Bài giảng tổng quan về ngộ độc thú y

Trúng đ c

(Poisoning)

I Khái ni m trúng đ c

Là b nh do ch t đ c gây ra Làm r i lo n

nghiêm tr ng các h th ng tr ng y u trong c

th : H th n kinh, H tu n hoàn, H hô h p

B nh súc có th b b nh th quá c p, c p

tính ho c m n tính

1 Ch t đ c t ngoài vào c th

Có nhi u ngu n g c:

2 Ch t đ c n i sinh

Là các s n ph m đ c hình thành t bên

trong c th b nh súc: th axeton, indol, statol,

axit lactic, ure, uric S tích t v ot ng ng

nh ng ph m này => gây đ c cho c th

II Hoàn c nh gây nên trúng đ c

- Do gia súc n ph i nh ng lo i th c n có ch a

ch t đ c: v s n; ngô, l c m c

- Do n, u ng ph i th c n, n c u ng có l n ch t

đ c: thu c b o v th c v t ….

- Do hít ph i khí đ c: CH4 , H2S, Cl, .

II Hoàn c nh gây nên trúng đ c

• Do dùng nh m thu c ho c dùng thu c quá li u

quy đ nh.

• Do b r n c n ho c côn trùng có n c đ c đ t g

• Do nhi m đ c t c a vi trùng.

• Do h u qu x u c a các b nh r i lo n trao đ i

ch t: ch ng xeton huy t …

III Tri u ch ng

Tu thu c vào tính ch t, li u l ng c a các ch t đ c ,

đ ng xâm nhi m và th b nh

• 1 Th c p tính (b nh súc b ch t r t nhanh)

• R i lo n th n kinh trung R i lo n th n kinh trung ng: ng:

• H ng ph n: điên cu ng, r i lo n ý th c và r i lo n v n

đ ng, ch y nh y lung tung, co gi t, giãy gi a r i ch t.

• c ch : r , hôn mê và tê li t d n r i ch t.

• R i lo n tim m ch:Nh p tim t ng nhanh ho c b lo n

nh p r i d n đ n li t tim.

• R i lo n hô h p: xu t huy t ph i, khó th , ng t th

• R i lo n tiêu hoá: nôn m a, kinh luy n ru t, l ng y g

ru t, xo n ru t, ch ng h i d dày, ru t…

• R i lo n ti t ni u: thi u ni u, vô ni u, đái ra máu ….

B nh súc có th b ch t trong vòng vài gi ho c vài ngày

2 Th m n tính

• Do b nhi m các ch t:

• Có tính đ c y u

• ho c có tính đ c m nh nh ng b nhi m v i li u ho c có tính đ c m nh nh ng b nhi m v i li u

l ng r t ít và tích lu trong m t th i gian dài

• Các tri u ch ng lâm sàng th ng không th

hi n rõ ràng => khó ch n đoán.

Nguyên lý gi i đ c

1 Nhanh chóng th i tr ch t đ c ra kh i c th

2 Ng n ch n ch t đ c xâm nhi m vào máu

3 Ph c h i và duy trì ho t đ ng bình th ng c a các h y g g

tr ng y u k t h p v i đi u tr theo tri u ch ng.

4 Thúc đ y vi c đào th i các ch t đ c ra kh i c th

5 Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c

I- Nhanh chóng th i tr ch t đ c ra kh i c th

• N u b ng đ c theo đ ng hô h p:

• Nhanh chóng đ a b nh súc ra kh i hi n

tr ng.

• b nh súc n i thông thoáng ho c cho th

khí oxy.

• Kích thích làm t ng c ng hô h p

I- Nhanh chóng th i tr ch t đ c ra kh i c th

• N u b ng đ c qua da, niêm m c:

• Nhanh chóng r a da, niêm m c b ng n c s ch

ho c dung d ch thu c có tính ch t đ i kháng v i

ch t đ c.

• Chú ý không đ ch t đ c lan nhi m thêm ra

xung quanh

I- Nhanh chóng th i tr ch t đ c ra kh i c th

• N u ng đ c theo đ ng tiêu hoá:

• Gây nôn:

• Th t r a d d y, ru t b ng n c m, n c mu i sinh

lý ho c dung d ch đ c hi u:

• Dùng sunfatnatri 2% khi b ng đ c Bari,

• Dùng sodium iod 1% khi b ng đ c thallium),

• Dùng acid Tanic 0.5% ho c chè đ c khi b ng đ c ki m,

ankanoid).

• Th t r a ru t b ng MgSO4 ho c Na2SO4

II) Ng n ch n ch t đ c xâm nhi m vào máu

• Gi i đ c b ng ph ng pháp lý hoá h c.

• Cho u ng b t than ho t tính, b t kaolin

• Cho u ng cháo, h ho c lòng tr ng tr ng

• Dùng các ch t hoá h c cho u ng nh m m c đích

trung hoà ho c gây k t t a ch t đ c

III) Ph c h i và duy trì ho t đ ng c a các h tr ng

y u k t h p v i đi u tr theo tri u ch ng.

• H tim m ch:

• Tr tim:

• Dùng thu c đi u hòa nh p tim:

• H th n kinh:

• Dùng thu c an th n:

• Ho c dùng thu c gây h ng ph n th n kinh:

• H hô h p

• Cho th oxy, t ng c ng hô h p, hô h p nhân t o

IV- T ng đào th i ch t đ c ra kh i c th

• T ng c ng l i ti u:

• Truy n d ch:

• Dùng thu c: Lasix, Fursemid, urotropin

• T ng c ng kh n ng gi i đ c c a c

th

• Truy n glucose, VitC, ATP,

V Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c:

5.1 Ng đ c mu i nitrit, alinin, nitrobenzen,

cyanua:

Dùng xanhmethylen1% pha v i n g y p c đ ng g

glucose tiêm ch m vào t nh m ch;

Sau 1-2 gi l p l i v i li u t ng t

V Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c:

5.2 Ng đ c kim lo i n ng:

Ng đ c arsenic, th y ngân, chì, =>

dùng nhóm h p ch t Thionalit (e) liên t c

3-5 ngày.

V Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c:

5.3 Ng đ c Photpho h u c :

Pyralocin MethylCloxid ( IV) q1-2 gi v i li u

= 1/2 li u tr c cho đ n khi hoàn toàn h t các bi u

hi n run c b p

K t h p Atropin (IV) 10- 15 phút m t l n cho

đ n khi xu t hi n " Atropin hóa'' thì d ng

• 5.4 Ng đ c Flo h u c

– Dùng Acetamide (thu c gi i đ c Flo) pha v i Procain đ

V Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c:

tiêm b p, 2-4 l n /ngày.

– Ho c dùng Anhydrous ethylic pha v i đ ng Glucose

truy n ch m vào t nh m ch

• 5.5 Ng đ c Bari.

– Sufanatri ho c Natrithiosunfat (IV) 2 l n/ ngày.

V Dùng các thu c có tác d ng đ c hi u v i ch t đ c:

– Chú ý c n b sung Kali

* phòng trúng đ c

- Lo i b nh ng cây có ch t đ c khu ch n nuôi

- Th c n cho gia súc ph i đ c l a ch n và x lý c n th n

- Tr c khi s d ng lo i th c n m i c n qua phân tích và th

nghi m nhi u l n.

- Khi s d ng thu c ph i chú ý nhãn mác, ph m ch t và li u

l ng c a thu c

- Khi s d ng thu c di t côn trùng chu ng tr i ph i theo

đúng h ng d n s d ng.

CH N OÁN NG C

• Qua h i b nh:

• Hoàn c nh phát b nh

• Ngu n th c n, n c u ng.

• S l ng cá th m c b nh.

• M i quan h xã h i gi a ch gia súc v i ng i xung

quanh.

• Qua các tri u ch ng lâm sàng:

• Qua xét nghi m: