Tạo hứng thú cho học sinh tiểu học khi học âm nhạc qua các trò chơi

Rồi đến bậc tiểu học, trung học cơ sở đã có chương trình học cụ thểđưa vào giảng dạy với nội dung khá phù hợp, giúp các em không chỉ được làm quenvới âm nhạc mà còn biết được ít nhiều về

MỤC LỤC A Phần mở đầu: Trang I Lí do chọn đề tài………2

II Mục đích chọn đề tài……….2

III Đối tượng nghiên cứu ……… 2

IV Phạm vi nghiên cứu……… 2

V Nhiệm vụ nghiên cứu ………2

VI Phương pháp nghiên cứu………3

B Phần nội dung: I Cơ sở lí luận……… 4

II Cơ sở thực tiễn……… 4

III Vấn đề cần giải quyết……… .5

IV Giải quyết vấn đề……… 5

1 Bài dạy thực nghiệm……… 6

2 Một số trò chơi ứng dụng trong dạy học……… 9

V Kết quả thu được……… 18

VI Hạn chế và hướng giải quyết……… 18

VII Điều kiện áp dụng……… 18

C Phần kết luận 1 Một số kết luận……… 19

2 Mộ số kiền nghị……… 19

A PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài:

Con người chúng ta ngay từ khi còn trong bụng mẹ, thính giác của thai nhi

đã phát triển khá tốt, theo các nhà nghiên cứu khoa học thai nhi đã có thể ngheđược âm thanh Rồi đến khi được sinh ra lời ru khe khẽ bên nôi là chất liệu âm nhạckhông thể thiếu đối với trẻ nhỏ Nói như vậy để chúng ta thấy được rằng âm nhạcluôn đi cùng con người theo năm tháng

Âm nhạc là phương tiện giao tiếp hết sức nhạy cảm giữa con người với conngười không cần đến lời nói, chữ viết, Ngôn ngữ âm nhạc đã đưa con người xích lạigần nhau, khơi dậy tình thân ái giữa con người với con người Nhờ ngôn ngữ biểucảm đặc biệt của âm nhạc mà con người trên thế giwos có những hiểu biết ít nhiều

về nhau

Ngày xưa khi nói đến âm nhạc người ta thường đặt vấn đề có năng khiếu haykhông? Nhưng đến nay thì quan niệm ấy đã thay đổi vì ai trong chúng ta cũng đãbiết âm nhạc đã góp phần phát triển tư duy và trải ra cho con người một chân trời vàmột thế giới quan rất đẹp, nhất là đối với tuổi thơ các em như trang giấy trắng chứađầy thơ và nhạc Tuổi thơ không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu tròchơi và truyện cổ tích

Như chúng ta thấy: Hiện nay Âm nhạc trong nhà trường đã được chú trọng vàthực sự quan tâm Ngay từ ở lứa tuổi mầm non các cháu đã được làm quen với cahát, âm nhạc Rồi đến bậc tiểu học, trung học cơ sở đã có chương trình học cụ thểđưa vào giảng dạy với nội dung khá phù hợp, giúp các em không chỉ được làm quenvới âm nhạc mà còn biết được ít nhiều về nhạc lí và kĩ năng ca hát cũng như đượcthể hiện khả năng ca hát của mình

Điều mà tôi muốn nói tới ở đây là việc giáo dục âm nhạc cho các em họcsinh tiểu học là cực kì quan trọng, nó không thể tách rời ngoài chương trình học củacác em được Bởi nó là điều kiện cần và đủ và là nguồn bổ trợ rất lớn để các emphát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần ‘‘ Đức – Trí- Thể- Mỹ ’’

Trên thực tế chỉ với riêng bộ môn âm nhạc được đưa vào giảng dạy cho các

em mà Bộ giáo dục và đào tạo đã đặc biệt quan tâm là biên soạn nội dung, chươngtrình dạy học, đào tạo đội ngũ giáo viên chuyên ngành, trang bị một số thiết bị đồdùng dạy học tới tận các trường Đó là điều kiện hết sức thuận lợi đối với giáo viêngiảng dạy và tới kết quả của môn âm nhạc

Thế nhưng thực tế việc giảng dạy môn âm nhạc trong nhà trường đã đảmbảo chất lượng chưa? đã được quan tâm đúng mức chưa? Điều đó tôi không dámkhẳng định Nhưng qua việc thăm dò ý kiến và dự giờ thăm lớp của một số đồngnghiệp tôi thấy một số giáo viên vẫn còn có những quan điểm chủ quan như: Chỉcần dạy cho các em biết hát đủ số bài là được, hát thuộc lời ca, to rõ là được Trongcác bước dạy các giáo viên còn rất máy móc, theo hướng dẫn cho học sinh hát theosách giáo khoa thiết kế, chưa thực sự chịu khó đầu tư cho từng bài dạy và các bướcdạy Đặc biệt là khâu chuẩn bị bài còn qua loa, đại khái nên khi vào tiết dạy thườnglúng túng các bước dạy không rõ ràng dẫn đến thiếu hoặc thừa thời gian và kết quảcuối cùng là không đạt như mong muốn và yêu cầu của bài.

Trước tình hình đó tôi đã đi sâu vào nghiên cứu và thử nghiệm với học sinh trườngtôi, cụ thể là 2 lớp 3A và 4A Tôi nghĩ mình phải quan tâm và có trách nhiệm hơnvới các em Tôi mong muốn có được biện pháp tốt qua của mình để giúp các emhứng khởi, biết tư duy để môn âm nhạc đạt kết quả tốt hơn

Từ điều kiện chủ quan và khách quan tác động tôi đã tìm hiểu các hình thứcdạy âm nhạc, cách chuẩn bị cho bài dạy và cách tổ chức trò chơi bổ trợ cho các em.Nay tôi mạnh dạn lựa chọn vấn đề nghiên cứu nhỏ của mình với mong muốn các

em yêu thích bộ môn âm nhạc hào hứng hơn, thích thú hơn ,để từ đó môn học đạthiệu quả hơn đó là vấn đề:

II – Mục đích chọn đề tài

Cung cấp cho các em một số trò chơi bổ trợ trong các tiết học âm nhạc, giúpcác em hứng khởi hơn, yêu thích hơn, hiểu biết hơn khi học âm nhạc Đồng thờigóp phần nâng cao chất lượng của môn học

III- Đối tượng nghiên cứu

Học sinh trường tiểu học Thị trấn Khoái Châu- Hưng Yên

IV- Phạm vi nghiên cứu

Các bài hát Các loại nhạc cụ Tên tác giả các bài hát có trong chương trìnhtiểu học ở tiểu học

V- Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định vai trò của âm nhạc, ý nghĩa của các trò chơi đối với học sinh tiểu học

- Nghiên cứu đặc điểm khả năng ghi nhớ và sự yêu thích của học sinh tiểu học

- Xây dựng các trò chơi bổ trợ cho học sinh khi học âm nhạc

VI- phương pháp nghiên cứu

-Trên thực tế giảng dạy.

- Điều tra, khảo sát

những trò chơi đơn giản dễ dẫn đến nhàm chán với học sinh với việc dạy như trêncác em có hát thuộc lời ca, đúng giai điệu, biết cách gõ đệm nhưng việc khắc sâukiến thức chưa đạt được Điều đó chúng ta không thể đổ lỗi cho các em mà là dochính giáo viên chưa thực sự quan tâm và sáng tạo để phát huy hết khả năng củahọc sinh Đây là vấn đề cần quan tâm và khắc phục để giúp học sinh nắm được toàn

bộ nội dung bài mà các em đã được học

II- Cơ sở thực tiễn

Trong quá trình giảng dạy tôi đã gần gũi, trao đổi với học sinh và nhận thấycác em đều rất thích môn âm nhạc Nhưng khi kiểm tra kiến thức thì hầu hết các emđều nói nhầm câu hát đầu tiên của bài hát là tên của bài hát đó, tác giả của bài nàylại nhầm là tác giả của bài hát khác không chuẩn xác

Từ những hạn chế đó tôi đã đi sâu vào nghiên cứu, thiết kế các trò chơi, khảo sáthọc sinh trường tôi đang dạy cụ thể với hai lớp 3A, 4A, đồng thời đi sâu vào thửnghiệm ở hai lớp này

Phiếu khảo sát có nội dung như sau:

Câu 1: Em hãy nghe giai điệu của câu hát bất kì và cho biết tên bài hát, tác giả của

bài hát đó? (5điểm)

Câu 2: Em hãy hát một bài hát trong chương trình mà em đã được học và cho biết

tác giả bài hát đó?(5điểm)

Đánh giá kết quả khảo sát

SL % SL % SL %3A 32 5 15,6 20 62,5 7 21,9

4A 38 10 26,3 18 47,3 10 26,4

Kết quả cho thấy chất lượng đạt được còn rất thấp Khi nghe giai điệu của câuhát các em còn lúng túng, nhớ được giai điệu của câu hát nhưng không nhớ đượctên bài hát Hoặc nhớ được tên bài hát nhưng không nhớ được tên tác giả

