Tiểu luận môn Lý thuyết kiểm toán SỰ KIỆN ENRON VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ SỰ KIỆN NÀY

Những nhận xét đánh giá của những công ty này chính là căn cứ cho các nhà đầu tư khi họ cân nhắc có nên đầu tư hay không dựa vào các báo cáo kiểm toán về tính trung thực và hợp lý của cá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

NHÓM 05:Khúc Tân Biên

Trần Văn Điệp Quách Đông Giàm Trần Quang Hoàng Nguyễn Minh Quang Đinh Thị Thu Thủy Hoàng Mộng Ngọc Đinh Công Thành Trần Bình Trọng

TP.Hồ Chí Minh, tháng 12 – 2014

MụC LụC

LỜI MỞ ĐẦU 2

I.TẬP ĐOÀN ENRON VÀ CÔNG TY KIỂM TOÁN ARTHUR ANDERSEN (A&A) 3

1.1 Khái quát về tập đoàn năng lượng Enron 3

1.2 Khái quát về công ty kiểm toán Arthur Anderson (A&A) 4

1.3 A&A ở Việt Nam 8

II SỰ SỤP ĐỔ CỦA TẬP ĐOÀN NĂNG LƯỢNG ENRON KÉO THEO SỰ SỤP ĐỔ CỦA ARTHUR ANDERSEN (A&A) 9

2.1 Bắt đầu từ sự kiện sụp đỗ của tập đoàn năng lượng số một của Mỹ - Tập đoàn Enron 9

2.2 Diễn biến sự sụp đổ của Arthur Andersen 13

2.3 Nguyên nhân sụp đổ của Enron 16

III.BÀI HỌC KINH NGHIỆM 23

3.1 Gian lận trong các BCTC và báo cáo kiểm toán 23

3.2 Minh bạch các thông tin tài chính 24

3.3 Các tiêu chuẩn của thành viên hội đồng quản trị độc lập 25

3.4 Phân tích và theo dõi tài chính do các tổ chức chuyên môn thực hiện 28 KẾT LUẬN 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

LỜI MỞ ĐẦU

Kiểm toán là hoạt động nhằm xác minh tính trung thực và hợp lý của các tài liệu,

số liệu kế toán, báo cáo tài chính của các tổ chức, cơ quan đơn vị, doanh nghiệp, bảo đảm việc tuân thủ các chuẩn mực và các quy định hiện hành

Kiểm toán làm gia tăng giá trị cho các Báo cáo tài chính (BCTC) Từ đó những người quan tâm tới tình hình tài chính của đơn vị như: Nhà đầu tư, các ngân hàng, khách hàng, nhà cung cấp, người lao động, nhà nước để đưa ra các quyết định kinh tế như: Đầu tư, cho vay, cấp tín dụng thương mại, bán hàng, đưa ra các chính sách thuế phù hợp Những nhận xét đánh giá của những công ty này chính

là căn cứ cho các nhà đầu tư khi họ cân nhắc có nên đầu tư hay không dựa vào các báo cáo kiểm toán về tính trung thực và hợp lý của các số liệu kế toán của một công ty Điều gì sẽ xảy ra nếu các công ty kiểm toán này đưa ra những nhận xét, đánh giá không xác đáng về BCTC của công ty được kiểm toán? Chắc chắn những thành viên của gia đình kiểm toán Việt Nam đã từng biết tới sự kiện tập đoàn năng lượng lớn nhất nước Mỹ tập đoàn Enron sụp đổ dẫn tới sự sụp đổ của công ty kiểm toán Arthur Andersen (A&A) vì đã đưa ra những báo cáo kiểm toán sai lệch về tình hình tài chính của Enron Điều này đã làm cho đại gia kiểm toán đứng thứ 5 của Mỹ Arthur Andersen phải sụp đổ Để làm sáng tỏ những hành vi nghiêm trọng này của A&A nhóm thuyết trình sẽ trình bày diễn biến, nguyên nhân kết quả và trách nhiệm pháp lý của sự kiện này

SỰ KIỆN ENRON VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ SỰ KIỆN

ENRON

I TẬP ĐOÀN ENRON VÀ CÔNG TY KIỂM TOÁN ARTHUR ANDERSEN (A&A)

1.1 Khái quát về tập đoàn năng lượng Enron

Tập đoàn năng lượng Enron tên ban đầu là công ty Northern Natural Gas được thành lập năm 1931 tại Omaha Nebraka và được tái cơ cấu năm 1979 khi công ty này được sáp nhập với Holding Company Inter-North Năm 1985 công ty mua lại Houston Gas Natural và đổi tên thành tập đoàn Enron Sau này chính CEO của Houston đã chuyển trụ sở của enron về Houston, Texas, USA

Enron ban đầu hoạt động trong lĩnh vực truyền tải và phân phối điện, gas trên toàn nước Mỹ, xúc tiến, xây dựng, đưa vào hoạt động các nhà máy điện , các

hệ thống đường ống khí thiên nhiên Enron sở hữu một mạng lưới lớn các đường ống khí thiên nhiên xuyên biển, xuyên biên giới như: Northern Natural Gas, Florida Gas Transmission, công ty Transwestern Pipenline cùng với 1 đối tác phía Canada Doanh thu của Enron chủ yếu thu từ các hoạt động trên và nó tài trợ cho các hoạt động đàu tư mao hiểm của Enron

Năm 1998 Tập đoàn này lấn sân sang lĩnh vực cung cấp nước và thành lập tập đoàn Azurix Tuy nhiên Azurix đã thất bại thảm hại đặc biệt tại Bunos Aires Thất bại này đã khiến Enron mất một khoản tiền lớn Tháng 8/2001 Enron có ý định phá sản Azurix và bán tài sản của tập đoàn này đi

Trước khi sụp đổ năm 2001 Enron có khoảng 22,000 công nhân và là một trong những tập đoàn năng lượng dẫn đầu trong lĩnh vực cung cấp khí thiên nhiên, điện, sản xuất bột giấy, truyền thông, doanh thu năm 2000 đạt 111 tỷ USD

Enron đã từng là một công ty năng lượng tăng trưởng nhanh và là một tập đoàn năng lượng lớn nhất thế giới có thời kỳ Enron là một trong 7 tập đoàn lớn nhất nước Mỹ xét về giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Giá cổ phiếu

của Enron lên đến đinh cao 90 đô la vào tháng 8/2000 Một năm sau đó, vào tháng 10/2001 công ty thông báo lỗ 638 triệu đô la trong quý 3/2001 và giá trị vốn cổ đông giảm 1,2 tỉ đô la Tháng 11/2001 giá cổ phiếu của công ty tụt xuống dưới 1 đô la

Enron stock Price from August 23, 2000 toianuary 11, 2002

Giá trị cổ phiếu của Enron từ 23-08-2000 đến 11-01-2002

Tháng 12/2001 công ty tuyên bố có thể phá sản và cho nghỉ việc hàng ngàn nhân viên Tháng 1/2002 Bộ Tư pháp Hoa Kỳ bắt đầu cuộc điều tra hình sự về công ty Enron

1.2 Khái quát về công ty kiểm toán Arthur Anderson (A&A)

Công ty kiểm toán Arthur Anderson có trụ sở đặt tại Chicago đã từng là công ty kiểm toán lớn thứ năm thế giới hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán, thuế, dịch vụ tư vấn

Công ty do Arthur Andersen thành lập vào năm 1913 khi ông ở tuổi 28 khách hàng đầu tiên của A&A là công ty sản xuất bia Jojeph Shiite brewing Andersen, từng lãnh đạo công ty cho tới năm 1947 khi ông chết, là một người theo đuổi các chuẩn mực đặc biệt cao trong ngành kiểm toán kế toán Là một biểu trưng về tính trung thực, ông cho rằng trách nhiệm của kiểm toán viên

là vì lợi ích của nhà đầu tư chứ không phải là ban giám đốc của khách hàng Đã

có nhiều trường hợp Andersen chịu mất khách hàng lớn chứ không ký xác nhận

cho các báo cáo không chính xác Người kế nhiệm Leonard Spacek tiếp tục nhấn mạnh vào sự trung thực này Trong nhiều năm, khẩu hiệu của Andersen là

"Think straight, talk straight."

Tới thập kỷ 80, các chuẩn mực trong ngành bị giảm do các công ty kiểm toán cố gắng cân bằng giữa cam kết độc lập và phát triển dịch vụ tư vấn Andersen cũng không là ngoại lệ Bộ phận tư vấn của Andersen phát triển nhanh tới mức trở thành doanh thu chính và các giám đốc kiểm toán được khuyến khích tìm kiếm cơ hội cho tư vấn từ các khách hàng kiểm toán hiện hữu Tới cuối thập

ký 90, Andersen đã tăng gấp ba doanh thu trên cổ phiếu

Vào năm 2002 do có sự sai phạm nghiêm trọng trong việc kiểm toán tập đoàn năng lượng Enron công ty đã bị thu hồi giấy phép hành nghề kiểm toán độc lập và chính điều này đã làm mất hơn 85.000 việc làm của nhân viên trong công

ty

Thuật ngữ kiểm toán đã ra đời và tồn tại cách đây hơn 100 năm, cùng với

sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa tư bản Chính trong thời điểm đó đã xuất hiện sự phân chia quyền lợi giữa các ông chủ xí nghiệp và những người quản lý làm thuê Và kiểm toán độc lập ra đời như là một hình thức "trọng tài" chuyên kiểm tra tính chính xác và trung thực của các báo cáo tài chính trước các ông chủ xí nghiệp Như vậy, trọng trách của kiểm toán chính là bảo vệ quyền lợi của các ông chủ thông qua việc xác nhận tính chính xác của các báo cáo tài chính của doanh nghiệp

Nhưng, không hẳn chỉ dừng ở chỗ đó, các kiểm toán viên còn muốn gửi gắm vào các báo cáo tài chính của mình hình ảnh và danh tiếng của một nghề cần được trọng vọng Cho tới thời điểm này, trên thế giới có hàng trăm công ty kiểm toán đăng ký hoạt động và được công nhận, thế nhưng, trong số hàng trăm công

ty lớn nhỏ trên toàn cầu chỉ có 5 công ty - thường được gọi là "Big Five" - là những "đại gia" hàng đầu trong lĩnh vực kiểm toán và tư vấn (PricewaterhouseCoopers, Andersen, Deloitte & Touche, K.PMG, Ernst

&Youtig) Vậy điều gì khiến 5 đại gia này trở nên nổi tiếng và khác biệt với tất

cả các công ty kiểm toán khác trên thế giới?

Danh tiếng của 5 đại gia này được nâng dần lên cùng thời gian và năm tháng, và cùng với danh tiếng đó là lợi nhuận khổng lồ mà không phải công ty nào cũng có thể có được PricewaterhouserCoopers là một ví dụ Các partner của công ty này hiểu rằng cái chính mà họ có là danh tiếng chứ không hẳn là dịch vụ kiểm toán hay tư vấn nào khác, đã vượt qua các đối thủ nặng ký khác trong cuộc đua tranh giành quyền kiếm phiếu cho giải Oscar và công khai mở một loạt dịch

vụ kiểm toán trong nhiều lĩnh vực

Thị trường cung cấp dịch vụ kiểm toán cũng có điều gì đó gần giống như thị trường cung cấp vũ khí Mỹ chắng hạn, khi bán vũ khí cho một nước thứ ba bao giờ cũng có đảm bảo việc trợ giúp về mặt chính trị hoặc quân sự Trong khi

đó, các nước khác, trong đó có Nga, thường chỉ bán nguyên liệu và công nghệ

mà không kèm theo sự ủng hộ về chính trị hay quân sự nào Các công ty kiểm toán cũng vậy Hàng trăm công ty kiểm toán lớn nhỏ trên thế giới có thể lập các báo cáo tài chính xuất sắc với các kết luận không kém gì Big Five, vậy nhưng các khách hàng lại sẵn sàng móc hầu bao "chi đẹp" cho các dịch vụ của Big Five để mua thêm danh tiếng của họ về cho mình

Có thể nhận định rằng, danh tiếng của mỗi một công ty kiểm toán thuộc Big Five đáng giá hàng tỷ dollar Tuy nhiên, cũng thật thú vị khi biết rằng, không một công ty kiểm toán nào trong số này lọt vào Top 75 best brands do Hãng Interbrand tổ chức bình chọn, mặc dù nếu tính về số lượng nhân viên cũng như lợi nhuận thu được thì các thành viên thuộc Big Five đáng lẽ ra phải là những công ty dẫn đầu

Sử dụng dịch vụ của Big Five thường là các công ty, tập đoàn mà do nguyên nhân này hay nguyên nhân khác muốn củng cố hoặc đánh bóng uy tín và danh tiếng của mình trước một đối tác thứ ba trong các trường hợp sau:

* Tham gia vào các Quỹ Quốc tế (đối tác thứ ba là các thành viên của Quỹ)

* Thu hút vốn đầu tư trực tiếp (các nhà đầu tư)

* Tìm kiếm và thiết lập mối quan hệ với các khách hàng lớn tiếng tăm mới

* Tham gia vào các cuộc đấu thầu quốc gia

Danh tiếng và uy tín của các công ty kiểm toán thuộc Big Five - nói một cách hơi thái quá - chính là một thứ "bùa hộ mệnh" cho các khách hàng khi muốn làm đẹp mặt mình trước các đối tác thứ ba Và ngược lại, chính các công ty hay tập đoàn lớn, khi trờ thành khách hàng của các công ty kiểm toán thuộc Big Five lại củng cố thêm địa vị và danh tiếng của công ty kiểm toán Một sự bù trừ thú vị cho cả chủ lẫn khách mà qua việc hợp tác với nhau, bên lợi nhất vẫn là các công

ty kiểm toán, bởi danh tiếng càng cao, lợi nhuận của họ cành nhiều, khách hàng càng ngày càng đến với họ đông hơn Và ngay cả các kiểm toán viên cũng chính

là những "kẻ may mắn" kinh doanh carrer của mình dựa trên danh tiếng và uy tín của các công ty mà họ đang làm việc Bất cứ ai đã từng làm việc cho một trong các công ty kiểm toán thuộc Big Five, khi rời khỏi công ty đến với một nơi làm việc mới cũng thường mang theo một phần danh tiếng của nơi họ đã từng làm việc, và ít nhất trong hồ sơ xin việc của họ, bóng dáng của các Big Five này cũng góp phần đánh bóng bản thân ứng viên Lợi nhuận nhiều, nhưng mất mát cũng không ít

Như đã nói ở trên, danh tiếng và uy tín của các công ty kiểm toán thuộc Big Five càng ngày càng tăng Công ty càng ăn nên làm ra, khách hàng càng nhiều,

và trong bảng danh sách các khách hàng của bất cứ một công ty kiểm toán nào thuộc Big Five cũng có mặt rất nhiều tên tuổi các tập đoàn tiếng tăm trên thế giới

từ lĩnh vực sản xuất, thương mại cho đến bảo hiểm, tài chính ngân hàng hoặc viễn thông

Tuy nhiên, tấm huân chương nào cũng có hai mặt Lợi nhuận nhiều, uy tín tăng, nhưng nếu không cẩn thận sẽ xảy ra nhiều trường hợp mà như ông cha vẫn thường nói "kiếm củi ba năm thiêu một giờ" như trường hợp của Andersen sau

vụ scandal bê bối liên quan đến việc kiểm toán cho Tập đoàn năng lượng Enron năm 2001 là một ví dụ Hay như vụ phá sản của ngân hàng Anh Barings mà Ernst

& Young tham gia với tư cách là một thành viên trong hội đồng thanh lý tài sản của ngân hàng này Năm 1994 công ty kiểm toán này đã phải chi 400 triệu dollar tiền đền bù do sơ suất của mình trong việc nghiên cứu thị trường bất động sản tại

xử sở sương mù Rồi vụ phá sản của hãng bảo hiểm Independent cũng một thời gây tai tiếng cho một trong năm công tỵ kiểm toán lớn Tháng 5 năm 2001, Pricewaterhouse Coopers đã phải móc hầu bao chi 55 triệu đô la trong vụ kiểm toán cho hãng Microstrategy Lịch sử tách rời Andersen Consulting và Arthur Andersen cũng như PricewaterhouseCoopers và chi nhánh văn phòng tư vấn luật Landwell cũng không thể trả lại thanh danh và uy tín cho các công ty này

Như vậy, danh tiếng và uy tín của các công ty kiểm toán lớn không những được tăng lên nhờ vào chất lượng công việc mà còn có khả năng bị tổn hại nếu không cấn thận trong từng bước đi của mình (Tổng hợp từ tài liệu của Ward Howell International )

1.3 A&A ở Việt Nam

Công ty TNHH Kiểm toán và Đầu tư Tài chính Nam Việt (Viet Auditors Co., Ltd.) được thành lập bởi các kiểm toán viên người Việt đã làm việc nhiều năm cho Arthur Andersen và KPMG - hai trong số năm công ty kiểm toán lớn nhất thế giới (the Big Five)

Với phong cách làm việc mang tính quốc tế, cùng bề dày kinh nghiệm và sự am hiểu sâu rộng về tài chính kế toán Việt Nam, Công ty luôn đảm bảo mang lại cho khách hàng các dịch vụ đa dạng với chất lượng tốt nhất

Bên cạnh các loại hình về kiểm toán, kế toán thông thường, Nam Việt cũng đã triển khai sâu rộng các lĩnh vực liên quan như:

 Xây dựng, đánh giá độ tin cậy và đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ;

 Thẩm định tài chính doanh nghiệp, trong đó các chuyên gia sẽ giúp các nhà quản lý doanh nghiệp “buộc các con số trong báo cáo tài chính phải lên tiếng”

 Tư vấn quyết toán thuế: Bên cạnh kinh nghiệm nhiều năm làm kiểm toán, các chuyên gia của công ty cũng đã tham gia giữ vai trò Giám đốc tài chính doanh nghiệp, đúc kết nhiều phương thức làm việc chuyên nghiệp trong việc quyết toán thuế, thu nhập doanh nghiệp, giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân , đảm bảo các rủi ro về nghĩa vụ thuế và các trách nhiệm liên quan của doanh nghiệp ở mức thấp nhất

Trước năm 2002, thị trường tư vấn tài chính và kiểm toán thế giới chịu sự thống trị tuyệt đối của ngũ đại gia: KPMG, Deloitte & Touche, Emst &

Young, PriceWaterhouseCooper, và Arthur Andersen Họ chiếm ba phần tư doanh số của thị trường tư vấn - kiểm toán trị giá hàng trăm tỉ đô la mỗi năm Trong 100 công ty lớn nhất thế giới, 99 công ty sử dụng dịch vụ của ngũ đại gia.Nhưng từ đầu năm 2002, người ta đã hiểu là một trong ngũ đại đã diệt vong,

và từ nay chỉ còn "tứ đại gia".Bắt đầu từ vụ vỡ lở vào cuối năm 2001 và đầu năm

2002, mọi người mới nhìn kỹ hơn đến nhà kiểm toán Arthur Andersen Đây không phải lần đầu đại gia này bị lâm vào rắc rối

Nhưng tất cả các lần rắc rối trước, Andersen đều thoát ra bằng cách chi tiền

"dàn xếp" với bên nguyên đơn Luật pháp Mỹ cho phép bên bị đơn chi tiền để dàn xếp các vụ kiện dân sự trong khi vẫn không nhận lỗi Nhưng đến vụ Enron thì Andersen không còn có thể đàn xếp, vì đây là vụ án hình sự

Dưới đây là diễn biến, nguyên nhân dẫn tới sự sụp đố của đại gia Kiểm toán A&A và trách nhiệm pháp lý mà công ty này phải gánh chịu do những vi phạm đạo đức nghiêm trọng đã gây ra

II SỰ SỤP ĐỔ CỦA TẬP ĐOÀN NĂNG LƯỢNG ENRON KÉO THEO

SỰ SỤP ĐỔ CỦA ARTHUR ANDERSEN (A&A)

2.1 Bắt đầu từ sự kiện sụp đỗ của tập đoàn năng lượng số một của Mỹ - Tập đoàn Enron

Được thành lập từ năm 1985 trên cơ sở sáp nhập hai công ty Houston Natural Gas và Internorth of Omaha, cái tên Enteron (ruột) xuất phát từ ý tưởng

cho rằng đó là bộ phận không thế thiếu trong quá trình tiêu hóa Nhờ những quy định mới về tự do hóa thị trường năng lượng Mỹ trong thập niên 90, họ đã gây dựng từ một hãng làm ăn mờ nhạt thành tập đoàn có thể thay đổi sự cân bằng trong lĩnh vực kinh doanh năng lượng Luật chính sách năng lượng năm 1992 buộc các công ty nhỏ phải mở cửa đường truyền tải điện cho hệ thống phân phối của Enron Ngoài ra, Enron kiếm rất nhiều tiền từ việc mua bán trên thị trường năng lượng Trên thực tế, họ chỉ là những nhà buôn sấp xếp hợp đồng giữa người mua và bán rồi lấy tiền hoa hồng Trong tay Enron, thị trường năng lượng ngang hàng với một sự đầu cơ tài chính Hãng này đã xây dựng những nhà máy trị giá hàng triệu USD khắp thế giới nhưng chỉ sở hữu chúng khi giá năng lượng lên ngôi, khi gặp khó khăn thì bán ngay lập tức Nhờ hoạt động tài chính thuận lợi, Enron đã vươn sang các mặt hàng như giấy, nước, nhựa, kim loại và phương tiện viễn thông

Năm 2000, Enron là một trong 7 công ty Mỹ có doanh số hơn 100 tỷ USD, lợi nhuận lên tới 10 tỷ USD Hệ thống thông tin đại chúng, điển hình là tạp chí Fortune, luôn công bố những thông tin thiếu thực tế điều mà Enron là công ty có nhiều tiềm năng nhất với số vốn kinh doanh 63 tỷ USD

Sai lầm của công ty này chính là phụ thuộc quá nhiều vào các giao dịch tài chính Vào tháng 8/2001, Giám đốc Điều hành Jeffrey Skilling từ chức vì lý do

cá nhân Enron công bố lỗ 618 triệu USD trong quý III nhưng thực tế lên tới 1,2

tỷ USD Khi công ty khó khăn, họ thuyết phục nhân công nhận lương và thưởng bằng cổ phiếu Làm cách đó, giá trị của Enron đã bị giảm sút nghiêm trọng Khi

ủy ban Chứng khoán Mỹ điều tra, Giám đốc tài chính Fastow phải ra đi, cổ phiếu của Enron tụt giá thảm hại, lòng tin của khách hàng đã mất khiến họ không đầu

tư nữa và công ty khánh kiệt

Theo các chuyên gia kinh tế, một công ty hoạt động lành mạnh phải công khai tài chính với các đối tác và ngược lại Thế nhưng, nhiều đối tác của Enron đã không tuân theo các nguyên tắc kế toán khiến họ bất lực trong việc kiểm soát tình hình

tài chính Một công ty được đánh giá là có doanh thu trên 100 tỷ USD mà lợi nhân đạt ở mức khó tưởng 10 tỷ USD Đây chính là cơ sở nghi ngờ khiến vụ việc này bị phanh phui, số nợ 1,2 tỷ USD bị che giấu đã gây hoảng loạn trên thị trường chứng khoán khi nó bị tiết lộ

Chính những thông tin sai lệch về khả năng quản lý, Enron được quảng cáo rất hiệu quả qua công ty kiểm toán Arthur Andersen và các nhà phân tích phố Wall, nhờ vậy số người mua cổ phiếu của công ty cao kỷ lục Chi nhánh Houston của Arthur Andersen đã đưa ra những Báo cáo Kiểm toán sai lệch nhằm có lợi

cho Enron nên đã nhận được 1 triệu USD/tuần còn tham gia cả việc tìm kiếm

đối tác cho Enron, số tiền kếch xù trên đã làm mờ mắt các nhân viên kiểm toán

và họ dễ dàng bở qua nguyên tắc Điều trần trước Quốc hội Mỹ, Tổng giám đốc điều hành Arthur Andersen, ông Joe Berardino thừa nhận họ đã phạm sai lầm nghiêm trọng Tuy khẳng định rằng Arthur Andersen đã làm tất cả để hạn chế thấp nhất khả năng đổ vỡ của Enron, nhưng họ lại hủy hầu hết tài liệu có liên quan đến vụ việc, ngay cả khi ủy ban Chứng khoán đã mở cuộc điều tra

Nhiều nhà phân tích chứng khoán hồi tháng 11 /2001 còn tư vấn cho khách hàng mua cổ phiếu Enron Nhiều người thừa nhận không hiểu sâu về công việc làm ăn của Enron nhưng tin rằng đây là công ty có triển vọng bởi cổ phiếu của họ liên tục tăng giá trong thời gian dài Trong khi các chuyên gia phân tích phải đánh giá tình hình tài chính của Enron một cách độc lập thì họ lại phụ thuộc chủ yếu vào báo cáo tài chính do Arthur Andersen cung cấp

Đến khi công ty tuyên bố phá sản với số nợ 31,2 tỷ USD, không ít nhà đầu

tư bị mất trắng Mọi người cho rằng Enron là một công ty lâu đời với rất nhiều nhà máy thì họ có thể bán bớt tài sàn Tuy nhiên, điều này là vô vọng Thực tế cả ông Bill Clinton, Tổng thống Bush và nội các đều có mối quan hệ chặt chẽ với giới chóp bu của tập đoàn Enron, nhưng tất cả đều phủ nhận có liên quan đến sự sụp đổ này

Hai năm trước, Chủ tịch ủy ban Chứng khoán Mỹ Arthur Levitt yêu cầu các công ty không nhận phí kiểm toán do lo ngại tiêu cực dễ nảy sinh, nhưng ông đã vấp phải sự phản đối quyết liệt Sự cố đang xảy đến với Andersen có khả năng biến đề xuất của Levitt thành sự thật

Các chuyên gia cho rằng tình hình của Enron có thể khả quan hơn và rất có thể không dẫn tới sụp đổ nếu như những báo cáo tài chính của Enron không được bảo kê bởi một thương hiệu lớn: Công ty tư vấn và kiểm toán Arthur Andersen Lãnh đạo Enron đã không chịu đứng ở lĩnh vực sản xuất và buôn bán năng lượng mà lại nhảy sang những lĩnh vực dịch vụ tài chính trong ngành năng lượng Đây là lĩnh vực kinh doanh đầy mạo hiểm và cần rất nhiều vốn Để che giấu việc công ty đã vay quá khả năng chi trả, lãnh đạo Enron đã lợi dụng kẽ hở luật pháp để lập ra các công ty con mà không khai báo tài chính

Bằng cách này, Enron vừa không phải công khai các khoản nợ, vừa che giấu được những khoản lỗ Kết quả là Enron đã thổi phồng lợi nhuận của mình

và giá cổ phiếu của công ty cũng theo đó tăng lên vun vút Khi mà Enron phải thông báo chính thức rằng từ năm 1997 công ty đã thua lỗ trên 500 triệu USD, những người "trong cuộc" đã kịp thời thu những món lợi khổng lồ từ cổ phiếu của công ty

Cụ thể, ông Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc đã giữ 138 triệu cổ phiếu của công ty Đầu năm 2001, Ken bán ra với giá 79 USD một cố phiếu Hầu hết những

vụ mua bán này đều không được công bố Cuối năm 2001, mỗi cổ phiếu chi còn giá 0,6 USD

Những hoạt động tài chính của Enron đều được dựa trên sự thiết kế và vận hành của điều mà nhiều nhà phân tích đặt tên là "những liên minh ma quái" Một mạng lưới chằng chịt quan hệ giữa Enron, một số quan chức chính phủ và đặc biệt là Công ty kiểm toán Arthur Andersen đã giúp cho Enron

Kế toán trưởng của Enron là Richard Causey - Kiến trúc sư thiết kế ra hệ thống lừa dối cổ đông - nguyên là kiểm toán viên của Andersen chuyển sang Điểm lý thú là Andersen đã ký hợp đồng làm tư vấn cho Enron, sau đó chính mình lại đóng vai trò kiểm toán để xác nhận những báo cáo tài chính của Enron Phí tư vấn và kiểm toán đều là những con số khống lồ Ví dụ, năm 2000, phí tư vấn là 27 triệu USD và phí kiểm toán là 25 triệu USD

Tin vào danh tiếng của Arthur Andersen (hoặc cố tin), đến lượt các công ty phân tích chứng khoán và ngân hàng đầu tư ở phố Wall cho đến trước cuộc khủng hoảng vẫn khuyên các nhà đầu tư mua cố phiếu của Enron

2.2 Diễn biến sự sụp đổ của Arthur Andersen

Trước năm 2002, thị trường tư vấn tài chính và kiểm toán thế giới chịu sự thống trị tuyệt đối của ngũ đại gia: KPMG, Deloitte &Touche, Ernst & Young, PriceWaterhouseCooper, và Arthur Andersen Họ chiếm ba phần tư doanh số của thị trường tư vấn - kiểm toán trị giá hàng trăm ti đô la mỗi năm Trong 100 công

ty lớn nhất thể giới, 99 công ty sử dụng dịch vụ của ngũ đại gia.( Số liệu từ tạp chí Casablanca)

Bắt đầu từ vụ vỡ lờ vào cuối năm 2001 và đầu năm 2002, mọi người mới nhìn kỹ hơn đến nhà kiểm toán Arthur Andersen Đây không phải lần đầu đại gia này bị lâm vào rắc rối

Nhưng tất cả các lần rắc rối trước, Andersen đều thoát ra bằng cách chi tiền

"dàn xếp” với bên nguyên đơn Luật pháp Mỹ cho phép bên bị đơn chi tiền để dàn xếp các vụ kiện dân sự trong khi vẫn không nhận lỗi Nhưng đến vụ Enron thì Andersen không còn có thể dàn xếp, vì đây là vụ án hình sự

Ngoài các lỗi như không phát hiện được những bất thường trong hồ sơ kế toán của Enron, giúp Enron nổi danh trên thị trường trong khi thực chất đang thua lỗ nặng., thì Andersen đã bị buộc một tội hình sự nghiêm trọng là cố ý cản trở công việc điều tra thông qua việc tiêu hủy hàng ngàn tài liệu có liên quan đến

Enron Enron - tập đoạn lớn thứ 7 nước Mỹ - bắt đầu sa lầy vào khủng hoảng từ cuối năm 2000 Ngày 26-10-2001, công ty sụp đổ với khoảng nợ 13 tỷ đô la và hàng tỷ đô la nợ vay, tái trả tín dụng và trả các hợp đồng năng lượng Enron phải tuyên bố phá sản đánh dấu vụ thất bại kinh doanh lớn nhất ở Hoa Kỳ khiến hàng ngàn nhân viên đã đầu tư vào quỹ lương hưu của Enron giờ đã tay trắng hoàn toàn Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ quyết định điều tra xem có phải các giới chức Enron

đã phạm tội lừa đảo trước khi công ty phá sản hay không? cổ phiếu của Enron bị ngừng giao dịch trên thị trường hôm 11-1 Tập đoàn Arthur Anderson chịu trách nhiệm kiểm toán của Enron vừa thú nhận rằng họ đã hủy bỏ khá nhiều tài liệu nói

về sai phạm tài chánh ở Enron Cuối năm 2000, Enron đã cầu cứu các giới chức cao cấp của chính quyền Bush, trong đó có Bộ Trưởng Ngân Khố Paul Oneil và

Bộ Trưởng Thương Mại Don Evans để tìm kiếm sự giúp đỡ Lúc đó, ông O'neil

đã không thông báo cho TT Bush về cuộc khủng hoảng của Enron và chính quyền cũng không làm gì để bảo vệ cho các nhân viên cũng như cổ đông của Enron khiến họ giờ đây bị mất tất cả (Source:AP và AFP)

Lời bào chữa duy nhất của Andersen là việc tiêu hủy tài liệu chỉ là "quy trình bình thường" và công ty vẫn lưu giữ những tài liệu ở mức tối thiểu theo luật định Ngay sau khí bị kết tội, Andersen lập tức phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện khác, với tổng số thiệt hại của khách hàng lên tới 300 tỉ USD

Ngay sau khi vỡ lở vụ việc, Arthur Andersen bắt đầu thương lượng để sáp nhập vào Deloitte &Touche, công ty xếp thứ 5 thế giới trong lĩnh vực kiểm toán

và từng là đối thủ cạnh tranh của Arthur Cuộc đàm phán đầu tiên giữa hai hãng được bắt đầu với nội dung Deloitte sẽ đảm bảo thanh toán các khoản nợ của Arthur có nguồn gốc từ vụ phá sản Enron, và thương hiệu Arthur Andersen phải biển mất Nhưng khi Deloitte nhận thức được qui mô của vấn đề, cuộc đàm phán

đã không đi đến kết quả nào

Cuộc đàm phán thứ hai là với KPMG, đổi thủ cạnh tranh truyền kiếp của Andersen Cũng như Deloitte, công ty KP.MG không sẵn lòng tiếp nhận cái

thương hiệu quá tệ hại, trong khi rất muốn tiếp nhận một phần trong số 85,000 chuyên gia của Andersen, những người không chỉ mang theo chuyên môn mà còn mang theo mỗi quan hệ với khách hàng

Cuối cùng thì PKMG cũng đồng ý thu nạp 23 chi nhánh "ở ngoài nước Mỹ" của Andersen với cái giá rẻ mạt là 284 triệu USD Một trong ngũ đại gia là Ernst

& Young đã chiếm được phần lớn những khách hàng và chuyên gia của Andersen ở Mỹ

Các công ty nhỏ hơn cũng kiếm được phần chia Công ty tư vấn Hitachi Consulting của Nhật thuê lại 400 chuyên gia của Andersen, một trong số đó đến nay đã trở thành Tổng Giám đốc của Hitachi Consulting

Đó là kết cục của Arthur Andersen, một công ty kiểm toán hàng đầu thế giới, với 85.000 chuyên gia và 89 năm lịch sử, đến nay chỉ còn không đầy 200 người, chủ yếu để hầu kiện trong các vụ kiện của cổ đông trong các công ty khách hàng trước đây

Nếu vụ tai tiếng Enron có thể minh chứng cho một điều gì đó thì đó là bản chất dính líu lẫn nhau của thế giới kinh doanh hiện đại Sự kiện sụp đố của Enron

có liên quan tới rất nhiều người, đặc biệt là ở tiểu bang Texas “Ở một mức độ nào đó thì rõ ràng là mọi người đều có dính liu với Enron”, Richard Murray, giám đốc trang tâm Chính sách Công cộng của viện đại học Houston, khẳng định

Dù sao, trong lúc tổ chức Enron có một tác động tiêu cực với cộng đồng kinh doanh Texas thì với những công ty trực tiếp dính líu đến Enron trong việc kinh doanh, hậu quả thật sự là thảm họa Với công ty kiểm toán cho Enron, Arthur Andersen, việc dính líu này có một tác động chết người

Hơn nữa, vụ tai tiếng Enron có liên quan đến việc kiểm toán Đặc biệt là việc che giấu hồ sơ liên quan đến tài khoản và những món nợ khổng lồ của Enron, một thực tế về sự đồng loã của công ty kiểm toán Sự đồng loã này càng