Trong hội nhập kinh tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài có vai trò cực kỳ to lớn
Trang 1Lời mở đầu Việt Nam gia nhập WTO là một sự kiện nóng, một bớc ngoặc lịch sử cho sự phát triển nền kinh tế Việt Nam Kể từ thời điểm nộp đơn xin gia nhập WTO vào tháng 1/1995 Trải qua muời năm kiên trì và nỗ lực đàm phán , Việt Nam
đã có những bớc tiến đáng kể trong việc thực hiện các mục tiêu để trở thành thành viên chính thức của tổ chức thong mại lớn nhất toàn cầu
Việt Nam đó được cụng nhận là nước ổn định về chớnh trị, xó hội và là một trong những nước an toàn trong khu vực Điều rừ ràng là đất nước cú lợi thế
về lao động vị trớ địa lý và tài nguyờn để tạo hàng hoỏ xuất khẩu đi cỏc thị trường, mụi trường đầu tư ở Việt Nam đó được cải thiện tốt hơn do hệ thống luật phỏp phự hợp với cỏc quy định của WTO, doanh nghiệp trong nước và nước ngoài được đối xử bỡnh đẳng Trong bối cảnh đú, khi trở thành thành viờn chớnh thức của WTO, tiến trỡnh hội nhập kinh tế quốc tế sẽ cú nhiều hứa hẹn để phỏt triển đất nước và đúng gúp vào sự phỏt triển chung của khu vực và thế giới
Nhưng bờn cạnh cơ hội luụn là những khú khăn thỏch thức Nếu cú biện phỏp giải quyết đỳng đắn những điều này sẽ là động lực thỳc đẩy nền kinh tế-xó hội Việt nam phỏt triển mạnh mẽ Nếu khụng nú sẽ tỏc động tiờu cực kỡm hóm đất nước Thực tế đó chứng minh 40% cỏc nước gia nhập WTO trở nờn nghốo hơn Liệu Việt Nam cú nằm trong tỉ lệ khụng nhỏ cỏc nước đú ?! Việt Nam gia nhập WTO luụn là sự quan tõm hàng đầu trong cỏc vấn đề
đất nước Với sự hiểu biết của mỡnh em xin trỡnh bày nội dung : “Mõu thuẫn biện chứng qua việc tỡm hiểu những cơ hội và thỏch thức khi Việt Nam gia nhập WTO”
Chơng I: Cơ sở lý luận của mâu thuẫn biện chứng
Tất cả mọi sự vật hiện tượng trờn thế giới đều chứa đựng những mặt trỏi ngược nhau Cỏc sự vật này vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau tạo nờn mõu thuẫn.V I Lenin viết :“cú thể định nghĩa vắn tắt phộp biện chứng là
Trang 2học thuyết về sự thống nhấtcủa các mặt đối lập.Như thế là nắm được hạt nhân của phép biện chứng, nhưng điều đó đòi hỏi phải có những giải thích
và một sự phát triển thêm”
Muân thuẫn là hiện tượng khách quan và phổ biến của thế giới Đó là nguồn gốc, động lực của mọi quá trình vận động phát triển của các sự vật hiện tượng
1) Khái niệm các mặt đối lập, sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập:
tất cả các sự vật, hiện tượng trên thế giới đều chứa đựng những mặt trái ngược nhau như: trong nguyên tử có điện tử và hạt nhân, trong sinh vật có đồng hoá và dị hoá, trong kinh tế thị trường có cung và cầu…những mặt trái ngược nhau đó phép biện chứng duy vật gọi là các mặt đối lập
Mặt đối lập là những mặt có những đặc điểm, những thuộc tính, tính quy định.Có xu hướng vận động ngược chiều nhau trong tồn tại khác quan của
sự vật Các mặt đối lập nằm trong sự liên hệ tác động qua lại lẫn nhau tạo
thành mâu thuẫn biện chứng Mâu thuẫn hình thành và phát triển do cấu trúc
tự thân bên trong của sự vật quy định Nó không phụ thuộc vào bất kì một lực lượng siêu nhiên nào và cũng không phụ thuộc vào ý chí của con người
Nó tồn tại khách quan và phổ biến trong thế giới tự nhiên, xã hội và tư duy Mâu thuẫn tồn tại từ khi sự vật tồn tại cho đến khi kết thúc Mâu thuẫn tồn tại trong không gian và thời gian mọi giai đoạn phát triển của sự vật Mâu thuẫn này mất đi mâu thuẫn khác lại được hình thành
Các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau
Sự thống nhất của các mặt đối lập là sự nương tựa vào nhau, không tách rời
nhau giữa các mặt đối lập.Các mặt đối lập không tách rời nhau nên giữa
Trang 3chúng bao giờ cũng có những nhân tố giống nhau gọi là sự đồng nhất giữa
các mặt đối lập.Chính sự đồng nhất này tạo cơ sở để các mặt đối lập chuyển
hóa lẫn nhau khi mâu thuẫn triển khai đến một mức nào đó
Các mặt đối lập không chỉ thống nhất, mà còn luôn luôn đấu tranh với nhau Đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động qua lại theo xu hưóng bài trừ và phủ định lẫn nhau
2-
Mâu thuẫn là nguồn gốc của sự vận động và sự phát triển
Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là hai xu hướng tác động khác nhau của các mặt đối lập tạo thành mâu thuẫn
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là tương đối tạm thời Nó chỉ tồn tại trong khoảng thời gian nhất định, đó là trạng thái đứng im tương đối của sự vật Tính tương đối của sự thống nhất làm cho thế giới vật chất phân hóa thành các bộ phận sự vật phong phú đa dạng phức tạp
Còn sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối vĩnh viễn Nó diễn ra liên tục suốt trong quá trình tồn tại của sự vật kể cả trong trạng thái sự vật
ổn định nhất cũng như khi có sự chuyển hóa nhảy vọt về chất Sự đấu tranh của các mặt đối lập tạo nên tính liên tục của vận động phát triển của sự vật
Sự đấu tranh của các mặt đối lập gây ra sự biến đổi của từng mặt Khi cuộc đấu tranh của các mặt đối lập chín mùi thì gây ra sự chuyển hóa của các mặt đối lập Chuyển hóa của các mặt đối lập là lúc mâu thuẫn được giải quyết
Sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời Sự giải quyết mâu thuẫn giữa các giai cấp thống trị và giai cấp bị trị về kinh tế, chính trị đời sống tinh thần quan hệ với tư liệu sản xuất… là nguồn gốc động lực của tiến bộ xã hội Trong tự nhiên sự giải quyết mâu thuẫn giữa đồng hóa và dị hóa, giữa biến dị và di truyền, cơ thể và môi trường là nguồn gốc động lực của sự phát triển sinh vật từ thấp đến cao Trong tư duy sự giải quyết mâu thuẫn giữa nhận thức hữu hạn của một thế hệ người với nhận thức vô hạn của loài người, chân lí
và sai lầm tiến bộ và lạc hậu… là nguồn động lực của sự phát triển tư duy
Trang 4Nhưng không phải bất kì sự đấu tranh nào của các mặt đối lập cũng dẫn tới
sự chuyển hóa giữa chúng Chỉ khi nào sự đấu tranh giữa các mặt đối lập phát triển đến một mức độ nhất định, hội đủ các điều kiện cần thiết mới dẫn đến chuyển hóa Trong tự nhiên chuyển hóa của các mặt đối lập diễn ra một cách tự phát còn trong xã hội chuyển hóa của các mặt đối lập phải thông qua hoạt động có ý thức của con người
3- Phân loại mâu thuẫn:
- Căn cứ vào quan hệ đối với sự vật được xem xét, người ta phân biệt các
mâu thuẫn thành mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài:
+Mâu thuẫn bên trong là sự tác động qua lại giữa các mặt các khuynh hướng
đối lập của cùng một sự vật
+Mâu thuẫn bên ngoài đối với một sự vật nhất định là mâu thuẫn diễn ra
trong mối quan hệ giữa sự vật đó với các sự vật khác
- Căn cứ vào ý nghĩa đối với sự tồn tại và phát triển của toàn bộ sự vật,
mâu thuẫn được chia thành mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản :
+Mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn quy định bản chất của sự vật quy định sự phát triển ở tất cả các giai đoạn của sự vật, nó tồn tại trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của sự vật Mâu thuẫn cơ bản được giải quyết thì sự vật sẽ thay đổi về chất
+ Mâu thuẫn không cơ bản là mâu thuẩn chỉ đặc trưng cho một phương diện nào đó của sự vật, nó không quy định bản chất của sự vật Mâu thuẫn đó nãy sinh hay được giải quyết không làm cho sự vật thay đổi căn bản về chất
- Căn cứ vào vai trò của mâu thuẫn đối với sự tồn tại và phát triển của sự vật
trong một giai đoạn nhất định, các mâu thuẫn được chia thành mâu thuẫn
chủ yếu và mâu thuẫn thứ yếu:
+ Mâu thuẫn chủ yếu: là mâu thuẫn nổi lên hàng đầu trong một giai đoạn
phát triển của sự vật nó chi phối các mâu thuẫn trong giai đoạn đó
Trang 5+ Mâu thuẫn thứ yếu: là những mâu thuẫn ra đời và tồn tại trong một giai
đoạn phát triển nào đó của sự vật nhưng nó bị mâu thuẫn chủ yếu chi phối
4- Ý nghĩa phương pháp luận:
Việc nghiên cứ quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập có ý nghĩa phương pháp luận quan trong trong nhận thức và hoạt động thực tiễn
Để nhận thức đúng bản chất của sự vật và tìm ra phương hướng giải pháp đúng cho mọi hoạt động thực tiễn phải đi sâu nghiên cứu phát hiện ra mâu thuẫn của sự vật, muốn vậy phải tìm trong thể thống nhất những mặt những khuynh hướng trái ngược nhau
Khi phân tích mâu thuẫn phải xem xét quá trình phát sinh, phát triển và vị trí của từng mặt đối lập, mối quan hệ qua lại giữa chúng, điều kiện chuyển hóa lẫn nhau giữa chúng
Để thúc đẩy sự phát triển tìm mọi cách để giải quyết mâu thuẫn, không được điều hòa mâu thuẫn Mâu thuẫn khác nhau phải có phương pháp giải quyết khác nhau, phải tìm ra các hình thức giải quyết mâu thuẩn mâu thuẫn một cách kinh hoạt, vừa phù hợp với từng loại mâu thuẫn vừa phù hợp với điều kiện cụ thể
Chương 2:Nội dung mâu thuẫn biện chứng qua việc tìm hiểu những cơ hội và thách thức khi Việt Nam gia nhập
WTO
* Vài nét cơ bản về tổ chức thương mại quốc tế WTO
Tæ chøc WTO lµ tªn viết tắt của 3 chữ World Trade Organization
Ngày thành lập: 1/1/1995
Trang 6Trụ sở chính: Geneva, Thụy Sỹ
Thành viên: 148 nước (tính đến ngày 13/10/2004)
Ngân sách: 162 triệu francs Thụy Sỹ (số liệu năm 2004)
Tổng giám đốc: Supachai Panitchpakdi (Thái Lan)
Chức năng chính:
- Quản lý các hiệp định về thương mại quốc tế
- Diễn đàn cho các vòng đàm phán thương mại
- Giải quyết các tranh chấp thương mại
- Giám sát các chính sách thương mại
- Trợ giúp về kỹ thuật và đào tạo cho các quốc gia đang phát triển
- Hợp tác với các tổ chức quốc tế khác
Về cơ cấu tổ chức, hiện nay WTO có 152 nước là thành viên,chiếm 97% thương mại toàn cầu và khoảng 30 quốc gia khác đang trong quá trình đàm phán gia nhập.Hoạt động của WTO nhằm mục đích loại bỏ hay giảm thiểu các rào cản thương mại để tiến tới tự do thương mại Về chức năng, WTO có hai chức năng chính vừa là diễn đàn đàm phán về thương mại và đồng thời
là tổ chức giải quyết các tranh chấp về thương mại; về đàm phán, phần lớn các quyết định của WTO đều dựa trên cơ sở đàm phán và đồng thuận Mỗi thành viên của WTO có một phiếu bầu có giá trị ngang nhau; về giải quyết tranh chấp, thông qua hội đồng dàn xếp tranh chấp, WTO có quyền ban hành các biện pháp trừng phạt đối với các thành viên không tuân theo luật lệ; về
cơ cấu tổ chức, cơ quan có quyền lực cao nhất là Hội nghị bộ trưởng, họp ít nhất hai năm một lần Giữa hai kỳ hội nghị là Đại hội đồng bao gồm đại diện
có thẩm quyền của tất cả các thành viên Dưới đó là các Hội đồng thương mại hàng hóa, Hội đồng thương mại dịch vụ, Hội đồng về các khía cạnh liên
quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ; về các nguyên tắc: Không
phân biệt đối xử, không được đối xử với hàng hóa và dịch vụ nước ngoài
cũng như những người kinh doanh các hàng hóa và dịch vụ đó kém hơn
trong nước; Đãi ngộ tối huệ quốc, các đãi ngộ thương mại của một thành
viên dành cho một thành viên khác cũng phải được áp dụng cho tất cả các thành viên trong WTO; minh bạch, các điều lệ và hạn định ngoại thương phải được công bố.Việt Nam gia nhập WTO được coi là xu thế tất yếu của lộ
Trang 7trình hội nhập kinh tế quốc tế Thông qua việc tham gia thị trường quốc tế, sản phẩm của doanh nghiệp không còn bị giới hạn bởi không gian một quốc gia Các luồng vốn đầu tư, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực đều có cơ hội giao lưu, tham gia vào sự phân công lao động toàn cầu, tạo ra một không gian rộng lớn cho phát triển kinh tế Nhưng bên cạnh cơ hội luôn là những khó khăn thách thức kèm theo Những tác động từ việc gia nhập WTO không chỉ trong phạm vi một ngành một lĩnh vực mà toàn bộ đời sống kinh tế- xã hội
I:Những cơ hội và thách thức khi Việt Nam gia nhập WTO
1-Cơ hội:
Mở rộng thị trường và tăng xuất khẩu
Khi gia nhập WTO, theo nguyên tắc tối huệ quốc, nước ta sẽ được tiếp cận
mức độ tự do hoá này mà không phải đàm phán hiệp định thương mại song phương với từng nước Hàng hoá của nước ta vì vậy sẽ có cơ hội lớn hơn và bình đẳng hơn trong việc thâm nhập và mở rộng thị trường quốc tế
Do điều kiện tự nhiên và chi phí lao động rẻ, Việt Nam có lợi thế trong một
số ngành, đặc biệt là trong ngành nông nghiệp và dệt may Đây là hai ngành được WTO rất quan tâm và đã đề ra nhiều biện pháp để xoá bỏ dần các rào cản thương mại
Tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài
Gia nhập WTO sẽ giúp chúng ta có được một môi trường pháp lý hoàn chỉnh
và minh bạch hơn, có sức hấp dẫn hơn đối với đầu tư trực tiếp của nước ngoài Gia nhập WTO cũng là thông điệp hết sức rõ ràng về quyết tâm cải cách của nước ta, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư khi bỏ vốn vào làm ăn tại Việt Nam Ngoài ra, cơ hội tiếp cận thị trường của các thành viên WTO khác một cách bình đẳng và minh bạch theo hướng đúng chuẩn mực của WTO, cũng là một yếu tố quan trọng để thu vốn đầu tư của nước ngoài
Nâng cao tính hiệu quả và sức cạnh tranh cho nền kinh tế
Trang 8Giảm thuế, cắt giảm hàng rào phi thuế quan, mở cửa thị trường dịch vụ sẽ khiến môi trường kinh doanh ở nước ta ngày càng trở nên cạnh tranh hơn Trước sức ép cạnh tranh, các doanh nghiệp trong nước bao gồm cả các doanh nghiệp nhà nước, sẽ phải vươn lên để tự hoàn thiện mình, nâng cao tính hiệu quả và sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế Ngoài ra, giảm thuế
và loại bỏ các hàng rào phi thuế quan cũng sẽ giúp các doanh nghiệp tiếp cận các yếu tố đầu vào với chi phí hợp lý hơn, từ đó có thêm cơ hội để nâng cao sức cạnh tranh không những ở trong nước mà còn trên thị trường quốc tế
Sử dụng được cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO
Môi trường thương mại quốc tế, sau này nhiều nỗ lực của WTO, đã trở lên thông thoáng hơn Tuy nhiên, khi tiến ra thị trường quốc tế, các doanh nghiệp của nước ta vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại, trong đó
có cả những rào cản trá hình núp bóng các công cụ được WTO cho phép như chống trợ cấp, chống bán phá giá…Gia nhập WTO sẽ giúp ta sử dụng được
cơ chế giải quyết tranh chấp của tổ chức này, qua đó có thêm công cụ để đấu tranh với các nước lớn, đảm bảo sự bình đẳng trong thương mại quốc tế Thực tiễn cho thấy, cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO hoạt động khá hiệu quả và nhiều nước đang phát triển đã thu được lợi ích từ việc sử dụng
cơ chế này
2- Thách thức
Việt Nam phải hiểu tường tận các luật lệ của WTO được áp dụng cho từng nước, từng mặt hàng, từng khu vực để hướng DN của mình ra thị trường thế giới Cần thấy rõ rằng hội nhập là thách thức, nếu không tìm cho mình một
cơ sở vững vàng để kinh doanh, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong kinh doanh Các doanh nghiệp Việt Nam phải tìm cách để quản trị doanh nghiệp theo hướng hội nhập vào nền kinh tế thế giới và phải
có sự hiểu biết không phải là sơ đẳng mà rất tường tận về thị trường thế giới
Trang 9Cạnh tranh dịch vụ
Chúng ta đang phải đối mặt với sự mất cân đối hiện nay của trình độ phát triển các lĩnh vực dịch vụ của ta so với các nước phát triển Cùng với hội nhập, Việt Nam sẽ phải mở cửa và sẽ dẫn đến việc hàng loạt đầu tư dịch vụ
từ các nước phát triển đổ vào Việt Nam trong khi các ngành dịch vụ của ta, trong đó có dịch vụ tài chính chưa lớn mạnh Lĩnh vực dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong tất cả các hoạt động kinh tế bao gồm xuất khẩu, nhập khẩu,
du lịch, an ninh tài chính, đặc biệt là hệ thống ngân hàng Việt Nam cần đẩy mạnh hoạt động các dịch vụ tài chính trên tinh thần hội nhập Muốn vậy phải
tự do hóa nhiều lĩnh vực như: chứng khoán, cho thuê tài chính Bởi sự cạnh tranh tǎng lên ngay trong quốc gia và đặc biệt giữa các nước sẽ khuyến khích sự cải thiện chất lượng dịch vụ, sự cạnh tranh giá cả, tạo điều kiện cho các sáng kiến cải tiến sản phẩm và phân phối dịch vụ ra đời
Thuế
Khi gia nhập WTO, bên cạnh việc được hưởng các ưu đãi thuế quan từ các quốc gia thành viên, Việt Nam cũng phải có trách nhiệm và nghĩa vụ cắt giảm mức thuế quan của mình theo một lộ trình được vạch sẵn Việc này sẽ làm cho lượng hàng hoá nhập khẩu sẽ tràn vào Việt Nam Nếu các doanh nghiệp Việt Nam không chuẩn bị trước tinh thần này, không nâng cao được sức cạnh tranh của doanh nghiệp, của sản phẩm thì doanh nghiệp Việt Nam
có thể thất bại ngay trên chính sân nhà
Giải quyết tranh chấp
Dù có những mặt lợi như đã nói, nhưng đối với một số nước đang phát triển như Việt Nam, quá trình giải quyết tranh chấp thuần tuý kỹ thuật này rất khó đáp ứng do hạn chế về kinh nghiệm, kiến thức cũng như tài chính vì trong nhiều trường hợp, các nước đang phát triển phải thuê luật sư và chuyên gia của chính các nước phát triển Theo cơ chế này, mặc dù các nước được
áp dụng biện pháp trả đũa với những nước không tuân thủ quyết định phán quyết cuối cùng, nhưng việc thực hiện các biện pháp trả đũa này cũng không
Trang 10hiệu quả nếu nước thực hiện nó là nước nhỏ đang phát triển Do vậy, việc hiểu biết luật pháp một cách rõ ràng, phải có nhiều kinh nghiệm trong giải quyết tranh chấp là những mối quan tâm hàng đầu của ngành luật Việt Nam hiện nay
Doanh nghiêp Nhà nuớc
WTO sẽ quy định chặt hơn về doanh nghiệp thương mại Nhà nước Điều này sẽ buộc doanh nghiệp Nhà nước cạnh tranh trong môi trường hoàn toàn bình đẳng, không những với khu vực dân doanh mà cả với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài Các doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam sau khi tiến hành đổi mới doanh nghiệp cần phải năng động hơn trong tiến trình hội nhập quốc tế
Sở hữu trí tuệ
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là một trong những yêu cầu của WTO mà các thành viên phải thực hiện Do đó, trong quá trình chuẩn bị gia nhập WTO, Việt Nam phải ban hành và tăng cường hệ thống luật pháp trong nước cho phù hợp tiêu chuẩn của Hiệp định về Quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại Vấn đề vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang còn nhiều tại Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, đòi hỏi các cấp chính quyền phải có những biện pháp mạnh và hiệu quả hơn, nhằm bảo vệ các doanh nghiệp trong nước và hội nhập với quốc tế
II- Tác động đến các ngành cụ thể:
A; NÔNG NGHIỆP
1;Nông nghiệp phát triển nông thôn và xóa đói giảm nghèo:
1.1- Tác động
Khi Việt Nam gia nhập WTO, nông nghiệp được hưởng ưu đãi của 148 nước thành viên, mặt hàng nông sản nhiệt đới có thế mạnh của nước ta không bị phân biệt đối xử, có nhiều cơ hội để thâm nhập vào thị trường toàn cầu, đặc biệt ở những nước phát triển có nhu cầu cao Ngoài những sản