Nâng cao hiệu quả thực hiện luật thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội

Presentation outline1/ Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường Hàng hóa công cộng, thuế TNCN, Hiệu quả của thuế TNCN 2/ Thuế TNCN ở Việt nam xét trên quan điểm hiệu quả + Hệ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN LUẬT THUẾ TNCN TẠI HÀ NỘI

Người trình bày : Trương Đình Thông

Thạc sỹ Quản lý Công – Đại học Tổng hợp tự do Bruxell – Vương quốc Bỉ

Chuyên viên Cục thuế TP Hà nội

Presentation outline

1/ Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Hàng hóa công cộng, thuế TNCN, Hiệu quả của thuế TNCN

2/ Thuế TNCN ở Việt nam xét trên quan điểm hiệu quả

+ Hệ thống thuế nhà nước và chi phí hành thu

+ Chi phí tuân thủ

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường chính thức

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường phi chính thức

+ Tác động của lạm phát

+ Tác động của công nghệ IT

+ Nhận xét, đánh giá

3/ Kiến nghị

+ Thuế suất đều

+ Thanh toán không dùng tiền mặt

+ Chỉ số hóa các khoản mục của thuế

TNCN theo chỉ số lạm phát

+ Công nghệ thông tin

Literature review

Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

+ Hàng hóa công cộng (HHCC ): hàng hóa ai cũng được dùng và không loại trừ người dùng

+ Khi mà Nhà nước thấy tổng lợi ích của hàng hóa công cộng lớn hơn chi phí thì Nhà nước sẽ cung cấp HHCC

+ Nhà nước sẽ huy động nguồn lực thông qua thuế để trang trải cho HHCC

Phân loại thuế

Thuế gián thu : thuế đánh vào giá cả hàng hóa,

dịch vụ khi người tiêu dùng mua hàng hóa và dịch vụ

Thuế trực thu : thuế đánh vào thu nhập của cá nhân,

hộ kinh doanh, công ty

Thuế TNCN : là thuế trực thu đánh

vào từng cá nhân

+ Hiệu ứng thu nhập : NNT sẽ tiêu dùng ít

và làm việc nhiều hơn

+ Hiệu ứng thay thế : NNT sẽ làm việc ít hơn

Nguyên tắc đánh thuế TNCN

1/ Đánh thuế trên tình trạng cư trú và nguồn phát sinh thu nhập

2/ Đánh thuế trên cơ sở thu nhập hiện hữu

3/ Đánh thuế trên cơ sở thu nhập năm

- Đối tượng nộp thuế : là cá nhân và CQ chi trả thu nhập

- Đối tượng chịu thuế : là thu nhập của từng cá nhân

- Cơ sở tính thuế : là thu nhập chịu thuế

- Thu nhập tính thuế : là thu nhập chịu thuế TNCN sau khi

đã trừ đi các khoản giảm trừ theo quy định

Tổn thất vô ích của thuế

Deadweight Loss = ABC

A

B

C

Hiệu quả của thuế TNCN

Hiệu quả của thuế : tạo ra tổn thất vô ích ( sự mất trắng ) của thuế

nhỏ nhất, giảm chi phí hành thu, chi phí tuân thủ

+ Tổn thất vô ích : là tổn thất của người bán và người mua vượt quá số thuế thu được, tạo ra tốn thất (sự mất trắng)

+ Chi phí tuân thủ : là chi phí NNT phải chấp nhận chi để tuân thủ luật thuế

+ Chi phí hành thu : là chi phí hoạt động của cơ quan thuế

Khi mà thuế và chi phí tuân thủ cao, NNT sẽ có hành vi tránh thuế và trốn thuế

- Tránh thuế : Là hành vi được pháp luật cho phép để giảm số thuế

phải nộp

- Trốn thuế : Là hành vi vi phạm pháp luật thuế để không phải nọp thuế

Cơ cấu thu theo sắc thuế (trừ dầu)

 Tỷ trọng thu từ một số loại thuế cơ

bản trên tổng số thu ngành thuế

quản lý

 Thuế GTGT: 32.5%

 Thuế TNDN: 28.6%

 Thuế TTĐB: 10.1%

 Thuế Tài nguyên: 8.6%

 Thuế Thu nhập đối với

người có thu nhập cao: 2.8%

(số liệu bình quân năm

Cơ cấu thu theo khu vực kinh tế

Số thu của khu vực kinh tế NQD và ĐTNN ngày càng chiếm

tỷ trọng lớn trong tổng thu nội địa

Presentation outline

1/ Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Hàng hóa công cộng, thuế TNCN, Hiệu quả của thuế TNCN

2/ Thuế TNCN ở Việt nam xét trên quan điểm hiệu quả

+ Hệ thống thuế nhà nước và chi phí hành thu

+ Chi phí tuân thủ

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường chính thức

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường phi chính thức

+ Tác động của lạm phát

+ Tác động của công nghệ IT

+ Nhận xét, đánh giá

3/ Kiến nghị

+ Thuế suất đều

+ Thanh toán không dùng tiền mặt

+ Chỉ số hóa các khoản mục của thuế

TNCN theo chỉ số lạm phát

+ Công nghệ thông tin

Thuế TNCN và Hệ thống thuế

Điểm mới của thuế TNCN so với Pháp lệnh thuế TNCN

+ Thay đổi mức thu nhập chịu thuế, các khoản thu nhập chịu thuế và thuế suất

+ Thay đổi cách thức quản lý thu thuế TNCN

Giới thiệu về hệ thống thuế Việt nam

+ Hệ thống thuế Việt nam được thành lập theo quy định của pháp luật

thực

hiện việc quản lý thu thuế phí, lệ phí trên toàn quốc

+ Tổ chức theo ba cấp : trung ương ; tỉnh, thành phố ; quận huyện

+ Tổ chức theo mô hình chức năng :Tuyên truyền hỗ trợ - Kê khai &

Kế toán thuế - Thanh tra kiểm tra

Chính sách quản lý thuế

Theo nguyên tắc NNT tự khai thuế, tự nộp thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về số liệu đã kê khai

Biểu thuế luỹ tiến từng phần

Biểu thuế luỹ tiến toàn phần

+ Tổng chi phí hành thu để thu thuế TNCN tại văn phòng Cục thuế TP

Hà nội là 129 triệu VND trong tháng 1-2009

+ Tổng chi phí hành thu để thu thuế TNCN của văn phòng Cục thuế TP

Hà nội và 29 Chi cục thuế quận huyện là 3,870 triệu VND trong

- 1,056 VND thuế Thu nhập doanh nghiệp

- 179 VND thuế Tiêu thụ đặc biệt

Chi phí hành thu

Chi phí tuân thủ

Trách nhiệm của NNT và cơ quan chi trả thu nhập

+ Người nộp thuế : đăng ký MST, kê khai người phụ thuộc, các

khoản chi phí được giảm trừ, kê khai và nộp thuế đối với hộ KD

+ Cơ quan chi trả thu nhập (CQ CTTN) : xác định số thuế TNCN

phải nộp, khấu trừ số thuế TNCN của NNT, nộp vào NSNN trước

khi trả tiền công cho NNT

Chi phí tuân thủ

+ Trong tháng 1- 2009, 88.979 triệu VND được NNT tại Hà nội

chi tiêu để thực hiện luật thuế

+ Trung bình mỗi NNT chi khoản tiền 17.796 VND/ tháng 1-2009

+ 1 VND được NNT chi ra để nộp 3,77 VND tiền thuế TNCN

Thuế TNCN và chi phí tuân thủ của NNT

Tháng 1-2009, trung bình mỗi NNT tại Hà nội chi 84,938 VND để thực hiện luật thuế TNCN Trong đó :

+ Trung bình mỗi NNT chi khoản tiền 67.142 VND trong tháng 1-2009 để nộp thuế

+ Trung bình mỗi NNT chi khoản tiền 17.796 VND trong tháng 1-2009 để nộp số tiền thuế 67.142 VND vào NSNN

 Thuế TNCN và chi phí tuân thủ

cao làm cho CQ CTTN và NNT

tìm cách giảm gánh nặng thuế TNCN

Personal income tax

impact on the official market

Thuế TNCN tác động lên thị trường lao động

+ Công ty phải nộp thêm thuế TNCN, làm tăng quỹ lương, tăng chi phí SXKD

+ Xu hướng thay thế người nước ngoài ở vị trí cao trong công ty bằng

người Việt nam

+ Những người nước ngoài giữ vị trí cao

trong công ty, lĩnh lương cao và nộp nhiều

thuế TNCN, không đánh giá cao môi trường

kinh doanh tại Việt nam

 Thuế TNCN có tác động đến đầu tư

nước ngoài vào Việt nam năm 2009

TPs behavior change in official market.

Tax calculation at flat tax rate on value of transaction

Thuế TNCN tác động lên thị trường chứng khoán, thị trường nhà đất và hộ KD

- Theo luật thuế TNCN : có 02 cách tính thuế tùy theo việc thực hiện chế độ sổ

sách kế toán của NNT

Tính thuế theo thuế suất đều khi NNT không thực hiện tốt chế độ sổ sách

kế toán

+ Hộ KD : Thu nhập tính thuế tính theo tỷ lệ % của doanh thu

+ Thuế TNCN cho thu nhập từ KD chứng khoán sẽ là 0.1% trên giá trị giao dịch + Thuế TNCN cho thu nhập từ giao dịch bất động sản là 2% trên giá trị giao dịch

 Cách tính thuế TNCN trên đơn giản, rõ ràng, thuận tiện nhưng NNT phải nộp thuế khi họ không có thu nhập Do vậy, NNT chọn cách nộp thuế theo lãi gộp Với

sự giúp đỡ của các công ty tư vấn thuế giúp họ thực hiện chế độ sổ sách kế tóan,

THUẾ SUẤT THUẾ TNCN

Phương pháp tính thuế dựa trên lãi gộp

Thuế TNCN tác động lên thị trường tư vấn thuế

+ Hội tư vấn thuế Việt nam được thành lập ngày 17-4-2008 là một bước chuẩn bị

cho việc thực hiện luật thuế TNCN

+ Hiện tại, Hội có 23 công ty tư vấn thuế, công ty kiểm toán, hàng ngàn các nhân viên

tư vấn thuế làm thành viên, hội đang phát triển mạng lưới tư vấn thuế ra toàn quốc

Tác động của phương pháp tính thuế dựa trên lãi gộp

+ Đối với cơ quan thuế : Giảm số hộ KD phải nộp thuế TNCN, giảm số thuế TNCN nộp vào NSNN

+ Trên thị trường chứng khoán : Các nhà đầu tư sẽ giao dich với các công ty chứng khoán có dịch vụ trợ giúp thuế trọn gói Do vậy các công ty chứng khoán phải đầu

tư thêm vào IT, nhân viên để xây dựng hệ thống IT mạnh ghi nhận tất cả các

giao dịch của nhà đầu tư, giúp họ kê khai thuế trên lãi gộp Điều này sẽ dẫn đến việc sát nhập, phá sản các công ty chứng khoán

+ Trên thị trường bất động sản : xu hướng tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn của các nhà đầu tư, giúp họ kê khai thuế trên chênh lệch giữa giá mua, giá bán BĐS Do đó,

KẾT QUẢ CỦA PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ DỰA TRÊN LÃI GỘP

+ NNT có thể phân tích các số

liệu về hoạt động kinh doanh

của mình, biết được cách tăng

lợi nhuận trong tương lai

Phương pháp tính thuế dựa

trên lãi gộp tạo điều kiện cho

NNT sử dụng nguồn lực của

mình có hiệu quả.

+ Nguồn lực của toàn xã hội sẽ

được sử dụng có hiệu quả

Thuế TNCN và thị trường phi chính thức

Thị trường phi chính thức

Là nơi các hoạt động KD được thực hiện nhưng không được Nhà nước quản lý, do vậy NNT không khai báo thu nhập nhận được từ thị trường ngầm, trốn thuế TNCN Nguyên nhân

+ Cơ chế xác định thu nhập của NNT chưa hoàn thiện, các khoản thanh toán phần lớn dùng tiền mặt

+ Cơ chế tự khai, tự nộp chưa được NNT tuân thủ đầy đủ

 Tăng chi phí để chống trốn lậu thuế, chi phí thực hiện luật thuế TNCN

 Nhà nước không quản lý được thu nhập của từng cá nhân, đưa ra chính sách phù hợp

 Việc thực hiện Luật thuế TNCN chưa có hiệu quả

Công tác phòng chống trốn lậu thuế tại Hà nội

+ Mức phạt cao không đủ để ngăn chặn hành vi trốn thuế

+ Chưa có một hệ thống thông tin tin cậy để ghi nhận thu nhập của các cá nhân do hệ

Tác động của lạm phát lên thuế TNCN

Lạm phát sẽ làm cho NNT có thu nhập thấp phải nộp thuế, đẩy NNT lên khoang thuế cao hơn, làm cho thuế TNCN mang tính lũy tiến nhiều hơn, giảm giá trị thực của tiền thuế thu được

+ NNT sẽ thấy mình phải nộp nhiều tiền thuế hơn trong khi sức mua của thu nhập sau thuế của họ giảm đi

+ Nhà đầu tư sẽ thấy thu nhập thực tế của họ giảm đi, không khuyến

khích họ đầu tư

+ Lạm phát làm tăng tỷ giá VND/USD, làm cho NNT có khoản thu nhập bằng USD sẽ phải nộp nhiều tiền thuế hơn

 NNT phải nộp nhiều tiền thuế hơn.

 Số lượng NNT sẽ tăng cao hơn

 Chi phí tuân thủ và chi phí hành thu sẽ cao hơn

Tác động của lạm phát lên thuế TNCN

Impact of Information technology

system on Personal income tax

Hệ thống IT của ngành thuế là cơ sở để ngành thuế quản lý thuế, xác định mức độ tuân thủ luật thuế của NNT, ngăn chặn các hành vi trốn lậu thuế Tại Cục thuế TP Hà nội, 67% các quy trình đã thực hiện trên hệ thống IT

gồm :

+ Quy trình cấp MST

+ Quy trình quản lý thuế

+ Quy trình quản lý hóa đơn,

công văn, tài sản

Nhìn chung nhiều quy trình đã thực hiện trên máy tính, nhưng để đưa luật thuế TNCN vào cuộc sống, ngành thuế phải tăng cường đầu tư, phát triển hệ thống IT vào việc quản lý thuế do đế quản lý được thuế TNCN, ngành thuế phải xử lý rất nhiều hồ sơ, tài liệu, từ nhiều nguồn khác nhau, theo nhiều định dạng khác nhau ; cấp hàng chục triệu MST cá nhân ; sự phát triển của E-commerce

Nhận xét, đánh giá

- Thuế TNCN đã có những kết quả tích cực trong thực tế

- Sự thay đổi hành vi của NNT theo đúng quy định của luật thuế TNCN đã

tạo ra hiệu ứng tích cực cho nền kinh tế

Tuy nhiên, những nguyên nhân dưới đây đã ngăn cản Nhà nước đạt được các

mục tiêu của thuế TNCN

+ Nhiều thuế suất đành vào nhiều loại thu nhập khác nhau, thuế suất

chưa hợp lý

+ Các quy định của luật thuế TNCN chưa phù hợp với các tác nhân kinh

tế và thay đổi công nghệ IT

+ Cơ sở hạ tầng để thực hiện luật thuế TNCN chưa hoàn thiện

Do vậy, Nhà nước không quản lý được thu nhập của từng cá nhân, đưa ra chính sách phù hợp Việc thực hiện luật thuế TNCN không có hiệu quả,

Presentation outline

1/ Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Hàng hóa công cộng, thuế TNCN, Hiệu quả của thuế TNCN

2/ Thuế TNCN ở Việt nam xét trên quan điểm hiệu quả

+ Hệ thống thuế nhà nước và chi phí hành thu

+ Chi phí tuân thủ

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường chính thức

+ Tác động của thuế TNCN đến thị trường phi chính thức

+ Tác động của lạm phát

+ Tác động của công nghệ IT

+ Nhận xét, đánh giá

3/ Kiến nghị

+ Thuế suất đều

+ Thanh toán không dùng tiền mặt

+ Chỉ số hóa các khoản mục của thuế

TNCN theo chỉ số lạm phát

+ Công nghệ thông tin

Kiến nghị về thuế suất

Thuế suất hợp lý rất quan trọng do thuế suất có liên quan trực tiếp đến số

thuế thu được, tính công bằng và hiệu quả của chính sách thuế, tổn thất vô ích

của thuế, chi phí tuân thủ của NNT và chi phí hành thu của cơ quan thuế

Kiến nghị về thuế suất đối với thu nhập từ lao động

Biểu thuế lũy tiến với 03 khoang thuế với thuế suất tương ứng 5%, 10%, 15%

Kiến nghị về thuế suất đối với thu nhập từ vốn

+ Thuế suất 5% đối với thu nhập thường xuyên từ đầu tư vốn, nhận lãi cố phần + Thuế suất 10 % đối với thu nhập không thường xuyên từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng BĐS

Kiến nghị về thuế suất

Thuế TNCN sẽ trở nên trung lập hơn, tăng hiệu quả của thuế TNCN Hiệu quả kinh tế

+ Thuế suất thấp hơn sẽ khuyến khích NNT làm việc, nộp thuế

nhiều hơn

+ Giảm chi phí tuân thủ của NNT do việc tính thuế dễ dàng hơn

+ Giảm chi phí hành thu của cơ quan thuế

+ Tăng số thu thuế TNCN

Kiến nghị về tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt

Tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt là bước đầu tiên xây dựng

cơ sở hạ tầng cho thuế TNCN.

Biện pháp :

- Các khoản thu nhập có giá trị lớn phải được thanh toán qua Ngân hàng.

- Tăng số người có tài khoản tại Ngân hàng

 Đơn giản công việc thu thuế TNCN

 Tạo điều kiện cho cơ quan thuế

cung cấp dịch vụ cho NNT như

hoàn thuế, miễn giảm thuế

 Là cơ sở để kiểm tra thu nhập

Kiến nghị về chỉ số hóa thuế TNCN

Chỉ số hóa thuế TNCN là điều chỉnh các khoản mục của thuế TNCN theo

 Ngành thuế sẽ giảm khối lượng công việc

Nhà nước phải chuẩn bị các điều kiện cơ sở vật chất, nguồn lực, để tính

Kiến nghị về hệ thống IT ngành thuế

Ngành thuế phải hiện đại hóa hệ thống thông tin, áp dụng công nghệ mới

để

xây dựng cơ sở dữ liệu của NNT nhằm quản lý thu nhập của từng NNT

+ Tổng cục thuế phải xây dựng trung tâm xử lý thông tin của NNT, thu nhận thông tin từ Ngân hàng, Kho bạc, hải quan

+ Cục thuế TP Hà nội đẩy mạnh áp dụng IT trong các quy trình quản lý thu thuế để đóng góp thông tin vào cơ sở dữ liệu, đánh giá tính tuân thủ của NNT

+ Áp dụng công nghệ hiện đại vào quản lý thu thuế như E-filling, E-payment + Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ NNT và các công ty tư vấn thuế, nhân viên tư vấn thuế về luật thuế và các quy định có liên quan giúp họ tự giác thực hiện tốt luật thuế

Kiến nghị về hệ thống IT ngành thuế

Công nghệ thông tin sẽ giúp hiện đại hóa ngành thuế, giảm

nguồn lực cần thiết để quản lý thuế, giảm chi phí cho NNT

+ Giảm nguồn nhân lực cho việc xử lý TK thuế, số thuế đã nộp + Cho phép cơ quan thuế chia sẻ thông tin, xây dựng cơ quan thuế điện tử

+ Đơn giản hóa việc xác định thu nhập,

quản lý số thuế đã nộp, xử lý vi phạm

về thuế của NNT và CQ CTTN

+ Giảm thời gian khai thuế, giảm chi phí

hành thu và chi phí tuân thủ

+ Thực hiện kiểm tra NNT trên máy tính

Giảm chi phí hành thu và chi phí tuân thủ

Giảm chi phí hành thu

+ Chi phí hành thu tại văn phòng Cục thuế TP

Hà nội sẽ giảm 84 triệu VND, giảm 65%

+ Cơ quan thuế chi 01 VND để thu 191 VND tiền thuế TNCN

Giảm chi phí tuân thủ

+ Chi phí tuân thủ của NNT và CQ CTTN sẽ

giảm 61.318 triệu VND, giảm 68,9%

+ NNT chi 01 VND để nộp 12,14 VND tiền thuế TNCN