Đặc biệt có em còn không thực hiện được yêu cầu nào

Vậy làm thế nào để giúp học sinh ghi nhớ một cách thường xuyên tên và tác giảbài hát, các loại nhạc cụ âm nhạc, các nhạc sĩ tên tuổi mà các em đã được học Theotôi thì giáo viên âm nhạc chúng ta cần phải biết áp dụng phương pháp mới, biếtsáng tạo và sử dụng linh hoạt, triệt để các phương pháp dạy học, chịu khó tìm tòi vàsáng tạo thì chắc chắn việc học tập môn âm nhạc sẽ có kết quả cao hơn

III Vấn đề cần giải quyết

- Khi nắm được những ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học, tôi đãnghiên cứu và sáng tạo phương pháp mới bằng cách đi vào giải quyết vấn đề sau.

- Tổ chức trò chơi âm nhạc bằng cách giải đoán các ô chữ giúp các em pháttriển khả năng nghe âm nhạc và phát triển khả năng nhớ nhanh nhất, lâu nhất đốivới các em Tạo cho các em niềm yêu thích khi học âm nhạc, và trò chơi nối tên bàihát với tác giả của bài hát

IV Giải quyết vấn đề.

Muốn thực hiện tốt những vấn đề trên người giáo viên phải thực sự chuyêntâm và đầu tư thời gian cũng như chịu khó học hỏi trau dồi kinh nghiệm Khi tổchức các trò chơi phải thực sự mới mẻ, nhưng phải tập trung trong kiến thức mà các

em đã và đang được học Trò chơi muốn thực hiện được tốt thì phải hướng dẫn vàgợi ý trước để các em tham khảo và tìm hiểu Không nên coi nhẹ việc tổ chức tròchơi cho các em, không phải chỉ tổ chức trò chơi cho các em theo những tiết có nộidung yêu cầu mà cần tận dụng thời gian đưa trò chơi âm nhạc đến các em một cáchthường xuyên, giúp các em tổng hợp các kiến thức đã học

Ngoài ra những trò chơi mà sách giáo viên đã hướng dẫn Nay tôi đưa ra một

số trò chơi để các đồng chí tham khảo

Trò chơi giải ô chữ hàng ngang để có đáp án của ô chữ hàng dọc có ý nghĩa

về âm nhạc trong chương trình các em được học

Lưu ý: Khi áp dụng trò chơi này giáo viên cần chuẩn bị kĩ về nội dung và đồdùng như: Kẻ trò chơi trên bảng phụ hoặc thiết kế lật ô chữ v.v giáo viên có thể gợi

ý theo nhiều cách ( bằng tranh ảnh, lời nói, tiết tấu , giai điệu của một câu hát trên

đàn để học sinh có thể liên tưởng suy đoán ra đáp án) Khi cho học sinh chơi trò

chơi giáo viên tự lựa chọn thời gian trong các tiết học phù hợp để tổ chức cho các

em vui chơi với phương châm:

Vui chơi để học – Học để vui chơi.

1 Bài dạy thực nghiệm:

Tiết 8: Ôn bài hát: Gà gáy

I MỤC TIÊU:

- Học sinh hát thuộc lời,hát đúng giai điệu

- Biết hát kết hợp với vận động phụ họa theo bài hát

- Tập biểu diễn bài hát

- Đánh giá chứng cứ 1, 2, 3 nhận xét 3 từ stt 10-20

II CHUẨN BỊ:

- Đàn phím điện tử, Đĩa nhạc, tranh minh hoạ Gà trống đang gáy vào buổisáng sớm

- Thanh phách, trống nhỏ, song loan, mõ

- Bảng phụ kẻ ô chữ trò chơi

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CHỦ YẾU:

1 Ổn định: (1’)

2 Kiểm tra bài cũ: (2’)

Hát theo nguyên âm bất kì ( A, I)

3 Bài mới:

Hoạt động GV Hoạt động HS

a.Hoạt động 1: (15’) Ôn bài hát

Gà gáy

- Cho học sinh nghe lại giai điệu bài hát

hỏi tên bài hát , Dân ca vùng miền nào?

- Hướng dẫn học sinh ôn bài hát bằng

nhiều hình thức.Và thể hiện sắc thái của

* Câu 1, 2 chân nhún nhịp nhàng sang

trái, phải theo nhịp, hai tay đưa lên

miệng thành hình loa, đầu nghiêng cùng

với nhịp chân

* Câu 3, 4 chân trái bước lên, chân phải

bước theo, đổi lại và thực hiện đều đặn

hai tay đưa lên và kéo xuống theo nhịp

chân

- Sau khi hướng dẫn xong cho học sinh

tập vài lần cho thuần thục

- Giáo viên mở đĩa nhạc cho học sinh

- Nghe và trả lời câu hỏi

- Thực hiện theo hướng dẫn

- Thực hiện theo nhóm, tổ, kết hợp gõđệm

- Thực hiện theo yêu cầu -Từng nhóm thực hiện

- Chú ý lắng nghe và thực hiện theohướng dẫn

- Tập theo hướng dẫn

- Chú ý lắng nghe

- Thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- Cả lớp vận động theo nhạc

vận động

Theo dõi uốn nắn cho học sinh

- Yêu cầu vài cá nhân lên biểu diễn

Trò chơi này gồm có 5 dãy ô chữ hàng ngang

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 10 chữ cái Đây là tên một bài hát dân ca Thái trong bài có câu: “Ngoài đồng lúa chín thơm, con chim hót trong vườn”

(Đáp án: Ngày mùa vui)

2 Hàng ngang thứ 2 gồm 10 chữ cái Đây là một sáng tác của nhạc sĩ Phan Trần Bảng

(Đáp án: Cùng múa hát dưới ánh trăng)

5 Hàng ngang thứ 5 gồm 13 chữ cái Đây là tên bài hát của nhạc sĩ Hoàng Vân trong bài hát có câu: “Nào bàn nào ghế, nào sách nào vở”

(Đáp án: Em yêu trường em)

Khi các em đã đoán hết các ô chữ hàng ngang rồi Các em có thể đoán ngay đáp án của ô chữ hàng dọc Nếu các em chưa đoán được ra giáo viên có thể gợi ý:

Đây là bài dân ca của dân tộc Coống khao thuộc tỉnh Lai Châu

Giáo viên gợi ý để học sinh tìm và trả lời đáp án

1 – Hàng ngang thứ nhất gồm 3 chữ cái Đây là tên của bài hát một sáng táccủa nhạc sĩ Xanh Xanh nói về rất nhiều loại quả ở lớp 1?

Đáp án (Quả)

2 – Hàng ngang thứ hai gồm có 13 chữ cái Đây là bài hát của nhạc sĩ HoàngVân kể về rất nhiều đồ dùng học tập của học sinh?

Đáp án (Em yêu trường em).

3 – Hàng ngang thứ ba gồm 5 chữ cái Bài hát Gà Gáy là thể loại dân ca của dân tộc nào?

Đáp án ( Coống).

4 – Hàng ngang thứ 4 có 9 chữ cái Đây là bài hát trong đó có câu

“ …chú học thuộc bài xong rồi, chú hát thi cùng học mi …”?

Khi học sinh trả lời đúng hết các ô chữ giáo viên gợi ý để học sinh trả lời đáp án

ô chữ hàng dọc: Đây là bài hát bắt buộc phải hát trong nghi lễ chào cờ?

Trò chơi này gồm 6 dãy ô chữ hàng ngang.

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 5 chữ cái Những bài hát mà không có tên tác giả mà chỉ có tên các vùng, miền nào đó gọi là gì?

(Đáp án: Bàn tay mẹ)

4 Hàng ngang thứ tư gồm 7 chữ cái Đây là tên một bài hát dân ca Khơ-me Nam Bộ

(Đáp án: Chim sáo)

(Giáo viên có thể đánh giai điệu 1 đoạn nhạc trong bài)

5 Hàng ngang thứ năm gồm 13 chữ cái Đây là tên một bài hát dân ca Ba-na

Khi học sinh trả lời đúng giáo viên nhấn mạnh: Bộ môn âm nhạc rất quan

trọng đối với các em, được học âm nhạc các em sẽ thấy tinh thần vui tươi thỏa mái

và gần gũi thân thiết với bạn bè hơn, nên các em phải chăm chỉ và say mê hơn nữa khi học âm nhạc.

Trò chơi 3

Đ Ế M S A O

Đ Ô

V Ă N D U N G

H O A L Á M U À X U Â N

Trò chơi này gồm có 4 dãy ô chữ hàng ngang

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 6 chữ cái Đây là tên một bài hát của nhạc sĩ Văn Chung trong bài có câu: “Bốn ông sáng sao, kìa năm ông sao sáng”

(Đáp án: Hoa lá mùa xuân)

Gợi ý đáp án hàng dọc Đây là một nhạc sĩ thiên tài được gọi là thần đồng âm nhạc người nước Áo Ông biết sáng tác âm nhạc từ năm 6 tuổi.

N G À Y M Ù A V U I

D Â N C A

C H Ị O N G N Â U V À E M B É

Trò chơi này gồm có 9 dãy ô chữ hàng ngang

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 10 chữ cái Đây là tên bài hát của nhạc sĩ Phan Trần Bảng Giáo viên đánh giai điệu câu hát trong bài cho học sinh nghe

(Đáp án: Con chim non)

4 Hàng ngang thứ tư gồm 6 chữ cái Đây là tên bài hát dân ca Thái, trong bàihát có câu: “Nghe tiếng chiêng reo vui rộn ràng

Theo tiếng khèn tiếng sáo vang lừng”

“Ngoài đồng lúa chín thơm Con chim hót trong vườn”

(Đáp án: Ngày mùa vui)

8 Hàng ngang thứ 8 gồm có 5 chữ cái, những bài hát mà không có tên tác giả thì gọi thể loại gì?

(Đáp án: Dân ca)

9 Hàng ngang thứ 9 gồm 15 chữ cái Đây là tên của một bài hát do nhạc sĩ Tân Huyền, trong bài hát có câu hát: “Bé ngoan của chị ơi, hôm nay trời nắng tươi”.

(Đáp án: Chị ong nâu và em bé)

* Gợi ý trả lời ô chữ hàng dọc.

(Đáp án: Đàn oóc gan)

* Giáo viên giới thiệu qua cho học sinh biết tác dụng và một số âm sắc của đàn

tạo hứng thú cho học sinh.

Trò chơi này gồm 7 dãy ô chữ hàng ngang

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 6 chữ cái Đây là tên một bài hát của nhạc sĩ Văn Chung trong bài hát có câu: “Một ông sao sáng, hai ông sáng sao”

(Đáp án: Em yêu hòa bình)

4 Hàng ngang thứ 4 gồm có 8 chữ cái Đây là tên bài hát của nhạc sĩ Bùi Đình Thảo Lời bài hát Tạ Hữu Yên, trong bài có câu hát: “Trời giá rét cũng từ tay

mẹ sưởi ấm con”

Trò chơi này gồm 5 ô chữ hàng ngang

1 Hàng ngang thứ nhất gồm có 10 chữ cái Đây là tên một bài hát dân ca Thái trong bài có câu: “Ngoài đồng lúa chín thơm, con chim hót trong vườn”

(Đáp án: Ngày mùa vui)

2 Hàng ngang thứ 2 gồm 10 chữ cái Đây là một sáng tác của nhạc sĩ Phan Trần Bảng

(Đáp án: Bài ca đi học)

3 Hàng ngang thứ 3 gồm 8 chữ cái Đây là tác giả của bài hát đếm sao

(Đáp án: Văn Chung)

4 Hàng ngang thứ 4 gồm 19 chữ cái Đây là tên bài hát của nhạc sĩ Hoàng Lân trong bài hát có câu: “Thỏ mẹ và thỏ con, nắm tay cùng vui múa”

(Đáp án: Cùng múa hát dưới ánh trăng)

5 Hàng ngang thứ 5 gồm 13 chữ cái Đây là tên bài hát của nhạc sĩ Hoàng Vân trong bài hát có câu: “Nào bàn nào ghế, nào sách nào vở”

(Đáp án: Em yêu trường em)

Khi các em đã đoán hết các ô chữ hàng ngang rồi Các em có thể đoán ngay đáp án của ô chữ hàng dọc Nếu các em chưa đoán được ra giáo viên có thể gợi ý:

Đây là bài dân ca của dân tộc Coống khao thuộc tỉnh Lai Châu

(Đáp án: Gà gày)

Tiếp theo tôi xin đưa ra một hình thức tổ chức trò chơi nữa cũng rất dễ thựchiện và các em cũng rất thích thú khi chơi trò chơi này Đó là trò chơi “Nối đúngbài hát với tác giả của bài hát”

Ví dụ: Khi cho các em chơi trò chơi này giáo viên có thể lấy tất cả cácbài hát ở các lớp mà các em được học( Có thể sử dụng trò chơi này cho các em họcsinh lớp 1)

Giáo viên chọn ra hai đội chơi đại diện cho 2 dãy, (hoặc gọi bất kì) Đội nàothực hiện nhanh, đúng là đội thắng cuộc

Lưu ý: Cho từng em lên thực hiện khi về đến vị trí cuối hàng thì em tiếp theo

mới tiếp tục thực hiện

Trò chơi này không những phát triển được khả năng trí nhớ cho các em màcòn giúp các em có tính nhanh nhẹn, hoạt bát và có tinh thần tập thể đoàn kết hỗchợ nhau

Giáo viên kẻ hai bảng cho hai đội cùng thực hiện một lúc, với nội dung giống hệt nhau

Ví dụ: