KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HÀM SỐ LƠGARÍT 1... GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY 3... CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI PHƯƠNG TRÌNH MŨ & LOGARIT: a... Phương pháp 3: Biến đổi phương trình về dạng tích số A.B=0,.
Trang 1GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
(n Z , n 1, a R / 0 )
m
n m n
a a ( a 0; m, n N )
m n
m n m n
1 1 a
a a
a a a
a a ( )
Trang 2Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
II KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ HÀM SỐ LƠGARÍT
1 Định nghĩa: Với a > 0 , a 1 và N > 0
dn
M a
N a
Trang 3GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
3 Cơng thức đổi cơ số :
log N a log b log N a b
a
log N log N
log a
a
1 log N log N
* a > 1 : y log x a đồng biến trên R
* 0 < a < 1 : y log x a nghịch biến trên R
log ' '
.ln
a
u u
Trang 4Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
4 Định lý 4: Với 0 < a 1 và M > 0;N > 0 thì : loga M = loga N M = N
5 Định lý 5: Với 0 < a <1 thì : loga M < loga N M >N (nghịch biến)
6 Định lý 6: Với a > 1 thì : loga M < loga N M < N (đồng biến)
2 CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI PHƯƠNG TRÌNH MŨ & LOGARIT:
a Phương pháp 1: Biến đổi phương trình về dạng : a M = a N ; log M a log N a
(Phương pháp đưa về cùng cơ số)
Trang 5GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
3 4 6 52
x x
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 6
Tự luyện: Giải các phương trình sau
2) 4.2 14
x x
3
x x
4x 4 3x 2 x 2 [thỏa (*)]
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 2
Ví dụ 3: Giải phương trình log2 xlog3xlog6 xlog36x (1)
Bài giải
♥ Điều kiện: x 0
♥ Áp dụng cơng thức loga cloga blogb c , 0 a b c a, , ; 1;b1, ta cĩ
1 log2xlog 2 log3 2xlog 2 log6 2 xlog 2 log36 2 x
log2xlog 2 log 2 1 log 23 6 36 0 *
Do log 2 log 2 1 log 23 6 36 nên 0
* log2x0x1
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 1
Tự luyện: Giải các phương trình sau
1) log3 xlog3x 2 1
Trang 6Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 6 ………
………
………
………
………
………
………
………
2) log3x 1 log3x 2 log 63 ………
………
………
………
………
………
………
………
3) 2 log x 7x 6 log x 1 1
………
………
………
………
………
………
………
………
4) 2 1 2 2 log 2x 2 log 9x 1 1 ………
………
………
………
………
………
………
………
5) 3 1 1 2 1 3 3 1 1 log log (2 3 ) 3 3 x x
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 7GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 7 ………
………
………
………
6) 2 2 1 2 1 log log x x 3 x
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
7) log4x 12 log 2 x 1
………
………
………
………
………
………
………
………
8) 1 1 1 2 2 2 log x 1 log x 1 log 7x 1
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
9) log4x3log2x720
Trang 8Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 8 ………
………
………
………
………
………
………
………
10) 2 7 1 7 log x 2 log 8x 0
………
………
………
………
………
………
………
………
11) 3 1 3 log 2x7 log x5 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
Ví dụ 4: Giải phương trình: 3 2 3 log (x 1) log (2x 1) 2 (1)
Bài giải ♥ Điều kiện: 1 1 0 1 2 1 0 2 x x x x (*)
♥ Khi đĩ: 1 2 log3 x 1 2 log 23 x 1 2
log3 x 1 log 23 x 1 1 log3x1 2 x11 x 1 2 x 1 3 (2)
Trang 9GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 9 Với 1 1 2 x thì 2
2 1 x 2x 1 3 2x 3x 4 0 : phương trình vơ nghiệm Với x 1 thì 2
1
2 1 2 1 3 2 3 2 0 2 2 x x x x x x loại [thỏa (*)] ♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 2 Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 2 2 2 log x 2 log 3x4 ………
………
………
………
………
………
………
………
2) 2 2 4 1 2 log x2 log x5 log 8 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
3) 2 3 3 2 log x 2 log x4 0
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 10Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 10 ………
………
………
………
………
………
………
4) 2 2 1 2 log x 2 log x 5 log 8 0
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
5) 2 2 2 log 1 2 xx 2 log 3x
………
………
………
………
………
………
………
………
b Phương pháp 2: Đặt ẩn phụ chuyển về phương trình đại số
Ví dụ 5: Giải phương trình 9x4.3x45 (1) 0
Trang 11GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 11 Bài giải ♥ Đặt 3x t với t 0, phương trình (1) trở thành 2 4 45 0 t t (2)
2 5
9 t t loại Với t 9 thì 3x 9 2 x
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 2 Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 16x17.4x16 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
2) 25x6.5x 5 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
3) 32x+84.3x+5+ 27 = 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 12Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 12 4) 2 1 2 2 9x x 10.3x x 1 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Ví dụ 6: Giải phương trình 1 3x 18.3x29 (1)
Bài giải ♥ Biến đổi phương trình (1) ta được 1 3.3 18 29 3 x x (2)
♥ Đặt 3x t với t 0, phương trình (1) trở thành 2 3t 29t18 (3) 0
2 3 3 9 t t Với t 9 thì 3x 9 2 x
Với 2 3 t thì 3 2 log3 2 3 3 x x
♥ Vậy nghiệm của phương trình là 2; log3 2 3 x x Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 1 3 5x 5x26 0
Trang 13GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 13 ………
………
………
………
………
………
………
………
2) 1 2 1 2 10x 10x 99 ………
………
………
………
………
………
………
………
Ví dụ 7: Giải phương trình 6.9x13.6 + 6.4 = 0x x (1)
Bài giải ♥ Chia hai vế phương trình (1) cho 4x ta được
2 3 3 1 6 13 6 0 2 2 x x (2)
♥ Đặt 3 2 x t với t 0, phương trình (1) trở thành 2 6t 13t (3) 6 0
2 3 3 3 2 t t Với 3 2 t thì 3 3 1 2 2 x x
Với 2 3 t thì 3 2 1 2 3 x x
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 1;x 1
Tự luyện: Giải các phương trình sau
Trang 14Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 14 1) 4.9x12x 3.16x
………
………
………
………
………
………
………
………
2) 3.16x2.81x 5.36x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
3) 32x445.6x9.22x2 0
………
………
………
………
………
………
………
Trang 15GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 15 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
4) 5.2x 7 10x 2.5x
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
5) 27x12x2.8x ………
………
………
………
………
………
………
Trang 16Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 16 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
Ví dụ 8: Giải phương trình 2
2 2 log x3log 2x 1 0 (1)
Bài giải ♥ Điều kiện: x 0 ♥ Khi đĩ: 2
2 2 1 log x3log x 2 0 Đặt tlog2 x , phương trình (1) trở thành 2 3 2 0 t (3) t 3 1 2 t t Với t 1 thì log2 1 1 2 x x [thỏa (*)] Với t 2 thì log2 2 1 4 x x [thỏa (*)] ♥ Vậy nghiệm của phương trình là 1; 1 4 2 x x Ví dụ 9: Giải phương trình 1 2 1 5 logx1 logx (1)
Bài giải ♥ Điều kiện: 0 log 5 log 1 x x x (*)
♥ Đặt tlogx t5,t 1, phương trình (1) trở thành 1 2 1 5 t1 t (3)
3
t
t
Với t 2 thì logx 2 x 100 [thỏa (*)]
Với t 3 thì logx 3 x 1000 [thỏa (*)]
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x100;x1000
Trang 17GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 17 Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 2 2 3 2 2 log x 4 log x 8 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
2) 2 2 2 6 4 3 log 2xlog x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 18Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 18 ………
………
3) 1 3 3 log 3x1 log 3x 3 6 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Ví dụ 10: Giải phương trình log 3 1 log 3 2 2 x 2 x x (1)
Bài giải ♥ Điều kiện: x 0
♥ Đặt log3 3t t x x thì phương trình (1) trở thành 2.2 1.2 3 9.2 3 2 4 2 4 4 3 9 t t t t t t t
Với t 2 thì x 9 (thỏa điều kiện) ♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 9
Ví dụ 11: Giải phương trình log2 5.2 8 3 2 2 x x x (1)
Bài giải
♥ Điều kiện 5.2x (*) 8 0
Trang 19GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 19 ♥ Ta cĩ: 5.2 8 3 1 2 2 2 x x x 2 5.2x x 8 8 2 x2 2
5.2 x 16.2x 16 0 (2)
♥ Đặt 2x t với t 0, phương trình (2) trở thành 2 5t 16t (3) 16 0
4 3 4 5 t t Với t 4 thì 2x 4 2 x [thỏa (*)] ♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 2 Tự luyện: Giải phương trình sau log 3.22 x 1 2 1 x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
c Phương pháp 3: Biến đổi phương trình về dạng tích số A.B=0,
Ví dụ 12: Giải phương trình 4.5x25.2x10010x (1)
Bài giải
♥ Ta cĩ: 1 4.5x2 5x x25.2x1000
5 4x 2x25 2 x 4 0
Trang 20Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 20 42x5x250 5 25 2 2 4 x x x ♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 2 Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 3.7x49.3x14721x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
2) 32x x 3 9x3x1
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 21GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 21 ………
………
………
………
………
………
3) log2 x2 log7x 2 log2 x.log7x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
d Phương pháp 4: Lấy lơgarít hai vế theo cùng một cơ số thích hợp nào đĩ (Phương pháp lơgarít hĩa) Ví dụ 13: Giải phương trình 3 2x x2 (1) 1 Bài giải ♥ Lấy lơgarit hai vế với cơ số 3, ta cĩ 2
3 3 1 log 3 2x x log 1 log 33 xlog 23 x2 0 2
3
x1xlog 23 0
Trang 22Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
2 3
01
log 3log 2
x x
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x0,x log 32
e Phương pháp 5: Nhẩm nghiệm và sử dụng tính đơn điệu để chứng minh
nghiệm duy nhất (thường là sử dụng cơng cụ đạo hàm)
♥ Ta thường sử dụng các tính chất sau:
Tính chất 1: Nếu hàm số f tăng ( hoặc giảm ) trong khoảng (a;b) thì phương trình
f(x) = C cĩ khơng quá một nghiệm trong khoảng (a;b) ( do đĩ nếu tồn tại x0 (a;b) sao cho
f(x0) = C thì đĩ là nghiệm duy nhất của phương trình f(x) = C)
Tính chất 2 : Nếu hàm f tăng trong khoảng (a;b) và hàm g là hàm một hàm giảm
trong khoảng (a;b) thì phương trình f(x) = g(x) cĩ nhiều nhất một nghiệm trong khoảng (a;b)
(do đĩ nếu tồn tại x0 (a;b) sao cho f(x0) = g(x0) thì đĩ là nghiệm duy nhất của phương
Từ (*) và (**) ta suy ra phương trình (2) cĩ nghiệm duy nhất x 2
♥ Vậy nghiệm của phương trình (1) là x 2
Trang 23GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Từ (*) và (**) ta suy ra phương trình (1) cĩ nghiệm duy nhất x 0
♥ Vậy nghiệm của phương trình là x 0
Trang 24Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 25GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 26Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 27GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Từ (*) và (**) ta suy ra phương trình (3) cĩ nghiệm duy nhất t 1
♥ Vậy nghiệm của phương trình (1) là x 2
IV BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ & LƠGARÍT
1 CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ & LOGARIT:
a Phương pháp 1: Biến đổi phương trình về dạng cơ bản : a M < a N ( , , )
♥ Vậy tập nghiệm của bất phương trình là S 1; 2
Tự luyện: Giải các bất phương trình
x
x2
Trang 28Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 29GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 30Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 31GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 32Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 33GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 34Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
Trang 35GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 35 ………
………
………
………
………
………
………
………
2) 3 2x2x 9
………
………
………
………
………
………
………
………
3) 9x5.3x 6 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
4) 2x 1 x 5 5 4 ………
………
………
………
………
………
Trang 36Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 36 ………
………
5) 2 2 2x x x 2x 1 9 2 3 3 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
6) 32x 1 22x 1 5.6x 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 37GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 37 ………
………
………
………
Ví dụ 6: Giải bất phương trình log x log x 2 022 2 (1)
Bài giải ♥ Điều kiện: x 0 ♥ Đặt tlog2 x , bất phương trình (1) trở thành 2 2 0 t (2) t 3 2 t 1 Suy ra: 2 log2 1 1 2 4 x x ♥ Vậy tập nghiệm của bất phương trình là 1; 2 4 S Tự luyện: Giải các phương trình sau 1) 2 2 2 log x17 log x 4 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
2) 23 3 3.log x14.log x 3 0 ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 38Học thêm toán – 0968 64 65 97 Chuyên đề Mũ & Logarit
GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN HUY
HTTP://THAYTOAN.NET 38 ………
………
………
………
………
3) log2 x 2 log 4 5x 0
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
4) 2 5 1 1 3 3 4 log ( 1) 3 log ( 1) 5 x x ………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
5) 1 4 2 2 3 log xlog x 2 0 ………
………
………
………
………