Giúp học sinh lớp 2 học âm nhạc đạt kết quả tốt hơn

Như chúng ta đã biết, môn âm nhạc trong nhà trường việc dạy và học đó được chú trọng và thực sự quan tâm đối với quyền lợi của các em học sinh cũng như trách nhiệm dạy học của giáo viên

A: ĐẶT VẤN ĐỀ

* * *

Âm nhạc là phương tiện giao tiếp hết sức nhạy cảm giữa con người với con người, không cần đến lời nói, chữ viết, ngôn ngữ âm nhạc

đã đưa con người xích lại gần nhau hơn, khơi dậy tình thân ái giữa con người với con người Nhờ ngôn ngữ biểu cảm đặc biệt của âm nhạc mà con người trên thế giới có những hiểu biết ít nhiều về nhau

Ngày xưa khi nói đến âm nhạc người ta thường đặt vấn đề có năng khiếu hay không? Nhưng đến nay thì quan niệm ấy đã thay đổi vì ai trong chúng ta cũng đã biết âm nhạc đã góp phần phát triển tư duy và trải ra cho con người một chân trời và một thế giới quan rất đẹp, nhất là đối với tuổi thơ các em như trang giấy trắng chứa đầy thơ và nhạc Tuổi thơ không thể thiếu âm nhạc cũng như không thể thiếu trò chơi và truyện

cổ tích

Như chúng ta đã biết, môn âm nhạc trong nhà trường việc dạy và

học đó được chú trọng và thực sự quan tâm đối với quyền lợi của các em học sinh cũng như trách nhiệm dạy học của giáo viên dạy môn âm nhạc

Đó là định hướng của Bộ GD&ĐT về sự chăm lo việc phát triển toàn diện của các em học sinh về Đức – Trí – Văn - Thể – Mỹ Ngay từ ở lứa tuổi mầm non các cháu đó được làm quen với ca hát, âm nhạc Rồi đến bậc tiểu học, trung học cơ sở đã có chương trình học cụ thể đưa vào giảng dạy với nội dung rất phù hợp, giúp các em không chỉ được làm quen với âm nhạc mà cũng biết được ít nhiều về kĩ năng nhạc lí và được thể hiện khả năng ca hát của mình

Điều mà tôi muốn nói tới ở đây là việc giáo dục âm nhạc cho các

em học sinh tiểu học là cực kì quan trọng, nó không thể tách rời ngoài chương trình học của các em được Bởi nó là điều kiện cần và đủ và là nguồn bổ trợ rất lớn để các em phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần

Như chúng ta đã biết chỉ với riêng bộ môn âm nhạc được đưa vào giảng dạy cho các em mà Bộ giáo dục và đào tạo đã đặc biệt quan tâm

là biên soạn nội dung, chương trình dạy học, đào tạo đội ngũ giáo viên chuyên ngành, trang bị đầy đủ thiết bị đồ dùng dạy học tới tận các

trường Đó là điều kiện hết sức thuận lợi tới kết quả của môn âm nhạc

Thế nhưng thực tế việc giảng dạy môn âm nhạc trong nhà trường

đã đảm bảo chất lượng chưa? đã được quan tâm đúng mức chưa? Điều

đó tôi không dám khẳng định Nhưng qua việc thăm dò ý kiến và dự giờ thăm lớp của một số đồng nghiệp tôi thấy một số giáo viên vẫn còn có những quan điểm chủ quan như: Chỉ cần dạy cho các em biết hát đủ số bài là được, hát thuộc lời ca, to rõ là được Trong các bước dạy các giáo viên còn rất máy móc, theo hướng dẫn ở sách giáo khoa, chưa thực sự chịu khó đầu tư cho từng bài dạy và các bước dạy Đặc biệt là khâu

chuẩn bị bài còn qua loa, đại khái nên khi vào tiết dạy thường lúng túng các bước dạy không rõ ràng dẫn đến thiếu hoặc thừa thời gian và kết quả cuối cùng là không đạt như mong muốn và yêu cầu của bài

Trước tình hình đó tôi đã đi sâu vào nghiên cứu và thử nghiệm với học sinh trường tôi Tôi nghĩ mình phải quan tâm và có trách nhiệm hơn với các em Tôi mong muốn có được biện pháp tốt qua kinh nghiệm của mình để giúp các em hứng khởi, biết tư duy để môn âm nhạc đạt kết quả tốt hơn

Từ điều kiện chủ quan và khách quan tác động tôi đã tìm hiểu các hình thức dạy âm nhạc, cách chuẩn bị cho bài dạy và cách tổ chức trò

chơi cho các em Nay tôi mạnh dạn đưa ra kinh nghiệm nhỏ của mình với mong muốn các em học âm nhạc một cách thích thú và đạt hiệu quả

KẾT QUẢ TỐT HƠN”

* *

*

B: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT

I.Thực trạng của vấn đề

Với thực tế giảng dạy khối lớp 1, 2 và tìm hiểu phương pháp giảng dạy của một số đồng nghiệp tôi thấy phần lớn giáo viên lên lớp rất máy móc dập khuôn, hầu như không có sự đầu tư cho môn học Vì kgoong có sự đầu tư nên

dễ dẫn đến nhàm chán với học sinh, với việc dạy như trên các em có hát thuộc lời ca, đúng giai điệu, biết cách gõ đệm nhưng việc khắc sâu kiến thức chưa đạt được Điều đó chúng ta không thể đổ lỗi cho các em mà là do chính giáo viên chưa thực sự quan tâm và sáng tạo để phát huy hết khả năng của học sinh Đây là vấn đề cần quan tâm và khắc phục để giúp học sinh nắm được toàn bộ nội dung bài mà các em đã được học

Trong quá trình giảng dạy tôi đã gần gũi, trao đổi với học sinh và nhận thấy các em đều rất thích môn âm nhạc, nhưng các em vẫn chưa cảm thụ và thể hiện hết yêu cầu của bộ môn này.Có em hát được giai điệu nhưng gõ đệm theo tiết tấu và theo phách, theo nhịp chưa thành thạo hoặc ngược lại, từ

những thực tế đó tôi đã đi dự giờ ở một số trường lân cận và tiến hành khảo sát học sinh trường tôi Cụ thể là lớp 2A và 2B

Phiếu khảo sát có nội dung như sau:

Câu 1: Em hãy hát và biểu diễn bài hát “ Chú ếch con”

Câu 2: Em hãy nghe giai điệu của một câu hát bất kì để đoán tên bài hát

Đánh giá kết quả khảo sát

- Nhìn vào kết quả khảo sát tôi thấy như vậy là còn thấp bởi.

-Khi hát các em vẫn còn hát sai lời, chưa biết ngân nghỉ đúng

-Chưa biết kết hợp những động tác phụ họa khi trình diễn bài hát

- Khả năng nghe nhạc còn hạn chế, nhiều em khi nghe tiết tấu hoặc giai điệu của bài còn không đoán biết được là của bài hát nào

Vậy nguyên nhân là do đâu? Theo quan điểm của cá nhân tôi thì nguyên nhân chính vẫn là do giáo viên chưa biết kết hợp sáng tạo và phương pháp hợp lí giữa nội dung bài dạy và đối tượng học

Theo tôi thì giáo viên âm nhạc chúng ta cần phải biết áp dụng phương pháp mới, biết sáng tạo và sử dụng linh hoạt, triệt để các phương pháp dạy học, chịu khó tìm tòi và sáng tạo, chú trọng và đầu tư thời gian, trau dồi kinh nghiệm cho bản thân mình thì chắc chắn việc học tập môn âm nhạc cưa các

em sẽ có kết quả cao hơn

II Vấn đề cần giải quyết

- Khi nắm được những ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học, tôi đã nghiên cứu và sáng tạo phương pháp mới bằng cách đi vào giải quyết vấn đề sau

- Dạy âm nhạc bằng cách chuẩn bị tốt giáo án, đồ dùng phương tiện dạy học, sử dụng thành thạo nhạc cụ( Đàn phím điện tử).nắm chắc và hướng dẫn học sinh theo từng bước học như: Học hát, gõ đệm, vận động phụ họa và tổ chức một số trò chơi âm nhạcTạo cho các em niềm yêu thích khi học âm nhạc Đặc biệt là biết thể hiện nội dung tình cảm của bài hát

Muốn thực hiện tốt những vấn đề trên người giáo viên phải thực sự chuyên tâm và đầu tư thời gian cũng như chịu khó học hỏi trau dồi kinh nghiệm Mỗi giờ học hát phải thực sự mới mẻ, nhưng phải tập trung trong kiến thức mà các em đã và đang được học

III : PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

Khi nắm được những ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học, tôi đã nghiên cứu và sáng tạo phương pháp mới bằng cách

-Trên thực tế giảng dạy.

- Điều tra, khảo sát

- Tổng kết kinh nghiệm

IV : CÁCH TIẾN HÀNH

1.CHUẨN BỊ TỐT GIÁO ÁN VÀ NỘI DUNG TIẾT DẠY.

Đây là khâu rất quan trọng, nó góp phần vào sự thành công của tiết dạy, bởi khi đã chuẩn bị tốt nội dung của bài, nắm được mục đích yêu cầu của bài, tìm hiểu những vấn đè cần giải quyết theo yêu cầu của bài… Nếu được như vậy thì khi lên lớp người giáo viên sẽ thấy tự tin hơn, tiết kiệm được thời gian, học sinh được hoạt động nhiều hơn Vậy nhưng còn rất nhiều giáo viên coi nhẹ khâu này, cho là không quan trọng, nên khi soạn bài thường qua loa đại khái, thậm chí còn máy móc theo sách giáo viên dẫn đến khi lên lớp còn lúng túng, cứng nhắc, nhàm chán, không làm nổi bật được yêu cầu chính của bài

Trước tình hình đó, nay tôi đưa ra một mẫu bài soạn theo kinh nghiệm của tôi để các đồng chí tham khảo

- Bảng phụ và chép sẵn lời bài hát Thật là hay

- Tranh vẽ các chú chim đậu trên cành cây

- Đàn óoc (đánh giai điệu và tập đệm theo bài hát)

- Song loan

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU

1 Ổn định tổ chức, kiểm tra sĩ số( 1 phỳt)

2 Kiểm tra bài cũ.( 2 phỳt)

Gọi 1 hoặc hai em lờn trỡnh bày bài hỏt ở lớp 1

3 Bài mới

Hoạt động của Giỏo viờn Hoạt động của Học sinh

a Giới thiệu bài hỏt ( 2 phỳt)

- Nhạc sĩ Hoàng Lân là anh em sinh đôi với

nhạc sĩ Hoàng Long đã cùng nhau viết rất

nhiều ca khúc dành cho thiếu nhi nh Đờng và

Chân, Đi học về, Những bông hoa những bài

ca, và một bài hỏt kể về cỏc loài chim cú

giọng hút hay như họa mi, vành khuyờn,

chim oanh… chỳng thường thi nhau hút rớu

rớt trờn ngọn cõy, cành lỏ nghe thật vui tai

mà nhạc sĩ Hoàng Lõn gửi tới cỏc em sau

đõy kể về điều kỡ diệu đú

- Giỏo viờn hỏt mẫu cho học sinh nghe

b Học hỏt ( 15 phỳt)

- Bài hỏt viết ở thể một đoạn đơn và chia

làm 4 cõu hỏt

- GV cho HS đọc lời ca theo tiết tấu từng câu

* Chỳ ý hướng dẫn học sinh phỏt õm chuẩn

cỏc tiếng: lớu lo, vang lừng, li lớ li, lớ lỡ li.

( Nhắc học sinh ngồi ngay ngắn khụng tỡ

ngực vào bàn)

- Dạy hỏt từng cõu theo nối múc xớch

- Cả lớp chỳ ý, theo dừi lắng nghe

- Cả lớp chỳ ý, theo dừi lắng nghe

- Cả lớp đọc đồng thanh

* Chú ý chỗ ngắt giọng nh (cây, oanh, lừng,

theo, li, )

- GV cho HS hát theo tiếng đàn 2-3 lần

- Cho HS hát nối tiếp theo dãy, bàn, tổ

- Giỏo viờn theo dừi uốn nắn cho học sinh

b Hoạt động 2: Hát kết hợp gõ đệm theo

- Mời cá nhân biểu diễn

* Trũ chơi: Hỏt theo nguyờn õm (5 phỳt)

-.GV làm kớ hiệu bằng động tỏc tay cho học

- Thực hiện theo yờu cầu của GV

-Thực hiện theo yờu cầu của GV

- Chỳ ý nghe Gv hướng dẫn

-Từng dóy thực hiện

-Theo dừi Gv làm mẫu, và ghi

sinh ghi nhớ:

VD: Nguyên âm A là ngón tay cái

Nguyên âm U là ngón tay trỏ …v…

GV Làm kí hiệu cho HS hát 1 đến 2 lần sau

đó đảo vị trí các nguyên âm cho các em hát

** Yêu cầu phải đúng nhịp không nhanh

4 Củng cố dăn dò

-Giáo dục: Qua bài học hôm nay các em cần

phải chung tay hành động biết bảo vệ thiên

nhiên Tránh mất can bằng sinh thái đặc biệt

là các loài chim không nên săn bắt và ngăn

chặn khi phát hiện các hành vi săn bắt để cho

cuộc sống của con thêm tươi đẹp hơn

- Giáo viên đệm đàn cho cả lớp hát cả bài 1

Khi tiến hành dạy từng câu, giáo viên chỉ cần đánh giai điệu trên đàn cho HS nghe rồi hát mẫu 1 lần vừa dạy vừa sửa sai theo giai điệu trên đàn chắc chắn hiệu quả rất nhanh

VD: Ở bài hát: Xòe Hoa

Dân ca: Thái

Có 1 câu hát khó nếu giáo viên không biết kết hợp với đàn để sửa sai thì rất khó đạt kết quả, các em sẽ hát sai giai điệu của câu hát này

Giáo viên đánh giai điệu của câu hát trên đàn nhiều lần cho HS nghe, rồi cho các em đọc giai điệu theo (kết hợp với bảng phụ) Nếu chúng ta biết dùng

đàn để sửa sai thì không những sửa sai được về cao độ, trường độ mà còn giúp cho HS hát đúng các tiếng có luyến, láy một cách nhanh hơn.

3 PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG TRANH ẢNH VÀ BẢN ĐỒ

Đay là phương pháp mà hầu như ở bài hát nào chúng ta cũng phải sử dụng đẻ minh họa cho bài hát Tranh, ảnh dùng để minh học cho nội dung bài hát thêm sinh động, còn bản đồ để minh họa cho những bài đân ca của các vùng, miền nào đó, các vùng miền đó nằm ở vị trí nào trên bản đồ Khi giáo viên sử dụng phương pháp này vào phần giới thiệu của bài hát tốt thì sẽ gây được chú

ý của học sinh khi học vào bài mới

VD: Khi giới thiệu bài hát: Xòe hoa

Dân ca: Thái

Giáo viên treo tranh cảnh sinh hoạt của đồng bào Thái và giới thiệu cho các

em biết đây là hình ảnh con người Thái và cuộc sống sinh hoạt của họ

Sau đó giáo viên lại treo tiếp bản đò Việt Nam lên và dùng que chỉ để chỉ cho các em biết vị trí của dân tộc Thái sống ở vùng núi Tây Bắc nước ta Khi giáo viên biết sử dụng tranh và bản đồ một cách hợp lí như vậy thì chắc chắn sẽ gây được sự chú ý và giải đáp được sự tò mò của học sinh, mặc dù các em chưa một lần được đặt chân đến vùng núi Tây Bắc nhưng các em vẫn thấy thích thú

4 PHƯƠNG PHÁP UỐN NẮN VÀ SỬA SAI CHO HỌC SINH

Đối với các em học sinh lớp 2 thì kĩ năng ca hát cúa các em còn hạn hepjdo vậy việc hát sai chưa đúng giai điệu là điều thường xuyên có thể xảy ra đặc biệt là các em nhút nhát và không có năng khiếu

Do đó người giáo viên cần thực sự quan tâm đến vấn đề này để giúp các em Nhưng đểcó được kết thì thì cần phải có thời gian, giáo viên không nên nôn nóng, muốn đạt kết quả ngay rồi bắt các em phải sửa ngay, sửa cho bằng được, nếu thực hiện như vậy sẽ khiến các em thấy căng thẳng và sợ sệt, xấu

hổ trước bạn bè, Bởi vậy người giáo viên cần phải bình tĩnh, nhẹ nhàng tạo

không khí vui vẻ để các em mạnh dạn hơn Sau đó giáo viên dùng bảng phụ

đã chép lời ca của bài hát, dùng kí hiệu âm nhạc và cảm giác âm thanh để đánh dấu vào những chỗ các m thường hát sai để các em đễ nhận thấy và sửa sai

VD: Với những bài hát có những tiếng cần phải hát luyến thì giáo viên đánh dấu luyến lên hoặc luyến xuống cho HS biết, khi học sinh hát đến những chỗ có luyến, giáo viên dùng que chỉ đưa theo tiếng có luyến để học sinh hát đúng và nhân đủ, như ở bài: Chim chích bông có những tiếng cần hát luyến là: “bưởi”, “ơi”

- Hay khi hát đến tiếng cần hát cao hơn thì giáo viên dùng mũi tên đi lên, nếu tháp hơn thì dùng mũi tên đi xuống

- Những chỗ cần phải lấy hơi thì giáo viên đánh dấu V để nhắc học sinh lấy hơi qua mũi và cũng có thể ấy hơi qua đằng miệng, nhưng phải nhẹ nhàng để không bị phát ra tiếng, lúc lấy hơi không được rướn cổ hoặc so vai, khi lấy hơi phải lấy thật nhanh không được nhỡ nhịp

Sửa phát âm cho các em khi hát là việc làm hết sức cần thiết, bởi nếu để các

em phát âm sai trong khi hát thì sẽ dẫn đến sai nội dung của bài hát, nhược điểm của học sinh là hay phát âm sai các âm sau: l, n, d, s, x, tr, ch…

VD: Trong bài “Chiến sĩ tí hon ”có rất nhiều tiếng hát khó

Kèn vang đây đoàn quân Đều chân ta cùng bước

Cờ sao đi đăng trước

Ta vác súng theo sau Nào ta đi cùng nhau Đều chân theo nhịp trống Các chiến sĩ tí hon

Hát vang lên nào.

Hay ở bài: “Chúc mừng sinh nhật” có câu hát

Mừng ngày đã sinh cho cuộc đời một bông hoa sinh rực rỡ

Với các bài hát có những câu hát khó phát âm như thế các em rất rễ bị hát ngọng, phát âm không chuẩn Do vậy giáo viên cần uốn nắn cho giáo viên bằng cách: Trước khi cho các em hát phải hướng dẫn cho các em đọc chuẩn nhiều lần, tuy nhiên không quá nóng vội bắt các em phải sửa được ngay mà phải dần dần các em sẽ tự sửa, bởi nếu quá nóng vội thì các em sẽ chú ý quá mứcđến việc sửa sai dẫn đến giai điệu và tiết tấu của bài bị lệch lạc

5 PHƯƠNG PHÁP DẠY GÕ ĐỆM THEO NHỊP, PHÁCH, TIẾT TẤU.

Hẳn chúng ta đã biết bất kì bài hát nào cũng cần phải gõ đệm hoặc vỗ tay theo nhịp, phách, tiết tấu để bài hát thêm sinh động,rộn rã và chẩn hơn trường

độ của bài hát

Nhưng để giúp các em gõ đệm một cách thành thạo không bị rối giáo viên không nên hướng dẫn bằng miệng rồi cứ thế gõ đệm vì như thế các em rất khó định hình được là phải gõ đệm vào những tiếng nào cho đúng Bắt buộc giáo viên phải có bảng phụ chép sẵn lời ca ,giáo viên hát mẫu và gõ đệm cho học sinh lắng nghe xem những tiếng cần gõ đệm sau đó đánh dấu “ x ”vào dưới tiếng đó

VD: Khi hướng dẫn học sinh hát và gõ đệm theo phách bài:

Hoa lá mùa xuân

Nhạc và lời: Hoàng Hà

Tôi là lá, tôi là hoa

x x x xTôi là hoa lá hoa mùa xuân

x x x xTôi cùng múa, tôi cùng ca

x x x xTôi cùng ca múa ca mừng xuân

x x x x

Xuân vừa đến trên cành cao

x x x x Cho ngàn muôn lá hoa đẹp tươi

x x x xCho nhựa mới cho đời vui

X x x x Cho người muôn tiếng ca rộn vang nơi nơi

X x x x x x

Như vậy mỗi câu hát hầu như đều có 4 tiếng gõ đệm đều đặn duy chỉ có câu hát cuối cùng là có 6 tiếng gõ Giáo viên hướng dẫn học sinh vùa gõ vừa đọc 1- 2- 3- 4, giáo viên dùng song loan và que chỉ để chỉ theo các phách và nhịp cho học sinh, tránh khi ghép với lời ca không bị trượt phách

Thực hiện như thế học sinh sẽ thấy được việc gõ đệm rất đơn gỉản mà đạt hiệu quả cao, không mất nhiều thời gian cho việc uốn nắn

Tương tự khi hướng đẫn học sinh gõ đệm theo nhịp hoặc tiết tấu giáo viên cũng áp dụng phương pháp trên

6 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC MỘT SỐ TRÒ CHƠI VÀ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG NGHE NHẠC.

Ở tất cả các bài hát giáo viên đều có thể áp dụng trò chơi,không những giúp các em nhanh thuộc lời ca mà còn nhớ lại được nhiều bài hát đã học.Đặc biệt còn phát triển khả năng tai nghe cho các em

Nhóm 4: gọi là nhóm Trống