácệ ượ ử ổ ạ ề ệ ự ể ủ doanh nghi p t nhân B lu t này đã th ch hóa quy n t do kinh doanhệ ư ộ ậ ể ế ề ự

c a các cá nhân trong t t c các ngành ngh mà pháp lu t không c m, dủ ấ ả ề ậ ấ ỡ

b nh ng rào c n v hành chính đang làm tr ng i đ n ho t đ ng kinhỏ ữ ả ề ở ạ ế ạ ộ doanh c a các doanh nghi p nh c p gi y phép, th t c, các lo i phí…ủ ệ ư ấ ấ ủ ụ ạ Theo B K ho ch và Đ u t , qua 6 năm thi hành Lu t doanh nghi pộ ế ạ ầ ư ậ ệ (2000 -2005), đã có 160.752 doanh nghi p đăng ký kinh doanh, nâng t ngệ ổ

s đang ho t đ ng t i Vi t Nam đ n cu i năm 2005 lên trên 190.000ố ạ ộ ạ ệ ế ố [2]

Đ c bi t vào cu i năm 2005, Qu c h i đã thông qua nhi u đ o lu t quanặ ệ ố ố ộ ề ạ ậ

tr ng nh m c i thi n h n n a môi tr ng đ u t , kinh doanh, trong đó cóọ ằ ả ệ ơ ữ ườ ầ ư

Lu t đ u t (chung) và Lu t doanh nghi p (th ng nh t) Lu t đ u t đã cóậ ầ ư ậ ệ ố ấ ậ ầ ư

nh ng quy đ nh th hi n s đ i x bình đ ng gi a các doanh nghi p trongữ ị ể ệ ự ố ử ẳ ữ ệ

n c và n c ngoài, lo i b m t s u đãi đ i v i thu quan, tín d ngướ ướ ạ ỏ ộ ố ư ố ớ ế ụ

xu t kh u và tín d ng đ u t , t l n i đ a hoá, t l xu t kh u, u tiênấ ẩ ụ ầ ư ỉ ệ ộ ị ỉ ệ ấ ẩ ư mua nguyên li u trong n c… T 1/7/2006, Lu t doanh nghi p 2005 (ápệ ướ ừ ậ ệ

d ng chung cho c doanh nghi p trong n c và đ u t n c ngoài) đã cóụ ả ệ ướ ầ ư ướ

hi u l c, t o ra s bình đ ng trong quy n và nghĩa v c a các doanhệ ự ạ ự ẳ ề ụ ủ nghi p, không phân bi t hình th c s h u Theo s li u th ng kê, tính đ nệ ệ ứ ở ữ ố ệ ố ế tháng 12-2009 ướ ổc t ng s có h n 460.000 doanh nghi p đăng ký kinhố ơ ệ doanh theo Lu t doanh nghi p, tăng 15 l n so v i 10 năm tr cậ ệ ầ ớ ướ [3] Tính chung, Vi t Nam đã đ t t l 5 doanh nghi p trên 1.000 dân và đang ti pệ ạ ỷ ệ ệ ế

c n d n t i m c trung bình 9-10 doanh nghi p trên 1.000 dân c a nhi uậ ầ ớ ứ ệ ủ ề

n c trong khu v c.ướ ự

Cùng v i Lu t doanh nghi p, vi c ban hành Lu t đ u t 2005 đã t o b cớ ậ ệ ệ ậ ầ ư ạ ướ

ti n dài trong vi c đi u ch nh, c i ti n môi tr ng đ u t c a Vi t Namế ệ ề ỉ ả ế ườ ầ ư ủ ệ

đ t o thêm h p d n đ i v i các nhà đ u t n c ngoài Ngoài ra, vi c đ yể ạ ấ ẫ ố ớ ầ ư ướ ệ ẩ

m nh tháo g nh ng khó khăn v ng m c cho các nhà đ u t n c ngoài,ạ ỡ ữ ướ ắ ầ ư ướ

ch nh s a thu thu nh p cá nhân theo h ng h th p m c thu , đ yỉ ử ế ậ ướ ạ ấ ứ ế ẩ

m nh vi c th c hi n c ch m t c a, gi m giá d ch v vi n thông xu ngạ ệ ự ệ ơ ế ộ ử ả ị ụ ễ ố

ngang b ng m c giá t i các n c trong khu v c, nâng c p c s h t ng,ằ ứ ạ ướ ự ấ ơ ở ạ ầ

m r ng lĩnh v c đ u t , cho phép các doanh nghi p n c ngoài đ c đ uở ộ ự ầ ư ệ ướ ượ ầ

t vào m t s lĩnh v c tr c đây ch a cho phép nh vi n thông, b o hi m,ư ộ ố ự ướ ư ư ễ ả ể kinh doanh siêu th , ngân hàng… cũng góp ph n t o nên m t môi tr ngị ầ ạ ộ ườ

đ u t h p d n h n Vi t Nam.ầ ư ấ ẫ ơ ở ệ

Lu t s h u trí tu đ c Qu c h i n c C ng hoà xã h i ch nghĩa Vi tậ ở ữ ệ ượ ố ộ ướ ộ ộ ủ ệ Nam thông qua ngày 19 tháng 11 năm 2005 và có hi u l c thi hành t ngàyệ ự ừ

01 tháng 7 năm 2006 Đây là m t b c ti n trong vi c b o đ m th c thiộ ướ ế ệ ả ả ự quy n s h u trí tu t i Vi t Nam, đánh d u m t m c quan tr ng trongề ở ữ ệ ạ ệ ấ ộ ố ọ quá trình h i nh p kinh t qu c t Có th nói, v i vi c thông qua m t đ oộ ậ ế ố ế ể ớ ệ ộ ạ

lu t th ng nh t v s h u trí tu , h th ng b o h quy n s h u trí tuậ ố ấ ề ở ữ ệ ệ ố ả ộ ề ở ữ ệ

c a Vi t Nam đã xích l i g n h n v i th gi i M t trong nh ng n i dungủ ệ ạ ầ ơ ớ ế ớ ộ ữ ộ quan tr ng c a vi c th c thi quy n s h u trí tu đ c quy đ nh trongọ ủ ệ ự ề ở ữ ệ ượ ị

Lu t s h u trí tu năm 2006 là v n đ b o v quy n s h u trí tu Lu tậ ở ữ ệ ấ ề ả ệ ề ở ữ ệ ậ dành riêng m t ph n g m 3 ch ng, 22 đi u quy đ nh v v n đ này, baoộ ầ ồ ươ ề ị ề ấ ề

g m các n i dung v quy n t b o v c a ch th quy n s h u trí tu ,ồ ộ ề ề ự ả ệ ủ ủ ể ề ở ữ ệ các bi n pháp x lý v hành chính, dân s , hình s hành vi xâm ph mệ ử ề ự ự ạ quy n s h u trí tu , ki m soát hàng hoá xu t kh u, nh p kh u liên quanề ở ữ ệ ể ấ ẩ ậ ẩ

đ n s h u trí tu ế ở ữ ệ

1.2.       Th ch kinh t th tr ng ti p t c đ c xây d ng và phát tri n ể ế ế ị ườ ế ụ ượ ự ể

Cùng v i vi c xây d ng lu t, các th ch th tr ng Vi t Nam cũng t ngớ ệ ự ậ ể ế ị ườ ở ệ ừ

b c đ c hình thành Chính ph đã ch tr ng xóa b c ch t p trung,ướ ượ ủ ủ ươ ỏ ơ ế ậ bao c p, nh n m nh quan h hàng hóa - ti n t , t p trung vào các bi nấ ấ ạ ệ ề ệ ậ ệ pháp qu n lý kinh t , thành l p hàng lo t các t ch c tài chính, ngân hàng,ả ế ậ ạ ổ ứ hình thành các th tr ng c b n nh th tr ng ti n t , th tr ng laoị ườ ơ ả ư ị ườ ề ệ ị ườ

đ ng, th tr ng hàng hóa, th tr ng đ t đai… Trong quá trình chuy n đ iộ ị ườ ị ườ ấ ể ổ sang kinh t th tr ng và h i nh p kinh t qu c t , khung pháp lý đ phátế ị ườ ộ ậ ế ố ế ể tri n các lo i th tr ng ti p t c đ c xây d ng và hoàn thi n.ể ạ ị ườ ế ụ ượ ự ệ

Đ i v i th tr ng hàng hóa ố ớ ị ườ , m t s rào c n t ng b c đ c g b theoộ ố ả ừ ướ ượ ỡ ỏ

Hi p đ nh chung v th ng m i, d ch v c a WTO B Công th ng banệ ị ề ươ ạ ị ụ ủ ộ ươ hành thông t s 09/2007/TT-BTM h ng d n thi hành Lu t th ng m iư ố ướ ẫ ậ ươ ạ

v ho t đ ng mua bán hàng hóa và các ho t đ ng liêu quan tr c ti p đ nề ạ ộ ạ ộ ự ế ế mua bán hàng hóa c a doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài t i Vi tủ ệ ố ầ ư ướ ạ ệ Nam Thông t h ng d n này là m t b c quan tr ng trong vi c th cư ướ ẫ ộ ướ ọ ệ ự

hi n các cam k t WTO.ệ ế

Đ b o v quy n l i cho ng i tiêu dùng, ki m soát tình tr ng hàng nhái,ể ả ệ ề ợ ườ ể ạ hàng gi , tăng giá b t h p lý, Lu t B o v quy n l i ng i tiêu dùng đ cả ấ ợ ậ ả ệ ề ợ ườ ượ

Qu c h i ban hành ngày 30 tháng 11 năm 2010 Lu t B o v quy n l iố ộ ậ ả ệ ề ợ

ng i tiêu dùng có hi u l c (t ngày 01 tháng 07 năm 2011) đã t o hànhườ ệ ự ừ ạ lang pháp lý v ng ch c b o v quy n l i cho ng i tiêu dùng t i Vi t Nam.ữ ắ ả ệ ề ợ ườ ạ ệ

Tr c đó, năm 2007 và năm 2008, m t lo t văn b n liên quan đ n b o vướ ộ ạ ả ế ả ệ quy n l i ng i tiêu dùng đ c ban hành đã t o nên n n t ng pháp lý choề ợ ườ ượ ạ ề ả

vi c b o v quy n l i cho ng i tiêu dùng.ệ ả ệ ề ợ ườ

Đ i v i th tr ng các y u t s n xu t, Lu t đ t đai ố ớ ị ườ ế ố ả ấ ậ ấ  ban hành năm 2003

đ c ti p t c s a đ i vào năm 2010.ượ ế ụ ử ổ  B Lu t lao đ ng ộ ậ ộ  đ c b sung, s aượ ổ ử

đ i năm 2007 và m t lo t các văn b n d i lu t đ c ban hành, nhổ ộ ạ ả ướ ậ ượ ư

h ng d n thi hành B Lu t Lao đ ng v vi c làm h ng d n th c hi nướ ẫ ộ ậ ộ ề ệ ướ ẫ ự ệ

m c l ng t i thi u vùng Lu t B o hi m xã h i và b o hi m th t nghi pứ ươ ố ể ậ ả ể ộ ả ể ấ ệ

đã đ c thông qua năm 2008, và m t s văn b n h ng d n th c hi nượ ộ ố ả ướ ẫ ự ệ cũng đã đ c ban hành.ượ

Trong 5 năm qua, khung pháp lý đ đi u ti t th tr ng ch ng khoán liênể ề ế ị ườ ứ

t c đ c hoàn thi n g m: Lu t ch ng khoán, Ngh đ nh s 14/2007/NĐ-ụ ượ ệ ồ ậ ứ ị ị ố

CP quy đ nh chi ti t thi hành m t s đi u c a Lu t Ch ng khoán, Nghị ế ộ ố ề ủ ậ ứ ị

đ nh s 36/2007/NĐ-CP c a Chính ph v x ph t vi ph m hành chínhị ố ủ ủ ề ử ạ ạ trong lĩnh v c ch ng khoán và th tr ng ch ng khoán, đ c ban hànhự ứ ị ườ ứ ượ năm 2007, và g n đây có Quy t đ nh 55/2009/QĐ-TTg ngày 15/4/2009ầ ế ị

V t l tham gia c a nhà đ u t n c ngoài trên th tr ng ch ng khoánề ỷ ệ ủ ầ ư ướ ị ườ ứ

Vi t Nam ệ

Lĩnh v c d ch v b o hi m có Ngh đ nh 45/2007/NĐ- CP ngày 27/3/2007ự ị ụ ả ể ị ị Quy đ nh chi ti t thi hành m t s đi u c a Lu t Kinh doanh b o hi m.ị ế ộ ố ề ủ ậ ả ể

Nh khung pháp lý liên t c đ c hoàn thi n theo h ng xóa b đ c quy n,ờ ụ ượ ệ ướ ỏ ộ ề

t o s c nh tranh bình đ ng gi a các thành ph n kinh t và cam k t mạ ự ạ ẳ ữ ầ ế ế ở

c a th tr ng, th tr ng d ch v b o hi m Vi t Nam cũng phát tri nử ị ườ ị ườ ị ụ ả ể ở ệ ể khá m nh trong nh ng năm g n đây v i vi c tham gia m nh mẽ h n c aạ ữ ầ ớ ệ ạ ơ ủ khu v c t nhân trong và ngoài n c.Lu t Vi n thông đã đ c Qu c h iự ư ướ ậ ễ ượ ố ộ thông qua t i kỳ h p th 6, Qu c h i khoá 12, năm 2009 và Lu t B u chínhạ ọ ứ ố ộ ậ ư cũng đã đ c thông qua năm 2010, có hi u l c t năm 2011.ượ ệ ự ừ

T khi gia nh p WTO đ n nay, đ th c hi n các tiêu chí v m t n n kinhừ ậ ế ể ự ệ ề ộ ề

t th tr ng, Vi t Nam đã có nhi u n l c đ gi m s ki m soát c aế ị ườ ệ ề ỗ ự ể ả ự ể ủ Chính ph đ i v i vi c phân b ngu n l c và giá c Qu n lý nhà n củ ố ớ ệ ổ ồ ự ả ả ướ

đ c phân quy n và phân c p m nh mẽ xu ng đ n c s , theo đó ng iượ ề ấ ạ ố ế ơ ở ườ dân đ c tham gia vào quá trình phân b ngu n l c công t i đ a ph ng.ượ ổ ồ ự ạ ị ươ

Nh ng n l c này đ c th hi n rõ trong các văn b n lu t m i ban hànhữ ỗ ự ượ ể ệ ả ậ ớ

ho c s a đ i, ho c các ngh đ nh, quy t đ nh do Chính ph ban hành, nhặ ử ổ ặ ị ị ế ị ủ ư

Lu t ngân sách nhà n c năm 2002 V giá c , Nhà n c và doanh nghi pậ ướ ề ả ướ ệ

đã và đang th c hi n l trình chuy n sang giá th tr ng đ i v i m t sự ệ ộ ể ị ườ ố ớ ộ ố hàng hoá d ch v nh đi n, than, n c s ch, xăng d u.ị ụ ư ệ ướ ạ ầ

1.3.       C i cách hành chính đ c đ y m nh ả ượ ẩ ạ

C i cách hành chính đ c Đ ng và Nhà n c Vi t Nam h t s c quan tâmả ượ ả ướ ệ ế ứ trong quá trình đ i m i toàn di n đ t n c và h i nh p kinh t qu c t ổ ớ ệ ấ ướ ộ ậ ế ố ế

M c tiêu c i cách hành chính là xây d ng m t n n hành chính v ng m nh,ụ ả ự ộ ề ữ ạ trong s ch, hi u qu , t o đi u ki n thu n l i cho phát tri n kinh t - xãạ ệ ả ạ ề ệ ậ ợ ể ế

h i C i cách hành chính đã và đang đ c ti n hành đ ng b trên b n m t:ộ ả ượ ế ồ ộ ố ặ

c i cách th ch hành chính, c i cách b máy, xây d ng đ i ngũ công ch cả ể ế ả ộ ự ộ ứ

qu n lý nhà n c và qu n lý tài chính công.ả ướ ả

Trong nh ng năm qua, Chính ph Vi t Nam đã ban hành, s a đ i, b sungữ ủ ệ ử ổ ổ các văn b n pháp lu t quan tr ng phù h p v i c ch th tr ng và yêuả ậ ọ ợ ớ ơ ế ị ườ

c u c a h i nh p kinh t qu c t , làm c s pháp lý cho s phát tri n kinhầ ủ ộ ậ ế ố ế ơ ở ự ể

t - xã h i Các c quan ch c năng cũng đã rà soát l i h th ng văn b nế ộ ơ ứ ạ ệ ố ả pháp quy, h y b nh ng văn b n l c h u, trùng l p, lo i b nh ng th t củ ỏ ữ ả ạ ậ ặ ạ ỏ ữ ủ ụ không còn phù h p, gi m phi n hà cho doanh nghi p và nhân dân trongợ ả ề ệ

ho t đ ng kinh doanh và quan h dân s Th t c đăng ký kinh doanhạ ộ ệ ự ủ ụ

đ c đ n gi n hóa, gi y phép kinh doanh đ c bãi b , đ n gi n hóa cácượ ơ ả ấ ượ ỏ ơ ả

th t c xu t nh p kh u, c p gi y ch ng nh n quy n s d ng đ t đô th ,ủ ụ ấ ậ ẩ ấ ấ ứ ậ ề ử ụ ấ ị

c i cách m t cách c b n th t c h i quan, gi m th i gian th m đ nh c pả ộ ơ ả ủ ụ ả ả ờ ẩ ị ấ

gi y phép đ u t n c ngoài, mi n tr các lo i phí và l phí không phùấ ầ ư ướ ễ ừ ạ ệ

h p… Cùng v i các th ch kinh t , vi c xây d ng và hoàn thi n th chợ ớ ể ế ế ệ ự ệ ể ế

v đ m b o và phát huy quy n làm ch c a nhân dân, dân ch hóa kinh tề ả ả ề ủ ủ ủ ế

và đ i s ng xã h i đã có b c ti n đáng k , góp ph n quan tr ng vào nờ ố ộ ướ ế ể ầ ọ ổ

đ nh xã h i, khai thác và phát huy các ngu n l c đ phát tri n kinh t , xãị ộ ồ ự ể ể ế

h i và h i nh p kinh t qu c t ộ ộ ậ ế ố ế

Thành công n i b t c a c i cách th ch hành chính là gi m d n th chổ ậ ủ ả ể ế ả ầ ể ế hành chính đ n thu n sang th ch kinh t , phát huy tính ch đ ng, sángơ ầ ể ế ế ủ ộ

t o và t ch u trách nhi m c a các c p, b o đ m quy n t ch c a doanhạ ự ị ệ ủ ấ ả ả ề ự ủ ủ nghi p và công dân Hình thành c s pháp lý phân bi t qu n lý nhà n cệ ơ ở ệ ả ướ

v i qu n lý s n xu t – kinh doanh và các ho t đ ng s nghi p d ch vớ ả ả ấ ạ ộ ự ệ ị ụ công, thúc đ y xã h i hóa, phân công, phân c p.ẩ ộ ấ

Ch c năng, nhi m v c a các c quan trong h th ng hành chính nhà n cứ ệ ụ ủ ơ ệ ố ướ

đ c đi u ch nh t ng b c phù h p v i yêu c u qu n lý nhà n c trongượ ề ỉ ừ ướ ợ ớ ầ ả ướ

n n kinh t th tr ng và h i nh p qu c t Các c quan qu n lý nhà n cề ế ị ườ ộ ậ ố ế ơ ả ướ

t p trung vào nh ng v n đ quan tr ng t m vĩ mô nh xây d ng chi nậ ữ ấ ể ọ ở ầ ư ự ế

l c, quy ho ch, pháp lu t, chính sách, h ng d n, t o môi tr ng thu nượ ạ ậ ướ ẫ ạ ườ ậ

l i cho s n xu t kinh doanh, gi m d n đ u t nhà n c vào các c s kinhợ ả ấ ả ầ ầ ư ướ ơ ở

t , h ng tr ng tâm vào nh ng lĩnh v c công c ng Đã th c hi n đi uế ướ ọ ữ ự ộ ự ệ ề

ch nh ch c năng qu n lý nhà n c gi a các c p cho phù h p v i tình hìnhỉ ứ ả ướ ữ ấ ợ ớ

th c ti n và yêu c u c a h i nh p trên nguyên t c m i vi c ch do m t cự ễ ầ ủ ộ ậ ắ ỗ ệ ỉ ộ ơ quan ph trách, kh c ph c s trùng l p, ch ng chéo v ch c năng nhi mụ ắ ụ ự ặ ồ ề ứ ệ

v Chính quy n đ a ph ng đ c phân c p nhi u h n, nh t là trong lĩnhụ ề ị ươ ượ ấ ề ơ ấ

v c ngân sách, tài chính, biên ch , đ u t , đ t đai, y t , giáo d c…ự ế ầ ư ấ ế ụ

Ch t l ng đ i ngũ cán b , công ch c trong b máy hành chính nhà n cấ ượ ộ ộ ứ ộ ướ

đ c nâng lên Ph n l n công ch c hành chính có năng l c, trình đ , kỹượ ầ ớ ứ ự ộ năng đáp ng đòi h i c a m t n n hành chính chuyên nghi p, hi n đ i.ứ ỏ ủ ộ ề ệ ệ ạ Pháp l nh Cán b , Công ch c năm 1998 qua hai l n s a đ i năm 2001 vàệ ộ ứ ầ ử ổ

2003, đ n năm 2008 đ c nâng c p lên thành Lu t Cán b , Công ch c.ế ượ ấ ậ ộ ứ

Lu t đã có s phân lo i khá rõ đ i t ng cán b , công ch c, t o căn cậ ự ạ ố ượ ộ ứ ạ ứ pháp lý đ đ nh ra yêu c u, tiêu chu n v trình đ , năng l c chuyên môn,ể ị ầ ẩ ề ộ ự

ph m ch t và ch đ , chính sách đãi ng t ng ng.ẩ ấ ế ộ ộ ươ ứ

Hi n nay, Chính ph Vi t Nam đang ti p t c th c hi n k ho ch t ng thệ ủ ệ ế ụ ự ệ ế ạ ổ ể

C i cách hành chính công đ c kh i đ ng vào cu i th p niên 90 th k XX,ả ượ ở ộ ố ậ ế ỷ bao g m các v n đ v phân c p, xác đ nh ch c năng, hi n đ i hóa qu n lýồ ấ ề ề ấ ị ứ ệ ạ ả tài chính công, chính ph đi n t , c i cách h th ng công ch c và các v nủ ệ ử ả ệ ố ứ ấ

đ khác Nhi u m c tiêu c a c i cách hành chính đã đ c đ a ra, và đã đ tề ề ụ ủ ả ượ ư ạ

đ c m t s thành t u nh t đ nh, đ c bi t là trong vi c đ n gi n hóa thượ ộ ố ự ấ ị ặ ệ ệ ơ ả ủ

t c hành chính C i cách hành chính đ c thúc đ y nh m nâng cao tínhụ ả ượ ẩ ằ

c nh tranh c a n n kinh t , t o môi tr ng thu n l i và đ y đ h n choạ ủ ề ế ạ ườ ậ ợ ầ ủ ơ

ho t đ ng kinh doanh, phát huy m i ngu n l c cho tăng tr ng kinh t ạ ộ ọ ồ ự ưở ế

2 Nh ng v n đ đ t ra trong hoàn thi n môi tr ng th ch kinh t ữ ấ ề ặ ệ ườ ể ế ế ở

Vi t Namệ  theo yêu c u c a h i nh p kinh t qu c tầ ủ ộ ậ ế ố ế

Sau 5 năm k t th i đi m chính th c gia nh p WTO, môi tr ng th chể ừ ờ ể ứ ậ ườ ể ế kinh t c a Vi t Nam đã có nh ng thay đ i tích c c trên nhi u khía c nh.ế ủ ệ ữ ổ ự ề ạ Song, theo yêu c u th ng tôn pháp lu t, không phân bi t đ i x và minhầ ượ ậ ệ ố ử

b ch… c a WTO và các t ch c kinh t qu c t khác, môi tr ng th chạ ủ ổ ứ ế ố ế ườ ể ế kinh t c a Vi t Nam còn có nhi u v n đ c n ti p t c hoàn thi n.ế ủ ệ ề ấ ề ầ ế ụ ệ

M t là, ộ  h th ng pháp lu t còn thi u toàn di n, ch a đ ng b Nhi u lu tệ ố ậ ế ệ ư ồ ộ ề ậ

c a Vi t Nam ch a đ y đ n i dung c n thi t, ch a có kh năng bao quátủ ệ ư ầ ủ ộ ầ ế ư ả tình hu ng pháp lu t có liên quan nên c n r t nhi u văn b n h ng d nố ậ ầ ấ ề ả ướ ẫ

c a c quan hành pháp d i d ng thông t , ngh đ nh m i có th áp d ng.ủ ơ ướ ạ ư ị ị ớ ể ụ

Ví d Lu t doanh nghi p – m t văn b n lu t đ c coi là có nhi u quy đ nhụ ậ ệ ộ ả ậ ượ ề ị mang tính đ t phá v đ m b o các nguyên t c c a th ch kinh t thộ ề ả ả ắ ủ ể ế ế ị

tr ng - sau khi đ c thông qua đã ph i ch m t h th ng văn b n h ngườ ượ ả ờ ộ ệ ố ả ướ

d n thi hành v đăng ký kinh doanh, v chuy n đ i công ty nhà n c, vẫ ề ề ể ổ ướ ề chuy n đ i doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, v v n đ ch s h uể ổ ệ ố ầ ư ướ ề ấ ề ủ ở ữ

đ i v i ph n v n nhà n c t i các công ty c ph n, công ty trách nhi mố ớ ầ ố ướ ạ ổ ầ ệ

h u h n… Đây là m t trong nh ng nguyên nhân d n t i tình tr ng ch chữ ạ ộ ữ ẫ ớ ạ ệ

h ng trong th c thi quy ph m pháp lu t.ướ ự ạ ậ

Bên c nh đó, các văn b n do Chính ph và các b , ngành, đ a ph ng banạ ả ủ ộ ị ươ hành hi n còn chi m t tr ng khá l n trong h th ng các văn b n quyệ ế ỷ ọ ớ ệ ố ả

ph m pháp lu t Vi c t n t i nhi u văn b n quy ph m pháp lu t do nhi uạ ậ ệ ồ ạ ề ả ạ ậ ề

c quan khác nhau ban hành v cùng m t v n đ t i các th i đi m khácơ ề ộ ấ ề ạ ờ ể nhau đã gây nên tình tr ng ch ng chéo, có khi còn mâu thu n v n i dungạ ồ ẫ ề ộ

áp d ng Có tr ng h p khi ban hành văn b n m i không ghi rõ các vănụ ườ ợ ả ớ

b n liên quan b thay th ho c bãi b nên đã làm cho h th ng pháp lu tả ị ế ặ ỏ ệ ố ậ

r m rà, khó ki m soát và khó ti p c n C ch ki m tra, giám sát tr c vàườ ể ế ậ ơ ế ể ướ sau v tính h p hi n, h p pháp c a các văn b n quy ph m pháp lu t, nh tề ợ ế ợ ủ ả ạ ậ ấ

là các văn b n do các b , ngành, đ a ph ng ban hành ch a đ c t ch cả ộ ị ươ ư ượ ổ ứ

th c hi n t t.ự ệ ố

M t s văn b n pháp lu t quan tr ng đã ban hành song hi u l c th c thiộ ố ả ậ ọ ệ ự ự

ch a cao Ch ng h n nh lu t Phá s n m c dù đã đ c Qu c h i phêư ẳ ạ ư ậ ả ặ ượ ố ộ chu n đ ban hành t năm 1993 và đ c s a đ i, b sung năm 2004ẩ ể ừ ượ ử ổ ổ

nh ng v n ch a có đ y đ các văn b n h ng d n thi hành nên nhi u vư ẫ ư ầ ủ ả ướ ẫ ề ụ

vi c phá s n ch a có c s pháp lý đ ng b đ th c hi n T ng t nhệ ả ư ơ ở ồ ộ ể ự ệ ươ ự ư

v y, c nh tranh là m t hành vi c b n và mang tính quy t đ nh th ng l iậ ạ ộ ơ ả ế ị ắ ợ

c a các nhà đ u t trong n n kinh t th tr ng Trong khi đó, lu t C nhủ ầ ư ề ế ị ườ ậ ạ

tranh đ c ban hành t năm 2004 song hi u l c th c thi v n ch a thượ ừ ệ ự ự ẫ ư ể nhìn rõ Còn có nhi u văn b n pháp lu t b tr cho các v n đ c nh tranh,ề ả ậ ổ ợ ấ ề ạ

đ c quy n, b o h quy n s h u công nghi p, b o h ng i tiêu dùng…ộ ề ả ộ ề ở ữ ệ ả ộ ườ

có hi u l c th c thi th p M t trong nh ng nguyên nhân c a hi n t ngệ ự ự ấ ộ ữ ủ ệ ượ này là vì hi n nay, h th ng pháp lu t c a Vi t Nam đ c xây d ng v nệ ệ ố ậ ủ ệ ượ ự ẫ

ch y u nh m tăng c ng ho c duy trì s qu n lý c a nhà n c, ho c chúủ ế ằ ườ ặ ự ả ủ ướ ặ

tr ng thái quá đ n vi c t o ra các khuôn phép bu c các đ i t ng đi uọ ế ệ ạ ộ ố ượ ề

ch nh c a pháp lu t ph i th c hi n, trong khi coi nh c ch t ch u tráchỉ ủ ậ ả ự ệ ẹ ơ ế ự ị nhi m tr c pháp lu t, tr c xã h i c a các đ i t ng đ c đi u ch nh.ệ ướ ậ ướ ộ ủ ố ượ ượ ề ỉ

Hai là, th ch kinh t th tr ng còn thi u đ ng b , đ c bi t là đ i v i thể ế ế ị ườ ế ồ ộ ặ ệ ố ớ ị

tr ng công ngh , th tr ng tài chính, b t đ ng s n… M c dù Vi t Namườ ệ ị ườ ấ ộ ả ặ ệ

đã quan tâm xây d ng các th ch khoa h c và công ngh nh m h tr cácự ể ế ọ ệ ằ ỗ ợ doanh nghi p nâng cao năng l c và trình đ công ngh song nh ng thệ ự ộ ệ ữ ể

ch đó ch a đ y đ ho c ch a đ m nh nên tác đ ng đem l i còn r t h nế ư ầ ủ ặ ư ủ ạ ộ ạ ấ ạ

ch Th ch v n hành c a th tr ng tài chính cũng còn ch a theo k pế ể ế ậ ủ ị ườ ư ị

nh ng đòi h i c a đ i s ng kinh t , xã h i; th tr ng tài chính nói chung,ữ ỏ ủ ờ ố ế ộ ị ườ

th tr ng ti n t và th tr ng v n nói riêng còn trình đ phát tri nị ườ ề ệ ị ườ ố ở ộ ể

t ng đ i th p; m i liên k t, tác đ ng qua l i gi a các th tr ng trong hươ ố ấ ố ế ộ ạ ữ ị ườ ệ

th ng còn thi u ch t chẽ, h th ng ngân hàng ti m n nhi u r i ro, tínhố ế ặ ệ ố ề ẩ ề ủ minh b ch thông tin ch a th ng xuyên đ c đ m b o Liên quan đ n thạ ư ườ ượ ả ả ế ị

tr ng b t đ ng s n cũng còn nhi u v n đ th ch c n đ c xem xét,ườ ấ ộ ả ề ấ ề ể ế ầ ượ

ch ng h n nh các chính sách đ t đai, quy ho ch, đ u t , tài chính… cònẳ ạ ư ấ ạ ầ ư dàn tr i, ch a khuy n khích vi c kinh doanh b t đ ng s n, thi u tính h pả ư ế ệ ấ ộ ả ế ợ lý; vi c xây d ng c s pháp lý c n thi t đ đi u ch nh s v n hành c aệ ự ơ ở ầ ế ể ề ỉ ự ậ ủ

th tr ng b t đ ng s n – m t lo i th tr ng nh y c m và r t ph c t p –ị ườ ấ ộ ả ộ ạ ị ườ ạ ả ấ ứ ạ còn ch m, gây c n tr đáng k cho s phát tri n c a th tr ng b t đ ngậ ả ở ể ự ể ủ ị ườ ấ ộ

s n Vi t Nam.ả ở ệ

Ba là, v n còn nhi u th t c hành chính không h p lý, ph c t p, gây phi nẫ ề ủ ụ ợ ứ ạ ề

hà cho dân và cho doanh nghi p Năng l c và ph m ch t c a m t b ph nệ ự ẩ ấ ủ ộ ộ ậ cán b công ch c qu n lý nhà n c v kinh t ch a đáp ng đ c yêu c u,ộ ứ ả ướ ề ế ư ứ ượ ầ

đ c bi t trong b i c nh n n kinh t m c a, h i nh p M t s cán b côngặ ệ ố ả ề ế ở ử ộ ậ ộ ố ộ

ch c thi u ki n th c và kỹ năng qu n lý m i, thi u tính nh y bén thứ ế ế ứ ả ớ ế ạ ị

tr ng, trách nhi m th c thi công v ch a cao Quy trình làm vi c c a cánườ ệ ự ụ ư ệ ủ

b , công ch c qu n lý nhà n c còn thi u tính chuyên nghi p D u n c aộ ứ ả ướ ế ệ ấ ấ ủ

c ch t p trung quan liêu còn đ m nét trong đi u hành và t ch c côngơ ế ậ ậ ề ổ ứ

vi c c a các c quan, th hi n s l ng gi y t hành chính gia tăng,ệ ủ ơ ể ệ ở ố ượ ấ ờ

th m quy n và trách nhi m gi i quy t công vi c c a t ng cán b , côngẩ ề ệ ả ế ệ ủ ừ ộ

ch c ch a rõ, đ c bi t khâu ph i h p gi a các c quan qu n lý Nhà n cứ ư ặ ệ ố ợ ữ ơ ả ướ trong quá trình gi i quy t công vi c còn y u Trang thi t b , đi u ki n làmả ế ệ ế ế ị ề ệ

vi c c a c quan hành chính nhà n c còn nhi u h n ch Vi c tri n khaiệ ủ ơ ướ ề ạ ế ệ ể

áp d ng các gi i pháp kỹ thu t, nh t là công ngh thông tin vào ho t đ ngụ ả ậ ấ ệ ạ ộ

qu n lý nhà n c còn ch m và hi u qu th p Ch tr ng hi n đ i hóaả ướ ậ ệ ả ấ ủ ươ ệ ạ

n n hành chính, thu h p kho ng cách t t h u so v i các n c trong khuề ẹ ả ụ ậ ớ ướ

v c nh Ch ng trình t ng th c i cách hành chính Nhà n c giai đo nự ư ươ ổ ể ả ướ ạ

2001 – 2010 và cho giai đo n ti p theo v n còn là m t thách th c l n.ạ ế ẫ ộ ứ ớ

3 M t s ki n ngh góp ph n ti p t c hoàn thi n môi tr ng th ch kinhộ ố ế ị ầ ế ụ ệ ườ ể ế

t Vi t Nam theo yêu c u h i nh p kinh t qu c tế ở ệ ầ ộ ậ ế ố ế

3.1 Hoàn thi n khuôn kh pháp lý và h th ng lu t pháp ệ ổ ệ ố ậ

Khuôn kh pháp lý ph i nh t quán, đ ng b , n đ nh và đ m b o th c thiổ ả ấ ồ ộ ổ ị ả ả ự trong th c t Vi t Nam c n ti p t c hoàn thi n h th ng lu t pháp theoự ế ệ ầ ế ụ ệ ệ ố ậ

16 hi p đ nh đa ph ng c a WTO đã ký k t nh m t o l p môi tr ngệ ị ươ ủ ế ằ ạ ậ ườ

c nh tranh lành m nh, phù h p v i nh ng yêu c u, nguyên t c c a WTOạ ạ ợ ớ ữ ầ ắ ủ

v đ i x qu c gia và t i hu qu c Đ y m nh vi c s a đ i, b sung, banề ố ử ố ố ệ ố ẩ ạ ệ ử ổ ổ hành các văn b n, quy ph m pháp lu t ph c v cho quá trình h i nh pả ạ ậ ụ ụ ộ ậ kinh t qu c t c a Vi t Nam trên c s đ i chi u, so sánh v i các camế ố ế ủ ệ ơ ở ố ế ớ

k t, chu n m c trong các đi u c qu c t mà Vi t Nam đã tham gia, t oế ẩ ự ề ướ ố ế ệ ạ

s phù h p gi a pháp lu t trong n c và qu c t , đ m b o th c hi n đúngự ợ ữ ậ ướ ố ế ả ả ự ệ các cam k t qu c t trong h i nh p Kh n tr ng rà soát các văn b nế ố ế ộ ậ ẩ ươ ả

h ng d n thi hành lu t đ lo i b nh ng văn b n ch ng chéo, trùng l p,ướ ẫ ậ ể ạ ỏ ữ ả ồ ắ trái ng c nhau, không phù h p v i th c t và thi u tính kh thi, đ ngượ ợ ớ ự ế ế ả ồ

th i nâng cao ch t l ng các văn b n quy ph m pháp lu t đ có th cóờ ấ ượ ả ạ ậ ể ể

hi u l c tr ng đ i n đ nh trong m t th i gian nh t đ nh.ệ ự ươ ố ổ ị ộ ờ ấ ị

3.2 Phát tri n đ ng b các lo i th tr ng ể ồ ộ ạ ị ườ

V th tr ng hàng hóa và d ch v : ề ị ườ ị ụ  C n phát tri n th tr ng n i đ a theoầ ể ị ườ ộ ị

h ng n đ nh, văn minh, hi n đ i… phù h p v i các xu h ng chung c aướ ổ ị ệ ạ ợ ớ ướ ủ

h i nh p kinh t qu c t M c a th tr ng cho d ch v phân ph i theoộ ậ ế ố ế ở ử ị ườ ị ụ ố các cam k t v i WTO, nh ng cũng c n ph i có l trình, đ h n ch nh ngế ớ ư ầ ả ộ ể ạ ế ữ

r i ro cho th tr ng n i đ a, t o đ ng l c c nh tranh cho các doanhủ ị ườ ộ ị ạ ộ ự ạ nghi p trong n c Ti p t c t do hoá th ng m i trên c s th c hi nệ ướ ế ụ ự ươ ạ ơ ở ự ệ các cam k t song ph ng, đa ph ng và theo thông l qu c t ; gi m d nế ươ ươ ệ ố ế ả ầ