Nguồn cung cấp thông tin kế toán ngân hàng Minh họa và đánh giá thực tiễn

- Thông tin tài chính gồm: doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tài sản, nguồn vốn, tất cả các số liệu tài chính thể hiện trên sổ sách ngân hàng - Thông tin phi tài chính gồm: nhu cầu sản phẩm

Đề tài 5:

Nguồn cung cấp thông tin kế toán ngân hàng?

Minh họa và đánh giá thực tiễn.

Theo Luật kế toán, kế toán là việc thu nhập, xử lý, kiểm tra, phân tích, và cung cấp thông tin kinh tế tài chính, dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động

Kế toán bao gồm: Kế toán tài chính và kế toán quản trị

Kế toán tài chính ngân hàng là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính thông qua báo cáo tài chính cho các đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin của ngân hàng

Kế toán quản trị ngân hàng là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ ngân hàng

I Nguồn cung cấp thông tin kế toán ngân hàng

Kế toán tài chính và kế toán quản trị phục vụ cho những mục tiêu khác nhau nên nguồn cung cấp thông tin đối với hai loại hình kế toán này cũng khác nhau Cụ thể:

- Mục tiêu chính khi sử dụng kế toán tài chính là giúp cho những người sử dụng thông tin đánh giá, kiểm soát được hoạt động của ngân hàng Do đó, nguồn thông tin cung cấp cho kế toán tài chính là những thông tin tài chính xuất phát từ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong ngân hàng

- Mục tiêu chính của kế toán quản trị là giúp cho nhà điều hành hoạch định, đánh giá hiệu quả của các nguồn lực để đạt được các mục tiêu mà ngân hàng để ra Vì vậy, nguồn cung cấp thông tin đối với kế toán quản trị bao gồm cả thông tin tài chính

và thông tin phi tài chính

Như vậy, nhìn chung nguồn cung cấp thông tin kế toán ngân hàng gồm có: thông tin tài chính và thông tin phi tài chính, trong đó:

- Thông tin tài chính gồm: doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tài sản, nguồn vốn, tất cả các số liệu tài chính thể hiện trên sổ sách ngân hàng

- Thông tin phi tài chính gồm: nhu cầu sản phẩm trên thị trường, tình hình cạnh tranh trên thị trường, sự tương tác giữa sản phẩm mới và sản phẩm cũ…

Tuy nhiên, thông tin đối với kế toán tài chính đòi hỏi độ chính xác, khách quan trong khi thông tin đối với kế toán quản trị lại đòi hỏi sự kịp thời hơn là tính chính xác

a) Thông tin tài chính thể hiện chủ yếu trên báo cáo tài chính của ngân hàng:

Bất kỳ một tổ chức kinh tế nào, để hoạt động được, cũng cần phải có nhiều loại tài sản và những loại tài sản này được hình thành từ các nguồn khác nhau Vì vậy, tài sản, nguồn hình thành tài sản, cũng như sự biến động của chúng trong quá trình kinh doanh chính là đối tượng của kế toán ngân hàng Những tài sản, nguồn vốn của ngân

hàng được phản ánh trên “Bảng cân đối kế toán”

Kế toán ngân hàng cũng có trách nhiệm ghi chép, phản ánh những khoản thu nhập do quá trình kinh doanh ngân hàng mang lại, cũng như những chi phí cần thiết cần thiết để duy trì hoạt đọng kinh doanh, lợi nhuận mà ngân hàng đạt được cũng như việc sử dụng khoản lợi nhuận đó Các khoản thu nhập, chi phí này được ghi nhận trên

“ Báo cáo kết quả kinh doanh”.

Các thông tin về tài sản, nguồn vốn, thu nhập, chi phí, gắn liền với các quan hệ kinh tế, tài chính liên quan đến các tài sản thuộc quyền quản lý và sử dụng lâu dài của ngân hàng Ngoài ra, trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng còn có các nghiệp vụ kinh tế hoặc các sự kiến kinh tế, pháp lý khác không có liên quan trực tiếp, hoặc ngay lập tức đến tài sản của ngân hàng (có thể ảnh hưởng đến tài sản trong tương lai) nhưng có thể sẽ mang lại thu nhập hoặc làm gia tăng chi phí cho ngân hàng Đó là các hoạt động như bảo lãnh, cam kết thực hiện hợp đồng… được phản

