Vi phạm hành chính về đất đai ởThái Bình - thực trạng và giải pháp khắc phục

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tưliệu sản xuất chính không thểthay

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất chính không thể thay thế được của một số ngành sản xuất như nông nghiệp, lâm nghiệp, là một bộ phận không thể tách rời lãnh thổ quốc gia, gắn liền với chủ quyền quốc gia, là nơi trên đó, con người xây dựng nhà cửa, các công trình kiến trúc…; là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa; là nơi phân bổ các vùng kinh tế, các khu dân cư; là thành quả cách mạng của cả dân tộc; là cơ sở

để phát triển hệ sinh thái, tạo nên môi trường, duy trì sự sống của con người

và sinh vật C.Mác đã khái quát vai trò kinh tế của đất đai: "Đất là mẹ, sức lao động là cha, sản sinh ra mọi của cải vật chất" [24, tr 189]

Đất đai có vai trò quan trọng như vậy, nên Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm vấn đề đất đai, tăng cường quản lý nhà nước về đất đai Chánh cương vắn tắt của Đảng năm 1930 đã chỉ rõ: "Thâu tóm hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày" Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, Nhà nước ta đã ban hành nhiều sắc lệnh, đạo luật

để quản lý đất đai Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chưa hoàn thành, ngày 04/12/1953, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ban hành Luật Cải cách ruộng đất nhằm xóa bỏ sự bóc lột của đế quốc, phong kiến do chiếm hữu đất đai mang lại Cũng từ đó, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm ban hành, sửa đổi, bổ sung các quy định, các chủ trương, đường lối, chính sách trong quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp với sự phát triển kinh tế -

xã hội của đất nước

Một trong các biện pháp hữu hiệu được Nhà nước chú trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai đó là xử lý các vi phạm hành chính về đất đai Các văn bản quan trọng liên quan đến xử lý vi phạm hành chính về đất đai là Nghị định 143/CP ngày 27/5/1977 của Hội đồng

Chính phủ ban hành Điều lệ Xử phạt vi cảnh; Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989 của Hội đồng Nhà nước; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 06/7/1995 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Nghị định 04/NĐ-CP ngày 10/01/1997 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02/7/2002 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Nghị định 182/2004/NĐ-CP được ban hành trên cơ sở tổng kết rút kinh nghiệm thực tiễn thi hành Nghị định 04/NĐ-CP ngày 10/01/1997 của Chính phủ phù hợp với Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính ngày 02/7/2002, có tính đến các yêu cầu mới về đấu tranh, phòng, chống vi phạm pháp luật đất đai trong điều kiện nước ta mở cửa, xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) Các văn bản trên đã góp phần lập lại trật tự trong quản lý, sử dụng đất đai, hạn chế những tiêu cực nảy sinh

Tuy nhiên, trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trường, mặc dù Nhà nước có nhiều văn bản để quản lý và xử lý vi phạm về đất đai, nhưng do đất đai trở thành hàng hóa mà giá trị của nó ngày càng tăng với tốc độ rất cao, lợi nhuận thu được từ việc mua bán đất đai không có mặt hàng và nghề kinh doanh nào sánh nổi Vì vậy, những hành vi vi phạm pháp luật đất đai, trục lợi

từ đất diễn ra ngày càng phổ biến và nghiêm trọng Những hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tuy chưa đến mức nguy hiểm là tội phạm nhưng diễn ra ở khắp mọi nơi, hàng ngày, hàng giờ, không những gây khó khăn cho quản lý nhà nước về đất đai, mà còn là nguyên nhân của những tranh chấp, mâu thuẫn gay gắt trong nội bộ nhân dân và xã hội; nhiều khi chuyển hóa thành

vụ việc hình sự, thành điểm nóng, thậm chí trở thành vấn đề chính trị Về mặt thực tiễn, do chủ quan, coi thường những vi phạm nhỏ nên xử lý không kiên quyết, thiếu nghiêm minh dẫn đến tình trạng coi thường pháp luật, vi phạm ngày càng tràn lan, khó kiểm soát Trong bối cảnh đó, nghiên cứu về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai góp phần lập

lại trật tự kỷ cương, phòng, chống vi phạm, tăng cường quản lý nhà nước về đất đai thực sự có ý nghĩa cấp bách cả về lý luận cũng như thực tiễn đặt ra

Thái Bình là một tỉnh ven biển thuộc lưu vực sông Hồng, là tỉnh thuần nông, diện tích đất tự nhiên 154.542,0396 ha, dân số 1.845.000 người [6, tr 3] Nhiều thập kỷ, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, người dân Thái Bình

đã lao động cần cù, "một nắng, hai sương", sử dụng đất có hiệu quả, ít có vi phạm pháp luật đất đai; đã lập nên những kỳ tích với "Bài ca 5 tấn", rồi 10 tấn, 12 tấn thóc/ha… Nhưng rồi, tháng 5/1997, Thái Bình đã xảy ra khiếu kiện đông người, gây mất ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội; một trong những nguyên nhân đó là do " cấp đất, bán đất trái thẩm quyền một cách phổ biến; chính quyền ở nhiều cơ sở đã lạm dụng việc xử phạt hành chính một cách tùy tiện, trái quy định, quá sức chịu đựng của dân, gây bất bình trong dân" [47, tr 7] Sau sự kiện trên, các cấp, các ngành trong tỉnh đã rút kinh nghiệm; đề ra các chủ trương, giải pháp sửa chữa, khắc phục những khuyết điểm, thiếu sót, chấn chỉnh công tác quản lý, xử phạt vi phạm hành chính về đất đai, vì vậy các vi phạm pháp luật về đất đai ngày càng giảm Những năm gần đây, Thái Bình đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ; xây dựng nhiều khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung; với phong trào "xây dựng cánh đồng đạt giá trị sản xuất 50 triệu đồng/ha/năm và hộ gia đình có thu nhập đạt 50 triệu đồng/ha/năm" [53, tr 1] Với quyết tâm trên, Thái Bình từ tỉnh có thu ngân sách trên địa bàn đạt 235 tỷ đồng năm 2001, đã vinh dự được vào câu lạc bộ tỉnh có thu ngân sách trên địa bàn đạt 1.000 tỷ đồng năm 2004 Nhưng bên cạnh đó:

Công tác quản lý nhà nước về đất đai ở cấp xã, cấp huyện trong tỉnh còn bị buông lỏng; còn tình trạng cấp đất, giao đất sai thẩm quyền Một số địa phương lợi dụng chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đã chuyển đổi không đúng mục đích theo quy định của tỉnh Một số doanh nghiệp trong cụm công nghiệp của huyện

Đông Hưng còn vi phạm nghiêm trọng Luật Đất đai Việc xử lý các

vi phạm trên chưa kịp thời, gây bức xúc trong nhân dân [76, tr 8]

Chính vì vậy, làm thế nào để hạn chế các vi phạm hành chính về đất đai, bảo đảm xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm hành chính về đất đai, đặc biệt là với Thái Bình, một tỉnh "đất chật, người đông" thì càng trở thành những yêu cầu bức xúc Là giảng viên giảng dạy môn Quản lý Nhà nước - Luật tại Trường Chính trị Thái Bình, qua thực tiễn giảng dạy, qua tìm hiểu thực tế vi phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình và xuất phát từ những yêu cầu bức

xúc về lý luận và thực tiễn nêu trên, tôi lựa chọn đề tài "Vi phạm hành chính

về đất đai ở Thái Bình - thực trạng và giải pháp khắc phục" để nghiên cứu,

nhằm góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai ở Thái Bình trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu

Nội dung vi phạm hành chính là một vấn đề hết sức phức tạp và nhạy cảm; nhưng do nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn của vấn đề này, nên đã có nhiều công trình nghiên cứu dưới nhiều góc độ

khác nhau như: Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính của Hoàng Xuân Hoan - Nguyễn Trí Hòa (1993), Nxb Thành phố Hồ Chí Minh; Hỏi đáp về Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính của Đặng Thanh Sơn - Hà Thị Nga (1996), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Tìm hiểu về xử phạt vi phạm hành chính của Phạm Dũng - Hoàng Sao (1998), Nxb Pháp lý, Hà Nội; Chế tài hành chính - Lý luận và thực tiễn của tiến sĩ Vũ Thư (2000), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Vi phạm pháp luật và đấu tranh chống vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế ở Việt Nam hiện nay (2003), Luận án tiến sĩ Luật học của Bùi Minh Thanh, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội; Vi phạm pháp luật hành chính trong lĩnh vực hải quan và giải pháp xử lý, Luận

văn thạc sĩ Luật học của Lê Nguyễn Nam Ninh (2004), Học viện Hành chính

Quốc gia, Hà Nội Hoặc một số công trình có đề cập nội dung rất nhỏ liên

quan đến vi phạm pháp luật nói chung như: Chính sách đất đai của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Tôn Gia Huyên (trong cuốn Bình

luận khoa học Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

2002); Về thực trạng chính sách đất đai ở Việt Nam của Phạm Hữu Nghị, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, 8/2002; Một số vấn đề quản lý nhà nước về đất đai trong giai đoạn hiện nay của tiến sĩ Nguyễn Đình Bồng, Tạp chí Quản lý nhà nước, 4/2001; Quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với đất đai qua thực tiễn tỉnh Thái Bình, Luận văn thạc sĩ Luật học của Nguyễn Mạnh Hùng

(2003), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội…

Nhìn chung, các công trình trên mới chỉ đề cập đến vi phạm pháp luật,

vi phạm hành chính nói chung; hoặc vi phạm pháp luật ở lĩnh vực cụ thể là hải quan; hoặc ở một phạm vi rộng hơn, trong đó có nội dung nhỏ đề cập đến

vi phạm pháp luật nói chung về đất đai…; mà chưa đề cập đến vi phạm hành

chính về đất đai, đặc biệt cụ thể là ở tỉnh Thái Bình Chính vì vậy, đề tài "Vi phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình - thực trạng và giải pháp khắc phục" được xem là công trình đầu tiên nghiên cứu vấn đề vi phạm hành chính

về đất đai ở một địa phương cụ thể

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu

+ Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm phòng, chống vi phạm hành chính

về đất đai ở Thái Bình hiện nay

+ Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa, phân tích lý luận chung về vi phạm pháp luật và vi phạm hành chính

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và quy định của pháp luật về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Phân tích thực trạng vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình

- Đề xuất các quan điểm và giải pháp phòng, chống vi phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình trong thời gian tới

+ Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Từ tháng 7/1995 (thời gian Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 có hiệu lực thi hành) đến hết năm 2004

- Về nội dung và không gian: Luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu một vấn

đề cụ thể là vi phạm hành chính về đất đai tại Thái Bình

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu của triết học Mác-Lênin; kết hợp với các phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê

5 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

+ Luận văn là công trình đầu tiên dưới góc độ chuyên ngành Lý luận

và lịch sử nhà nước và pháp luật nghiên cứu vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai ở Thái Bình Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và các quy định của pháp luật về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, phân tích đánh giá thực trạng vi phạm hành chính về đất đai,

từ đó đưa ra các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường phòng, chống vi

phạm hành chính về đất đai ở Thái Bình góp phần tăng cường quản lý nhà nước về đất đai ở Thái Bình cũng như trên phạm vi cả nước

Ngoài những đóng góp chung nêu trên luận văn còn có những đóng góp mới cụ thể sau đây:

- Luận văn góp phần nghiên cứu khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Phân tích tình hình diễn biến phức tạp và khẳng định yêu cầu bức xúc của việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai ở Thái Bình

- Đề xuất các quan điểm và giải pháp phù hợp với thực tiễn của Thái Bình mang tính kiến nghị để các nhà quản lý cũng như những người trực tiếp thi hành xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai ở Thái Bình nghiên cứu vận dụng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương, 8 tiết

Chương 1 CƠ Sở Lý Luận Và quy định của pháp luật

Về VI Phạm Hành Chính, xử lý vi phạm hành chính

TRONG Lĩnh Vực Đất ĐAI

1.1 Khái niệm và đặc điểm vi phạm hành chính

1.1.1 Khái niệm, phân loại vi phạm pháp luật

a) Khái niệm vi phạm pháp luật và cấu thành vi phạm pháp luật + Khái niệm vi phạm pháp luật

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung, là tiêu chuẩn của hành

vi con người Hành vi là những phản ứng, cách ứng xử được biểu hiện ra bên ngoài của con người trong những điều kiện và hoàn cảnh nhất định Mỗi hành

vi đều được hình thành trên cơ sở nhận thức và kiểm soát của chủ thể, mà chủ thể ý thức được và chủ động thực hiện nó Những hoạt động của con người không thể coi là hành vi, nếu con người hoạt động trong trạng thái vô thức

Trong hoạt động của mỗi người thường có rất nhiều hành vi khác nhau

được thể hiện bằng những phương thức khác nhau trong quá trình sản xuất, trao đổi, sinh hoạt hàng ngày trong cuộc sống Song tùy theo tính chất, đặc

điểm và những lĩnh vực thể hiện của hành vi con người mà xã hội đặt ra những tiêu chuẩn, những công cụ điều chỉnh chúng khác nhau Những hành vi nào của con người được pháp luật quy định, điều chỉnh thì được gọi là hành vi pháp luật Hành vi pháp luật gắn liền với các quy định của pháp luật, những hành vi không được pháp luật quy định, điều chỉnh thì không phải là hành vi pháp luật

Hành vi pháp luật rất đa dạng nên có thể phân chia chúng dựa theo nhiều tiêu chí khác nhau

- Căn cứ vào phương thức biểu đạt ra bên ngoài có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi hành động và hành vi không hành động

Hành vi hành động là hành vi mà chủ thể phải thực hiện bằng những thao tác nhất định Chẳng hạn, hành vi ký hợp đồng, hành vi tham gia giao thông trên đường phố

Hành vi không hành động là hành vi mà chủ thể thực hiện nó bằng cách không tiến hành những thao tác nhất định Chẳng hạn, hành vi không tố giác người phạm tội, hành vi không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng

- Căn cứ vào chủ thể thực hiện có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi của cá nhân và hành vi (hoạt động) của tổ chức

- Căn cứ vào sự phù hợp của hành vi với quy định của pháp luật có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi hợp pháp và hành vi không hợp pháp

Hành vi hợp pháp là những hành vi được thực hiện phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của pháp luật

Hành vi không hợp pháp là hành vi được thực hiện trái với những quy

định của pháp luật như không làm những việc mà pháp luật yêu cầu, làm những việc mà pháp luật cấm, hành động vượt quá phạm vi cho phép của pháp luật

Hành vi không hợp pháp được phân thành hành vi vi phạm pháp luật

và những hành vi trái pháp luật nhưng không bị coi là vi phạm pháp luật

Hành vi vi phạm pháp luật là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật, có lỗi và do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện Vậy muốn xác định hành vi vi phạm pháp luật thì phải dựa vào các dấu hiệu cơ bản sau:

Thứ nhất, là hành vi nguy hiểm cho xã hội: Như ta đã biết các quy

định của pháp luật được đặt ra là để điều chỉnh hành vi của con người C Mác

đã nhấn mạnh:

Ngoài hành vi của mình ra tôi hoàn toàn không tồn tại đối với pháp luật, hoàn toàn không phải là đối tượng của nó Những hành vi của tôi - đó là lĩnh vực duy nhất trong đó tôi đụng chạm với pháp luật, bởi vì hành vi là cái duy nhất vì nó mà tôi đòi quyền tồn tại, quyền hiện thực, và như vậy là do nó mà tôi rơi vào quyền lực của pháp luật hiện hành [25, tr 19]

Cho nên vi phạm pháp luật trước hết là hành vi của con người hoặc là hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội nguy hiểm hoặc có khả năng gây nguy hiểm cho xã hội Khi xác định vi phạm pháp luật thì dấu hiệu hành vi là không thể thiếu được, nói cách khác, không có hành vi nguy hiểm của con người thì không có vi phạm pháp luật

Thứ hai, là hành vi trái pháp luật: Đó là hành vi xâm hại tới các quan

hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ Vi phạm pháp luật không những phải có dấu hiệu là hành vi nguy hiểm cho xã hội mà còn phải có dấu hiệu trái pháp luật, xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ

Thứ ba, có lỗi của chủ thể: Dấu hiệu trái pháp luật chỉ là biểu hiện bên ngoài của hành vi, để xác định vi phạm pháp luật cần xem xét cả mặt chủ quan của hành vi, nghĩa là, xác định lỗi của chủ thể khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật đó Lỗi là yếu tố chủ quan thể hiện thái độ của chủ thể đối với hành vi trái pháp luật của mình Nếu một hành vi trái pháp luật được thực hiện

do những điều kiện và hoàn cảnh khách quan, chủ thể thực hiện hành vi đó không cố ý và cũng không vô ý hoặc không thể nhận thức được, từ đó không lựa chọn được cách xử sự theo yêu cầu của pháp luật thì chủ thể thực hiện hành vi đó không bị coi là có lỗi và hành vi đó không bị coi là vi phạm pháp luật Kể cả những hành vi trái pháp luật mà chủ thể buộc phải thực hiện khi không có sự lựa chọn khác cũng có thể không bị coi là vi phạm pháp luật

Thứ tư, chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý: Năng lực trách nhiệm pháp lý là khả năng tự mình chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm pháp

luật trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền Vì vậy, chủ thể của vi phạm pháp luật phải là những người đã đạt tới một độ tuổi nhất định, không mắc bệnh tâm thần và các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của mình, có điều kiện lựa chọn và quyết định cách xử sự Do

đó, pháp luật chỉ quy định năng lực trách nhiệm pháp lý cho những người đã

đạt được một độ tuổi nhất định, có khả năng lý trí và có tự do ý chí

Tóm lại, vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể

có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

Ngoài những yếu tố trên trong mặt khách quan của vi phạm pháp luật còn có các yếu tố khác như thời gian, địa điểm, phương tiện và công cụ vi phạm

- Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật: Là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm pháp luật Nó bao gồm những yếu tố như:

Lỗi của chủ thể vi phạm pháp luật: Lỗi là trạng thái tâm lý của chủ thể

đối với hành vi vi phạm của mình và hậu quả do hành vi đó gây ra Khoa học pháp lý chia lỗi ra thành hai loại lỗi cố ý và lỗi vô ý Lỗi cố ý có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp Lỗi vô ý có thể là vô ý vì quá tự tin hoặc vô ý vì cẩu thả

Động cơ vi phạm: Động cơ được hiểu là động lực thúc đẩy chủ thể thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Thông thường khi thực hiện hành vi vi

phạm pháp luật chủ thể thường được thúc đẩy bởi một động cơ nào đó Động cơ đó có thể là vụ lợi, trả thù, hay đê hèn

Mục đích vi phạm: Mục đích là kết quả cuối cùng mà trong suy nghĩ của mình, chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Tuy nhiên, không phải khi nào kết quả mà chủ thể vi phạm đạt được trong thực tế cũng trùng hợp với mục đích mà chủ thể vi phạm mong muốn đạt

được Chẳng hạn, H chỉ muốn làm K đau (mục đích gây thương tích) nhưng kết quả thực tế K chết (cái chết của K nằm ngoài mong muốn của H)

- Chủ thể vi phạm pháp luật: Chủ thể vi phạm pháp luật có thể là cá nhân hoặc tổ chức có năng lực chủ thể, nghĩa là theo quy định của pháp luật thì họ phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi trái pháp luật của mình

- Khách thể vi phạm pháp luật: Là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ, nhưng bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Những quan hệ xã hội khác nhau thì có tính chất và tầm quan trọng khác nhau, do vậy, tính chất

và tầm quan trọng của khách thể cũng là những yếu tố để xác định mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm pháp luật

- Vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm): Là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình

sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN (khoản 1 Điều 8 Bộ luật Hình sự) [33, tr 19]

- Vi phạm dân sự: Là những hành vi trái pháp luật, có lỗi, xâm hại tới những quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân

- Vi phạm kỷ luật nhà nước: Là những hành vi có lỗi, trái với những quy chế, quy tắc xác lập trật tự trong nội bộ một cơ quan, xí nghiệp, trường học , nói cách khác, là không thực hiện đúng kỷ luật lao động, học tập, phục vụ được đề

ra trong cơ quan, xí nghiệp, trường học đó Cần chú ý là chủ thể vi phạm kỷ luật có thể là cá nhân, tập thể (cán bộ, công nhân, công chức, học sinh, sinh viên ) có quan hệ ràng buộc với cơ quan, xí nghiệp, trường học nào đó

- Vi phạm hành chính: Nói khái quát là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật, do tổ chức, cá nhân thực hiện nhưng chưa đến mức là tội phạm hình sự Vấn đề này là cơ sở lý luận của vấn đề mà luận văn nghiên cứu, sẽ

được trình bày trong phần 1.1.2 dưới đây

Vi phạm pháp luật là sự kiện pháp lý và là cơ sở để truy cứu trách nhiệm đối với người thực hiện hành vi vi phạm pháp luật

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

a) Khái niệm vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính là một loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hơn so với tội phạm hình sự nhưng vi phạm hành chính là những hành vi gây thiệt hại

hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của tập thể, của cá nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không

được ngăn chặn và xử lý kịp thời Chính vì lẽ đó, công tác đấu tranh phòng và chống vi phạm hành chính luôn là vấn đề được xã hội ta quan tâm Từ trước

đến nay Nhà nước ta đã ban hành khá nhiều văn bản pháp luật quy định về vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý đối với loại vi phạm này, trong đó phải kể đến Nghị định 143/CP ngày 27/5/1977 của Chính phủ ban hành Điều

lệ Xử phạt vi cảnh và hàng loạt các nghị định khác quy định cụ thể về vi phạm hành chính và việc xử lý các vi phạm hành chính đó trên các lĩnh vực khác nhau của quản lý hành chính nhà nước

Để xác định rõ tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của loại vi phạm này, đặc biệt là việc xác định ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm, tạo cơ sở pháp lý cần thiết để xử lý cũng như đấu tranh phòng, chống một cách có hiệu quả đối với các vi phạm hành chính, cần thiết phải đưa ra một khái niệm chính thức

Về phương diện lý luận cũng như thực tiễn, khái niệm vi phạm hành chính phải phản ánh đầy đủ những dấu hiệu đặc trưng của loại vi phạm này, trong đó thể hiện đầy đủ tính nguy hiểm cho xã hội của chúng, đồng thời cũng phải thể hiện được sự khác biệt giữa loại vi phạm này với tội phạm về mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi

Khái niệm vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989 Điều 1 của Pháp lệnh này đã ghi rõ: "Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách

cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính"

Tại khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002, vi phạm hành chính cũng được định nghĩa một cách gián tiếp:

Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi

cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải

bị xử phạt hành chính [86, tr 6]

Tuy có sự khác nhau về cách diễn đạt, song quan niệm về vi phạm hành chính trong các văn bản pháp luật nêu trên đều thống nhất với nhau về những dấu hiệu bản chất của loại vi phạm pháp luật này Trên cơ sở những nội dung

đã được nêu ra trong hai văn bản pháp luật nêu trên, có thể đưa ra khái niệm

về vi phạm hành chính như sau:

Vi phạm hành chính là hành vi cố ý hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

b) Đặc điểm của vi phạm hành chính

Để xác định một hành vi xảy ra có phải là vi phạm hành chính hay không cần xác định các dấu hiệu pháp lý của chúng Các dấu hiệu pháp lý này được thể hiện ở bốn yếu tố là mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể

+ Dấu hiệu trong mặt khách quan

Dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của vi phạm hành chính là hành vi vi phạm hành chính Như vậy, khi xem xét để đi đến kết luận rằng hành

vi của cá nhân hay tổ chức có phải là vi phạm hành chính hay không thì ta phải

có những căn cứ pháp lý xác định hành vi đó phải được pháp luật quy định là hành vi vi phạm hành chính và hành vi đó phải bị xử phạt bằng các biện pháp xử phạt hành chính Cần tránh tình trạng áp dụng "nguyên tắc suy đoán" hoặc "áp dụng tương tự pháp luật" trong việc xác định vi phạm hành chính đối với các tổ chức và cá nhân

Đối với một số loại vi phạm hành chính thì dấu hiệu trong mặt khách quan của nó còn có thể có sự kết hợp với những yếu tố khác Những yếu tố khác, có thể là:

- Thời gian thực hiện hành vi vi phạm;

- Địa điểm thực hiện hành vi vi phạm;

- Công cụ, phương tiện vi phạm;

- Hậu quả và mối quan hệ nhân quả

+ Dấu hiệu trong mặt chủ quan

Dấu hiệu bắt buộc trong mặt chủ quan của vi phạm hành chính là dấu hiệu lỗi của chủ thể vi phạm Vi phạm hành chính phải là hành vi có lỗi, thể hiện dưới dạng lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý Cụ thể, người thực hiện hành vi này phải trong trạng thái có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình nhưng đã vô tình, thiếu thận trọng mà không nhận thức được điều đó hoặc nhận thức được nhưng vẫn cố tình thực hiện vi phạm Còn nếu chủ thể thực hiện hành vi đó khi không có khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi thì chúng ta kết luận rằng không có vi phạm hành chính xảy ra

Ngoài lỗi là dấu hiệu bắt buộc trong mặt chủ quan của mọi vi phạm hành chính, thì trong một số vi phạm hành chính cụ thể, pháp luật còn xác

định dấu hiệu mục đích là dấu hiệu bắt buộc Vì thế, khi xử phạt cá nhân, tổ chức về vi phạm hành chính này cần xác định rõ hành vi của họ có thỏa mãn

đầy đủ dấu hiệu mục đích hay không, ngoài việc xem xét các dấu hiệu khác

Khi xác định dấu hiệu lỗi trong mặt chủ quan của vi phạm hành chính, thì dấu hiệu lỗi trong vi phạm hành chính của tổ chức là vấn đề còn có nhiều ý kiến khác nhau Có ý kiến cho rằng, lỗi là trạng thái tâm lý của cá nhân trong khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính nên không đặt ra vấn đề lỗi đối với

tổ chức vi phạm hành chính Khi xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức, chỉ cần xác định tổ chức đó có hành vi trái pháp luật và hành vi đó theo quy

định của pháp luật bị xử phạt bằng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính

là đủ điều kiện để xử phạt hành chính Cũng có quan điểm cho rằng, cần phải xác định lỗi của tổ chức khi vi phạm hành chính thì mới có đầy đủ cơ sở để tiến hành hoạt động xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức vi phạm Theo quan điểm này, lỗi của tổ chức được xác định bằng lỗi của các thành viên trong tổ chức đó khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ được tổ chức đó giao cho Tuy nhiên, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính hiện hành chỉ quy định chung rằng: "Tổ chức bị xử phạt hành chính về mọi vi phạm hành chính do mình gây ra" (điểm b, khoản 1, Điều 6 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính) [86, tr 10]

và có nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Đồng thời,

tổ chức phải có trách nhiệm xác định lỗi của người thuộc tổ chức mình trực tiếp gây ra vi phạm hành chính trong khi thi hành công vụ được giao để truy cứu trách nhiệm kỷ luật và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật

do pháp luật quy định, cụ thể là:

- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có thể là chủ thể của vi phạm hành chính với lỗi cố ý Như vậy, khi xác định người ở độ tuổi này có vi phạm hành chính hay không, cần xác định yếu tố lỗi trong mặt chủ quan của họ

- Người từ đủ 16 tuổi trở lên có thể là chủ thể của vi phạm hành chính trong mọi trường hợp

- Tổ chức có thể là chủ thể vi phạm hành chính bao gồm các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, các đơn vị kinh tế, các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân

- Cá nhân, tổ chức nước ngoài cũng có thể là chủ thể vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế

mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác (khoản 1 Điều 6 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính) [86, tr 10]

về an ninh trật tự, an toàn xã hội được quy định trong các văn bản pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

1.2 Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai a) Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Trên cơ sở lý luận về vi phạm pháp luật và vi phạm hành chính đã trình bày ở phần 1.1 ta có thể đưa ra khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực

đất đai như sau:

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là hành vi trái pháp luật

đất đai, được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến quyền sở hữu

đất đai của Nhà nước, quyền và lợi ích của người sử dụng đất cũng như các quy định của pháp luật về chế độ sử dụng các loại đất, mà không phải là tội phạm, và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

b) Đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là một dạng của vi phạm hành chính, vì vậy đặc điểm của vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai cũng

được thể hiện ở bốn yếu tố là mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

+ Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là những biểu hiện ra bên ngoài của vi phạm hành chính về đất đai, nó gồm có những yếu tố sau:

- Hành vi trái pháp luật đất đai Để xác định có hành vi trái pháp luật

đất đai thì ta phải căn cứ vào những quy định của pháp luật về đất đai, về

đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất đai để xem xét về một hành vi cụ thể

Nếu một chủ thể thực hiện những việc mà pháp luật đất đai nghiêm cấm hoặc không làm những việc mà pháp luật đất đai yêu cầu thì người đó là người có hành vi vi phạm pháp luật đất đai Vì vậy, hành vi trái pháp luật đất

đai là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật đất đai Hành vi không bị coi là trái pháp luật đất đai khi nó có liên quan đến việc thực hiện một mệnh lệnh khẩn cấp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc những sự kiện xảy ra ngoài ý chí và khả năng của người sử dụng đất (tình thế cấp thiết hay sự kiện bất ngờ)

- Hậu quả (sự thiệt hại của xã hội) do hành vi trái pháp luật đất đai gây

ra Tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi trái pháp luật đất đai thể hiện ở chỗ

nó xâm hại quyền sở hữu của Nhà nước đối với đất đai hoặc xâm hại đến quyền lợi của người sử dụng đất Cụ thể:

Sự xâm phạm quyền sở hữu của Nhà nước đối với đất đai thường thể hiện trong việc định đoạt một cách bất hợp pháp số phận pháp lý của đất đai như không tuân theo những thủ tục cấp đất do pháp luật quy định, giao đất không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng, mua, bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất trái phép dưới nhiều hình thức như núp dưới danh nghĩa

thanh lý tài sản, thanh lý nhà cửa hoặc thu tiền bán đất trên danh nghĩa đền bù nhưng sử dụng số tiền đó không đúng mục đích, hoặc tự tiện chuyển giao đất cho người thừa kế, hoặc sử dụng đất không đúng mục đích được giao, tự ý thay đổi mục đích sử dụng đất khi chưa có sự đồng ý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Xâm phạm quyền lợi của người sử dụng đất như mượn tạm đất sử dụng trong một thời gian nhất định khi hết thời hạn không trả lại chủ cũ mà chiếm luôn để sử dụng, hoặc tự tiện chuyển dịch ranh giới ra ngoài phần đất được giao, hoặc lấy quá mức đất mà Nhà nước giao cho mình

Mức độ hậu quả của hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

được xác định theo nguyên tắc quy đổi giá trị quyền sử dụng đối với diện tích

đất bị vi phạm thành tiền theo giá đất do ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có đất đó quy định

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hành chính về đất đai với hậu quả mà nó gây ra cho xã hội thể hiện sự thiệt hại cho xã hội là do chính hành vi vi phạm hành chính về đất đai gây ra Song không phải mọi vi phạm hành chính về đất đai đều bắt buộc phải có dấu hiệu hậu quả và quan hệ nhân quả mà nhiều vi phạm hành chính về đất đai chỉ cần dấu hiệu "cấu thành hình thức" là đủ căn cứ để xử phạt hành chính

Ngoài ra, khi nghiên cứu mặt khách quan của vi phạm hành chính về

đất đai trong một số trường hợp cần xem xét thêm một số dấu hiệu khác như thời gian, địa điểm, công cụ, phương tiện thực hiện hành vi vi phạm

+ Mặt chủ quan của vi phạm hành chính về đất đai là những biểu hiện tâm lý bên trong của chủ thể vi phạm, gồm lỗi, động cơ và mục đích

- Lỗi là trạng thái tâm lý, là ý chí chủ quan của con người đối với hành

vi vi phạm và hậu quả do hành vi đó gây ra được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý Vì vậy phải xét yếu tố lỗi chính xác để xác định được hình thức xử lý phù hợp với hành vi vi phạm pháp luật đất đai

Hành vi vi phạm hành chính về đất đai có thể thực hiện bằng hành

động như lấn, chiếm đất đai, phá vỡ mặt bằng đất canh tác, sử dụng đất không

đúng mục đích hoặc không hành động như không sử dụng đất, không cải tạo, bồi bổ đất, không ngăn chặn sự xói mòn đất đai

- Mục đích, động cơ trong vi phạm hành chính về đất đai

Mục đích của vi phạm hành chính là cái "đích" trong ý thức của người

vi phạm được đặt ra cho hành vi vi phạm đạt tới Mục đích của vi phạm hành chính về đất đai chỉ có ở trong một số hành vi vi phạm hành chính về đất đai nhất

định và được thực hiện với lỗi cố ý ví dụ " hành vi tẩy, xoá, sửa chữa giấy tờ, chứng từ trong việc sử dụng đất" (khoản 1 Điều 21 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

đất đai)

Động cơ vi phạm hành chính được hiểu là động lực bên trong thúc đẩy người thực hiện hành vi vi phạm hành chính Trừ những hành vi vi phạm hành chính về đất đai với lỗi cố ý thì động cơ, mục đích rõ rệt còn các vi phạm hành chính về đất đai khác thì động cơ, mục đích không rõ nét Trong các trường hợp này vi phạm hành chính về đất đai chủ yếu do thiếu thận trọng, vô tình hay coi nhẹ các nghĩa vụ pháp lý mà vi phạm ở mức độ nhỏ và trên thực tế thiệt hại ở những trường hợp này là không đáng kể Do đó, động cơ, mục đích trong vi phạm hành chính về đất đai cũng như vi phạm hành chính nói chung không coi là dấu hiệu bắt buộc

Hành vi trái pháp luật là sự thực hiện trên thực tế của người vi phạm còn lỗi thể hiện mục đích cần đạt được của hành vi đó Việc truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm pháp luật đất đai khác với việc truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm pháp luật khác là trong đa số các trường hợp chỉ cần hai dấu hiệu là có hành vi trái pháp luật đất đai và có lỗi là

đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm pháp lý mà không cần phải có đầy đủ cả các yếu tố khác như có thiệt hại thực tế sảy ra, có mối quan hệ nhân quả giữa

hành vi và hậu quả bởi vì Luật Đất đai điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội phát sinh trực tiếp từ quá trình sở hữu, quản lý và sử dụng đất đai Mà đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, do đó mọi hành vi xâm phạm tới quyền sở hữu đều là hành vi vi phạm pháp luật

+ Khách thể của vi phạm hành chính về đất đai

Khách thể của vi phạm hành chính là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm hành chính xâm hại Vậy khách thể của

vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là những quan hệ trong quản lý, sử dụng đất đai bị hành vi vi phạm hành chính xâm hại

+ Chủ thể của vi phạm hành chính về đất đai

Vi phạm hành chính về đất đai là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện cố ý hoặc vô ý xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật đất đai bảo

vệ Do vậy, chủ thể của vi phạm hành chính về đất đai là những cá nhân, tổ chức có năng lực chủ thể Những hành vi này đều xâm hại đến các quan hệ pháp luật đất đai đang được duy trì, làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước Song do tính chất và mức độ xâm hại của hành vi chưa đến mức nguy hiểm cho xã hội để trở thành tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

1.2.3 Các loại hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì hành

vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm:

a) Các hành vi vi phạm trong sử dụng đất đai

- Sử dụng đất không đúng mục đích;

- Lấn, chiếm đất;

- Hủy hoại đất;

- Gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác;

- Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất

mà không thực hiện đúng thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật về

- Chậm thực hiện bồi thường;

- Chậm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất cho phép;

- Cố ý gây cản trở cho việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất;

- Không thực hiện đúng thời hạn trả lại đất theo quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

- Tự tiện di chuyển, làm sai lệch mốc chỉ giới quy hoạch sử dụng đất, mốc chỉ giới hành lang an toàn của công trình;

- Làm sai lệch các giấy tờ, chứng từ trong việc sử dụng đất

b) Các hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động dịch vụ về đất đai

- Hành vi vi phạm trong hành nghề tư vấn về giá đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép;

- Hành vi vi phạm trong hành nghề tư vấn về lập quy hoạch, kế hoạch

sử dụng đất mà không đủ điều kiện đăng ký hoạt động hành nghề;

- Hành vi vi phạm trong hành nghề dịch vụ về thông tin đất đai, dịch

vụ đo đạc và bản đồ địa chính

1.3 Các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

1.3.1 Đặc điểm của hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Theo quy định của pháp luật hiện hành, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp

xử lý hành chính khác

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền căn cứ vào quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai để quyết định xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính

về đất đai

Hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai có các

đặc điểm sau đây:

- Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được áp dụng đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính về đất đai theo quy định của pháp luật Nói cách khác, vi phạm hành chính về đất đai là cơ sở để tiến hành hoạt

động xử phạt vi phạm hành chính Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ quy định hành vi

vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là cơ sở pháp lý quan trọng để tiến hành hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đã xác định

cụ thể chủ thể có thẩm quyền, hình thức, mức xử phạt mà họ được phép áp dụng đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính về đất đai

- Xử phạt vi phạm hành chính về đất đai được tiến hành theo những nguyên tắc, trình tự, thủ tục được quy định trong Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Kết quả của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính về đất đai thể hiện ở quyết định xử phạt, trong đó ghi nhận các hình thức, mức xử phạt áp dụng đối với tổ chức, cá nhân vi phạm Việc quyết định áp dụng hình thức xử phạt đó thể hiện sự trừng phạt nghiêm khắc của Nhà nước đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính về đất đai, qua đó giáo dục cho mọi người ý thức tuân thủ pháp luật đất đai nói riêng và pháp luật nói chung

Theo quy định của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính, thì ngoài việc

áp dụng các hình thức xử phạt ra còn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác bao gồm giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục; đưa vào cơ sở chữa bệnh; quản chế hành chính Tuy nhiên, theo Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai thì không áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Như vậy, khi nói đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai chỉ gồm xử phạt hành chính, mà không có các biện pháp xử lý hành chính khác Theo Điều 6 của Nghị định trên thì các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

đất đai phạt là cảnh cáo, phạt tiền; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng

để vi phạm hành chính; buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

1.3.2 Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

a) Mọi hành vi vi phạm hành chính phải được phát hiện, đình chỉ, xử lý kịp thời gắn với trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở, với công tác kiểm tra, thanh tra đất đai Việc xử phạt vi phạm hành chính phải được tiến hành nhanh chóng, công minh, triệt để; mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo quy định của Nghị định 182/2004/NĐ-CP và quy định của pháp luật có liên quan

b) Tổ chức, cá nhân chỉ bị xử phạt hành chính khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính quy định trong Nghị định 182/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 29/10/2004

c) Việc xử phạt vi phạm hành chính phải do người có thẩm quyền quy

định tại các Điều 25, 26 và 27 của Nghị định 182/2004/NĐ-CP thực hiện

d) Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt hành chính một lần Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì từng người vi phạm đều bị xử phạt

Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì bị xử phạt

về từng hành vi vi phạm

e) Không xử lý vi phạm hành chính trong các trường hợp thuộc tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc vi phạm hành chính trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình

g) Hình thức xử phạt hành chính được áp dụng độc lập; hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả chỉ được áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính đối với những hành vi vi phạm hành chính có quy định hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả trong Nghị định 182/2004/NĐ-CP trừ trường hợp hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính

được quy định tại khoản 3 Điều 5 của Nghị định 182/2004/NĐ-CP

h) Hình thức, mức độ xử phạt được xác định căn cứ vào tính chất, mức

độ vi phạm, hậu quả của hành vi vi phạm hành chính, nhân thân của người thực hiện hành vi vi phạm hành chính, tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng

Tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng được áp dụng theo quy định tại

Điều 7 và Điều 8 của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính

i) Mức phạt cụ thể đối với một hành vi vi phạm là mức trung bình của mức xử phạt quy định đối với hành vi đó; nếu vi phạm có tình tiết giảm nhẹ thì mức tiền phạt có thể giảm xuống thấp hơn, nhưng không được giảm quá mức tối thiểu của mức xử phạt; nếu hành vi vi phạm có tình tiết tăng nặng thì mức tiền phạt có thể tăng lên cao hơn, nhưng không được vượt quá mức tối đa của mức xử phạt

k) Mức độ hậu quả của hành vi vi phạm hành chính được xác định theo nguyên tắc quy đổi giá trị quyền sử dụng đối với diện tích đất bị vi phạm thành tiền theo giá đất do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có

đất đó quy định và chia thành 4 mức sau đây:

* Mức một (1): Trường hợp giá trị quyền sử dụng đối với diện tích đất

bị vi phạm quy đổi thành tiền dưới hai triệu đồng (2.000.000 đ) đối với đất nông nghiệp, dưới mười triệu đồng (10.000.000 đ) đối với đất phi nông nghiệp;

* Mức hai (2): Trường hợp giá trị quyền sử dụng đối với diện tích đất

bị vi phạm quy đổi thành tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến dưới năm triệu

đồng (5.000.000 đ) đối với đất nông nghiệp, từ mười triệu đồng (10.000.000 đ)

đến dưới hai mươi lăm triệu đồng (25.000.000 đ) đối với đất phi nông nghiệp;

* Mức ba (3): Trường hợp giá trị quyền sử dụng đối với diện tích đất bị

vi phạm quy đổi thành tiền từ năm triệu đồng (5.000.000 đ) đến dưới mười triệu đồng (10.000.000 đ) đối với đất nông nghiệp, từ hai mươi lăm triệu đồng (25.000.000 đ) đến dưới năm mươi triệu đồng (50.000.000 đ) đối với đất phi nông nghiệp;

* Mức bốn (4): Trường hợp giá trị quyền sử dụng đối với diện tích đất

bị vi phạm quy đổi thành tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) trở lên đối với đất nông nghiệp, từ năm mươi triệu đồng (50.000.000 đ) trở lên đối với đất phi nông nghiệp

Đối với diện tích đất bị vi phạm là đất chưa sử dụng thì áp dụng giá đất nông nghiệp thấp nhất của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tại thời điểm

xử phạt (Điều 7, Điều 8 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai) [3, tr 6-8]

3 Trường hợp hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính mà hành vi vi phạm hành chính chưa bị xử phạt thì người có thẩm quyền không thực hiện xử phạt vi phạm hành chính mà áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 6 của Nghị định 182/2004/NĐ-CP

4 Trong thời hạn được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 5 Nghị định 182/2004/NĐ-CP mà người có hành vi vi phạm lại có hành vi vi phạm hành chính mới quy định tại Nghị định 182/2004/NĐ-CP hoặc cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu xử phạt được tính lại kể từ thời điểm có hành

vi vi phạm hành chính mới hoặc từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, cản trở việc xử phạt (Điều 5 Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai) [3, tr 5]

1.3.3 Hình thức và mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Pháp luật hiện hành quy định hình thức và mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai cụ thể như sau:

a) Hành vi sử dụng đất không đúng mục đích (Điều 9 Nghị định 182/ 2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

1 Sử dụng đất không đúng mục đích mà không thuộc trường hợp quy

định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều 9 Nghị định 182/2004/NĐ-CP thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

2 Chuyển đất chuyên trồng lúa nước có hệ thống tưới tiêu chủ động,

có năng suất cao sang đất trồng cây lâu năm, sang đất nuôi trồng thủy sản gây hậu quả không thể khôi phục lại để trồng lúa khi cần thiết mà không được UBND cấp có thẩm quyền cho phép thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến ba triệu đồng (3.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ ba triệu đồng (3.000.000 đ) đến năm triệu đồng (5.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ năm triệu đồng (5.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

3 Chuyển đất có rừng đặc dụng, đất có rừng phòng hộ sang sử dụng vào mục đích khác mà không được UBND cấp có thẩm quyền cho phép thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến ba triệu đồng (3.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ ba triệu đồng (3.000.000 đ) đến mười lăm triệu đồng (15.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ mười lăm triệu đồng (15.000.000 đ) đến ba mươi triệu

đồng (30.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

4 Chuyển từ đất phi nông nghiệp được Nhà nước giao không thu tiền

sử dụng đất sang đất phi nông nghiệp theo quy định phải nộp tiền sử dụng đất hoặc chuyển từ đất phi nông nghiệp không phải đất ở sang đất ở mà không

được UBND cấp có thẩm quyền cho phép thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) đến ba mươi triệu

đồng (30.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

5 Sử dụng đất để xây dựng công trình, đầu tư bất động sản thuộc khu vực đô thị, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế trái với quy hoạch sử dụng đất chi tiết, kế hoạch sử dụng đất chi tiết đã được công bố thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi vi phạm thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) đến ba mươi triệu

đồng (30.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

6 Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với các hành vi quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 9 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

b) Lấn, chiếm đất (Điều 10 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

1 Lấn, chiếm đất mà không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2

và khoản 3 Điều 10 Nghị định 182/2004/NĐ-CP thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

2 Lấn, chiếm đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, đất thuộc khu vực đô thị, đất có di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng hoặc được UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định bảo vệ thì hình thức và mức xử phạt theo quy định tại nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chuyên ngành liên quan đến hành lang bảo vệ

an toàn công trình, đô thị, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; trường hợp pháp luật về chuyên ngành liên quan chưa quy định thì hình thức

và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến ba triệu đồng (3.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ ba triệu đồng (3.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến ba mươi triệu đồng (30.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

3 Lấn, chiếm đất sử dụng vào mục đích quốc phòng thì hình thức xử phạt, mức phạt thực hiện theo quy định tại Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng

4 Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành

vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 10 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

c) Hủy hoại đất (Điều 11 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Làm suy giảm chất lượng đất hoặc làm biến dạng địa hình gây hậu quả làm cho đất giảm hoặc mất khả năng sử dụng theo mục đích sử dụng đã

được xác định thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

2 Gây ô nhiễm đất mà gây hậu quả làm cho đất mất khả năng sử dụng theo mục đích đã được xác định thì hình thức và mức xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức một (1);

- Phạt tiền từ hai triệu đồng (2.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức hai (2);

- Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức ba (3);

- Phạt tiền từ hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) đến ba mươi triệu

đồng (30.000.000 đ) nếu hậu quả của hành vi thuộc mức bốn (4)

3 Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính hoặc buộc có biện pháp khắc phục hoạt động gây ô nhiễm, buộc khôi phục lại địa hình của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 11 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

d) Gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác (Điều 12 Nghị

định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

1 Phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) đối với hành vi tự ý để vật liệu xây dựng, chất thải hay các vật khác lên thửa đất của người khác gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác

2 Phạt tiền từ năm trăm ngàn đồng (500.000 đ) đến ba triệu đồng (3.000.000 đ) đối với hành vi tự ý đưa vật liệu, chất thải hay các vật khác lên thửa đất của người khác làm giảm khả năng sử dụng đất của người khác hoặc làm thiệt hại cho việc sử dụng đất của người khác

3 Phạt tiền từ một triệu đồng (1.000.000 đ) đến năm triệu đồng (5.000.000 đ) đối với hành vi tự ý đào bới gây cản trở hoặc làm thiệt hại cho việc sử dụng đất của người khác

4 Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính, buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm đối với hành vi quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 12 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

e) Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng

đất mà không thực hiện đúng thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật

về đất đai (Điều 13, Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm ngàn đồng (500.000 đ) đối với hành vi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà không thực hiện đúng thủ tục hành chính theo quy

định của pháp luật về đất đai

g) Tự chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho đối với đất không đủ điều kiện chuyển quyền sử dụng đất (Điều 14 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

1 Phạt tiền từ năm triệu đồng (5.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) đối với hành vi tự chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho đối với

đất không đủ điều kiện chuyển quyền sử dụng đất quy định tại Điều 106 của Luật Đất đai

2 Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ) đối với hành vi sử dụng đất lấn, chiếm mà đem chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho

3 Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm, buộc trả lại phần đất lấn, chiếm

h) Cố ý đăng ký không đúng loại đất, không đăng ký khi chuyển mục

đích sử dụng đất (Điều 15 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi cố ý đăng ký không đúng chủng loại đất, không đăng ký khi chuyển mục đích sử dụng đất

i) Chậm thực hiện bồi thường (Điều 16 Nghị định 182/2004/NĐ-CP) Phạt tiền ở mức 0,04% số tiền phải bồi thường cho mỗi ngày chậm thực hiện bồi thường kể từ ngày cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định phải thực hiện bồi thường đối với hành vi chậm thực hiện bồi thường

k) Chậm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất, cho thuê đất cho phép (Điều 17 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền ở mức 0,02% số tiền phải nộp cho mỗi ngày chậm nộp kể từ ngày cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định phải nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với hành vi chậm thực hiện nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

m) Cố ý gây cản trở cho việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất (Điều 18 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ) đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi không có mặt tại địa điểm bàn giao đất theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng

2 Phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn

đồng (500.000 đ) đối với hành vi ngăn cản cán bộ, công chức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành xác định mốc giới, bàn giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất trên thực địa

n) Không thực hiện đúng thời hạn trả lại đất theo quyết định thu hồi

đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Điều 19 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến ba triệu đồng (3.000.000 đ) đối với hành vi cố ý trốn tránh, chây ỳ không trả lại đất đúng thời hạn trả lại đất theo quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

mà phương án bồi thường đã được thực hiện theo quy định của pháp luật

p) Tự tiện di chuyển, làm sai lệch, hư hỏng mốc chỉ giới quy hoạch sử dụng đất, mốc chỉ giới hành lang an toàn của công trình (Điều 20 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ)

đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi tự tiện di chuyển, làm sai lệch mốc chỉ giới quy hoạch sử dụng đất, mốc chỉ giới hành lang an toàn của công trình

2 Phạt tiền từ một triệu đồng (1.000.000 đ) đến năm triệu đồng (5.000.000 đ) đối với hành vi cố ý làm hư hỏng mốc chỉ giới quy hoạch sử dụng đất, mốc chỉ giới hành lang an toàn của công trình

3 Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính đối với hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 20 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

q) Làm sai lệch các giấy tờ, chứng từ trong việc sử dụng đất (Điều 21 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến một triệu đồng (1.000.000 đ) đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa giấy tờ, chứng từ trong việc sử

dụng đất không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 21 Nghị định 182/2004/NĐ-CP

2 Phạt tiền từ năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đến hai triệu đồng (2.000.000 đ) đối với hành vi tẩy xóa, sửa chữa giấy tờ, chứng từ trong việc sử dụng đất làm cho việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất bị sai lệch mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự

f) Hành nghề tư vấn về giá đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép (Điều 22 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ)

đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi hành nghề tư vấn về giá

đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép

2 Phạt tiền từ mười triệu đồng (10.000.000 đ) đến hai mươi triệu

đồng (20.000.000 đ) đối với hành vi quy định tại khoản 1 Điều 22 Nghị định 182/2004/NĐ-CP mà gây thiệt hại cho Nhà nước hoặc cho người khác

3 Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ)

đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi hành nghề tư vấn về giá

đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép nhưng không thực hiện

đúng nguyên tắc, phương pháp xác định giá đất theo quy định của pháp luật

4 Phạt tiền từ năm triệu đồng (5.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) đối với hành vi quy định tại khoản 3 Điều 22 Nghị định 182/2004/NĐ-CP mà gây thiệt hại cho Nhà nước hoặc cho người khác

t) Hành nghề tư vấn về lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mà không đủ

điều kiện đăng ký hoạt động hành nghề (Điều 23 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đến năm trăm nghìn đồng (500.000 đ) đối với hành vi hành nghề tư vấn về lập quy

hoạch, kế hoạch sử dụng đất mà không đủ điều kiện đăng ký hoạt động hành nghề tư vấn về lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo quy định của pháp luật

r) Hành nghề dịch vụ về thông tin đất đai mà không đủ điều kiện đăng ký hoạt động, hành nghề dịch vụ về đo đạc và bản đồ địa chính mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép (Điều 24 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

1 Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn đồng (100.000 đ)

đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ) đối với hành vi hành nghề dịch vụ về thông tin đất đai mà không đủ điều kiện đăng ký hoạt động hoặc hành nghề dịch vụ về đo đạc và bản đồ địa chính mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép

2 Phạt tiền từ năm triệu đồng (5.000.000 đ) đến mười triệu đồng (10.000.000 đ) đối với hành vi quy định tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 182/2004/NĐ-CP mà gây thiệt hại cho Nhà nước hoặc cho người khác

1.3.4 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai a) Thẩm quyền của Chủ tịch UBND các cấp (Điều 25 Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai)

+ Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến năm trăm nghìn đồng (500.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính

có giá trị đến năm trăm nghìn đồng (500.000 đ);

- Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

+ Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính;

- Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

+ Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến ba mươi triệu đồng (30.000.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính;

- Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

b) Thẩm quyền của Thanh tra chuyên ngành về đất đai (Điều 26 Nghị

định 182/2004/NĐ-CP)

+ Thanh tra viên đất đai đang thi hành công vụ có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến hai trăm nghìn đồng (200.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính

có giá trị đến hai triệu đồng (2.000.000 đ)

+ Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến hai mươi triệu đồng (20.000.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính;

- Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

+ Chánh Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường có quyền:

- Phạt cảnh cáo;

- Phạt tiền đến ba mươi triệu đồng (30.000.000 đ);

- Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính;

- Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm

c) ủy quyền xử phạt vi phạm hành chính và nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính (Điều 27, Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

Việc ủy quyền xử phạt vi phạm hành chính và nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được thực hiện theo quy định tại Điều 41

và Điều 42 của Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và quy định của pháp luật

có liên quan Cụ thể là trong trường hợp người có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính mà vắng mặt thì cấp phó được ủy quyền có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình

Trong trường hợp vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền xử phạt của nhiều người thì việc xử phạt do người thụ lý đầu tiên thực hiện

Trong trường hợp phạt tiền, thẩm quyền xử phạt được xác định căn cứ vào mức tối đa của khung tiền phạt quy định đối với từng hành vi vi phạm cụ thể

Trong trường hợp xử phạt một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì thẩm quyền xử phạt được xác định theo nguyên tắc sau:

- Nếu hình thức, mức xử phạt được quy định đối với từng hành vi đều thuộc thẩm quyền của người xử phạt thì thẩm quyền xử phạt vẫn thuộc người đó

- Nếu hình thức, mức xử phạt được quy định đối với một trong các hành vi vượt quá thẩm quyền của người xử phạt thì người đó phải chuyển vụ vi phạm đến cấp có thẩm quyền xử phạt

- Nếu các hành vi thuộc thẩm quyền xử phạt của nhiều người thuộc các ngành khác nhau thì quyền xử phạt thuộc chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền

xử phạt nơi xảy ra vi phạm

d) Trách nhiệm của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

đối với trường hợp phải thu hồi đất, phải tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt

động dịch vụ về đất đai (Điều 28 Nghị định 182/2004/NĐ-CP)

+ Khi xử lý vi phạm hành chính mà vi phạm hành chính đó thuộc trường hợp phải thu hồi đất quy định tại Điều 38 của Luật Đất đai thì thực hiện theo quy định sau đây: