Vận dụng quan điểm toàn diện trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn vào việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

Vận dụng quan điểm toàn diện trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn vào việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam

I Cơ sở lý luận và mối quan hệ của quan điểm toàn diện.

1 Cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện

2 Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến của sự vật

II Việc vận dụng quan điểm toàn diện trong triết học Mác - Lênin vào hoạt động nền kinh tế thị trờng.

1 Khái niệm nền kinh tế thị trờng

2 Vận dụng quan điểm toàn diện vào hoạt động nền kinh tế thị trờng

Phần II.Vận dụng những yêu cầu của quan điểm toàn diện để phân tích việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.

I Những yêu cầu của quan điểm toàn diện.

II Vận dụng quan điểm toàn diện vào việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam.

1 Chủ trơng chính sách của Đảng và Nhà nớc trong việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng

2 Kinh tế thị trờng dới sự quản lý của Nhà nớc ở Việt Nam

phần iii Một số kiến nghị và giải pháp.

1 Nền kinh tế các nớc trên thế giới

2 Một số kiến nghị và giải pháp của Đảng và Nhà nớc ta để nâng cao sự pháttriển của nền kinh tế thị trờng

A-LờI nói đầu.

Xã hội loài ngời đã tồn tại và phát triển trong quá trình lịch sử lâu dài,

đã trải qua nhiều hình thái kinh tế xã hội và luôn gắn liền với hoạt động lao

động sản xuất ra của cải vật chất Hay sản xuất ra của cải vật chất là nền tảngcủa đời sống xã hội, là điều kiện trớc tiên để đảm bảo cho sự tồn tại và pháttriển của xã hội loài ngời Nếu ngừng sản xuất ra của cải vật chất thì sự sốngtrên toàn cầu sẽ bị huỷ diệt Nh Mác đã nói;"Đứa trẻ con nào cũng biết làmột nớc sẽ chết đói nếu ngừng lao động, tôi không nói trong một năm màngay trong một vài tuần"

Bên cạnh đó sản xuất vật chất còn là nền tảng hình thành tất cả cácmối quan hệ trong đời sống xã hội và đời sống tinh thần của toàn xã hội,không vợt khỏi quy luật khách quan nền kinh tế nớc ta cũng là nền tảng cơ

sở cho sự tồn tại và phát triển của đất nớc ta Qua đó ta thấy đợc tầm quantrọng của kinh tế vì kinh tế chính là kết quả của toàn bộ quá trình lao độngsản xuất ra của cải vật chất

Trong thời gian gần đây nền kinh tế Việt Nam có nhiều thay đổi đặcbiệt là quá trình chuyển đổi từ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nềnkinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc

Sau năm 1975, đất nớc ta hoàn toàn thống nhất Đảng và Nhà bớc ta

b-ớc ngay vào công cuộc xây dựng và khôi phục kinh tế sau chiến tranh Nhng

do cha nắm vững các quy luật khách quan trong kinh tế mà kinh tế Việt Namcòn nghèo nàn lạc hậu

Từ năm 1986, Đại hội VI của Đảng cộng sản Việt Nam đã đề ra đờnglối đổi mới về kinh tế Đó là chuyển sang nền kinh tế thị trờng có sự quản lýcủa Nhà nớc và chúng ta rất quan tâm đến những vấn đề lý luận và thực tiễncủa nền kinh tế đó Hơn 10 năm qua việc chuyển đổi kinh tế luôn là vấn đềquan tâm hàng đầu của xã hội

Chính vì những lí do trên mà một số sinh viên khoa kinh tế, việc hiểu

và nắm bắt thực tế là một điều hết sức cần thiết cho việc học tập và nghiêncứu về nền kinh tế nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói riêng, nó tạo tiền

đề cho việc học tập và làm việc sau này Vì thế mà em chọn đề tài "Vận

dụng quan điểm toàn diện trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực

tiễn vào việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam" cho bài

tiểu luận của mình Chính là việc kết hợp giữa học tập và nghiên cứu thực tếlàm hiểu rõ và sâu hơn về nền kinh tế nớc ta Em xin chân thành cảm ơn thàygiáo PGS Vũ Ngọc Pha đã hớng dẫn em hoàn thành bài tiểu luận đầu taynày

1 - Cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện.

Triết học ra đời vào khoảng thế kỷ VI tr.CN và đợc tiếp nối cho đếnngày nay với những thành tựu rực rỡ Triết học là hình thái xã hội, vì thế từkhi ra đời triết học Mác - Lênin đã trở thành cơ sở lý luận cho mọi khoa họckhác và là kim chỉ nam cho mọi hoạt động tích cực của xã hội Những quyluật mà triết học Mác - Lênin phát hiện nó đã giúp con ngời nhận thức đúng

đắn hơn vvè thế giới khách quan, từ đó tích cực lao động sản xuất cải tạo thếgiới nâmf phục vụ cho cuộc sống con ngời

Một trong những quan điểm đúng đắn mà chủ nghĩa Mác - Lênin đa raphải kể đến quan điểm toàn diện Nội dung của quan điểm toàn diện là: "Khicon ngời xem xét sự vật hoạt động thì phải tìm ra đợc hết các mối liên hệ vốn

có của nó đồng thời có sự phân loại và đánh giá vai trò của từng mối liên hệmột Từ đó thấy ra đợc sự vật với tất cả các mặt, các yếu tố, các thuộc tínhkhác nhau của nó"

Xét về mặt lý luận thì quan điểm này là hoàn toàn đúng đắn và tuântheo quy luật khách quan Thật vậy, muốn xem xét đánh giá một sự vật nào

đó ta cần xem xét một cách toàn diện dới mọi góc độ, mọi phơng diện và đặt

nó trong mối liên hệ với sự vật khác để tánh rơi và sự đánh giá phiến diệnmột chiều Quan điểm ở đây chính là phép duy vật biện chứng, là sự thốngnhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật và phơng pháp luận biện chứng đãgóp phần khắc phục những hạn chế trớc đây và mở đờng cho những đánh giá

đúng đắn trong cách nhìn nhận đánh giá sự vật Sự đúng đắn của phép biệnchứng duy vật đợc chứng minh bằng việc con ngời luôn vận dụng nó vàothực tiễn Vận dụng quan điểm toàn diện váo các hoạt động lao động sảnxuất và các hoạt động kinh tế - chính trị - văn hoá, nghiên cứu khoa học Từ

đó đẩy mạnh sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội

2 - Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến của sự vật.

- Nguyên lý này chỉ ra rằng mọi sự vật hiện tợng của thế giới vật chấtkhông tồn tại một cách biệt lập tách rời, trái lại tồn tại trong mối liên hệ phổbiến Tức là, chúng nơng tựa vào nhau là tiền đề tồn tại và phát triển chonhau, quy định và ớc chế lần nhau

- Mối liện hệ phổ biến của sự vật không chỉ diễn ra giữa các sự vật vớinhau mà trong bản thân mỗi sự vật bao hàm các yếu tố, các mặt cấu thành.Giữa các mặt, các yếu tố đó cũng có mối liên hệ biện chứng với nhau, tức làlàm tiền đề tồn tại phát triển cho nhau, nơng tựa vào nhau, quy định chế ớclẫn nhau Chính mối những liên hệ này đã quy định tính chất của sự vật vàquy định xu hớng vận động phát triển của sự vật

- Mối liên hệ phổ biến của sự vật còn mang tính nhiều vẻ có liên hệbên trong và bên ngoài, trực tiếp và gián tiếp, cơ bản và không cơ bản, nộidung và hình thức, nguyên nhân và kết quả, bản chất và hiện tợng, khả năng

và hiện thực

=> Từ nguyên lý về mối liên hệ của sự vật cho phép ta rút ra mộtnguyên tắc phơng pháp luận là: trong hoạt động nhận thức và hoạt động thựctiễn phải quán triệt quan điểm (nguyên tắc) toàn diện

Với nguyên tắc phơng pháp luận trong hoạt động thực tiến, nguyên lý

về mối liện hệ phổ biến đòi hỏi để cải tạo đợc sự vật, chúng ta phải bằng hoạt

động thực tiễn của mình biến đổi những mối liên hệ nội tại của sự vật cũng

nh những mối liên hệ qua lại giữa sự vật đó với các sự vật khác

II - việc vận dụng quan điểm toàn diện trong triết học mác - lênin vào hoạt động nền kinh tế thị tr- ờng.

1 - Khái niệm về kinh tế thị trờng.

"Một nền kinh tế mà trong đó các vấn để cơ bản của nó do thị trờngquyết định đợc xem là nền kinh tế thị trờng" Trong nền kinh tế thị trờng làhàng loạt những quy luật kinh tế của nó nh: quy luật cạnh tranh, quy luật giátrị, quy luật cung cầu, quy luật lu thông tiền tệ Cơ chế hoạt động của nền

kinh tế thị trờng tuân theo những quy luật trên đó chính là cơ chế thị trờng.

"Cơ chế thị trờng đợc hiểu là cơ chế tự điều tiết nền kinh tế vốn có của nó.Cơ chế đó giải quyết ba vấn đề cơ bản của tổ chức kinh tế là: cái gì? nh thếnào? và cho ai? Cơ chế thị trờng bao gồm các nhân tố cơ bản là cung - cầu vàgiá cả thị trờng"

2 - Vận dụng quan điểm toàn diện vào hoạt động nền kinh tế thị trờng.

Mọi hệ thống kinh tế đợc tổ chức để huy động tối đa các nguồn lựccủa xã hội và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đó để sản xuất ra hàng hoáthoả mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội Vì thế, vấn đề cơ bản của hoạt độngkinh tế là làm thế nào đáp ứng tốt nhất các nguồn lực và tổ chức sản xuất,

đáp ứng tốt nhất nhu cầu hàng hoá của xã hội

Theo quy luật của sự tồn tại thì lĩnh vực kinh tế cũng biện chứng Đó

là kinh tế luôn đòi hỏi các nhà hoạt động kinh tế phải tuân theo nguyên tắctoàn diện trong vấn đề sản xuất nh sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sảnxuất nh thế nào Tức là hoạt động sao cho hiệu quả kinh tế đem lại là lớnnhất Vậy làm thế nào để đáp ứng đợc nhu cầu đó

Ta biết khi lý luận của triết học Mác - Lênin cha ra đời đã có nhữnghoạt động kinh tế nhng cha nắm bắt đợc các quy luật khách quan của thế giớinên các hoạt động kinh tế còn mò mẫm và bị các quy luạat của tự nhiên chiphối dẫn đến năng suất lao động còn thấp Từ khi triết học Mác - Lênin ra

đời, các quan điểm đúng đắn của nó trở thành cơ sở lý luận làm kim chỉ namcho lĩnh vực hoạt động kinh tế Các nhà hoạt động kinh tế trên thế giới đã ápdụng quan điểm toàn diện trong triết học Mác - Lênin hay chính là phép duyvật biện chứng vào hoạt động thực tiễn của mình Nhờ có quan điểm toàndiện này họ đã nắm bắt các quy luật khách quan của tự nhiên và làm chủ cácquy luật và bị các hoạt động kinh tế chi phối Lúc này các quy luật kinh tế lạitrở thành yếu tố phục vụ sản xuất và thúc đẩy hoạt động sản xuất vật chất củacon ngời Việc vận dựng quan điểm toàn diện vào tổ chức quản lý kinh tếgồm một số nguyên lý cơ bản sau:

1 - Trong nền kinh tế không có một sự kiện nào tồn tại trong trạng thái

cô lập, tách rời với các sự kiện khác Vì vậy, khi xem xét các sự vật ta phảitìm ra đợc hết các mối liên hệ vốn có của nó

2 - Các thi trờng hàng hoá cụ thể không tồn tại trong trạng thái cô lập,

tách rời nhau mà trong sự liên hệ, tác động qua lại ché ớc lẫn nhau Do đó tacần phải biết phân loại, đánh giá các mối liên hệ để có thể điều chỉnh saocho nền kinh tế đi đúng hớng

3 - Bản thân nền kinh tế cũng không tồn tại trong trạng thái cô lập mà

trong mối quan hệ giữa các lĩnh vực kinh tế chính trị ngoại giao, kinh tế chính trị - đạo đức - t tởng, kinh tế - chính trị - khoa học - công nghệ,

-Vậy mọi sự kiện kinh tế chỉ tồn tại với t cách là nó trong mối quan hệvới những sự kiện khác Các nhà t bản phơng tây đã biết vận dụng nguyên lýtrên vào quản lý kinh tế Từ đó họ xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiềuthành phần đa lại hiệu quả kinh tế cao làm cho nền kinh tế các nớc t bản pháttriển vợt bậc tạo đà cho sự phát triển thế giới "Nh vậy sự hình thành, pháttriển kinh tế hàng hoá là tất yếu đối với sự phát triển của xã hội"

Trên dây ta có thể khẳng định quan điểm toàn diện trong triết học Mác

- Lênin là hoàn toàn đúng đán và có vai trò to lớn đối với lĩnh vực hoạt độngkinh tế của con ngời Đặc biệt là vai trò đó đã đợc phát huy tích cực trongnền kinh tế thị trờng

phần ii: vận dụng những yêu cầu của quan điểm toàn diện phân tích việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng ở nớc ta.

I - những yêu cầu trong quan điểm toàn diện.

Quan điểm toàn diện có những yêu cầu sau:

- Khi nghiên cứ xem xét sự vật hiện tợng phải đặt nó trong mối liên hệvới các sự vật hiện tợng khác, xem vai trò của nó ảnh hởng đến sự vật hiện t-ợng đó nh thế nào? Và xem xét sự tác động của các sự vật hiện tợng khác

ảnh hởng đến tính chất, đến xu hớng của sự vận động ra sao? Xem xét sự liên

hệ tác động giữa các yếu tố cấu thành sự vật, chỉ ra thực trạng và xu hớngvận động của sự vật

- Mối liên hệ của sự vật rất đa dạng phong phú song vai trò của từngliên hệ đối với sự phát triênr của từng sự vật lại không giống nhau Do đó,khi xem xét sự vật hiện tợng phải đặc biệt quan tâm đến các liên hệ bêntrong, liên hệ bản chất tất yếu, liên hệ cơ bản Vì những liên hệ này quy định

sự tồn tại, phát triển của sự vật, quy định tính chất và xu hớng vận động củanó

- Phải chống quan điểm siêu hình, quan điểm này phủ nhận mối liên

hệ phổ biến của sự vật hoặc nếu có thừa nhận thì chỉ thừa nhận những mốiliên hệ bên trong bên ngoài chứ không thấy mối liên hệ bản chất bên trongcủa sự vật Đó là một quan điểm sai lầm, nó không giúp cho chúng ta phản

ánh đúng đắn sự vật

Vận dụng quan điểm toàn diện vào hoạt động thực tiễn đòi hỏi chúng

ta phải kết hợp chặt chẽ giữa "chính sách dàn đều" và "chính sách trọng

điểm" Trong khi khẳng định tính toàn diện, phạm vi bao quát tất cả các mặt,các lĩnh vực của quá trình đổimới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của

Đảng, nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới cả lĩnh vực kinh tế lẫn lĩnh vựcchính trị, Đảng ta cũng xem đổi mới kinh tế là trọng tâm

ii - vận dụng quan điểm toàn diện vào việc chuyển

đổi sang nền kinh tế thị trờng ở việt nam.

1 - Chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc trong việc đổi sang kinh

tế thị trờng.

*Nền kinh tế nớc ta trớc khi chuyển sang kinh tế thị thị trờng:

Sau năm 1975 do vừa trải qua cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹnền kinh tế nớc ta bị tàn phá nặng nề về cơ sở hạ tầng, nền nông nghiệp thìlạc hậu nghèo nàn Đặc biệt là phơng thức "hợp tác hoá" phân phối sảnphẩm lao động theo nhu cầu dẫn đến sự trì trệ trong kinh tế, sự ỷ lại của ngờilao động

Bên cạnh nền nông nghiệp nghèo nàn lạc hậu là nền công nghiệp nhỏ

bé thấp kém, thiếu thốn về cơ sở vật chất, nền tảng khoa học, do đó khôngthể làm tiền đề cho sự phát triển kinh tế Còn ngành dịch vụ thì hầu nh chaphát triển, không những thế đất nớc ta còn đang bị cấm vận kinh tế, đặc biệt

là lệnh cấm vận kinh tế của Mỹ Chính vì vậy giai đoạn 1975-1985 nền kinh

tế nớc ta chậm phát triển đòi hỏi phải đổi mới nền kinh tế để thoát khỏikhủng hoảng và thúc đẩy các yếu tố sản xuất hàng hoá phát triển

* Chính sách đổi mới nền kinh tế của Đảng và Nhà nớc.

Tháng 2 năm 1986 tại Đại hội toàn quốc lần VI, Đảng cộng sản ViệtNam đã tự phê bình nghiêm túc và đề ra đờng lối đổi mới toàn diện xãhội.Đặc biệt là đổi mới kinh tế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc Vậy thìtại sao Đảng và Nhà nớc ta lại chủ trơng chuyển nèn kinh tế nớc ta sang nềnkinh tế thị trờng nhng phải có sự quản lý của Nhà nớc

Nh ta thấy, cơ chế hoạt động của nền kinh tế thị trờng bị chi phối bởihàng loạt các quy luật kinh tế đan xen lẫn nhau nên rất phức tạp

Cơ chế kinh tế thị trờng với những u điểm nh kích thích hoạt động củacác chủ thể kinh tế và tạo các điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh tế Từ

đó làm cho nền kinh tế năng động và huy động các nguồn lực xã hội và pháttriển kinh tế Cở chế kinh tế mềm dẻo, nó có khả năng thích nghi cao và kịpthời với những sự thay đổi của xã hội Sự cạnh tranh trong kinh tế thị trờngbuộc các nhà sản xuất phải tìm mọi cách giảm hao phí lao động bằng cách ápdụng khoa học kỹ thuật công nghệ tiên tiến vào sản xuất

Tuy nhiên, cơ chế thị trờng cũng có một số khuyết điểm đó là: chỉ thểhiện đầy đủ khi có sự kiểm soát của cạnh tranh hoàn hảo, mục đích của cácdoanh nghiệp là lợi nhuận tối đa nên họ đã lạm dụng tài nguyên xã hội, gây ônhiễm môi trờng, các tệ nạn xã hội Do đó nền kinh tế thị trờng khó tránhkhỏi những thăng trầm, khủng hoảng

Đảng và Nhà nớc ta cũng nhận rõ u khuyết điểm của cơ chế thị trờng.Trên cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn bằng việc áp dụng nguyên tắc toàndiện trong triết học Mác - Lênin, Đảng và Nhà nớc ta đã xem xét một cáchtổng thể từ u điểm đến khuyết điểm, từ quá trình hoạt động và thành tựu đạt

đợc của các nớc phơng Tây mà không hề dập khuôn Đảng và Nhà nớc ta đã

đặt nền kinh tế trị trờng vào điều kiện hoàn cảnh của Việt Nam, xem xét

đánh giá, nhìn nhận nó dới mọi góc độ từ đó nắm vững bản chất của kinh tếthị trờng với đầy đủ các mặt, các yếu tố và thuộc tính của nó

Do vậy trong quan điểm của Đảng ta thể thực hiện sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội với mục tiêu dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng và văn minh,thì kinh tế thị trờng phải có sự quản lý của Nhà nớc theo định hớng Xã hộichủ nghĩa.

Đến đại hội VII, Đảng ta cũng đã khẳng định: "Xây dựng nèn kinh tếsản xuất hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trờng có sự quản lý củaNhà nớc Từng bớc kinh tế quốc doanh, kinh tế tập thể chiếm u thế về năngsuất, chất lợng, hiệu quả, qua đó giữ vị trí chi phối trong nền kinh tế"

Trong kinh tế thị trờng dới chủ nghĩa xã hội hình thức phân phối là:

"phân phối theo lao động" Việc Đảng và Nhà nớc đa ra chính sách phânphối theo lao động là đúng và hợp với quy luật khách quan, xoá bỏ chế độngời bóc lột ngời, thực hiện quyền làm chủ của ngời lao động đối với t liệusản xuất là dặc trng bản chất của kinh tế thị trờng dới xã hội chủ nghĩa Nếu

để các hình thức phân phối khác sẽ dễ gây sự phân hoá sâu sắc hai cực giàunghèo trong xã hội

Đảng ta còn xã định: "Tất cả những gì để cho thị trờng đều là tốt thì đểcho thị trờng điều tiết Nhà nớc chỉ can thiệp khi thị trờng có những biểu hiệntiêu cực cần ngăn chặn" Chính vì vậy mà kinh tế thị trờng ở nớc ta nhất thiếtphải có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Tăng cờng, nâng cao vai trò lãnh đạocủa Đảng là nhân tố quyết định đảm bảo tính chất và định hớng xã hội chủnghĩa của sự phát triển kinh tế thị trờng cũng nh toàn bộ sự nghiệp phát triểncủa đất nớc

Qua đây ta thấy, việc vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý vĩmô của Nhà nớc khẳng định nền kinh tế tồn tại một cách khách quan tơngứng với tính chất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất trong giai đoạnlịch sử hiẹen nay

2 - Kinh tế thị trờng dới sự quản lý của Nhà nớc ở Việt Nam.

+ Những thành tựu - hạn chế.

a Những thành tựu đạt đợc khi nền kinh tế thị trờng dới sự quản lý của

Nhà nớc thực tiễn đã chứng minh rằng muốn định hớng đúng cho thị trờngNhà nớc phải thực sự điều tiết có hiệu quả nền kinh tế Chính vì ý thức đợc