ánh theo các chỉ tiêu “Ngoài Bảng cân đối kế toán”.

b) Thông tin phi tài chính thể hiện các vấn đề như quản trị ngân hàng, quản trị rủi ro, kế hoạch kinh doanh, việc tuân thủ các quy định hiện hành của pháp luật, bộ máy nhân sự, trình độ kinh nghiệm của người quản lý, mối quan hệ với các tổ chức tín dụng khác…

II Phân tích chi tiết nguồn cung cấp thông tin kế toán:

1 Thông tin tài chính:

1.1 Tài sản – Nguồn vốn (Bảng cân đối kế toán)

Tình hình tài chính của các Ngân hàng ở mọi loại hình sở hữu đều thể hiện qua tài sản và nguồn hình thành tài sản tại mọi thời điểm theo phương trình kế toán:

Tổng tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sơ hữu

a) Tài sản

Tài sản là nguồn lực Ngân hàng kiểm soát và có thể thu được lợi ích kinh tế trong tương lai

Tài sản của ngân hàng bao gồm:

-Tiền mặt tại quỹ: Tiền mặt bằng đồng Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc đá quý tại quỹ của ngân hàng

-Tiền gửi tại ngân hàng nhà nước bao gồm tiền DTBB theo quy định và tiền gửi

để thanh toán , tiền gửi ký quỹ bảo lãnh

-Tín phiếu kho bạc, các chứng khoán có giá trị khác nhau dùng tái chiết khấu với NHNN;

-Tiền gửi tại các tổ chức tín dụng khác và cho vay các tổ chức tín dụng khác;

-Trái phiếu Chính phủ và các chứng khoán khác mà Ngân hàng nắm giữ với mục đích kinh doanh;

-Cho vay khách hàng;

-Chứng khoán đầu tư;

-Góp vốn đầu tư bao gồm số tiền mà Ngân hàng góp vốn, đầu tư mua cổ phần, góp vốn liên doanh;

-Tài sản cố định: Tài sản cố định hữu hình, tài sản cố định vô hình và tài sản cố định đi thuê tài chính;

-Các tài sản khác những công cụ dụng cụ, vật liệu, các khoản phải thu…

b) Nợ phải trả

Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của Ngân hàng phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà Ngân hàng phải thanh toán từ nguồn lực hiện có Điều kiện để ghi nhận một khoản nợ phải trả là chắc chắn Ngân hàng sẽ dùng một lượng tiền chi ra để trang trải cho những nghĩa vụ hiện tại mà Ngân hàng phải thanh toán, và khoản nợ phải trả đó được xác định một cách đáng tin cậy Nợ phải trả của Ngân hàng bao gốm:

-Tiền gửi của kho bạc nhà nước, tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác

-Vay Ngân hàng Nhà nước và vay các tổ chức tín dụng khác

-Tiền gửi của khách hàng bao gồm tiên gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm

-Phải trả về phát hành giấy tờ có giá.

-Các khoản phải trả khác, như thuế phải nộp, lãi phải trả khách hàng, phải trả khác…

c) Vốn chủ sở hữu

Vốn chủ sở hữu là vốn của ngân hàng được tính bằng số chênh lệch giữa giá trị tài sản của Ngân hàng trừ nợ phải trả Vốn chủ sở hữu của Ngân hàng bao gồm:

-Vốn điều lệ: Là vốn ghi trong điều lệ của Ngân hàng do chủ sở hữu cam kết góp vốn khi thành lập và khi đầu thư them vào Ngân hàng Với ngân hàng cổ phần, vốn điều lệ chính là tổng mệnh giá cổ phiếu mà Ngân hàng phát hành, với các NHTM nhà nước, vốn điều lệ do Ngân sách nhà nước cấp;

-Thặng dư vốn cổ phần là chênh lệch giữa mức giá thực tế phát hành và mệnh giá cổ phiếu (nếu có);

-Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ;

-Quỹ dự phòng tài chính;

-Các quỹ khác, như quỹ đầu tư phát triển nghiệp vụ,…

1.2 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Để giúp cho các đối tượng sử dụng thong tin đánh giá tình hình và kết quả kinh doanh NH, kế toán Ngân hàng cần cung cấp các thong tin lien quan trực tiếp đến việc xác định Kết quả hoạt động kinh doanh Các thông tin này bao gồm các khaorn doanh thu, chi phí của Ngân hàng và được phản ánh trên Báo cáo Kết quả kinh doanh Các thông tin phản ánh trên báo cáo này cung cấp cơ sở để đánh giá năng lực của Ngân hàng trong việc tạo ra các nguồn tiền vad các khoản tương đương tiền trong tương lai

Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng trong kỳ được tính như sau:

Kết quả kinh doanh = Tổng doanh thu – Tổng chi phí

a) Doanh thu

Doanh thu hay thu nhập ngân hàng lá tổng giá trị các lợi ích kinh tế Ngân hàng thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của Ngân hàng, góp phần làm tăng vốn chủ sỡ hữu ( không bao gồm khoản góp vốn của chính chủ sỡ hữu)

Doanh thu từ hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng là số tiền thu được trong kỳ bao gồm:

-Thu từ hoạt động kinh doanh gồm: thu từ hoạt động tín dụng, thu lãi tiền gửi, thu dịch vụ, thu từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng, thu lãi góp vốn, mua cổ

phần, thu từ hoạt động mua bán nợ, thu về chênh lệch tỷ giá, thu từ hoạt động kinh doanh khác;

-Thu khác gồm: các khoản thu từ việc nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, thu

về các khoản đã được xử lý bằng dự phòng rủi ro, thu kinh phí quản lý đối với các công ty thành viên độc lập; thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng; các khoản thu khác

b) Chi phí

Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hay phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, ngoại trù các khoản phân phối cho cổ đông hay chủ

sở hữu

Các chi phí ghi nhận trong Báo cáo kết quả kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí

Chi phí của tổ chức tín dụng là các chi phí chi trả hợp lý phát sinh trong kỳ, bao gồm:

-Chi hoạt động kinh doanh : Chi phí trả lãi tiền gửi; chi phí trả lãi tiền vay; chi hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng; chi hoạt động kinh doanh dịch vụ ngân hàng; chi cho việc mua bán cổ phiếu, trái phiếu; chi cho hoạt động mua bán nợ; chi cho hoạt động góp vốn, mua cổ phần; chi về chênh lệch tỷ giá;…

-Các chi phí khác của tổ chức tín dụng như: Chi nhượng bán, thanh lý tài sản; chi cho việc thu hồi các khoản nợ quá hạn khó đòi; chi tiền phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế; chi xử lý khoản tổn thất tài sản còn lại sau khi đã bù đắp bằng các nguồn khác; chi các khỏan đã hạch toán doanh thu nhưn thực tế không thu được,…

2 Ví dụ minh họa:

Giả sử Ngân hàng thương mại XYZ khai trương hoạt động vào ngày 1/12/Y Trong tháng 12 hoạt động của NH XYZ thể hiện qua các nghiệp vụ sau: ( Đơn vị tính:

Tỷ đồng)

1 Vốn chủ sở hữu

- Các cổ đông góp vốn bằng cách chuyển vào tài khoản mở tại Ngân hàng Nhà

2 Mua tài sản cố định

- Ngân hàng XYZ mua TSCĐ bằng tiền mặt 347

3 Huy động vốn

- Nhận tiền gửi của các khách hàng bằng tiền mặt 600

- Lãi tiền gửi phải trả nhưng chưa trả 60

4 Cho vay

5 Các khoản chi phí khác bằng tiền mặt 20

Ảnh hưởng của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đến phương trình kế toán như sau:

Tổng tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

Số TT

Nghiệ

p vụ

Tiền

mặt

Tiền gửi NHNN

Cho vay

Phải thu TSCĐ

Vốn huy động

Phải trả

Vốn CSH

Loại NV ảnh hưởng đến vốn CSH

1

+

1500

+1500

Đầu tư vốn của CSH

+60 -60 Chi phí

4130 = 660 + 3470

Tổng tài sản = Nợ phải trả + Vốn CSH

3 Thông tin phi tài chính:

Thông tin phi tài chính giúp các nhà lãnh đào ra quyết định kịp thời, chính xác: -Thông tin về tình hình chính sách thương mại, chiết khấu thanh toán của nhà cung cấp giúp ngân hàng có kế hoạch kinh doanh phù hợp, tính toán giá sản phẩm tối

ưu, lựa chọn nguồn cung sản phẩm đảm bảo, không bị gián đoạn

-Thông tin về thị trường, đối thủ cạnh tranh giúp ngân hàng có kế hoạch marketing hợp lý, dự toán được chi phí marketing cho phù hợp

Thông tin phi tài chính giúp cấp lãnh đạo đánh giá, kiểm soát được hoạt động của ngân hàng

-Để đánh giá sự hài lòng của khách hàng đối với sản phẩm  sử dụng bảng khảo sát

-Thu thập thông tin thị trường, đối thủ cạnh tranh giúp cho việc lên kế hoạch chi phí thích hợp thu hút khách hàng nhưng vẫn đảm bảo được lợi nhuận cho ngân hàng

Đề tài 6:

Tổ chức công tác kế toán ngân hàng gồm những bộ phận chủ yếu nào?

Minh họa và đánh giá?

I.Tổ chức công tác kế toán ngân hàng

1.Khái niệm

Tổ chức công tác kế toán trong một pháp nhân đơn vị ngân hàng là việc tuân thủ Luật kế toán và tổ chức vận dụng các chuẩn mực, chế độ kế toán do nhà nước, Ngân hàng nhà nước ban hành cho phù hợp với điều kiện về tổ chức hoạt động kinh doanh ngân hàng, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ cụ thể của đơn vị ngân hàng

Tổ chức tốt công tác kế toán tại ngân hàng chẳng những đảm bảo cho việc thu nhận, hệ thống hóa thông tin kế toán đầy đủ, kịp thời, đáng tin cậy phục vụ cho công tác quản lý kinh tế, tài chính ở tầm vĩ mô và vi mô, mà còn giúp ngân hàng quản lý chặt chẽ tài sản của bản thân ngân hàng, của xã hội gửi và bảo quản tại đơn vị ngân hàng, ngăn ngừa được những hành vi làm tổn thất tài sản của ngân hàng

2.Yêu cầu của việc tổ chức công tác kế toán khoa học, hợp lý.

Tổ chức công tác kế toán khoa học, hợp lý cần đáp ứng được những yêu cầu sau:

-Đảm bảo thu nhận và hệ thống hóa thông tin về toàn bộ hoạt động kinh tế, tài chính ở ngân hàng nhằm cung cấp thông tin kế toán đáng tin cậy phục vụ cho công tác quản lý hoạt động về hoạt động tiền tệ, dịch vụ ngân hàng của Nhà nước, NHNN và quản trị kinh doanh ngân hàng Đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin của mọi đối tượng bên ngoài đơn vị ngân hàng

-Phù hợp với quy mô và đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh, phân cấp quản

lý của đơn vị ngân hàng

-Phù hợp trình độ, khả năng của đội ngũ cán bộ kế toán, trình độ trang bị các phương tiện, kỹ thuật tính toán, ghi chép của đơn vị ngân hàng

-Phù hợp với chế độ kế toán ngân hàng hiện hành

3.Nội dung của tổ chức công tác kế toán tại ngân hàng

Tổ chức công tác kế toán tại ngân hàng bao gồm những công việc chủ yếu sau:

-Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ, tổ chức công tác ghi chép ban đầu đảm bảo mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong đơn vị ngân hàng phải được phản ánh vào các chứng từ kịp thời, chính xác

-Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán ngân hàng

-Tổ chức thực hiện hệ thống báo cáo kế toán, trong đó có báo cáo tài chính (bắt buộc) và báo cáo kế toán quản trị

-Tổ chức vận dụng hình thức kế toán thích hợp

-Lựa chọn mô hình, tổ chức bộ máy kế toán, bố trí đủ số lượng và có chất lượng cán bộ kế toán, bảo đảm hoàn thành mọi nhiệm vụ kế toán trong đơn vị

-Tổ chức trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật tiến tới hiện đại hóa công tác kế toán

-Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ, trình độ quản lý cho đội ngũ cán bộ kế toán trong đơn vị

4.Nhân tố ảnh hưởng công tác tổ chức kế toán

-Cơ cấu tổ chức nhân sự

Một hệ thống ngân hàng được phân cấp theo từng bộ phận từ cao đến thấp và đi đôi với từng bộ phận là quyền hạn và trách nhiệm của từng nhân viên Mỗi cấp quản lý đều cần có những số liệu kế toán tổng hợp để ra kế hoạch kinh doanh và nắm tình kình kinh doanh chung Và thông thường nhân viên cấp dưới là người chuyên về tổng hợp

số liệu và cung cấp cho cấp trên

Mỗi bộ phận sẽ chuyên trách từng nghiệp vụ riêng và họ tự chịu trách nhiệm nếu vấn đề mâu thuẫn hay tổn thất trong công việc có xảy ra Tất là không có hiện tượng chồng chéo, một nhân viên mà kiêm nhiều trách nhiệm của bộ phận khác, vì thế mỗi nhân viên đều có quyền hạn và trách nhiệm riêng nằm giới hạn trong từng vị trí

-Quan điểm và yêu cầu công tác quản lý

Trước hết cần phải thiết lập bộ máy kế tóan trong từng bộ phận riêng lẻ theo quy tắc thống nhất, đồng bộ và phù hợp với từng chuẩn mực kế tóan trong nước và chuẩn mực kế tóan nước ngoài Mặt khác, phải có sự liên kết chặt chẽ trong từng con

số ở từng bộ phận riêng lẻ nhằm tạo ra một thống kê kế tóan tổng hợp có ý nghĩa Trong đó, để phản ánh tình hình họat động kinh doanh của Ngân hàng đòi hỏi bộ phận

kế tóan hội sở phải thiết lập được các chỉ tiêu báo cáo tài chính

-Đặc điểm hoạt động quản lý kinh doanh

Hoạt động kinh doanh tiền tệ của mỗi tổ chức tín dụng rất khác nhau, khác từ nguồn vốn chủ sở hữu, quy mô hoạt động, lượng khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và

kể cả số lượng nhân viên Nếu xét về mặt kế tóan thì các tiêu chí trên Báo cáo tài chính

cũng rất khác nhau Tổ chức tín dụng có quy mô lớn thường thể hiện Báo cáo tài chính với các đặc điểm vượt trội như: Tài sản và nguồn vốn lớn; Chi phí, doanh thu và lợi nhuận cao; Quy trình sử dụng vốn mang tính chất đầu tư kiếm lợi nhuận thêm Trong khi đó, các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính của các tổ chức tín dụng nhỏ thì hòan tòan ngược lại

-Các nguyên tắc chuẩn mực kế toán, cơ chế nghiêp vụ

Mỗi tổ chức tín dụng đều có cơ cấu tổ chức kế tóan riêng Và từ những quy định về thiết kế chứng từ, quy trình nghiệp vụ, phương pháp ghi nhận kế tóan và vận dụng hệ thống kế tóan đã quyết định cách thức để tổ chức công tác kế tóan tại ngân hàng

-Sự phát triển của công nghệ và thông tin.

Vào thời kỳ đầu xuất hiện hệ thống kế tóan, nghiệp vụ kế tóan lúc bấy giờ rất thủ công, tốn kém giấy tờ, đòi hỏi nhiều nguồn nhân lực để theo dõi, quản lý và tổng hợp bởi vì kế tóan được thực hiện trong từng khâu, từng bộ phận họat động của doanh nghiệp Kể từ khi hệ thống kỹ thuật số ra đời thì kế tóan cũng được công nghệ hóa, giúp cho thao tác quản lý kế tóan được lưu trữ tự động, đơn giản và ít nhân lực hơn

Từ đó mà cách thức tổ chức công tác cũng đã có sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực cũng có mà tiêu cực cũng hiện diện

II.Tổ chức công tác kế toán tại NH TMCP Phương Nam

1.Giới thiệu Ngân hàng Phương Nam

Ngân hàng Phương Nam (NHPN) được thành lập vào năm 1993 với vốn điều lệ ban đầu là 10 tỷ đồng Đến nay, NHPN trở thành một ngân hàng thương mại cổ phần phát triển mạnh, bền vững và tạo được niềm tin của khách hàng

Đến ngày 31/12/2013, vốn điều lệ ngân hàng là 4.000 tỷ đồng, mạng lưới hoạt động 142 chi nhánh, phòng giao dịch và các đơn vị trực thuộc trên toàn quốc, tổng tài sản đạt 77.558 tỷ đổng

Đội ngũ cán bộ nhân viên hiện tại gần 3.000 người, được đánh giá là đội ngũ chuyên nghiệp và năng động, được đào tạo bài bản Cơ cấu ban quản trị và điều hành ngân hàng là những người tâm huyết và có kinh nghiệm

Chiến lược hoạt động của NHPN là: